പുസ്തകത്തിന്റെ ആമുഖം

ലോകരക്ഷിതാവായ അല്ലാഹുവിനാണ് സർവ്വ സ്തുതിയും. ലോകർക്ക് കാരുണ്യമായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടവനും, സത്യസന്ധനും, വാഗ്ദാനങ്ങൾ പാലിക്കുന്നവനും, വിശ്വസ്തനുമായ നമ്മുടെ നേതാവ് മുഹമ്മദ് നബി ബിൻ അബ്ദുള്ളയുടെ മേലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെയും ശ്രേഷ്ഠരായ അനുചരന്മാരുടെയും, അന്ത്യനാൾ വരെ അവരെ സുകൃതത്തോടെ പിന്തുടരുന്നവരുടെയും മേൽ അല്ലാഹുവിന്റെ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ സ്വലാത്തും പൂർണ്ണമായ സലാമും ഉണ്ടാവട്ടെ. അല്ലാഹുവേ, നീ ഞങ്ങൾക്ക് പഠിപ്പിച്ചു തന്നതല്ലാതെ മറ്റൊരു അറിവും ഞങ്ങൾക്കില്ല, നീ പരിശുദ്ധനാണ്. അല്ലാഹുവേ, ഞങ്ങൾക്ക് ഉപകാരപ്രദമായത് നീ പഠിപ്പിച്ചു തരികയും, നീ പഠിപ്പിച്ചു തന്നത് ഞങ്ങൾക്ക് ഉപകാരപ്രദമാക്കുകയും ചെയ്യേണമേ. ഞങ്ങൾക്ക് അറിവും വിവേകവും ജ്ഞാനവും വർദ്ധിപ്പിച്ചു തരേണമേ. നിശ്ചയമായും നീ സർവ്വജ്ഞനും സഹനശീലനും യുക്തിമാനുമാണ്. എന്റെ നാഥാ, എന്റെ ഹൃദയം നീ വിശാലമാക്കി തരികയും എന്റെ കാര്യങ്ങൾ എളുപ്പമാക്കി തരികയും ചെയ്യേണമേ. എന്റെ സംസാരം അവർ ഗ്രഹിക്കാനായി എന്റെ നാവിലെ കെട്ടഴിച്ചു തരേണമേ.

തുടർന്ന് പറയട്ടെ: എന്റെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ 'സഫ്വത് അൽ-അഹാദീത് അൽ-നബാവിയ്യ അൽ-ഷറീഫ' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുത്ത, പ്രവാചകന്റെ അർത്ഥവത്തായ വചനങ്ങളുടെ (ജുവാമിഉൽ കലിം) ഒരു സമാഹാരം പ്രിയ വായനക്കാർക്ക് മുന്നിൽ സമർപ്പിക്കുന്നതിൽ എനിക്ക് അതിയായ സന്തോഷമുണ്ട്. ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാരിൽ പലരും സ്വഹീഹാണെന്ന് (ആധികാരികമാണെന്ന്) ഏകോപിച്ച ഹദീസുകളാണിവ. വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് അല്ലാഹുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞാൻ ശേഖരിക്കുകയും തയ്യാറാക്കുകയും ക്രമീകരിക്കുകയും അതിലെ അപൂർവ്വ പദങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുകയും ചെയ്ത 'അൽ-സഫ്വ' എന്ന വിജ്ഞാനകോശ ഗ്രന്ഥം നേടിയ വിജയത്തിന് ശേഷമാണ് ഇത് പുറത്തിറങ്ങുന്നത്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള അറബി-ഇസ്ലാമിക വൈജ്ഞാനിക മേഖലകളിൽ ആ ഗ്രന്ഥം വലിയ സ്വീകാര്യത നേടിയിരുന്നു. ആധികാരികതയിൽ സംശയമില്ലാത്തതും ഹദീസ് ഇമാമുമാർ ഏകോപിച്ചതുമായ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതും ശക്തവുമായ ഹദീസുകൾ അതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു എന്നതാണ് അതിന് കാരണം. ഒരു മുസ്ലിമിന് തന്റെ ദീനിലും ദുനിയാവിലും ആവശ്യമായ ഹദീസുകളാണിവ. വിശ്വാസകാര്യങ്ങൾ, ആരാധനകൾ, നിയമങ്ങൾ, പ്രവാചക ജ്ഞാനങ്ങൾ, പുണ്യകർമ്മങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രോത്സാഹനം, പാപങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള താക്കീത്, ശ്രേഷ്ഠതകൾ, പ്രവാചകന്റെ സ്വഭാവഗുണങ്ങൾ, മര്യാദകൾ, അറിവ്, വൈദ്യശാസ്ത്രം, ഖുർആൻ വ്യാഖ്യാനം, കുഴപ്പങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വാർത്തകൾ, അന്ത്യനാളിന്റെ അടയാളങ്ങൾ, പരലോകത്തിന്റെയും സ്വർഗ്ഗനരകങ്ങളുടെയും വിവരണങ്ങൾ തുടങ്ങി ഒരു മുസ്ലിമിന് ഉപകാരപ്പെടുന്ന എല്ലാ കാര്യങ്ങളും 'അൽ-സഫ്വ'യിൽ ഞാൻ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഗവേഷകർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാകുന്ന ഒരു ഹദീസ് അവലംബമായിരിക്കാനും, ഹദീസ് ഇമാമുമാർക്കിടയിൽ ആധികാരികതയിൽ ഏകോപനമുള്ള ഹദീസുകൾ അവയുടെ പ്രധാന നിവേദകരുടെ സൂചനകളോടെ രേഖപ്പെടുത്തിയ ഒരു ആധികാരിക ഗ്രന്ഥമായിരിക്കാനും ഞാൻ ഇതിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നു, അല്ലാഹു ഉദ്ദേശിക്കുന്നുവെങ്കിൽ.

അനേകം പണ്ഡിതന്മാരും ഹദീസ് വിശാരദന്മാരും ചിന്തകരും ഈ ഗ്രന്ഥത്തെ പ്രശംസിക്കുകയും, സനദിലും (പരമ്പര) മത്‌നിലും (വാചകം) ഏറ്റവും ആധികാരികവും ശക്തവുമായ ഹദീസുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന സമഗ്രമായ ഒരു ആധുനിക ഹദീസ് അവലംബമായി ഇതിനെ കണക്കാക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഇത്തരമൊരു രീതിയിൽ ഇതിനുമുമ്പ് മറ്റൊരു ഗ്രന്ഥവും രചിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. ഇതിന്റെ പതിനാലാം പതിപ്പിന് ശേഷം, ആധികാരിക ഹദീസുകൾ ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ഇതൊരു മികച്ച അവലംബമാണെങ്കിലും, ഇത് പ്രധാനമായും വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും പണ്ഡിതന്മാർക്കും ചിന്തകർക്കും ഇടയിലാണ് കൂടുതൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്നത് എന്ന് എനിക്ക് തോന്നി. അതിനാൽ, അറിവുള്ള ചില സഹോദരങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യപ്രകാരം 'അൽ-സഫ്വ' സംഗ്രഹിക്കാൻ ഞാൻ തീരുമാനിച്ചു. ചില ഹദീസുകൾ അവയുടെ തുടക്കത്തിലെ മാറ്റം കൊണ്ടോ, ഒന്നോ രണ്ടോ പദങ്ങളുടെ വ്യത്യാസം കൊണ്ടോ, നിവേദകരുടെ മാറ്റം കൊണ്ടോ ആവർത്തിച്ചു വന്നിരുന്നു. അർത്ഥത്തിൽ വലിയ മാറ്റമില്ലാത്ത ഇത്തരം ആവർത്തനങ്ങൾ 'ജുവാമിഉൽ കലിം' എന്ന ഈ സംഗ്രഹത്തിൽ ഞാൻ ഒഴിവാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് ഹദീസുകൾ മനഃപാഠമാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് എളുപ്പമാകും. എന്നാൽ ആധികാരികതയിൽ സംശയമില്ലാത്ത ഹദീസുകളുടെ പൂർണ്ണരൂപം വേണ്ടവർ 'സഫ്വത് അൽ-അഹാദീത് അൽ-നബാവിയ്യ അൽ-ഷറീഫ' എന്ന മൂലഗ്രന്ഥം തന്നെ ആശ്രയിക്കേണ്ടതാണ്. മതപരവും ലൗകികവുമായ വിജ്ഞാനങ്ങൾ തേടുന്ന എല്ലാത്തരം വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും ഈ ഗ്രന്ഥം കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ എളുപ്പമായിരിക്കും. നബി ﷺ യുടെ വചനങ്ങളിലെ അത്ഭുതങ്ങളും അർത്ഥവ്യാപ്തിയും ചര്യകളും വെളിപ്പെടുത്താനാണ് ഇതിലൂടെ ശ്രമിക്കുന്നത്. ഒരു വിശ്വാസിയോ അവിശ്വാസിയോ വിമർശകനോ ഇത് വായിച്ചാൽ, അക്ഷരജ്ഞാനമില്ലാത്ത ആ പ്രവാചകന് ﷺ അല്ലാഹു നൽകിയ ദിവ്യമായ വെളിപാടുകൾ വ്യക്തമായി ബോധ്യപ്പെടും. ലോകർക്ക് കാരുണ്യമായി അല്ലാഹു തിരഞ്ഞെടുത്ത ഒരാൾക്ക് മാത്രം നൽകാൻ കഴിയുന്ന അത്യന്തം ജ്ഞാനപൂർണ്ണമായ വചനങ്ങളാണിവ. 'നിന്നെ നാം ലോകർക്ക് കാരുണ്യമായിട്ടല്ലാതെ നിയോഗിച്ചിട്ടില്ല' എന്ന അല്ലാഹുവിന്റെ വചനവും, 'ഞാൻ അല്ലാഹു നൽകിയ കാരുണ്യമാണ്' എന്ന പ്രവാചക വചനവും ഇത് ശരിവെക്കുന്നു. ഇസ്ലാമികവും മാനുഷികവുമായ ഉന്നത മൂല്യങ്ങളോടും സ്വഭാവങ്ങളോടും യോജിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഈ വചനങ്ങളെ ലോകത്തെ നീതിമാന്മാരായ എല്ലാ ചിന്തകരും പണ്ഡിതന്മാരും ആദരിക്കുകയും ബഹുമാനിക്കുകയും ചെയ്യും.

അതുപോലെ, പ്രവാചകന്റെ ഈ ജ്ഞാനമൊഴികൾ പ്രവാസികളായ നമ്മുടെ സഹോദരങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കാനും ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഇത് വിശുദ്ധമായ ഇസ്ലാമിക പാഠങ്ങളായി അവർക്ക് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കണം. കഴിവുള്ളവർ ഈ ഗ്രന്ഥം അവർ ജീവിക്കുന്ന നാടുകളിലെ ഭാഷകളിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കണമെന്ന് ഞാൻ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. സമാധാനത്തിലും നീതിയിലും ഉന്നത സ്വഭാവങ്ങളിലും അധിഷ്ഠിതമായ സഹവർത്തിത്വത്തിനായി നിലകൊള്ളുന്നവർക്ക് മുന്നിൽ, സ്നേഹത്തിന്റെയും സാഹോദര്യത്തിന്റെയും കാരുണ്യത്തിന്റെയും സന്ദേശമുള്ള ഇസ്ലാമിക ചിന്തയെ ഒരു ആഗോള സന്ദേശമായി അവതരിപ്പിക്കാൻ ഇത് വഴിയൊരുക്കും.

അറബി-ഇസ്ലാമിക നാഗരികതയുടെ നിർമ്മാണത്തിൽ പ്രവാചകചര്യക്ക് (സുന്നത്ത്) സവിശേഷമായ പങ്കുണ്ട്. ഇസ്ലാമിക നിയമനിർമ്മാണത്തിൽ ഇതിന് അടിസ്ഥാനപരമായ സ്ഥാനമാണുള്ളത്. നബി ﷺ യുടെ അധ്യാപനങ്ങൾ പിന്തുടരണമെന്നത് അല്ലാഹുവിന്റെ വ്യക്തമായ കൽപ്പനയാണ്. അല്ലാഹു വിശുദ്ധ ഖുർആനിൽ പറഞ്ഞു: «പ്രവാചകൻ നിങ്ങൾക്ക് നൽകിയത് നിങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുക, അദ്ദേഹം നിങ്ങളെ വിലക്കിയതിൽ നിന്ന് നിങ്ങൾ വിട്ടുനിൽക്കുകയും ചെയ്യുക.» അല്ലാഹു പ്രവാചകനെക്കുറിച്ച് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു: «തീർച്ചയായും നീ നേരായ പാതയിലേക്കാണ് വഴിനടത്തുന്നത്.» സത്യവിശ്വാസികളോട് അല്ലാഹു പറഞ്ഞു: «അല്ലാഹുവെയും അന്ത്യദിനത്തെയും പ്രതീക്ഷിക്കുകയും അല്ലാഹുവെ ധാരാളമായി സ്മരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർക്ക് അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതനിൽ ഉത്തമമായ മാതൃകയുണ്ട്.»

തനിക്ക് അവതരിക്കപ്പെട്ട സന്ദേശം ജനങ്ങളിലെത്തിക്കാൻ അല്ലാഹു പ്രവാചകനോട് ﷺ കൽപ്പിച്ചു: «ഹേ പ്രവാചകാ, നിന്റെ രക്ഷിതാവിങ്കൽ നിന്ന് നിനക്ക് അവതരിക്കപ്പെട്ടത് നീ എത്തിച്ചുകൊടുക്കുക.» മറ്റൊരു വചനത്തിൽ അല്ലാഹു വ്യക്തമാക്കുന്നത്, ജനങ്ങൾക്ക് കാര്യങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചു കൊടുക്കാനാണ് പ്രവാചകന് ഈ ഉദ്ബോധനം നൽകിയത് എന്നാണ്: «ജനങ്ങൾക്ക് അവർക്കായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ നീ വിശദീകരിച്ചു കൊടുക്കുന്നതിനും അവർ ചിന്തിക്കുന്നതിനും വേണ്ടി നിനക്ക് നാം ഈ ഉദ്ബോധനം അവതരിപ്പിച്ചു തന്നിരിക്കുന്നു.» അല്ലാഹുവും പ്രവാചകനും ഒരു കാര്യം തീരുമാനിച്ചാൽ അത് അനുസരിക്കുക എന്നത് വിശ്വാസിയുടെ പ്രധാന ഗുണമാണെന്ന് അല്ലാഹു ഊന്നിപ്പറയുന്നു: «അല്ലാഹുവും അവന്റെ ദൂതനും ഒരു കാര്യത്തിൽ തീരുമാനമെടുത്തു കഴിഞ്ഞാൽ സത്യവിശ്വാസിയായ ഒരു പുരുഷനാകട്ടെ സ്ത്രീക്കാകട്ടെ തങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ സ്വതന്ത്രമായ തീരുമാനം എടുക്കാൻ അവകാശമില്ല. അല്ലാഹുവെയും അവന്റെ ദൂതനെയും ആരെങ്കിലും ധിക്കരിക്കുകയാണെങ്കിൽ അവൻ വ്യക്തമായ വഴിപിഴവിലായിരിക്കുന്നു.» പ്രവാചകൻ ﷺ സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരമല്ല സംസാരിക്കുന്നത്, മറിച്ച് അല്ലാഹുവിൽ നിന്നുള്ള വെളിപാടനുസരിച്ചാണെന്ന് അല്ലാഹു ഉറപ്പിച്ചു പറയുന്നു: «അദ്ദേഹം സ്വന്തം തന്നിഷ്ടപ്രകാരം സംസാരിക്കുന്നുമില്ല.» പ്രവാചകനെ അനുസരിക്കുന്നത് അല്ലാഹുവിനെ അനുസരിക്കുന്നതിന് തുല്യമാണെന്ന് അല്ലാഹു കൽപ്പിച്ചു: «അല്ലാഹുവെയും പ്രവാചകനെയും ആർ അനുസരിക്കുന്നുവോ അവർ അല്ലാഹു അനുഗ്രഹിച്ചവരായ പ്രവാചകന്മാർ, സത്യസന്ധന്മാർ, രക്തസാക്ഷികൾ, സജ്ജനങ്ങൾ എന്നിവരോടൊപ്പമായിരിക്കും. അവർ എത്ര നല്ല കൂട്ടുകാർ!» പ്രവാചകന്റെ അധ്യാപനങ്ങൾ പിന്തുടരാനും വിലക്കുകൾ ഒഴിവാക്കാനും പ്രവാചകചര്യ മുറുകെ പിടിക്കാനും പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന അനേകം വചനങ്ങൾ വേറെയുമുണ്ട്.

ഇസ്ലാമിക നിയമനിർമ്മാണത്തിന്റെ ഒന്നാമത്തെ ഉറവിടം വിശുദ്ധ ഖുർആനാണെന്ന കാര്യത്തിൽ തർക്കമില്ല. പ്രവാചകന്റെ ﷺ വചനങ്ങളും പ്രവൃത്തികളും അടങ്ങുന്ന സുന്നത്താണ് രണ്ടാമത്തെ ഉറവിടം. ഖുർആനിലെ നിയമങ്ങളെ വിശദീകരിക്കാനും, പൊതുവായ കാര്യങ്ങളെ പരിമിതപ്പെടുത്താനും, ചുരുക്കിപ്പറഞ്ഞവയെ വിവരിക്കാനും സുന്നത്ത് ആവശ്യമാണ്. ഖുർആനിൽ പരാമർശിക്കാത്ത ചില കാര്യങ്ങളിൽ നിയമനിർമ്മാണം നടത്താനും സുന്നത്തിന് അധികാരമുണ്ട്. ഈ പ്രാധാന്യം കണക്കിലെടുത്ത്, ഇസ്ലാമിക പണ്ഡിതന്മാരും ഇമാമുമാരും ഹദീസുകൾക്ക് വലിയ പരിഗണന നൽകി. അവ ശേഖരിക്കാനും കൃത്യത വരുത്താനും അവർ തങ്ങളുടെ വിലപ്പെട്ട സമയവും സമ്പത്തും ചിലവഴിച്ചു. ഹദീസുകൾ ശേഖരിക്കുന്നതിലും അവയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കും ഉദ്ദേശ്യങ്ങൾക്കും അനുസരിച്ച് ക്രമീകരിക്കുന്നതിലും അവർ വൈദഗ്ധ്യം കാണിച്ചു. അതിനായി അവർ ദൂരദേശങ്ങളിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയും ഹദീസുകൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിലും തരംതിരിക്കുന്നതിലും വ്യാപൃതരാവുകയും ചെയ്തു.

ആദരണീയരായ സ്വഹാബികൾ തിരുഹദീസുകൾ തങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ മനഃപാഠമാക്കി സൂക്ഷിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഇതിന് തുടക്കം കുറിച്ചത്. അവർ അത് ഹൃദയത്തിന്റെ ഉള്ളറകളിൽ നിക്ഷേപിച്ചു. ഹദീസുകൾ മനഃപാഠമാക്കുന്നതിലും അവയുടെ കൃത്യത ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിലും അവർ പരസ്പരം മത്സരിച്ചിരുന്നു. കാരണം, പ്രബോധനത്തിന്റെ ആദ്യ നാളുകളിൽ വിശുദ്ധ ഖുർആനുമായി കലർന്നുപോകുമോ എന്ന ഭയത്താൽ തിരുനബി ﷺ ഹദീസുകൾ എഴുതിവെക്കുന്നത് വിലക്കിയിരുന്നു. എന്നാൽ പിന്നീട് അലി ബിൻ അബി ത്വാലിബ്, അബൂ ഷാ, ജാബിർ ബിൻ അബ്ദുള്ള (അല്ലാഹു അവരെ തൃപ്തിപ്പെടട്ടെ) തുടങ്ങിയ ചില സ്വഹാബികൾക്ക് എഴുതാൻ അവിടുന്ന് അനുവാദം നൽകി. പിന്നീട് അബ്ദുള്ള ബിൻ അംറ് ബിൻ അൽ-ആസ് (അല്ലാഹു അവരെ തൃപ്തിപ്പെടട്ടെ) എന്നവർക്കും അനുവാദം ലഭിച്ചു. തിരുനബി ﷺ-യിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുന്നതെല്ലാം അദ്ദേഹം എഴുതിവെക്കുന്നത് കണ്ട ചില സ്വഹാബികൾ അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു: «തിരുനബി ﷺ-യിൽ നിന്ന് കേൾക്കുന്നതെല്ലാം താങ്കൾ എഴുതിവെക്കുകയാണോ? അവിടുന്ന് ഒരു മനുഷ്യനല്ലേ, ദേഷ്യത്തിലും സന്തോഷത്തിലും അവിടുന്ന് സംസാരിക്കുമല്ലോ». അദ്ദേഹം ഇക്കാര്യം തിരുനബി ﷺ-യോട് സൂചിപ്പിച്ചപ്പോൾ അവിടുന്ന് പറഞ്ഞു: «നീ എഴുതുക, എന്റെ ആത്മാവ് ആരുടെ കയ്യിലാണോ അവൻ തന്നെ സത്യം, ഇതിൽ നിന്ന് (തന്റെ വായയിലേക്ക് ചൂണ്ടിക്കൊണ്ട്) സത്യമല്ലാതെ മറ്റൊന്നും പുറത്തുവരികയില്ല». അബൂ ഹുറൈറയുടെ വാക്കുകൾ ഇത് സ്ഥിരീകരിക്കുന്നു: «അബ്ദുള്ള ബിൻ അംറ് ഒഴികെ നബി ﷺ-യുടെ അനുചരന്മാരിൽ എന്നെക്കാൾ കൂടുതൽ ഹദീസ് നിവേദനം ചെയ്ത മറ്റാരുമില്ല, കാരണം അദ്ദേഹം എഴുതിവെക്കുമായിരുന്നു, ഞാൻ എഴുതിയിരുന്നില്ല». അബ്ദുള്ള ബിൻ അംറ് ബിൻ അൽ-ആസിന്റെ ഈ രചന സ്വഹാബികൾക്കിടയിൽ പ്രസിദ്ധമാവുകയും അവർ അതിനെ 'അൽ-സഹീഫ അൽ-സാദിഖ' (സത്യസന്ധമായ ഏട്) എന്ന് വിളിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതെല്ലാം തിരുനബി ﷺ-യുടെ വാക്കുകളും പ്രവൃത്തികളും മനഃപാഠമാക്കുന്നതിൽ സ്വഹാബികൾ കാണിച്ച താൽപ്പര്യത്തിനും ജാഗ്രതയ്ക്കും തെളിവാണ്. അവർ അത് തങ്ങളുടെ ജീവിതചര്യയായും പ്രായോഗിക സുന്നത്തായും സ്വീകരിച്ചു. അവരുടെ ശക്തമായ ഓർമ്മശക്തിയും തെളിഞ്ഞ ഹൃദയങ്ങളും ഇതിന് അവരെ സഹായിച്ചു. കൂടാതെ അവരിൽ പലരും ധാരാളം ഹദീസുകൾ എഴുതിവെക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ മദീന മുനവ്വറയിലെ സ്വഹാബി സമൂഹം സുന്നത്തിനെ മുറുകെപ്പിടിക്കുന്ന ആദ്യകാല ഇസ്ലാമിക സമൂഹത്തിന്റെ പൂർണ്ണരൂപമായി മാറി. പിന്നീട് സ്വഹാബികളിൽ നിന്ന് താബിഉകളിലേക്ക് ഇത് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടു. താബിഉകളിലെ പ്രമുഖ നിവേദകർ ഈ മഹത്തായ നിധികളും വിലപ്പെട്ട ശേഖരങ്ങളും വരുംതലമുറകളിലേക്ക് എത്തിച്ചു.

ഇസ്ലാം വ്യാപിക്കുകയും ഇസ്ലാമിക രാഷ്ട്രം വികസിക്കുകയും സ്വഹാബികൾ വിവിധ നാടുകളിലേക്ക് പിരിഞ്ഞുപോവുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ഹദീസുകൾ ക്രമീകൃതമായ ഗ്രന്ഥങ്ങളായി ക്രോഡീകരിക്കേണ്ടത് ആവശ്യമായി വന്നു. ഈ കാര്യത്തിൽ ആദ്യം താൽപ്പര്യം കാണിച്ചവരിൽ ഒരാൾ ഖലീഫ ഉമർ ബിൻ അബ്ദുൽ അസീസ് ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹം തന്റെ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും വിവിധ നാടുകളിലെ പണ്ഡിതന്മാർക്കും ഹദീസുകൾ ശേഖരിക്കാനും ക്രോഡീകരിക്കാനും ഉത്തരവ് നൽകി. ഇബ്നു ശിഹാബ് അൽ-സുഹ്‌രി (ഹിജ്റ 124), ഇബ്നു ഇസ്ഹാഖ് (മരണം 151), സുഫ്യാൻ അൽ-സൗരി (മരണം 161) എന്നിവരാണ് ഇതിന് ആദ്യം തുടക്കം കുറിച്ചത്. ആ കാലഘട്ടത്തിൽ നിന്ന് നമുക്ക് ലഭിച്ച ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഒന്ന് ഇമാം മാലിക്കിന്റെ (93-179) മുവത്വ ആണ്. പിന്നീട് അബ്ദുൽ റസാഖിന്റെ (മരണം 211) മുസന്നഫ്, ഇബ്നു അബി ഷൈബയുടെ (മരണം 235) മുസന്നഫ് തുടങ്ങിയവയും പുറത്തുവന്നു. തുടർന്ന് ഹദീസ് രചനയിൽ പുതിയൊരു ഘട്ടം ആരംഭിച്ചു. തിരുനബി ﷺ-യിൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ടതെല്ലാം ശേഖരിക്കുന്നവർ 'മുസ്നദുകൾ' രചിച്ചു. സ്വഹീഹും അല്ലാത്തവയും തമ്മിൽ വേർതിരിക്കാതെ തിരുനബി ﷺ-യുടെ ഹദീസുകൾ അവയുടെ പരമ്പരകളോടെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഗ്രന്ഥങ്ങളാണിവ. ഇമാം അഹമ്മദ് (ജനനം 164, മരണം 241), ഉസ്മാൻ ബിൻ അബി ഷൈബ (156-239) തുടങ്ങിയവരാണ് മുസ്നദുകൾ ആദ്യം രചിച്ചവർ. മറ്റു ചിലർ ദുർബലമായവ ഒഴിവാക്കി സ്വഹീഹായ ഹദീസുകൾ മാത്രം ശേഖരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിച്ചു. ഈ രീതിയിൽ ആദ്യം ഗ്രന്ഥരചന നടത്തിയത് ഇമാം ബുഖാരിയും (256) പിന്നീട് ഇമാം മുസ്ലിമും (261) ആണ്. പ്രമുഖരായ നിരവധി ഇമാമുമാർ അവരുടെ പാത പിന്തുടർന്നു. പിന്നീട് മുസ്നദുകൾ, സ്വഹീഹുകൾ, സുനനുകൾ, മുസ്തദ്‌റകുകൾ, മുസ്തഖ്‌റജുകൾ, ജാമിഉകൾ എന്നിങ്ങനെ വിവിധ രൂപത്തിലുള്ള ഹദീസ് ഗ്രന്ഥങ്ങൾ വ്യാപകമായി. ഇവയെല്ലാം പിൽക്കാലത്ത് ഹദീസ് ശാസ്ത്രത്തിന്റെ (രിവായത്തും ദിരായത്തും) അടിസ്ഥാനമായി മാറി.

ചരിത്രത്തിലെ മറ്റൊരു വിജ്ഞാനശാഖയ്ക്കും ലഭിക്കാത്ത വിധം, വിശ്വസ്തരും നീതിമാന്മാരും കൃത്യതയുള്ളവരുമായ നിവേദകരുടെ പരമ്പരകളാൽ സുരക്ഷിതമാണ് നബിസുന്നത്ത് എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇസ്ലാമിക ഉമ്മത്തിലെ പണ്ഡിതന്മാരും ഇമാമുമാരും ഇതിന് നൽകിയ അങ്ങേയറ്റത്തെ പരിഗണന കാരണം ചരിത്രത്തിൽ സമാനതകളില്ലാത്ത വിധം വലിയൊരു ഗ്രന്ഥശേഖരം രൂപപ്പെടുത്താൻ അവർക്ക് സാധിച്ചു. നബിഹദീസുകൾ ശേഖരിക്കുന്നതിലും അവ ക്രമീകരിക്കുന്നതിലും അവർ വൈദഗ്ധ്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു. പ്രബോധനത്തിന്റെ ആദ്യ നാളുകൾ മുതൽക്കേ ഇതിന് തുടക്കമായിരുന്നു. നൂറുകണക്കിന് ഹദീസ് ഗ്രന്ഥങ്ങൾ നമുക്ക് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗത്തിലും സ്വഹീഹും ഹസനും ളഈഫും ചിലപ്പോൾ മൗളൂആയ (നിർമ്മിതമായ) ഹദീസുകളും ഉൾപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

എന്റെ ബൗദ്ധിക ജീവിതത്തിന്റെ തുടക്കം മുതൽ വായനയും ഹദീസ് ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ പഠനവുമായിരുന്നു എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട വിനോദം എന്ന് ഞാൻ മറച്ചുവെക്കുന്നില്ല. തിരുനബി ﷺ-യുടെ ഹദീസുകൾ പഠിക്കുകയും വിശകലനം ചെയ്യുകയും അവയുടെ ആധികാരികത ഉറപ്പുവരുത്തുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ഞാൻ വലിയ സന്തോഷവും സംതൃപ്തിയും അനുഭവിച്ചിരുന്നു. എങ്കിലും, ഉന്നതമായ ശരീഅത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടാത്ത ചില പ്രയാസകരമായ ഹദീസുകളുടെ സാന്നിധ്യം എന്റെ സന്തോഷത്തിന് മങ്ങലേൽപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരു മുസ്ലിമിന് തന്റെ ദീനിലും ദുനിയാവിലും ആവശ്യമായ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതും കരുത്തുറ്റതുമായ സ്വഹീഹായ ഹദീസുകൾ മാത്രം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു ഗ്രന്ഥം പണ്ഡിതന്മാരും മുഹദ്ദിസുകളും നമുക്ക് നൽകിയിരുന്നെങ്കിൽ എന്ന് ഞാൻ പലപ്പോഴും ആഗ്രഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. കാരണം, വിവിധ ഹദീസ് ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒരു ഹദീസ് തിരയുന്ന വിദ്യാർത്ഥി, ലക്ഷക്കണക്കിന് ഹദീസുകൾക്ക് മുന്നിൽ പലപ്പോഴും പകച്ചുപോകുന്നു. അവയിൽ ഓരോന്നിന്റെയും ബലത്തെയും ബലഹീനതയെയും കുറിച്ച് ഇമാമുമാർക്കിടയിൽ വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ടാകാം. പതിനായിരക്കണക്കിന് ഹദീസുകൾക്കിടയിൽ, വിദഗ്ധർ പോലും വഴിതെറ്റിപ്പോകുന്ന ആ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന്, തന്റെ ശരീഅത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ പ്രധാന സ്രോതസ്സിനെക്കുറിച്ച് ഒരു സാധാരണ മുസ്ലിമിന് എങ്ങനെ ധാരണ ലഭിക്കും എന്ന് ഞാൻ എന്നോട് തന്നെ ചോദിക്കുമായിരുന്നു.

ഇക്കാരണത്താൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഹദീസ് ഗ്രന്ഥങ്ങൾ വീണ്ടും ആഴത്തിൽ പഠിക്കാൻ ഞാൻ തീരുമാനിച്ചു. എന്റെ എളിയ ഗവേഷണത്തിനൊടുവിൽ, ചുരുക്കം ചില മുഹദ്ദിസുകൾ മാത്രമാണ് തങ്ങളുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ സ്വഹീഹായ ഹദീസുകൾ മാത്രമേ ഉൾപ്പെടുത്തൂ എന്ന് നിബന്ധന വെക്കുകയും ഹദീസുകൾ സ്വീകരിക്കുന്നതിന് കർശനമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുകയും ചെയ്തതെന്ന് ഞാൻ കണ്ടെത്തി. ഇമാം സുയൂത്തി തന്റെ 'അൽ-ജാമിഅ് അൽ-കബീർ' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ആമുഖത്തിൽ പരാമർശിച്ചവരാണ് ഇതിൽ പ്രധാനികൾ. അവരുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ 'സ്വഹീഹ് എന്ന് അടയാളപ്പെടുത്തപ്പെട്ടവ' ആണെന്ന് അദ്ദേഹം സൂചിപ്പിച്ചു. എന്റെ പിതാമഹനും മുഹദ്ദിസുമായ ഇമാം മുഹമ്മദ് ബിൻ ജാഫർ അൽ-കട്ടാനി തന്റെ 'അൽ-രിസാല അൽ-മുസ്തത്വറഫ' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഇക്കാര്യം സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്: «അവയിൽ ചില ഗ്രന്ഥങ്ങൾ അവയുടെ രചയിതാക്കൾ സ്വഹീഹായവ മാത്രം ഉൾപ്പെടുത്തുമെന്ന് നിശ്ചയിച്ചവയാണ്». തിരുനബി ﷺ-യിൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ട ഓരോ കാര്യത്തിന്റെയും കൃത്യത ഉറപ്പുവരുത്താൻ ഈ ഇമാമുമാർ തങ്ങളുടെ സമയവും സമ്പത്തും അധ്വാനവും വിലപ്പെട്ടതെല്ലാം ചിലവഴിച്ചു. ഹദീസുകളെ പ്രധാനമായും മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങളായി തിരിക്കാമെന്ന് മിക്ക ഹദീസ് ഇമാമുമാരും ഏകോപിച്ചിരിക്കുന്നു:

സ്വഹീഹ്, ഹസൻ, ളഈഫ്. അവയുടെ വിശദാംശങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:

ഒന്നാമതായി: സ്വഹീഹായ ഹദീസ് എന്നത് നീതിമാനും കൃത്യതയുള്ളവനുമായ ഒരാൾ, അതുപോലെയുള്ള ഒരാളിൽ നിന്ന് പരമ്പര മുറിയാതെ അവസാനം വരെ നിവേദനം ചെയ്യുന്നതാണ്. ഇത് മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങളുണ്ട്:

മുതവാതിറായ ഹദീസ്: കള്ളം പറയുന്നതിൽ അവർ ഒത്തുചേരുക എന്നത് അസാധ്യമാംവിധം വലിയൊരു സംഘം ആളുകൾ മറ്റൊരു വലിയ സംഘത്തിൽ നിന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത ഹദീസാണിത്.

മശ്ഹൂറായ ഹദീസ്: ചുരുങ്ങിയത് മൂന്ന് വിശ്വസ്തരായ നിവേദകർ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത ഹദീസാണിത്.

ആഹാദായ ഹദീസ്: വിശ്വസ്തനായ ഒരാൾ മാത്രം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത സ്വഹീഹായ ഹദീസാണിത്.

രണ്ടാമതായി: ഹസനായ ഹദീസ്. സ്വീകാര്യതയുടെ ഗുണങ്ങളിൽ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ അളവിലുള്ളവ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഹദീസാണിത്.

മൂന്നാമതായി: ളഈഫായ ഹദീസ്. സ്വീകാര്യതയുടെ ഗുണങ്ങളിൽ ഒന്നും തന്നെ ഉൾക്കൊള്ളാത്ത ഹദീസാണിത്. ഇത് പല വിഭാഗങ്ങളിലായുണ്ട്.

ഖുദ്സിയായ ഹദീസുകളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, അവ അല്ലാഹുവിൽ നിന്ന് റസൂൽ ﷺ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്ന ഹദീസുകളാണ്. മറ്റ് നബിവചനങ്ങളെപ്പോലെ തന്നെ ഇവയിലും സ്വഹീഹും ഹസനും ളഈഫും ചിലപ്പോൾ വ്യാജമായവയും ഉണ്ടാകാം.

വിപുലമായ ഈ ഹദീസ് പഠനങ്ങളുടെ വെളിച്ചത്തിൽ, എന്റെ ആദ്യ ഗ്രന്ഥമായ 'സഫ്വത് അൽ-അഹാദീത് അൽ-നബാവിയ്യ'യിൽ സ്വഹീഹിന്റെ ഇമാമുകളിൽ പലരും അതിന്റെ ആധികാരികതയിൽ ഏകോപിച്ച ഹദീസുകളിലാണ് ഞാൻ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. വ്യത്യസ്ത ചിന്താഗതിക്കാരും സ്ഥലക്കാരും കാലക്കാരും ആയ നിരവധി സ്വഹീഹ് ഹദീസ് ഇമാമുകൾ ഒരു ഹദീസിനെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, അതിനർത്ഥം അവരിൽ ഓരോരുത്തരും അത് ആദരണീയനായ റസൂൽ ﷺ-ലേക്ക് ചേർക്കപ്പെടുന്നതിന്റെ കൃത്യത ഉറപ്പുവരുത്താൻ തങ്ങളാൽ കഴിയുന്നതെല്ലാം ചെയ്തു എന്നാണ്. ഇത് ആ ഹദീസിന്റെ വിശ്വാസ്യതയ്ക്ക് ബൗദ്ധികവും ഭൂമിശാസ്ത്രപരവും ചരിത്രപരവുമായ ഒരു മാനം നൽകുന്നു. തൽഫലമായി, 'സഫ്വത് അൽ-അഹാദീത്' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിലെ ഹദീസുകൾ റസൂൽ ﷺ-ലേക്ക് ചേർക്കപ്പെടുന്നതിലെ ആധികാരികതയിൽ ഉറപ്പുള്ള (യഖീൻ ഖത്ഇയ്യ്) പദവിയിലേക്ക് ഉയരുന്നു. കാരണം, അവർ എല്ലാവരും ഒരു പിശകിലോ അശ്രദ്ധയിലോ അല്ലെങ്കിൽ അവർക്കിടയിൽ ഒരു വ്യാജം കടന്നുകൂടുന്നതിലോ ഒത്തുചേരുക എന്നത് അസാധ്യമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, 'നിങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുക, ഓരോരുത്തർക്കും താൻ എന്തിനുവേണ്ടിയാണോ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത് അത് എളുപ്പമാക്കപ്പെടും' എന്ന ഹദീസ് പത്തിലധികം പ്രമുഖ സ്വഹീഹ് ഹദീസ് ഇമാമുകൾ ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് നാം അറിയുമ്പോൾ, അത് ഏറ്റവും ആധികാരികമായ ഹദീസുകളിൽ ഒന്നാണെന്ന് ഉറപ്പിക്കാൻ നമ്മെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.

ഇക്കാരണത്താൽ തന്നെ, ഒരു ഹദീസിന്റെ ആധികാരികതയിലുള്ള നമ്മുടെ വിശ്വാസം അത് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത സ്വഹീഹായ ഹദീസ് ഇമാമുമാരുടെ എണ്ണം വർദ്ധിക്കുന്നതിനനുസരിച്ച് വർദ്ധിക്കുമെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു. വിശ്വാസകാര്യങ്ങൾ, ആരാധനകൾ, ഇടപാടുകൾ, ശിക്ഷാനിയമങ്ങൾ, മര്യാദകൾ, സ്വഭാവഗുണങ്ങൾ, ഭരണനിർവ്വഹണം തുടങ്ങിയ മഹത്തായ ശരീഅത്തിന്റെ വിവിധ ശാഖകളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന, സ്വഹീഹായ ഹദീസുകളുടെ ഇമാമുമാർക്കിടയിൽ ആധികാരികതയിൽ ഏകോപനമുള്ള ഏകദേശം നാലായിരത്തോളം ഹദീസുകളുടെ ഉജ്ജ്വലമായ ഒരു സമാഹാരമാണിത്. ഇവയൊന്നും തന്നെ വിശുദ്ധ ഖുർആനോടോ, മഹത്തായ ശരീഅത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങളോടും സ്ഥിരപ്പെട്ട തത്വങ്ങളോടും അല്ലെങ്കിൽ ഖണ്ഡിതമായ ശാസ്ത്രീയ സത്യങ്ങളോടോ വൈരുദ്ധ്യം പുലർത്തുന്നില്ല.

ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഇമാമുമാരുടെ അടയാളങ്ങൾ അവരുടെ കാലഗണനാക്രമം അനുസരിച്ചാണ് ഞാൻ നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ഹദീസ് ഇമാമുമാർ (അല്ലാഹു അവരെ പ്രീതിപ്പെടട്ടെ) അംഗീകരിച്ചതും ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തതുമായ പ്രധാനപ്പെട്ട ചുരുക്കരൂപങ്ങൾ താഴെ നൽകുന്നു:

ബുഖാരിക്ക് (ഖ), മുസ്ലിമിന് (മ), അവർ രണ്ടുപേരും ഏകോപിച്ചതിന് (ഖ), അബൂദാവൂദിന് (ദ), തിർമിദിക്ക് (ത), നസാഇക്ക് (ന), ഇബ്നു മാജക്ക് (ഹ), ഈ നാലുപേർക്കും കൂടി (അൽ-അർബഅ), ഇബ്നു മാജ ഒഴികെയുള്ള മൂന്നുപേർക്ക് (അൽ-ഥലാഥ), അഹ്മദ് ബിൻ ഹൻബലിന്റെ മുസ്നദിന് (ഹം), അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ അബ്ദുള്ളയുടെ കൂട്ടിച്ചേർക്കലുകൾക്ക് (അം), ഹാക്കിമിന്റെ മുസ്തദ്റക്കിന് (ക), ഇബ്നു ഹിബ്ബാന്റെ സ്വഹീഹിന് (ഹുബ്), ഇബ്നു ഖുസൈമയുടെ സ്വഹീഹിന് (ഖുസ്), ത്വബ്റാനിയുടെ കബീർ, ഔസത്, സ്വഗീർ എന്നിവയ്ക്ക് യഥാക്രമം (ത്വബ്), (ത്വസ്), (ത്വസ്വ്), സഈദ് ബിൻ മൻസൂറിന്റെ സുനന് (സ്വ്), ബുഖാരിയുടെ അദബുൽ മുഫ്രദിന് (ഖദ്), ബുഖാരിയുടെ താരീഖിന് (തഖ്), ളിയാഉൽ മഖ്ദിസിയുടെ അൽ-മുഖ്താറക്ക് (ള്വ), ശാഫിഇയുടെ മുസ്നദിന് (ഫഇ), ഇബ്നു അബീ ശൈബയുടെ മുസ്നദ് മുസ്വന്നഫിന് (ശ), അബ്ദുൽ റസാഖിന്റെ ജാമിഅ് മുസ്വന്നഫിന് (അബ്), അബൂ യഅ്‌ലയുടെ മുസ്നദിന് (അ), ദാറഖുത്നിയുടെ സുനൻ അൽ-അഫ്രാദിന് (ഖത്), ദൈലമിയുടെ ഫിർദൗസിന് (ഫർ), അബൂ നുഐമിന്റെ ഹില്യക്ക് (ഹൽ), ബൈഹഖിയുടെ ശുഅബുൽ ഈമാൻ, സുനൻ, മഅ്‌രിഫ, ദലാഇലുന്നുബുവ്വ, അസ്മാഉ വസ്വിഫാത്ത് എന്നിവയ്ക്ക് (ഹബ്, ഹഖ്), ഇബ്നു അദിയുടെ അൽ-കാമിലിന് (അദ്), ഉഖൈലിയുടെ ളുവഫാഇന് (അഖ്), ഖതീബ് ബാഗ്ദാദിയുടെ ജാമിഅ് താരീഖിന് (ഖത്), ദാരിമിയുടെ സുനന് (മി), ത്വയാലിസിയുടെ മുസ്നദിന് (ത്വ), ഇബ്നു അസാക്കിറിന്റെ താരീഖിന് (കർ), ബസ്സാർ സുനന് (ബസ്).

എന്റെ 'സഫ്വത് അൽ-അഹാദീത് അൽ-നബാവിയ്യ അൽ-ഷറീഫ' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ വിശിഷ്ടമായ നബിവചനങ്ങൾ ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുത്തത്. ഇതിന് 'ജുവാമിഉൽ കലിം അൽ-നബവി അൽ-ശരീഫ്' എന്ന് ഞാൻ പേരിട്ടു. തിരുനബി ﷺ യുടെ മഹത്വം, ജ്ഞാനം, അറിവ്, ആഗോള പ്രസക്തി, സഹനം, ധീരത, അനീതിക്കും അക്രമികൾക്കുമെതിരെയുള്ള പോരാട്ടം, സത്യം സ്ഥാപിക്കൽ, അസത്യത്തെ ഇല്ലാതാക്കൽ എന്നിവയെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്ന ഹദീസുകളിലെ ഏറ്റവും ഉത്തമമായവയാണ് ഇതിലുള്ളത്. ഇത് നമ്മുടെ മക്കൾക്കും ഉമ്മത്തിനാകെയും ഒരു വഴികാട്ടിയായിരിക്കട്ടെ.

മഹത്തായ ഇസ്‌ലാമിന് പൊതുവായും, ആദരണീയമായ പ്രവാചകചര്യക്ക് സവിശേഷമായും ഒരു ഉൽകൃഷ്ടമായ സേവനം നൽകാൻ എനിക്ക് സാധിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് ഞാൻ അല്ലാഹുവിനോട് ആത്മാർത്ഥമായി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. അല്ലാഹു ഇച്ഛിച്ചാൽ മുസ്ലിംകളുടെ ഐക്യത്തിന് ഇത് സഹായകമാവുകയും, ഇസ്‌ലാമിന്റെ ശാശ്വതമായ ആത്മീയതയെ ലോകത്തിന്റെ നാനാഭാഗങ്ങളിലുമുള്ള ചിന്തകരുടെയും ബുദ്ധിജീവികളുടെയും ഹൃദയങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ. അല്ലാഹു സത്യം പറയുന്നു, അവൻ നേരായ വഴി കാണിച്ചുതരുന്നു. 'ഓരോ അറിവുള്ളവന്റെയും മുകളിൽ അതിനേക്കാൾ അറിവുള്ളവനുണ്ട്' എന്ന് അരുളിയ അല്ലാഹുവിനാണ് സർവ്വ സ്തുതിയും. അല്ലാഹുവിന്റെ സമാധാനവും കാരുണ്യവും അനുഗ്രഹങ്ങളും നിങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകട്ടെ.

പ്രൊഫസർ ഡോക്ടർ അബ്ദുൽ ഖാദിർ അൽ-മക്കി അൽ-കട്ടാനി
ഉപദേശകനും എഞ്ചിനീയറിംഗ്-ഉന്നത ഇസ്‌ലാമിക പഠന വിഭാഗം പ്രൊഫസറും

പറഞ്ഞു ﷺ: «അല്ലാഹു ആ മനുഷ്യനെ നന്മകൊണ്ടാകട്ടെ—ഞങ്ങളിലുനിന്ന് ഒന്നെന്തെങ്കിലും കേട്ട് അതുപോലെ തന്നെ മറ്റൊരാളെ ಅದು അറിയിച്ചവൻ; പലപ്പോഴും അറിയിപ്പു ലഭിച്ചവൻ കേട്ടവനേക്കാളും കൂടുതൽ ബുദ്ധികോശമുണ്ടാകുമെന്ന് കാണാറുണ്ട്.»