الهمزية في المدائح النبوية
أم القرى في مدح خير الورى — الإمام شرف الدين البوصيري (ت 696هـ)
من عيون المدائح النبوية، نظمها الإمام البوصيري رحمه الله في سيرة النبي ﷺ وشمائله ومعجزاته، ومطلعها المشهور: «كيف ترقى رقيك الأنبياء». تُدرَّس وتُنشد في مجالس العلم والذكر شرقًا وغربًا.
Ал-Хамзия — Имам Шараф ад-Дин ал-Бусири
Бошиглогчийг магтсан хамгийн гайхамшигтай шүлгүүдийн нэг бол Имам ал-Бусири (Аллах түүнийг өршөөг) бичсэн энэхүү шүлэг юм. Энэ нь Бошиглогч ﷺ-ийн намтар, эрхэм чанарууд болон гайхамшгуудыг өгүүлдэг. Түүний алдартай эхний мөр нь: 'Бошиглогчид таны агуу байдалд хэрхэн хүрэх вэ?' Энэ шүлгийг Дорнод, Өрнөдийн аль алинд нь мэдлэг, дурсамжийн цугларалтад судалж, уншдаг.
كيف ترقَى رُقِيَّك الأَنبياءُ
يا سماءً ما طاوَلَتْها سماءُБусад тэнгэрүүд хэзээ ч гүйцээгүй өндөр тэнгэр минь, бусад эш үзүүлэгчид таны өндөр зэрэгт хэрхэн хүрч чадах билээ?
لَمْ يُساوُوك في عُلاكَ وَقَدْ حا
لَ سناً مِنك دونَهم وسَناءُТэд таны сүр жавхланг гүйцэж чадаагүй, учир нь танаас цацрах гэрэл, сүр жавхлан тэднийг танаас тусгаарлаж, саад болж байсан юм.
إنّما مَثَّلُوا صِفاتِك للنا
س كما مثَّلَ النجومَ الماءُҮнэндээ, тэд таны чанаруудыг хүн төрөлхтөнд зөвхөн усан дээр оддын тусгал мэтээр, зөвхөн төсөөлөл байдлаар л харуулсан юм.
أنتَ مِصباحُ كلِّ فضلٍ فما تَص
دُرُ إلا عن ضوئِكَ الأَضواءُТа бол бүх буяны гэрэлтүүлэгч, учир нь бусад бүх гэрэл зөвхөн таны гэрлээс л цацарч, үүсдэг.
لكَ ذاتُ العلومِ من عالِمِ الغَي
بِ ومنها لآدمَ الأَسماءُҮл үзэгдэгчийг Мэдэгчээс ирсэн мэдлэгийн мөн чанар танд харьяалагдана, мөн Адам нэрсийн мэдлэгийг яг энэ эх сурвалжаас хүлээн авсан юм.
لم تَزَلْ في ضمائرِ الكونِ تُختَا
رُ لك الأُمهاتُ الأَباءُТа бүтээлийн далд гүнд үргэлж оршиж байсан бөгөөд таны эх, эцгүүд цэвэр ариун удам угсаагаар сонгогдсон юм.
ما مضتْ فَترةٌ من الرُّسْلِ إِلّا
بَشَّرَتْ قومَها بِكَ الأَنبياءُЭлч нарын хоорондох үе хэзээ ч өнгөрөөгүй бөгөөд эш үзүүлэгчид өөрсдийн ард түмэнд таны ирэхийг урьдчилан хэлж байсан юм.
تتباهَى بِكَ العصورُ وَتَسْمو
بِكَ علْياءٌ بعدَها علياءُҮе үеийн түүх таны ирэлтээр бахархаж, таны ачаар алдар суудлын нэг оргил нөгөөгөөсөө илүү өндөрт өргөгдсөөр байна.
وَبَدا للوُجُودِ منك كريمٌ
من كريمٍ آبَاؤُه كُرماءُМөн танаас оршихуйд нэгэн язгууртан гарч ирсэн бөгөөд түүний эцгүүд бүгд язгууртан байсан язгууртан удам угсаанаас төрсөн юм.
نَسَبٌ تَحسِبُ العُلا بِحُلاهُ
قَلَّدَتْهَا نجومهَا الْجَوزاءُИйм гоёмсог удам угсаагаар жинхэнэ сүр жавхланг хэмждэг бөгөөд Ихэр одны одод ч түүний сүр жавхлангаар өөрсдийгөө чимсэн юм.
حبذا عِقْدُ سُؤْدُدٍ وَفَخَارٍ
أنتَ فيه اليتيمةُ العصماءُАлдар суут, бахархалт хүзүүний зүүлт ямар гайхамшигтай вэ, түүнд та ﷺ бол цорын ганц, хамгийн үнэтэй сувд юм.
وُمُحَيّاً كالشَّمس منكَ مُضِيءٌ
أسْفَرَت عنه ليلةٌ غَرّاءُМөн таны нар шиг гэрэлтсэн царай сүр жавхлант, гэрэлт шөнө илчлэгдсэн юм.
ليلةُ المولدِ الذي كَان للدِّي
نِ سرورٌ بيومِهِ وازْدِهاءُЭнэ бол түүний ﷺ төрсөн шөнө байсан бөгөөд тэр өдөр нь шашинд асар их баяр баясгалан, сүр жавхланг авчирсан юм.
وتوالَتْ بُشْرَى الهواتفِ أن قدْ
وُلِدَ المصطفى وحُقّ الهَناءُМөн үл үзэгдэх дуу хоолойноос ирсэн баярт мэдээ ар араасаа цуварч, Сонгогдсон Нэгэн ﷺ мэндэлсэн тул аз жаргал үнэхээр зохистой байсан гэж тунхаглаж байв.
وتَدَاعَى إيوانُ كِسْرَى ولَوْلا
آيةٌ مِنكَ ما تَدَاعَى البناءُМөн Кисрагийн Иван нурсан юм, учир нь танаас ﷺ ирсэн гайхамшигт тэмдэг байгаагүй бол тэр агуу барилга хэзээ ч нурахгүй байсан.
وغَدَا كلُّ بيتِ نارٍ وفيهِ
كُرْبَةٌ مِنْ خُمودِها وَبلاءُМөн галын бүх сүм унтарч, түүний гэнэтийн мөхлөөс болж шүтэгчдэд нь зовлон шаналал, гай гамшиг авчирсан юм.
وعيونٌ لِلْفُرسِ غارَتْ فهل كا
نَ لنِيرانِهِم بها إطفاءُМөн Персүүдийн булагууд ширгэсэн; энэ үйлдлээр тэдний ариун гал унтраагүй гэж үү?
مَوْلِدٌ كان منهُ في طالعِ الكُفْ
رِ وبالٌ عليهِمُ ووباءُҮл итгэгчдийн хувь заяанд сүйрэл, тахал авчирсан төрөлт байсан юм.
فَهنيئاً به لآمِنَةَ الفَض
لُ الذي شُرِّفَتْ به حوَّاءُТиймээс Аминад түүний ﷺ төлөө баяр хүргэе, учир нь тэрээр Ева өөрөө ч хүндлэгдсэн буяныг хүртсэн юм.
مَنْ لِحَوَّاءَ أنها حملَتْ أحْ
مدَ أو أنها به نُفَسَاءُЕваг оролцуулаад эмэгтэйчүүдээс хэн нь Ахмадыг ﷺ тээсэн эсвэл түүний төрсний дараах адислагдсан үеийг туулсан хүндэтгэлийг нэхэмжилж чадах билээ?
يوْمَ نَالت بِوَضْعِهِ ابنَةُ وَهْبٍ
مِنْ فَخَارٍ ما لم تَنَلْهُ النِّساءُВахбын охин (Амина) түүний төрөлтөөр дамжуулан өөр ямар ч эмэгтэй хэзээ ч хүртээгүй тийм алдар суут байдлыг хүртсэн өдөр.
وَأَتَتْ قومَها بأفضلَ مما
حَمَلَتْ قبلُ مريمُ العذراءُМөн тэрээр өөрийн ард түмэндээ Онгон Мариагийн өмнө тээж байснаас илүү агуу зүйлийг авчирсан юм.
شمَّتته الأَملاكُ إذ وضَعَتْهُ
وشَفَتْنَا بِقَوْلِهَا الشَّفّاءُТэнгэр элчүүд түүний төрөлтөөр түүнд баяр хүргэж, эдгээх үгсээрээ бидэнд тайтгарал авчирсан юм.
رافعاً رأسَه وفي ذلك الرف
ع إلى كل سُؤْدُدٍ إيماءُТэрээр ﷺ толгойгоо өргөн төрсөн бөгөөд энэ дохио нь ирээдүйн бүх алдар суут, нэр хүндийн дохио байсан юм.
رامقاً طَرْفه السَّماءَ ومَرْمَى
عينِ مَنْ شَأْنُهُ العُلُوُّ العَلاءُТүүний харц тэнгэрт тогтсон байсан нь хувь заяа нь дээд өндөрлөг, өргөмжлөл байх хүний зорилго байсан юм.
وتَدَلَّتْ زُهْرُ النُّجومِ إليهِ
فأضاءت بِضوئها الأَرجاءُМөн гэрэлт оддод түүний зүг бууж ирж, эргэн тойрны бүх бүс нутгийг гэрлээрээ гэрэлтүүлсэн юм.
وتراءت قصورُ قَيصَر بالرُّو
مِ يَرَاهَا مَنْ دَارُهُ البطحاءُРом дахь Цезарийн ордонгууд харагдах болсон нь Меккагийн элсэрхэг хөндийд амьдардаг хүнд харагдсан юм.
وبَدَتْ فِي رَضَاعِهِ مُعْجِزَاتٌ
لَيْس فيها عنِ العيون خَفَاءُМөн түүний хөхүүл үед гайхамшгууд илэрч, бүх нүдэнд тодорхой, үгүйсгэхийн аргагүй байсан юм.
إذْ أَبَتْهُ لِيُتْمِهِ مُرْضِعاتٌ
قُلْنَ ما في اليتيمِ عنا غَنَاءُУчир нь хөхүүл эхчүүд түүнийг өнчин байдлаас нь болж татгалзаж, "Өнчин хүүхэд бидэнд ашиг өгөхгүй" гэж хэлсэн юм.
فأتتهُ من آلِ سعدٍ فتاةٌ
قد أبَتْهَا لِفَقْرِهَا الرُّضَعاءُТэгтэл Саад овгийн нэгэн залуу эмэгтэй түүнд ирсэн бөгөөд түүнийг ядуу байдлаас нь болж бусад нялхас татгалзсан байв.
أرْضَعتْهُ لِبَانَهَا فَسَقَتْهَا
وَبنِيها أَلْبَانَهُنَّ الشَّاءُТэрээр түүнийг өөрийн сүүгээр хөхүүлсэн бөгөөд хариуд нь түүний хоньд түүнд болон түүний хүүхдүүдэд элбэг сүү өгсөн юм.
أَصْبَحَتْ شُوَّلاً عِجافا وأمْسَتْ
ما بِها شائلٌ ولا عَجْفاءُӨглөө хуурай, туранхай байсан түүний хоньд орой гэхэд хуурай ч биш, туранхай ч биш болсон байв.
أخْصَبَ العَيْشُ عِنْدَهَا بعدَ مَحْلٍ
إذ غَدا للنبيِّ منها غِذاءُБороогүй хуурайшилтын дараа түүний амьдрал элбэг дэлбэг болсон нь Элч ﷺ түүнээс хоол тэжээлээ авсан юм.
يا لَها مِنَّةً لقدْ ضُوعِفَ الأَجْ
رُ عليها من جِنْسِها والجزَاءُӨө, ямар адислал вэ, учир нь түүний үйлдлийн шагнал, нөхөн төлбөр нь төрөл зүйлээрээ болон түүнээс ч илүү олон дахин үржигдсэн юм.
وإذا سخَّرَ الإِلهُ أُناساً
لسعيدٍ فإِنهم سُعَداءُМөн Бурхан хүмүүсийг адислагдсан хувь хүнд үйлчлүүлбэл, тэр хүмүүс өөрсдөө адислагддаг.
حَبَّة أَنْبَتَتْ سَنَابِلَ والعَص
فُ لَدَيْهِ يَسْتَشْرِفُ الضُّعَفَاءُТэрээр ﷺ олон түрүү ургасан ганц үр тариа шиг байсан бөгөөд түүнээс сул дорой хүмүүс ч хальснаас нь тэжээл хайдаг байв.
وَأَتَتْ جَدَّهُ وقد فَصَلَتْهُ
وبِهَا مِنْ فِصَالِهِ البُرَحَاءُМөн тэрээр түүнийг хөхнөөс гаргасны дараа өвөөд нь ирсэн бөгөөд түүнийг явуулсны зовлонд шаналж байв.
إذ أحاطتْ به ملائكةُ الل
هِ فظنَّتْ بأنهم قُرَنَاءُУчир нь Бурханы тэнгэр элчүүд түүнийг хүрээлсэн байсан тул тэрээр тэднийг түүний хамтрагчид гэж бодсон юм.
ورأى وَجْدَها به ومِنَ الوَج
دِ لهيبٌ تَصْلَى بهِ الأَحْشاءُМөн тэрээр ﷺ түүний өөрт нь зориулсан гүн гүнзгий үнэнч байдлыг харсан нь зүрхэнд нь шатаж буй дөл мэт халуун хайр байсан юм.
فَارَقَتْهُ كُرْهَاً وكان لَدَيْهَا
ثاوِياً لا يُمَلُّ مِنْهُ الثّواءُТэрээр түүнтэй дургүйцэн салсан, учир нь түүний түүнтэй хамт байсан нь түүнийг хэзээ ч уйдаагаагүй оршин суух газар байсан юм.
شُقَّ عَنْ قَلْبِهِ وأُخْرِجَ مِنْهُ
مُضْغَةٌ عِنْدَ غَسْلِهِ سوداءُТүүний ﷺ зүрхийг нээж ариусгах үед хар цусны бөөгнөрөл гаргаж авсан юм.
خَتَمَتْهُ يُمْنَى الأَمينِ وقد أُو
دِعَ ما لم تُذَع له أَنْبَاءُИтгэмжит тэнгэр элчийн баруун гар түүний ﷺ зүрхийг битүүмжилсэн бөгөөд тэр зүрхэнд нууцууд хадгалагдаж, тэдгээрийн мэдээ одоогоор ил болоогүй байлаа.
صانَ أَسْرَارَه الخِتَامُ فلا الفَضْ
ضُ مُلِمٌّ بِهِ وَلا الإِفضاءُБитүүмжлэл нь түүний нууцуудыг хамгаалсан тул хэн ч нэвтэрч, агуулгыг нь илчилж чадахгүй байв.
أَلِفَ النُّسْكَ والعبادةَ والخَل
وةَ طِفلاً وهكذا النُّجَبَاءُБага наснаасаа тэр ﷺ сүсэг бишрэл, мөргөл, ганцаардлыг дадал болгосон нь язгууртнуудын заншил юм.
وإذا حَلَّتِ الْهِدَايَةُ قَلْبَاً
نَشِطَتْ في العبادة الأَعضاءُУдирдамж зүрхэнд суурьших үед бие махбодь нь мөргөлд идэвхтэй, хүсэл тэмүүлэлтэй болдог.
بَعَثَ اللَّهُ عندَ مبعثهِ الشُّه
بَ حِراساً وضاقَ عنها الفضاءُТүүний ﷺ ирэх үед Аллах солируудыг хамгаалагчаар илгээж, тэнгэрийн уудам орон зай тэдгээрээр дүүрч, нарийссан юм.
تَطْرُدُ الجِنَّ عن مقاعدَ للسَّمْ
عِ كما تَطْرُدُ الذِّئابَ الرِّعاءُЭдгээр солирууд жиннүүдийг сонсох байрлалаас нь хөөж явуулсан нь хоньчид чононуудыг хөөдөгтэй адил байв.
فَمَحَتْ آيةُ الكَهَانَةِ آيا
تٌ مِنَ الوحْيِ ما لَهنَّ امِّحاءُИйнхүү мэргэ төлгийн шинж тэмдгүүд нь хэзээ ч устгагдашгүй бурханлиг илчлэлтийн шүлгүүдээр арчигдсан юм.
ورأَتْهُ خديجةٌ والتُّقَى وال
زُّهْدُ فيه سجيَّةٌ والحياءُХадижа түүнийг ﷺ ажиглаад, сүсэг бишрэл, даяанч байдал, даруу байдал нь түүний төрөлхийн зан чанар болохыг харсан.
وأتاها أن الغمامةَ والسر
حَ أَظَلَّتْهُ منهما أفياءُҮүл болон мод түүнийг ﷺ хамгаалж, сүүдэрлэж байсан тухай мэдээ түүнд хүрсэн юм.
وأحاديث أنَّ وَعْدَ رسولِ ال
له بالبعثِ حانَ منه الوفاءُМөн Аллахын Элч ﷺ-ийн ирэх тухай амлалт нь биелэх дөхөж байгаа тухай мэдээ тархаж байв.
فدَعَتْهُ إلى الزواجِ وما أَحْ
سَنَ ما يبلغُ المُنَى الأَذكياءُТиймээс тэр түүнийг ﷺ гэрлэхийг урьсан бөгөөд ухаалаг хүмүүс хүслээ ийм мэргэн ухаанаар биелүүлдэг нь ямар гайхалтай вэ.
وأتاهُ في بيتها جَبْرَئيلٌ
ولِذي اللُّبِّ في الأُمورِ ارْتياءُГабриел түүний ﷺ гэрт ирсэн бөгөөд учир нь ухаалаг хүн ийм чухал асуудалд ялгаж салгах чадвартай байдаг.
فأماطت عنها الخِمَارَ لتَدْري
أهُوَ الوحْيُ أم هو الإِغماءُТэрээр толгойн алчуураа тайлж, энэ нь үнэхээр илчлэлт үү, эсвэл зүгээр л ухаан алдалт уу гэдгийг ялгаж салгахыг хүссэн юм.
فاختفى عند كشفِها الرأْسَ جِبْري
لُ فما عادَ أو أُعيدَ الغِطاءُТэрээр толгойгоо нээхэд Габриел алга болж, алчуурыг буцааж тавих хүртэл эргэж ирээгүй юм.
فاستبانت خديجةٌ أنه الكنْ
زُ الذي حَاوَلَتْهُ والكِيميَاءُХадижа тэгэхэд тэр ﷺ нь өөрийн хайж байсан эрдэнэс бөгөөд хувиргах ид шид мөн гэдэгт итгэлтэй болсон юм.
ثم قام النبيُّ يدعو إلى الل
هِ وفي الكُفرِ نَجْدَةٌ وإباءُТэгээд Бошиглогч ﷺ босож, Аллах руу дуудсан нь үл итгэл хүчтэй, эсэргүүцэлтэй байсан ч юм.
أُمَمَاً أُشرِبَتُ قلوبُهُم الكُف
رَ فَدَاءُ الضَّلالِ فيهم عَيَاءُТэрээр зүрх сэтгэл нь үл итгэлээр дүүрсэн үндэстнүүдийг дуудсан бөгөөд тэдний төөрөгдлийг эмчлэх нь хэцүү байлаа.
ورأينا آياتِه فاهتدَيْنَا
وإذا الحقُّ جاء زالَ المِراءُБид түүний ﷺ шинж тэмдгүүдийг харсан тул удирдамж авсан, учир нь үнэн ирэхэд бүх эргэлзээ арилдаг.
رَبِّ إِنَّ الهُدى هُداك وَآيا
تُكَ نورٌ تَهْدِي بها من تشاءُЭзэн минь, үнэхээр удирдамж бол Таны удирдамж бөгөөд Таны шинж тэмдгүүд бол Таны хүссэн хэнийг ч удирдах гэрэл юм.
كم رأَيْنَا ما ليس يَعْقِلُ قد أُلْ
هم ما ليْس يُلْهَمُ العُقلاءُУхаангүй зүйлс хамгийн ухаалаг хүмүүст ч үл олддог гүн ухааныг олж авч байхыг бид хэр олон удаа харсан билээ.
إذ أبى الفيلُ ما أتى صاحبُ الفي
لِ ولم ينفعِ الحِجا والذكاءُЭнэ нь заан эзэндээ, заануудын эзэнд дуулгаваргүй хандахад илэрсэн бөгөөд түүний мэргэн ухаан ч, оюун ухаан ч дийлж чадаагүй юм.
والجماداتُ أفصحت بالذي أُخ
رِسَ عنه لأَحمدَ الفُصحاءُХөдөлгөөнгүй зүйлс ч Ахмад ﷺ-ийн тухай үнэнийг тодорхой ярьсан бөгөөд энэ тухай хамгийн уран илтгэгчид ч дуугүй болсон юм.
ويْحَ قومٍ جَفَوا نَبِيَّاً بأرضٍ
أَلِفَتْهُ ضِبَابُها والظِّبَاءُТэр ﷺ-ийн оршихуйд тахь болон гөрөөс нь хүртэл дассан газарт Бошиглогчийг ﷺ үл тоомсорлосон хүмүүст гай зовлон тохиог.
وَسَلَوْهُ وَحَنَّ جِذعٌ إِليه
وَقَلَوْهُ وَوَدَّهٌ الغُرَباءُТэд түүнийг орхисон ч, модны хожуул түүнийг хүсэмжилж байв; тэд түүнийг үзэн ядсан ч, харийнхан түүнийг хайрлаж байлаа.
أخرَجوه منها وآوَاهُ غارٌ
وَحَمَتْهُ حَمامَةٌ وَرقاءُТэд түүнийг гэрээс нь хөөсөн ч, агуй түүнд хоргодох байр өгч, саарал тагтаа түүнийг хамгаалсан юм.
وَكَفَتْهُ بِنَسْجِها عنكبوتٌ
ما كَفَتْهُ الحمامةُ الحَصْداءُАалз нарийн тороороо түүнд хамгаалалт өгсөн нь бүр хүчтэй тагтаа ч өгч чадахгүй байсан юм.
وَاختفى منهمُ على قُرْبٍ مَرْآ
هُ ومن شِدَّةِ الظهورِ الخَفَاءُТэд түүнийг харах хангалттай ойр байсан ч тэр тэднээс нуугдаж байсан нь түүний оршихуйн эрч хүчнээс үүдэлтэй парадокс нуугдалт байв.
وَنَحا المصطفى المدينةَ وَاشتا
قتْ إليه من مكةَ الأَنحاءُТэгээд Сонгогдсон Нэгэн ﷺ Медина руу аялсан бол Меккагийн бүс нутгууд түүнийг эргэж ирэхийг хүсэмжилж байлаа.
وَتغنّتْ بِمَدْحِهِ الْجِنُّ حتَّى
أطرَبَ الإِنسَ منه ذاك الغِناءُЖиннүүд түүнийг ﷺ магтан дуулсан бөгөөд тэдний аялгуу нь маш сэтгэл татам байсан тул хүн төрөлхтөнд ч баяр баясгаланг авчирсан юм.
وَاقتفى إثْرَهُ سُراقَةُ فاستَهْ
وَتهُ في الأَرْضِ صافنٌ جَرْداءُСурака түүний мөрийг мөрдсөн боловч түүний хурдан, хүчирхэг морь нь газарт шигдэж, түүнийг барьцаалсан юм.
ثم ناداهُ بعدَما سِيمَتِ الخَس
فَ العُلا وَقَد يُنْجِدُ الغريقَ النِّداءُТэгээд Сурака түүний ﷺ хүндэт морь нь доромжлогдсоны дараа түүнийг дуудсан нь үнэхээр хашгираан живж буй хүнийг аварч чаддаг юм.
فطوى الأَرضَ سائرا وَالسموا
تِ العُلا فوقَها له إِسراءُТэрээр газар дэлхийг явганаар туулсан боловч гайхамшигт Шөнийн Аяллын үеэр дээрх өндөр тэнгэрүүд ч түүний очих газар байсан юм.
فصِفِ الليلةَ التي كان للمُخ
تارِ فيها على البُراقِ استواءُТиймээс Сонгогдсон Нэгэн ﷺ Бурак дээр мордсон тэр гайхамшигт шөнийг дүрсэл.
وترقى به إلى قابِ قَوْسَيْ
نِ وَتِلكَ السيادةُ القَعْساءُТэрээр түүгээр хоёр нумын зайтай газар хүртэл өгссөн нь түүний дээд зэргийн, үл бууж өгөх ноёрхлын гэрч юм.
رُتَبٌ تَسْقُط الأَمانيُّ حَسْرَى
دونَها ما وراءهن وَرَاءُЭдгээр нь маш өндөр зэрэглэлүүд бөгөөд бүх хүсэл тэмүүлэл тэдний өмнө харамсан унадаг, учир нь тэднээс цааш өгсөх зүйл үгүй.
ثم وافَى يحدِّثُ الناسَ شُكْرَاً
إذ أتته من ربِّه النَّعْماءُТэгээд тэр эргэж ирээд, Эзэнээсээ түүнд ﷺ өгөгдсөн асар их адислалуудыг хүмүүст талархалтайгаар ярьж өгсөн юм.
وتَحَدَّى فارتابَ كلُّ مُريبٍ
أَوَ يَبْقَى مع السُّيُولِ الغُثاءُТэрээр сорилтоо тавьж, эргэлзэгч бүрийг ганхуулсан нь, учир нь энгийн хог хаягдал хүчирхэг үерийн дунд хэрхэн оршин тогтнох билээ?
وَهْوَ يدعو إلى الإِلهِ وَإن شق
قَ عليه كفرٌ به وَازدِراءُТэр ﷺ хүн төрөлхтнийг Бурхан руу дуудсаар байсан нь тэдний үл итгэл, үл тоомсорлол түүнд ихээхэн хүндрэл учруулсан ч юм.
وَيَدُلُّ الورَى على اللَّهِ بالتَّوْ
حيدِ وَهْوَ المَحَجَّةُ البَيْضاءُТэр ﷺ бүх бүтээлийг бурханлиг нэгдмэл байдлын зарчмаар Бурхан руу удирдан чиглүүлдэг бөгөөд энэ нь үнэхээр тодорхой бөгөөд гэрэлт зам юм.
فَبِمَا رحمةٍ مِنَ اللَّهِ لانَتْ
صَخْرةٌ مِنْ إبائِهم صَمَّاءُАллахын нигүүлслээр тэдний зөрүүд байдлын дүлий чулуу зөөлөрчээ.
وَاستجابَتْ له بنصرٍ وَفَتْحٍ
بعد ذاكَ الخضراء والغبراءُТүүний дараа ногоон, тоостой дэлхий түүнд ялалт, эзлэн түрэмгийллээр хариу өгчээ.
وَأَطاعَتْ لأَمْرِهِ العَرَبُ العَرْ
باء وَالْجَاهِلِيَّةُ الْجَهْلاءُЦэвэр Арабчууд болон Жахилиягийн бүрэн мунхаг хүмүүс түүний тушаалыг дагав.
وَتَوالَتْ للمصطفى الآيةُ الكبْ
رَى عليهمْ وَالغارةُ الشَّعْواءُСонгогдсон нэгэнд ﷺ агуу тэмдгүүд болон тархай бутархай довтолгоонууд тэдний дээр нэг нэгээрээ үргэлжлэн ирэв.
فإذا ما تلا كتابا من الل
هِ تَلَتْهُ كَتِيبَةٌ خضراءُТэр Аллахаас ном уншихад, ногоон батальон түүнийг дагав.
وَكفاهُ المستهزئينَ وَكم سا
ءَ نبِيَّاً من قومِه استهزاءُАллах түүнийг шоочдоос хамгаалсан, учир нь өөрийн ард түмнийх нь шоолол зөнчдөд хэр олон удаа хор хөнөөл учруулсан билээ.
وَرَماهم بِدَعْوَةٍ من فِناءِ ال
بَيتِ فيهَا للظالمين فَنَاءُТэр ﷺ Каабын хашаанаас тэдний дээр залбирал хаяв, энэ нь дарангуйлагчдад сүйрлийг агуулж байв.
خمسةٌ كُلُّهم أُصيبوا بداءٍ
والرَّدَى من جنودِهِ الأَدوَاءُТаван хүн бүгд өвчнөөр шаналсан, учир нь өвчин бол үхлийн цэргүүдийн нэг юм.
فدَهَى الأَسودَ بنَ مُطَّلِبٍ أَي
يُ عمىً مَيِّتٌ به الأَحياءُЭнэ нь Аль-Асвад бин Аль-Мутталибыг тийм сохор байдлаар цохив, амьд хүмүүс ч үхсэн мэт болсон.
وَدَهَى الأَسودَ بنَ عبدِ يغوثٍ
أن سَقَاهُ كأسَ الرَّدَى اسْتِسْقَاءُМөн Аль-Асвад бин Абд Ягутыг цангаагаа тайлах мэт үхлийн аягыг уулгаснаар цохив.
وأَصابَ الوليدَ خَدْشَةُ سَهْمٍ
قَصَّرَتْ عنها الْحَيَّةُ الرَّقْطاءُАль-Валид сумны жижиг зураасаар өвдсөн, гэвч түүний хор нь маш хүчтэй байсан тул толбот могойн хазалт ч түүний үр нөлөөнд хүрэхгүй байв.
وَقَضَتْ شَوْكَةٌ على مَهْجَةِ العا
صِي فللّهِ النَّقْمَة الشَّوْكاءُМөн нэгэн өргөс дуулгаваргүй нэгний амийг таслав, учир нь Аллахад цоолох өшөө авалт харьяалагдана.
وَعَلا الحارثَ القُيُوحُ وَقد سا
لَ بِها رأسُه وَساء الوِعاءُМөн идээ Аль-Харисыг бүрхэж, түүний толгойноос урсаж, түүний толгой бохир сав болжээ.
خمسةٌ طُهِّرَتْ بِقَطْعِهِم الأَر
ضُ فَكَفُّ الأَذى بهم شَلَّاءُЭдгээр тав, тэдний үхлээр дэлхийг ариусгаж, тэднээр дамжуулан хор хөнөөлийн гарыг саажилттай болгосон.
فُدِيَتْ خمسةُ الصَّحيفةِ بالخَم
سةِ إن كان بالكرام فِدَاءُБичигт гарын үсэг зурсан тав эдгээр таваар золигдсон, хэрэв үнэхээр язгууртны амь золиос болж чаддаг бол.
فِتْيَةٌ بَيَّتُوا على فِعلِ خَيْرٍ
حَمِد الصبحُ أمرَهم وَالمَساءُТэд сайн үйл хийхээр шийдсэн залуус байв, өглөө орой хоёулаа тэдний үйлийг магтав.
يَا لأَمر أَتاهُ بعدَ هِشامٍ
زَمْعَةٌ إنه الفتَى الأَتَّاءُӨө, Хишамын дараа Замаад ямар хэрэг ирсэн бэ, учир нь тэр гарч ирсэн залуу байв.
وَزُهَيْرٌ وَالْمُطْعِمُ بنُ عَدِيٍّ
وَأبو البَخْتَرِيِّ مِنْ حيث شاؤواМөн Зухайр, Аль-Мутим бин Адий, болон Абу Аль-Бахтари хаанаас ч хүссэн газраасаа тэдэнтэй нэгдэв.
نَقَضُوا مُبْرَمَ الصَّحيفةِ إذ شد
دَت عليهم من العِدا الأَنداءُДайснуудын хүндрэл тэдний дээр нэмэгдэхэд тэд бат бөх битүүмжилсэн бичгийг эвдэв.
أذْكَرَتْنَا بِأَكْلِهَا أكلَ مِنْسَا
ةِ سُلَيْمانَ الأَرْضَةُ الخَرساءُТүүний идэлтээр, дуугүй цагаан шоргоолж бидэнд Соломоны таягийг идсэн тухайгаа сануулав.
وَبهَا أخبَر النبيُّ وكم أخ
رَجَ خَبْئاً له الغُيُوبُ خِبَاءُМөн үүгээр дамжуулан Зөнч ﷺ мэдээ өгч, үл үзэгдэх ертөнц нь хөшиг болж байсан олон нууц үнэнийг илчилсэн.
لا تَخَلْ جانِبَ النبيِّ مُضَاماً
حينَ مَسَّتْهُ منهمُ الأَسْواءُДайснуудаас нь муу зүйлс түүнд хүрэхэд Зөнч ﷺ хохирсон гэж бүү бод.
كلُّ أمرٍ نَابَ النبيِّينَ فالشد
دَةُ فيه محمودةٌ وَالرّخاءُЗөнчдөд тохиолдсон бүх хэрэг, хүндрэл үү, амар амгалан уу хамаагүй, магтууштай байсан.
لو يَمسُّ النُّضَارَ هُونٌ مِنَ النا
رِ لما اختيرَ للنُّضَارِ الصِّلاءُХэрэв алт галын ичгүүртэй байдалд хүрсэн бол, тэгвэл галыг түүнийг ариусгахад сонгохгүй байсан.
كم يَدٍ عن نَبِيِّهِ كَفَّهَا الل
هُ وَفي الخَلْقِ كَثْرَةٌ وَاجتراءُБүтээлийн олон тоо, зоригтой байдлыг үл харгалзан Аллах Зөнч ﷺ-ээс хэр олон гарыг хориглосон бэ.
إذ دعا وَحْدَهُ العبادَ وَأَمْسَتْ
مِنه في كلِّ مُقلَةٍ أَقْذاءُТэр ﷺ ганцаараа хүн төрөлхтнийг Бурхан руу дуудахад, гэсэн хэдий ч нүд бүрд түүний эсрэг үзэн ядалтын толбо байв.
هَمَّ قومٌ بِقَتْلِهِ فأَبى السَّيْ
فُ وَفاءً وَفاءتِ الصَّفْواءُНэгэн ард түмэн түүнийг ﷺ алахыг санаархав, гэвч сэлэм үнэнч байдлаасаа татгалзаж, тунгалаг чулуу бууж өгөв.
وَأبو جهلٍ إذ رأى عُنُقَ الفح
لِ إليه كأنه العنقَاءُМөн Абу Жахл, азарганы хүзүү өөрт нь ойртож ирэхийг харахад, энэ нь домогт Анга мэт байв.
وَاقتضَاهُ النبيُّ دَيْنُ الإِراشي
يِ وَقد سَاء بيعُهُ وَالشِّرَاءُМөн Зөнч ﷺ Ираши хүний өрийг барагдуулав, хэдийгээр түүний худалдаа муу байсан ч.
وَرأى المصطفى أَتَاهُ بما لَمْ
يُنْجِ منه دونَ الوفاء النَّجَاءُМөн Сонгогдсон нэгэн ﷺ түүнийг амлалтыг биелүүлэхгүйгээр зугтах аргагүй шаардлагатай ирэхийг харав.
هوَ ما قد رآهُ مِن قبلُ لكنْ
ما عَلَى مِثْلِهِ يُعَدُّ الخَطَاءُЭнэ бол түүний ﷺ өмнө нь харсан зүйл, гэсэн хэдий ч түүнтэй адил нэгэнд алдаа тооцогдохгүй.
وَأَعَدَّتْ حَمَّالَةُ الحَطَبِ الفِه
رَ وَجَاءَتْ كأَنها الوَرْقاءُМөн түлээний тээвэрлэгч чулууг бэлдэж, ууртай тагтаа мэт гарч ирэв.
يومَ جاءَت غَضْبَى تقولُ أفي مِث
لِيَ مِنْ أحمدٍ يُقالُ الهِجَاءُТэр ууртай ирсэн өдөр, "Над шиг нэгний тухай Ахмад ﷺ хошигнол ярьдаг юм уу?" гэж хэлэв.
وَتَولَّتْ وَمَا رأته وَمِنْ أَيْ
نَ تَرَى الشمسَ مُقْلَةٌ عمياءُМөн тэр түүнийг ﷺ харалгүй эргэж одов, учир нь сохор нүд нарны гэрлийг яаж харах билээ?
ثم سَمّتْ له اليهوديَّةُ الشَا
ةَ وَكم سَامَ الشِّقْوَةَ الأَشقِيَاءُДараа нь Еврей эмэгтэй түүнд ﷺ хортой хонь өгөв, мөн золгүй хүмүүс бусдад хэр их зовлон учруулдаг билээ?
فأَذاعَ الذِّراعُ مَا فيه مَن شر
رٍ بِنُطْقٍ إخفاؤُهُ إبداءُТиймээс урд хөл доторх мууг, нууцлах нь илчлэлт байсан үгээр илчлэв.
وَبِخُلقٍ مِنَ النبيِّ كريمٍ
لَمْ تُقَاصَصْ بِجرحهَا العَجْماءُМөн Зөнч ﷺ-ийн язгууртан зан чанараар, гэмтэл учруулсан нэгэнд өшөө авалт хийгдээгүй.
مَنَّ فَضْلاً عَلَى هَوَازِنَ إذْ كا
نَ له قبلَ ذَاكَ فيهِمِ رِبَاءُТэр ﷺ Хавазинд нигүүлсэл үзүүлэв, хэдийгээр түүнд тэдний дунд өмнөх хамаатан садангийн эрх байсан ч.
وَأتى السَّبيُ فيه أُختُ رَضَاعٍ
وَضَعَ الكُفْرُ قَدْرَهَا وَالسِّبَاءُМөн олзлогдогсдын дунд үрчилж авсан эгч ирэв, түүний байр суурийг үл итгэл болон олзлогдол доошлуулсан байв.
فَحَبَاهَا بِرّاً تَوَهَّمَتِ النَّا
سُ به أنَّما السِّبَاء هِداءُТиймээс тэр ﷺ түүнд тийм их нигүүлсэл үзүүлэв, хүмүүс олзлогдлыг өөрөө бэлэг гэж төсөөлөх хүртэл.
بَسَطَ المصطفى لها مِن رِداءٍ
أيُّ فضل حَوَاهُ ذاكَ الرِّداءُСонгогдсон нэгэн ﷺ түүнд зориулж нөмрөгөө дэлгэсэн бөгөөд тэр нөмрөг ямар их буяныг агуулсан юм бэ!
فَغَدَتْ فيه وَهْيَ سيِّدةُ النِّسْ
وَةِ وَالسيِّدَاتُ فيه إمَاءُИнгээд тэр эмэгтэй түүний дотор бүх эмэгтэйчүүдийн эзэгтэй болсон бол бусад бүх язгууртан хатагтай нар түүнтэй харьцуулахад зүгээр л зарц нар байв.
فتَنَزَّهْ في ذاتِه وَمَعَانيهِ
استماعاً إنْ عَزَّ مِنهَا اجتِلاءُХэрэв түүний мөн чанар болон утга учрыг шууд харах нь хэцүү бол, сонсох замаар тэдгээрийг бахдан бишир.
وَاملأ السّمْعَ مِن محَاسِنَ يُمْلِي
هَا عليك الإنشَادُ وَالإِنْشَاءُУншлага болон зохиол танд тушааж буй буянаар чихээ дүүргэ.
كلُّ وَصْفٍ له ابْتَدَأتَ به استَوْ
عَبَ أخبَارَ الفضلِ مِنه ابتداءُТүүний тухай таны эхлүүлсэн тайлбар бүр бүх буяны түүхийг эхнээс нь багтаадаг.
سَيِّدٌ ضِحْكُهُ التَّبَسُّمُ وَالْمَش
يُ الهَوَيْنَا وَنَومُهُ الإِغفاءُТэр бол инээд нь зүгээр л инээмсэглэл, алхаа нь зөөлөн, нойр нь хөнгөн нойр байдаг эзэн юм.
مَا سِوَى خُلْقِهِ النسيمُ وَلا غَيْ
رَ مُحَيَّاهُ الرَّوْضَةُ الغَنَّاءُТүүний зан чанараас өөр юу ч зөөлөн салхи биш, түүний царайнаас өөр юу ч өтгөн ногоон цэцэрлэг биш.
رحمةٌ كلُّهُ وَحَزْمٌ وَعَزْمٌ
وَوَقَارٌ وَعِصْمَةٌ وَحَيَاءُТэр бүхэлдээ нигүүлсэл, бат бөх, шийдэмгий, нэр төр, алдаагүй байдал, даруу байдал юм.
لا تَحُلُّ البأْسَاء مِنه عُرَا الصَّبْ
رِ وَلا تَسْتَخِفُّهُ السَّرَّاءُХүнд хэцүү байдал түүний доторх тэвчээрийн холбоосыг сулруулдаггүй, хөгжил цэцэглэлт түүнийг хөнгөн хийсвэр болгодоггүй.
كَرُمَتْ نَفْسُهُ فما يخْطُرُ السُّو
ء عَلَى قَلْبِهِ وَلا الفحشَاءُТүүний сэтгэл маш язгууртан тул муу зүйл хэзээ ч түүний зүрхэнд ордоггүй, мөн ёс бус зүйл ч үгүй.
عَظُمَتْ نِعْمَةُ الإِله عليه
فاستَقَلَّتْ لِذِكْرِهِ العُظَمَاءُБурханы түүнд үзүүлсэн нигүүлсэл асар их байсан тул түүнийг дурсахад бүх агуу хүмүүс өчүүхэн мэт санагддаг байв.
جَهِلَتْ قومُهُ عليه فأَغْضَى
وَأخو الحِلْم دَأبُهُ الإِغْضَاءُТүүний ард түмэн түүнд хандан мунхаглан үйлдсэн ч тэр үүнийг үл тоомсорлосон, учир нь тэвчээртэй хүмүүсийн заншил нь үл тоомсорлох явдал юм.
وَسِعَ العَالَمِين عِلْمَاً وَحِلْمَاً
فهْوَ بحرٌ لم تُعْيِهِ الأَعبَاءُТэр бүх ертөнцийг мэдлэг болон тэвчээрээр багтаасан, учир нь тэр бол ачаа зовоодоггүй далай юм.
مُسْتَقِلٌّ دُنْيَاكَ أن يُنْسَبَ الإِم
ساكُ منها إليه والإِعطاءُТаны энэ ертөнцийн эд хөрөнгө хэтэрхий өчүүхэн тул түүнийг тэдгээрээс татгалзах эсвэл өгөхтэй холбох нь зохисгүй.
شمسُ فضلٍ تَحَقَّقَ الظنُّ فيه
أنه الشمسُ رِفْعَةً والضِّياءُТэр бол буяны нар бөгөөд тэрээр өндөрлөг болон гэрэл гэгээгээрээ нар юм гэсэн таамаглал түүнд батлагдсан.
فإذا ما ضحا محا نورُه الظِّل
لَ وقد أثْبَتَ الظِّلالَ الضَّحَاءُТэр гэрэлтэхэд түүний гэрэл сүүдрийг арилгасан, өглөөний гэрэл ихэвчлэн сүүдэр үүсгэдэг хэдий ч.
فكأنَّ الغمامةَ استَوْدَعَتْهُ
مَنْ أظَلَّتْ مَنْ ظِلِّهِ الدُّفَفَاءُҮүл түүнд өөрийнх нь сүүдрээс үүссэн сүүдрийн сэрүүнийг итгэж өгсөн мэт байв.
خَفِيَتْ عِنْدَهُ الفضائلُ وانجا
بَتْ به عن عقولِنَا الأهواءُТүүний дэргэд бусад бүх буян далдлагдсан бөгөөд түүгээр дамжуулан бидний оюун санаанаас хүсэл тачаал болон дур зорго арилсан.
أمَعَ الصُّبحِ للنجومِ تَجَلٍّ
أمْ مع الشمسِ للظلامِ بَقاءُОддыг үүрээр гэрэлтэж чадах уу, эсвэл харанхуй нартай хамт үлдэж чадах уу?
مُعجزُ القَوْلِ والفِعَالِ كريمُ ال
خلقِ وَالخُلْقِ مُقْسِطٌ مِعْطاءُТэр үг яриа болон үйлсээрээ гайхамшигтай, бие бялдар болон зан чанараараа язгууртан, шударга бөгөөд өгөөмөр.
لا تَقِسْ بالنبيِّ في الفضل خَلْقَاً
فهو البحر والأنامُ إضاءُЯмар ч бүтээлийг Бошиглогч ﷺ-тэй агуу байдлаар харьцуулж болохгүй, учир нь тэр бол далай, харин бусад бүх амьтад зүгээр л түүний тусгал юм.
كلُّ فضل في العالَمين فمن فَض
لِ النبيِّ استعارَهُ الفُضَلاءُБүх ертөнцөд олдсон агуу байдал бүрийг агуу хүмүүс Бошиглогч ﷺ-ийн өөрийнх нь агуу байдлаас зээлсэн юм.
شُقَّ عَنْ صَدْرِهِ وشُقَّ لَهُ البَدْ
رُ وَمِنْ شَرْطِ كلِّ شَرْطٍ جَزاءُТүүний цээжийг нээсэн бөгөөд түүний төлөө бүтэн сарыг хуваасан, учир нь ийм тэмдэг бүр бурханлаг зарлиг юм.
ورَمَى بالحَصَى فأَقْصَدَ جَيشاً
ما العَصَا عِنْدَه وَمَا الإِلقاءُТэр чулуу шидэж, армийг устгасан нь Мосегийн таяг болон түүний шидэлтийг харьцуулахад өчүүхэн мэт болгосон.
ودعا للأنامِ إذ دَهَمَتْهُم
سَنَةٌ مِنْ مُحولِها شَهْباءُМөн тэр хүмүүсийг хүнд, үржил шимгүй ган гачигт нэрвэгдсэн үед тэдний төлөө залбирсан.
فاسْتَهَلّتْ بالغَيْثِ سَبْعَةَ أَيَّا
مٍ عليهم سحابةٌ وَطْفاءُИнгээд хүнд, бараан үүл тэдэн дээр долоо хоног бороо оруулсан.
تَتَحَرّى مَواضِعَ الرَّعْيِ وَالسَّقْ
يِ وحيث العِطاشُ تُوهَى السِّقاءُЭнэ нь бэлчээр болон усалгааны газруудыг хайсан бөгөөд цангасан хүмүүс байсан газарт усыг элбэгээр асгасан.
وأتى الناسُ يَشْتَكُونَ أذاها
وَرَخَاءٌ يُؤْذِي الأنام غلاءُМөн хүмүүс түүний хор хөнөөлийг гомдоллон ирсэн, учир нь элбэг дэлбэг байдал ч хэтрэхдээ хүн төрөлхтөнд хор хөнөөл учруулж болно.
فدعا فانجلى الغمام فقلت في
وصف غيث إِقْلاعَه استسقاءُИнгээд тэр залбирсан, мөн үүлс арилсан нь ийм бороо зогсох нь өөрөө бороо гуйх залбирал байсан гэж намайг хэлэхэд хүргэсэн.
ثم أَثْرى الثَّرَى فقرَّتْ عُيونٌ
بقُراهَا وَأُحْيِيَتْ أَحْيَاءُДараа нь газар үржил шимтэй болж, цэцэглэн хөгжиж буй суурингуудаараа нүдийг баясгасан бөгөөд амьд амьтад сэргэсэн.
فترى الأرضَ غِبَّهُ كسماءٍ
أشْرَقَتْ مِنْ نُجومِهَا الظَّلْمَاءُИнгээд та түүний дараах газрыг харанхуй нь оддоор гэрэлтдэг тэнгэр шиг харах байсан.
تُخْجِلُ الدُّرَّ واليواقيتَ من نَوْ
رِ رُباها البَيْضَاءُ والحَمراءُТүүний толгодын цагаан, улаан цэцэгс сувд болон бадмаараг эрдэнийг ичээсэн.
لَيْتَهُ خَصَّنِي بِرُؤْيَةِ وَجْهٍ
زَالَ عن كلِّ من رآه الشّقاءُТэр ﷺ намайг түүнийг харсан хүн бүрээс бүх зовлон зүдгүүр арилдаг нэгэн царайг харах аз завшаанаар шагнасан бол.
مُسْفِرٌ يَلْتَقِي الكَتِيبَةَ بَسَّا
ماً إذا أسْهَمَ الوُجُوهَ اللِّقاءُГэрэлтсэн тэр ﷺ тулгаралт бусад хүмүүсийн царайг баргар болгосон ч батальоныг инээмсэглэн угтдаг байсан.
جُعِلَتْ مَسْجِدَاً له الأرضُ فاهْتز
زَ به للصلاةِ فيها حِرَاءُДэлхийг түүнд ﷺ зориулж сүм болгосон тул Хира өөрөө түүний дээр залбирахын тулд баярлан чичирч байв.
مُظْهِرٍ شَجّةَ الْجَبِينِ عَلَى البُرْ
ءِ كما أَظهرَ الهلالَ البَرَاءُТэр ﷺ духан дээрх сорвио эдгэрсний дараа ч харуулсан нь яг л шинэ сар өөрийнхөө нарийхан хэлбэрийг илчилдэг шиг байв.
سُتِرَ الحُسْنُ منه بالحسنِ فاعجَبْ
لِجَمِالٍ له الْجَمالُ وِقاءُТүүний гоо үзэсгэлэн ﷺ гоо үзэсгэлэнгээр халхлагдсан байсан тул гоо үзэсгэлэн нь өөрөө бамбай болдог гоо үзэсгэлэнг гайхан бишир.
فهْوَ كالزّهْرِ لاحَ من سَجَفِ الأك
مام والعودِ شُقَّ عنه اللّحاءُТэр ﷺ нахианыхаа бүрхүүлээс гарч ирж буй цэцэг шиг, мөн холтосыг нь хуулсан мөчир шиг юм.
كَادَ أَنْ يُغشِيَ العُيونَ سناً مِنْ
هُ لِسِرٍّ فيه حَكَتْهُ ذُكاءُТүүний ﷺ гэрэлтэлт нүдийг бараг сохолсон нь түүний доторх нууцын улмаас байсан бөгөөд түүнийг нар өөрөө өгүүлсэн юм.
صانَهُ الحُسْنُ وَالسّكِينَةُ أَنْ تُظ
هِرَ فيه آثارها البأساءُГоо үзэсгэлэн болон амар амгалан түүнийг ﷺ хүнд хэцүү байдлын үр нөлөөг харуулахаас хамгаалсан.
وتَخَالُ الوجوهَ إنْ قابَلَتْه
أَلْبَسَتْهَا ألوانَهَا الحِرْبَاءُТүүнтэй ﷺ учрах үед нүүр царай нь гүрвэл өнгөө хувиргах мэт өөрчлөгдөнө гэж та төсөөлөх байсан биз ээ.
فإذا شِمْتَ بِشْرَهُ وَنَدَاهُ
أذْهَلَتْكَ الأنوارُ والأنواءُХэрэв та түүний ﷺ баясгалантай байдал болон өгөөмөр сэтгэлийг ажиглавал, гэрэл гэгээ, өглөг буян таныг гайхшруулах болно.
أَوْ بتقبيلِ راحةٍ كانَ لل
هِ وباللَّه أخذها والعطاءُЭсвэл түүний ﷺ алгыг үнсэхэд, түүний бүх авах, өгөх нь Аллахын төлөө, Түүний бурханлиг хүслээр байсан юм.
تَتَّقِي بأْسَها الملوكُ وَتحْظَى
بالغِنَى من نَوَالِهَا الفُقَراءُХаад тэр мутар ﷺ-ын хүчнээс эмээж, ядуус түүний өглөгөөс баялаг олж авдаг байв.
لا تَسَلْ سَيْلَ جُودِها إنما يَك
فِيك مِنْ وكْفِ سُحْبها الأنداءُТүүний ﷺ өгөөмөр сэтгэлийн үерийн тухай бүү асуу, учир нь түүний үүлнээс буух шүүдэр дусал ч танд хангалттай.
دَرَّتِ الشاةُ حينَ مرَّتْ عَلَيها
فلها ثَرْوَةٌ بها وَنَماءُТэр ﷺ хажуугаар нь өнгөрөхөд хонь сүүгээ өгч, түүгээр дамжуулан хөгжил цэцэглэлт, өсөлтийг олж авсан.
نَبَعَ الماءُ أَثْمَرَ النخلُ في عا
مٍ بها سَبَّحَتْ بها الحصباءُУс оргилон гарч, далдуу мод түүгээр ﷺ дамжуулан нэг жилийн дотор үр жимсээ өгч, бүр хайрга чулуу ч түүний оршихуйгаар Аллахыг алдаршуулсан.
أحْيَتِ المُرْمِلِينَ مِنْ مِوْتِ جَهْدٍ
أَعْوَزَ القَوْمَ فيه زادٌ وماءُТэр ﷺ ядуусыг зовлонгийн үхлээс аварсан бөгөөд энэ нь хүмүүст хоол хүнс, ус хоёулаа дутагдаж байсан үе байв.
فتغَدَّى بالصَّاعِ أَلْفٌ جِياعٌ
وتَرَوَّى بالصَّاعِ ألفٌ ظِمَاءُИйнхүү мянган өлссөн хүн нэг саа хүнсээр хооллож, мянган цангасан хүн нэг саа усаар цангаагаа тайлсан.
وَوَفَى قدرُ بَيْضَةٍ مِنْ نُضَارٍ
دَيْنَ سَلْمَانَ حِينَ حانَ الوفاءُӨндөгний жинтэй тэнцэх цэвэр алт Салманы өрийг төлөх цаг болоход барагдуулсан.
كانَ يُدْعَى قِنّاً فأُعْتِقَ لَمَّا
أيْنَعَتْ مِنْ نَخيلِه الأَقْنَاءُТүүнийг (Салманыг) боол гэж нэрлэдэг байсан ч, далдуу модны нь жимс боловсроход түүнийг чөлөөлсөн юм.
أفلا تَعْذُرُونَ سَلْمَانَ لَمَّا
أَنْ عَرَتْهُ مِنْ ذِكْرِهِ العُروَاءُТэгэхээр та нар Салманыг түүний ﷺ нэрийг дурсахад л бие нь чичирч, сүрдэж байхад нь өршөөхгүй гэж үү?
وَأَزالَت بِلَمْسِهَا كلَّ دَاءٍ
أكْبَرَتْهُ أطِبَّةٌ وَإِسَاءُМөн түүний хүрэлтээр эмч, анагаагчдын эмчлэх боломжгүй гэж үзсэн бүх өвчнийг арилгасан.
وعُيُونٌ مَرَّتْ بها وَهْي رُمْدٌ
فأَرَتْهَا مَا لَمْ تَرَ الزَّرْقَاءُНүднүүд түүний ﷺ хажуугаар өвчтэй байсан ч, тэрээр тэдэнд хурц хараатай хүмүүсийн ч харж чадахгүй зүйлийг харуулсан.
وأَعادَتْ عَلَى قَتَادَةَ عَيْنَاً
فَهْيَ حتى مماتِه النَّجْلاءُМөн Катадад нэг нүдийг нь буцаан өгсөн бөгөөд тэр нүд нь түүнийг нас барах хүртэл өргөн, үзэсгэлэнтэй хэвээр байсан.
أَوْ بِلَثْمِ التُّرَابِ مِنْ قَدَمٍ لا
نَتْ حَياءً من مَشْيِهَا الصَّفْواءُЭсвэл түүний ﷺ хөлийн тоосыг үнсэхэд, түүний алхаа нь хатуу чулууг ч ичгүүрээсээ болж зөөлрүүлсэн.
مَوْطِئُ الأخمَصِ الَّذِي منه للقل
لبِ إذا مَضْجَعي أَقَضَّ وِطاءُТүүний ﷺ хөлийн ул гишгэсэн газар нь миний ор тав тухгүй болоход зүрхэнд зөөлөн амрах газар болдог.
حَظيَ المسجدُ الحرامُ بمَمْشا
ها ولم يَنْس حَظه إِيلِيَاءُАриун сүм түүний ﷺ хөлийн мөрөөр адислагдсан бөгөөд Иерусалим ч түүний адислалын хувиа мартаагүй.
وَرَمَتْ إذْ رَمَى بها ظُلَمَ اللي
لِ إلى اللَّه خوفُه والرَّجاءُТүүний ﷺ хөл шөнийн харанхуйг арилгаж, түүгээрээ дамжуулан Аллах руу айдас, найдвар хоёроо чиглүүлсэн.
دَمِيَتْ في الوَغَى لِتَكْسِبَ طِيباً
ما أراقتْ من الدَّمِ الشُّهداءُТүүний ﷺ хөл тулаанд цус алдаж, алагдсан баатруудын урсгасан цусаар ч олж авч чадахгүй үнэрийг олж авсан.
فَهْيَ قُطْبُ المحرابِ وَالْحَرْبِ كم دا
رت عليها في طاعة أَرحاءُТэрээр залбирлын хонгил болон дайны тэнхлэг бөгөөд түүний эргэн тойронд олон тээрэм дуулгавартайгаар эргэлдсэн.
وَأُرَاهُ لو لم يُسَكِّنْ بها قب
لُ حِراءً ماجَتْ بِهِ الدَّأْمَاءُХэрэв тэр ﷺ Хира уулын өмнө түүнд (ертөнцөд) суурьшаагүй байсан бол оршихуйн агуу их орон зай үймээн самуунд автах байсан гэж би итгэдэг.
عَجَباً للكُفّارِ زادوا ضلالاً
بالذي فيه للعقول اهتداءُБүх оюун ухаанд тодорхой удирдамж агуулсан зүйлээр дамжуулан зөвхөн төөрөгдлөө нэмэгдүүлсэн үл итгэгчид ямар гайхалтай вэ.
والذي يسألون منه كتابٌ
مُنْزَلٌ قد أتاهم وارتقاءُТэдний шаардаж буй зүйл бол тэдэнд аль хэдийн ирсэн, өргөмжлөл, өгсөлтийг санал болгодог илчлэгдсэн Ном юм.
أَوَ لم يَكْفِهِمْ من اللَّهِ ذِكْرٌ
فيه للناس رحمةٌ وشفاءُАллахаас ирсэн, бүх хүн төрөлхтөнд нигүүлсэл, эдгэрэл агуулсан дурсамж тэдэнд хангалттай биш гэж үү?
أَعجزَ الإِنسَ آية منه والجن
نَ فَهَلَّا يأتي بها البُلَغاءُТүүнээс ганцхан шүлэг нь хүн төрөлхтөн болон жиннүүдийг хоёуланг нь хүчгүй болгосон тул тэдний хамгийн уран яруу хүмүүс яагаад түүнтэй адил зүйлийг бүтээхгүй байна вэ?
كلّ يومٍ تُهدَى إلى سامِعِيه
مُعجِزاتٍ من لفظِه القُرَّاءُӨдөр бүр уншигчид түүний үгнээс гайхамшгуудыг сонсогчдод хүргэдэг.
تَتَحَلَّى به المسامِعُ والأف
واه فَهْو الحُلِيُّ وَالحَلْوَاءُЧих, ам нь түүгээр чимэглэгддэг, учир нь энэ нь чимэг ч, амтат таашаал ч юм.
رَقَّ لَفْظاً وراق معنىً فجاءَتْ
في حُلاها وحَلْيِها الخَنْسَاءُҮг хэллэг нь нарийн, утга учир нь дээд зэргийн тул Аль-Хансагийн яруу найраг шиг гоо үзэсгэлэн, чимэглэлтэйгээр гарч ирсэн.
وأرَتْنَا فيه غوامضَ فضلٍ
رِقَّةٌ مِنْ زُلالِهَا وَصَفاءُМөн энэ нь бидэнд гүн гүнзгий давуу талуудыг илчилсэн бөгөөд энэ нь түүний цэвэр, тунгалаг мөн чанар болон ариун байдлаас үүдэлтэй нарийн мэдрэмж юм.
إنما تُجْتَلَى الوُجُوهُ إذَا ما
جُلِيَتْ عِنْ مِرْآتِهَا الأصْداءُНүүр царай нь зөвхөн толь нь толбоноосоо цэвэрлэгдэх үед л үнэнээрээ илчлэгддэг.
سُوَرٌ منه أشْبَهَتْ صُوَراً مِن
نَا ومِثْلُ النَّظَائِر النُّظَراءُТүүнээс гарсан бүлгүүд биднээс гарсан хэлбэрүүдтэй адилхан байсан бөгөөд үнэхээр адилхан зүйлсийг адилхан зүйлстэй харьцуулдаг.
والأقاويل عندَهمْ كالتماثي
لِ فلا يُوهِمَنَّكَ الخطباءُТэдний үгс нь амьгүй хөшөө мэт тул илтгэгчид таныг хуурахыг бүү зөвшөөр.
كم أبانَتْ آياتُهُ من علومٍ
عن حُروفٍ أبانَ عنها الهجاءُТүүний шүлгүүд нь зүгээр л үсгүүдээс хэчнээн олон шинжлэх ухааныг илчилсэн бэ, үүнийг дуудлага нь тодорхой болгосон.
فهْي كالحَبِّ والنَّوَى أعجبَ الزُّر
راعَ منهُ سنابلٌ وَزَكاءُТиймээс энэ нь үр тариа, далдуу модны үр мэт бөгөөд үүнээс ургасан түрүү, элбэг ургац тариачдыг гайхшруулсан.
فأطالوا فيه التردُّدَ وَالرَّي
بَ فقالوا سِحْرٌ وقالوا افتراءُТиймээс тэд энэ талаар эргэлзэж, тээнэгэлзэхээ үргэлжлүүлэн "Энэ бол ид шид", "Энэ бол зохиомол зүйл" гэж хэлсэн.
وإذا البيِّنَاتُ لَمْ تُغْنِ شيئاً
فَالتماسُ الهُدَى بِهِنَّ عَناءُХэрэв тодорхой нотолгоо юунд ч хүрэхгүй бол, тэдгээрээр дамжуулан удирдамж эрэх нь дэмий хичээл зүтгэл юм.
وإذا ضلَّتِ العُقول على عِلْ
مٍ فماذا تقوله الفُّصَحاءُХэрэв оюун ухаан мэдлэгтэй байсан ч төөрөгдвөл, уран яруу хүмүүс өөр юу хэлж чадах вэ?
قومَ عيسى عاملْتم قومَ موسى
بالذي عامَلَتْكُم الحُنفاءُӨө, Есүсийн ард түмэн, та нар Мосегийн ард түмэнтэй жинхэнэ нэг бурхантнууд та нартай харьцсан шиг харьцсан.
صَدَّقوا كُتْبَكُمُ وكذَبْتُمْ
كُتبَهُمُ إنّ ذا لَبِئْسَ البَواءُТэд (жинхэнэ нэг бурхантнууд) та нарын номуудад итгэсэн атал та нар тэдний номуудад үл итгэсэн; үнэхээр энэ бол өрөвдөлтэй хариу юм.
لو جحدنا جُحُودَكم لاستويْنَا
أوَ للحقِّ بالضَّلالِ استواءُХэрэв бид та нарын адил үгүйсгэсэн бол бид адилхан болох байсан, гэхдээ үнэн ба худал хоёрын хооронд жинхэнэ тэгш байдал байж болох уу?
مَا لَكُم إِخْوَةَ الكِتابِ أُناساً
ليس يُرْعَى للحقِّ منكم إخاءُТа нарт юу тохиолдов, номынхон минь, та нар үнэний төлөө ах дүүгийн холбоог сахидаггүй хүмүүс юм бэ?
يَحْسُدُ الأولُ الأخيرَ وما زا
لَ كذا المُحْدَثُونَ وَالقُدَمَاءُЭхнийх нь сүүлчийнхээсээ атаархдаг, шинэ болон хуучин үеийнхэнд ч үргэлж ийм байсаар ирсэн.
قد عَلِمْتُم بِظلمِ قابيل هابي
لَ ومظلومُ الإِخْوَةِ الأَتْقِيَاءُТа нар Каины Абелд үйлдсэн шударга бус явдлыг, мөн сүсэгт ах дүүсийн дундах дарлагдсан хүмүүсийг мэдэх биз ээ.
وسمِعْتم بكَيْدِ أَبناءِ يعقو
بَ أَخَاهم وكلُّهم صُلَحَاءُМөн та нар Иаковын хөвгүүдийн ахынхаа эсрэг хуйвалдсаныг сонссон, хэдийгээр тэд бүгд зөв шударга байсан ч.
حِينَ أَلْقَوْهُ في غَيابَةِ جُبٍّ
وَرَمَوْهُ بالإفْكِ وَهْوَ بَراءُТэд түүнийг худагны гүнд хаяж, худал гүтгэсэн, хэдийгээр тэр гэмгүй байсан ч.
فتأَسَّوْا بِمَن مَضَى إذْ ظَلَمتمْ
فالتَّأَسِّي لِلنَّفْسِ فيه عَزَاءُТиймээс та нар шударга бус явдал үйлдсэн тул өмнөх хүмүүсээс тайтгарал авагтун, учир нь ийм тайтгаралд сэтгэл амар амгаланг олдог.
أتُرَاكُم وَفَّيْتُم حينَ خَانُوا
أم تُرَاكُمْ أَحْسَنْتُمُ إذْ أساؤُواТэд урвахад та нар үнэнч байсан гэж та нар төсөөлж байна уу, эсвэл тэд муу мухайг үйлдэхэд та нар зөв шударгаар ажилласан гэж үү?
بَلْ تَمَادَتْ عَلَى التَّجَاهُلِ آبَا
ءٌ تَقَفَّتْ آثَارِهَا الأَبناءُХарин эцгүүд мунхаглалдаа гүрийж, тэдний хүүхдүүд тэдний мөрийг дагасан.
بَيَّنَتْهُ تَوْراتُهُمْ وَالأَناجِي
لُ وَهم في جُحُودِهِ شُرَكاءُТэдний Тора болон Инжил түүнийг ﷺ тодорхой болгосон боловч тэд түүнийг үгүйсгэхэд хамтрагчид юм.
إنْ تقولوا ما بَيَّنَتْهُ فما زَا
لَتْ بها عن عيونهم غشوَاءُХэрэв та нар түүнийг ﷺ тодорхой болгоогүй гэж хэлбэл, тэдний нүднээс түүнийг үргэлж хөшиг халхалж байсан хэрэг.
أو تقولوا قد بَيَّنَتْهُ فما لِلْ
أُذْنِ عما تقوله صَمَّاءُЭсвэл хэрэв та нар түүнийг ﷺ тодорхой болгосон гэж хэлбэл, тэгвэл чих нь түүний тунхаглаж буй зүйлд яагаад дүлий байна вэ?
عَرَفُوهُ وَأنْكَرَوهُ وَظُلمَاً
كَتَمَتْهُ الشَّهَادَةَ الشُّهَدَاءُТэд түүнийг ﷺ таньсан боловч дараа нь үгүйсгэсэн, мөн гэрчүүд гэрчлэлийг шударга бусаар нуун дарагдуулсан.
أوَ نُورُ الإِلهِ تُطْفِئُهُ الأَفْ
واهُ وَهْوَ الذي به يُسْتَضاءُБурханы гэрлийг зүгээр л амны үгээр унтрааж болох уу, бүх зүйл энэ гэрлээр гэрэлтдэг байхад?
أوَلا يُنْكِرُونَ مَن طَحَنَتْهُم
بِرَحاها عِنْ أمْرِهِ الْهَيجاءُТэд түүнийг ﷺ үгүйсгэдэггүй гэж үү, тэрээр тэднийг өөрийн тушаалаар дайны тээрмийн чулуугаар бут ниргэсэн шүү дээ?
وَكَساهم ثَوْبَ الصَّغارِ وقد
طُلَّت دِماً منهم وصِينَتْ دِمَاءُМөн тэднийг доромжлолын хувцсаар хувцасласан, тэднээс цус урсгаж, бусад цусыг хайрласан байхад.
كيف يَهدِي الإِله منهم قلوباً
حَشْوُها من حَبِيبِهِ الْبَغْضاءُБурхан тэдний дундах, зүрхнийх нь гүнд Өөрийн хайрт ﷺ-ийн эсрэг үзэн ядалтаар дүүрсэн хүмүүсийн зүрхийг хэрхэн удирдах билээ?
خَبِّرونَا أهلَ الكِتَابَيْنِ من أَيْ
نَ أَتَاكُم تَثْليثكم والبَداءُХоёр номынхон минь, та нарын Гурвал болон "Бадаа" (бурханы хүсэл өөрчлөгдөх) үзэл хаанаас ирснийг бидэнд хэлээч?
مَا أتى بالعقِيدَتَيْنِ كتابٌ
واعتقادٌ لا نَصَّ فيه ادِّعاءُЭдгээр хоёр сургаалыг ямар ч бурханлаг ном авчирч байгаагүй, мөн сударгүй итгэл үнэмшил бол зүгээр л нэхэмжлэл юм.
والدَّعاوَى ما لم تُقيموا عليها
بَيِّنَاتٍ أبناؤُها أَدْعِياءُМөн нэхэмжлэлүүд, хэрэв та нар тэдгээрийг тодорхой нотолгоогоор батлахгүй бол, тэдний үр удам хууль бус юм.
ليت شعري ذِكرُ الثلاثةِ وَالوا
حِدِ نَقْصٌ في عَدِّكم أمْ نَماءُГурвыг болон нэгийг дурдах нь та нарын тооцоонд дутагдал уу, эсвэл нэмэгдэл үү гэж би гайхаж байна.
كيف وَحَّدْتُم إِلهاً نَفَى التَّو
حِيدَ عنه الآباءُ والأَبناءُЭцэг эх, хүүхдүүд хоёулаа нэгдмэл байдлын үзэл баримтлалыг үгүйсгэсэн Бурханыг та нар хэрхэн нэгтгэсэн бэ?
أإِلهٌ مُرَكَّبٌ ما سَمِعْنَا
بإِلهٍ لذاتِهِ أَجْزَاءُТэрээр нийлмэл бурхан уу, учир нь бид мөн чанар нь ялгаатай хэсгүүдээс бүрдсэн бурханы тухай хэзээ ч сонсож байгаагүй.
أَلِكُلٍّ منهم نَصِيبٌ مِنَ المُل
كِ فَهَلَّا تَمَيَّزُ الأَنْصِبَاءُТэдний хүн нэг бүр нь ноёрхолд хувь эзэмшдэг үү, хэрэв тийм бол эдгээр хувь яагаад тодорхой ялгагдахгүй байна вэ?
أم هُمُ حَلّلوُا بها شِرْكَةَ الأب
دَانِ أمْ هُمْ لبعضِهم كُفَلاءُЭсвэл тэд үүгээрээ бие махбодийн түншлэлийг зөвшөөрсөн үү, эсвэл тэд бие биенийхээ баталгаа болж байна уу?
أتراهم لحاجةٍ واضطرارٍ
خَلَطُوهَا ومَا بَغَى الخُلَطَاءُТэд үүнийг хэрэгцээ шаардлагаар хольсон, мөн холигчид ямар ч гэмт хэрэг үйлдээгүй гэж та нар төсөөлж байна уу?
أهُوَ الرَّاكِبُ الحمارَ فيا عَجْ
زَ إِلهٍ يَمَسُّهُ الإِعْيَاءُТэрээр илжиг унасан нэгэн үү, учир нь ядаргаа хүрч болох бурханд ямар сул тал байх билээ?
أمْ جميعٌ عَلَى الحمار لقد جَل
لَ حِمَارٌ بِجَمْعِهِم مَشَّاءُЭсвэл тэд бүгд илжиг дээр үү; үнэхээр, тэднийг бүгдийг нь үүрч явдаг илжиг бол үнэхээр хүчирхэг юм!
أم سِواهم هُو الإِلهُ فما نِسْ
بَةُ عيسى إليه والإِنْتِمَاءُЭсвэл тэднээс өөр хэн нэгэн нь жинхэнэ Бурхан уу, хэрэв тийм бол Есүсийн Түүнтэй хамаарал, харьяалал юу вэ?
أم أردتُم بها الصفاتِ فلمْ خُص
صَتْ ثُلاثٌ بِوصفِه وَثُناءُЭсвэл та нар үүгээр бурханлаг шинж чанаруудыг хэлэх гэсэн үү, хэрэв тийм бол яагаад зөвхөн гурвыг нь Түүний тодорхойлолт, магтаалд онцолсон юм бэ?
أم هُو ابنٌ للَّه ما شاركته
في معاني النُّبُوَّةِ الأَنبياءُЭсвэл Тэрээр Бурханы хүү юу, түүнтэй эш үзүүлэгчид эш үзүүллэгийн гүн гүнзгий утгыг хуваалцаагүй гэж үү?
قتلَتْهُ اليهودُ فيما زَعَمْتُم
وَلأَمْواتِكم به إحياءُТа нарын хэлснээр, Еврейчүүд Түүнийг алсан, гэвч Түүгээр дамжуулан та нарын үхэгсдэд амилалт бий.
إنَّ قَوْلاً أَطْلَقْتُمُوهُ عَلَى الل
هِ تعالى ذِكْرا لقَوْلٌ هُراءُҮнэхээр, та нар Бурханы тухай хэлсэн үг, Түүний дурсамж өндөр байг, энэ бол зүгээр л утгагүй зүйл юм.
مِثْلَ مَا قَالَت اليهودُ وكلٌّ
لَزِمَتْهُ مقالَةٌ شَنعاءُЭнэ нь Еврейчүүдийн хэлсэн үгтэй адил бөгөөд тэдний хүн нэг бүр нь жигшүүртэй үгээр хүлэгдсэн.
إذْ همُ اسْتَقْرَؤُوا البَداءَ وكم سا
قَ وَبَالاً إِليهم اسْتِقْرَاءُУчир нь тэд Бурханы хүсэлд өөрчлөлт гарсан гэж дүгнэсэн, мөн ийм дүгнэлт тэдэнд хичнээн их гай зовлон авчирсан гээч!
وَأَرَاهم لم يجعلُوا الواحِدَ القَه
هارَ في الخَلْقِ فاعلاً ما يشاءُМөн би хардаг нь, тэд Нэгэн, Ноёрхогчийг бүтээлдээ хүссэн бүхнээ хийгч гэж үзээгүй.
جَوَّزُوا النَّسْخَ مِثْلَما جوَّزُوا المس
خَ عَلَيْهِم لو أنهم فُقهاءُТэд өөрсдөдөө хувиргахыг зөвшөөрсөн шигээ хүчингүй болгохыг зөвшөөрсөн, хэрэв тэд жинхэнэ хуульчид байсан бол.
هُوَ إِلَّا أَن يُرْفَعَ الحكمُ بالحك
مِ وخَلْقٌ فيه وأمرٌ سَواءُЭнэ бол нэгэн тогтоол нөгөө тогтоолоор цуцлагдахаас өөр юу ч биш, мөн үүнд бүтээл ба тушаал хоёулаа Түүний хүсэлд адилхан захирагддаг.
ولحُكمٍ من الزمانِ انتهاءٌ
ولحُكم من الزمانِ ابتداءُЦаг хугацааны тогтоолд төгсгөл бий, мөн цаг хугацааны тогтоолд эхлэл бий.
فَسَلُوهم أكان في مسخِهِم نَسْ
خٌ لآيات اللَّه أم إنشاءُТэгэхээр тэднээс асуу: тэдний хувиргалт нь Бурханы айлдваруудыг хүчингүй болгосон уу, эсвэл шинэ бүтээл байсан уу?
وَبَدَاءٌ في قَوْلِهمْ نَدِمَ الل
هُ عَلَى خَلْقِ آدمٍ أمْ خَطاءُТэдний "Бурхан Адамыг бүтээсэндээ харамссан" гэх үг нь бодлоо өөрчилсөн хэрэг үү, эсвэл зүгээр л алдаа юу?
أم مَحَا اللَّهُ آية الليل ذكراً
بعدَ سَهْوٍ ليوجَدَ الإِمْساءُЭсвэл Бурхан шөнийн тэмдгийг мартаж, үдшийг бий болгохын тулд устгасан хэрэг үү?
أم بدا للإِلهِ في ذَبْحِ إِسْحَا
قَ وقد كان الأمر فيه مَضاءُЭсвэл Исаакийг тахил болгох тухай тушаал аль хэдийн шийдвэрлэгдсэн байхад Бурханд энэ нь ил болсон хэрэг үү?
أوَ ما حَرَّمَ الإِلهُ نِكَاحَ ال
أُختِ بعدَ التحليلِ فَهْوَ الزِّناءُЭсвэл Бурхан эгч дүүстэй гэрлэхийг зөвшөөрсний дараа хориглож, ингэснээр үүнийг завхайрал болгосон хэрэг үү?
لا تُكَذِّبْ إنَّ اليَهُودَ وقد زا
غُوا عن الحقِّ مَعْشَرٌ لُؤَماءُҮл итгэ, учир нь үнэнээс хазайсан еврейчүүд бол үнэхээр жигшүүртэй ард түмэн юм.
جَحَدُوا المصطفى وآمن بالطا
غُوتِ قومٌ همْ عندهمْ شُرَفاءُТэд Сонгогдсон Нэгнийг ﷺ үгүйсгэж, шүтээнүүдэд итгэсэн бөгөөд өөрсдийгөө хүндэтгэлтэй гэж үздэг ард түмэн юм.
قتَلوا الأَنبياءَ وَاتَّخَذُوا العِج
لَ أَلا إنهم هم السُّفَهاءُТэд эш үзүүлэгчдийг хөнөөж, тугал шүтсэн; үнэхээр тэд бол жинхэнэ мунхагууд юм.
وسَفيهٌ من ساءَه المنُّ والسَّلْ
وَى وأَرضاهُ الفُومُ وَالقِثَّاءُМанна, бөднө шувуу таалагдаагүй атлаа, сармис, өргөст хэмхэнд сэтгэл хангалуун байсан хүн бол мунхаг юм.
مُلِئَتْ بالخبيثِ منهم بُطُونٌ
فَهْيَ نَارٌ طِباقُها الأمعاءُТэдний гэдэс бузар муугаар дүүрсэн тул тэдний гэдэс нь давхарга болсон гал мэт юм.
لو أُرِيدُوا في حال سَبْتٍ بخيرٍ
كان سَبْتَاً لديهمُ الأَربِعاءُХэрэв тэд Шаббат өдөр сайн сайхныг хүссэн бол Лхагва гараг нь тэдний Шаббат байх байсан.
هُوَ يومٌ مُبارَكٌ قيلَ للتص
ريفِ فيه من اليهود اعتداءُЭнэ бол адислагдсан өдөр боловч еврейчүүд үүнийг сахихдаа хилэгнэл үйлдсэн гэж хэлэгдсэн.
فَبِظُلْمٍ منهمُ وكفْرٍ عَدَتْهُم
طَيِّبَاتٌ في تَرْكِهنَّ ابْتِلاءُИймээс тэдний шударга бус байдал, үл итгэлээс болж сайн сайхан зүйлс тэдэнд үгүйсгэгдэж, тэднийг орхих нь хүнд сорилт болсон юм.
خُدِعوا بالمنافقين وهل يَنْ
فُقُ إلَّا على السفيهِ الشَّقاءُТэд хоёр нүүртнүүдэд хууртагдсан, учир нь зовлон зөвхөн мунхаг хүмүүст л тохиолддог бус уу?
واطمأنوا بقَوْلِ الَاحزاب إِخوا
نِهِمُ إِننا لكم أولياءُТэд холбоотнууд болох ах дүүсийнхээ "Бид үнэхээр та нарын холбоотон" гэсэн үгэнд итгэл олсон.
حالَفوهم وخالفوهم ولمْ أَدْ
رِ لماذا تخالَفَ الحُلفاءُТэд тэдэнтэй холбоо байгуулж, дараа нь эсэргүүцсэн, холбоотнууд яагаад өөрсдөө санал зөрөлдсөнийг би мэдэхгүй.
أسلَمُوهم لأَوَّلِ الحَشْرِ لا مِي
عادُهم صادقٌ ولا الإِيلاءُТэд анхны цугларалт дээр тэднийг орхисон, учир нь тэдний амлалт ч үнэн биш, тангараг ч хүчин төгөлдөр биш байсан.
سكَنَ الرُّعْبُ والخَرابُ قلوباً
وبُيُوتاً منهمُ نعاها الجَلاءُАйдас, сүйрэл тэдний зүрх сэтгэл, гэр оронд нь суурьшсан бөгөөд тэдний хөөгдсөн нь өөрөө гашуудан уйлсан мэт байв.
وَبِيَوْمِ الأحزابِ إِذْ زاغتِ الأَب
صَارُ فيهم وضلتِ الآراءُХолбоотнуудын өдөр, тэдний дунд нүднүүд сарниж, бүх үзэл бодол төөрөлдсөн үед.
وتَعَدَّوْا إلى النبيّ حدوداً
كان فيها عليهم العُدَوَاءُТэд Эш үзүүлэгчийн ﷺ эсрэг хил хязгаарыг давж, өөрсдөдөө дайсагналыг авчирсан.
وَنَهَتْهُم وما انتهت عنه قوم
فأُبيدَ الأَمَّارُ والنَّهاءُТэр тэднийг хориглосон боловч нэгэн ард түмэн үүнээс татгалзаагүй тул тушаасан болон тушаал авсан хоёулаа бүрмөсөн устгагдсан.
وتعاطَوْا في أحمدٍ مُنْكَرَ القَوْ
لِ وَنُطقُ الأَراذِلِ العَوْراءُТэд Ахмад ﷺ-ын эсрэг муу үг хэлсэн, учир нь бузар хүмүүсийн үг нь төрөлхийн бузар бөгөөд сохор юм.
كلُّ رِجْسٍ يَزِيدُه الخُلُقُ السُّو
ءُ سِفاهاً والمِلَّةُ العَوْجاءُМуу зан чанар, муруй шашин нь бузар хүн бүрийг улам бүр мунхаг болгодог.
فانظروا كيف كان عاقبة القوْ
مِ وَما ساق لِلْبَذِيِّ البَذَاءُТэгэхээр тэр ард түмэнд юу тохиолдсоныг, мөн тэдний садар самуун нь муухай амтай хүмүүсийг ямар төгсгөлд хүргэснийг ажигла.
وجَد السَّبَّ فيه سُمَّاً وَلم يَدْ
رِ إِذْ المِيمُ في مواضِعَ بَاءُТэрээр түүнийг ﷺ доромжилсон үгийг хор гэж үзсэн ч, "суммун" (хор) гэдэг үгийн "мим" үсэг нь зарим тохиолдолд "саббун" (доромжлол) гэдэг үгийн "ба" үсэг болж хувирдаг болохыг ойлгоогүй, ингэснээр доромжлол нь өөрөө ярьсан хүндээ хор болсон юм.
كانَ مِن فيه قتلُه بِيَدَيْهِ
فهو في سوء فِعله الزَّبَّاءُТүүний өөрийн ам нь өөрийн гараар үхэлд хүргэх хэрэгсэл болсон бөгөөд түүний муу үйлдэл нь түүнийг Аз-Заббаа шиг болгосон.
أوْ هُوَ النحلُ قَرْصُهَا يَجْلُبُ الحَت
فَ إليها وما له إنْكَاءُЭсвэл тэрээр өөрийгөө үхэлд хүргэдэг хатгуур нь байдаг ч, зорилтот зүйлдээ ямар ч хор хөнөөл учруулдаггүй зөгий шиг юм.
صَرَعَتْ قومَهُ حبائِلُ بَغْيٍ
مَدَّها المكرُ منهم والدَّهاءُТэдний өөрсдийн заль мэх, хууран мэхлэлтээр тавьсан шударга бус байдлын урхи нь түүний ард түмнийг сүйрүүлсэн.
فأتتهم خيلٌ إلى الحرب تختا
لُ وللخيْلِ في الوغَى خُيَلاءُДараа нь дайнд морьд ирж, бардамнаар давхиж байсан, учир нь морьд тулаанд төрөлхийн бардам зантай байдаг.
قَصَدَتْ فيهم القنا فقَوافِي ال
طعْنِ منها ما شأنها الإيطاءُЖаднууд тэднийг онилж, тэдний цохилтын "шүлэг" нь давталтыг үл харгалзан шийдэмгий цохилт өгсөн.
وأثَارَتْ بأرضِ مكةَ نَقْعَاً
ظُنَّ أن الغُدُوَّ منها عِشاءُТэд Меккагийн газарт тийм их тоос босгосон тул өглөөг орой гэж андуурч байв.
أحْجَمَتْ عندهُ الحجُون وأكْدى
عِنْد إعطائه القليلَ كَدَاءُТүүний ﷺ өмнө, бүр хадан уулс ч ухарч, тэр ﷺ багахан зүйл өгөхөд үргүй газар ч үр жимс өгч байв.
وَدَهَتْ أَوْجُهاً بها وبيوتاً
مُلّ منها الإكفاءُ والإقواءُЭнэ нь тэндхийн нүүр царай, гэр орныг тийм ч хатуу ширүүнээр цохисон тул "икфа", "иква" гэх яруу найргийн дутагдлууд ч үүнийг дүрслэхээс залхах байсан.
فَدَعَوْا أحْلَمَ البريَّةِ والعفْ
وُ جوابُ الحليمِ والإغْضاءُТэгээд тэд бүх бүтээлийн хамгийн тэвчээртэй нэгнийг ﷺ дуудсан, учир нь уучлал, үл тоомсорлох нь жинхэнэ тэвчээртэй хүмүүсийн байгалийн хариу үйлдэл юм.
ناشدوه القُرْبَى التي من قُرَيْش
قطعَتْهَا التِّراتُ والشَّحْناءُТэд түүнийг ﷺ Курайшийн төрөл төрөгсдийн холбоогоор гуйсан, энэ холбоог өш хонзон, дайсагнал аль хэдийн тасалсан байсан.
فعَفا عَفْوَ قَادرٍ لم يُنَغِّصْ
هُ عليهم بما مضى إغراءُТэгээд тэр ﷺ эрх мэдэлтэй хүний уучлалаар уучилсан, энэ нь тэдний эсрэг өнгөрсөн гомдлоос үүдэлтэй ямар ч өдөөн хатгалгаар бохирдоогүй уучлал байв.
وإذا كان القطْع وَالوصلُ لل
هِ تَسَاوَى التَّقْرِيبُ وَالإِقْصاءُМөн харилцааг таслах, холбох хоёулаа зөвхөн Бурханы төлөө хийгдсэн үед ойртох, хол байх нь адилхан чухал болдог.
وسواءٌ عليه فيما أتاهُ
مِنْ سِواهُ المَلامُ وَالإطْراءُТүүнд ﷺ бусдаас ирсэн зүйл, тэр нь буруушаалт эсвэл магтаал байсан ч ялгаагүй байсан.
وَلَو انَّ انتقامَهُ لِهَوَى النَّف
سِ لَدَامَتْ قطيعةٌ وَجَفَاءُХэрэв түүний ﷺ өшөө авалт хувийн хүслээр хөтлөгдсөн байсан бол хагацал, хатуу ширүүн байдал хязгааргүй үргэлжлэх байсан.
قام للَّه في الأُمورِ فأَرْضَى ال
لهَ منه تَبايُنٌ وَوَفاءُТэр ﷺ бүх асуудалд Бурханы төлөө зогссон бөгөөд ингэснээр Бурхан түүний ﷺ онцгой ялгарал, үнэнч шударга байдалд нь таалагдсан.
فِعْلُهُ كلُّهُ جَمِيلٌ وَهل يَنْ
صَحُ إلّا بمَا حَوَاهُ الإناءُТүүний ﷺ бүх үйлдэл нь үзэсгэлэнтэй, учир нь сав нь доторх зүйлээсээ өөр юуг ч асгахгүй шүү дээ?
أطْربَ السامعينَ ذِكْرُ عُلاهُ
يا لَرَاحٍ مَالَتْ بهَا النُّدَماءُТүүний ﷺ агуу байдлыг дурсах нь сонсогчдыг баярлуулж, нөхдийг нь донсолгох согтууруулах баяр баясгалантай адил юм.
النبيُّ الأميُّ أعلمُ مَنْ أس
نَدَ عنه الرُّوَاةُ وَالحكَماءُБичиг үсэггүй Бошиглогч ﷺ нь үг дамжуулагчид болон мэргэдээс мэдлэг дамжуулсан бүх хүмүүсээс хамгийн их мэдлэгтэй нэгэн юм.
وَعَدَتْنِي ازْدِيَارَهُ العامَ وَجْنا
ءٌ وَمَنَّتْ بِوَعْدِها الوجْناءُНэгэн хурдан эм тэмээ энэ жил түүнд ﷺ зочлохыг амласан бөгөөд тэр хүчирхэг унаа амлалтаа биелүүлэв.
أفلا أنْطَوِي لها في اقْتضائِي
ه لِتُطْوَى ما بَيْنَنا الأَفْلاءُТэгвэл би тэр аяллыг биелүүлэхийн тулд түүний араас яарах ёсгүй гэж үү, ингэснээр бидний хоорондох өргөн уудам цөлүүд хурдан туулагдах болно?
بألُوفِ البَطْحاءِ يُجْفِلُهَا النِّي
لُ وقد شَفَّ جَوْفَهَا الإِظْماءُНил мөрнөөр хөөгдсөн хэдэн мянган хөндийн тэмээ цангаж, гэдэс нь хонхойжээ.
أنْكَرَتْ مِصْرَ فَهيَ تَنْفِرُ ما لا
حَ بِنَاءٌ لِعَيْنِهَا أوْ خَلاءُТэр (эм тэмээ) Египетийг үл тоомсорлож, нүдэнд нь харагдсан ямар ч барилга байгууламж эсвэл задгай талбайгаас зайлсхийж байв.
فأَقَضّتْ عَلَى مبَارِكها بِرْ
كَتهَا فالبُّوَيْبُ فالخَضْراءُИйнхүү тэрээр Биркет, дараа нь Бувайб, дараа нь Аль-Хадра' дахь амрах газруудаа өнгөрөв.
فالقِبَابُ التي تَلِيها فبِئْرُ ال
نخْلِ وَالرَّكْبُ قائِلُونَ رِوَاءُДараа нь дараагийн бөмбөгөр оройтой барилгууд, дараа нь Бир аль-Нахл, тэнд морьтонгууд амарч, цангаагаа тайлав.
وَغَدَتْ أَيْلَةُ وَحِقْلٌ وَقُرٌّ
خَلْفَها فَالمَغَارَةُ الفَيْحَاءُАила, Хикл, Курр нар түүний ард үлдэж, дараа нь өргөн уудам агуй байв.
فعيونُ الأَقْصَابِ يَتبعُها النَّب
كُ وَيتْلو كُفَافَةَ العَوْجاءُДараа нь Аль-Аксабын булагууд, дараа нь Аль-Набк, дараа нь Кафафат аль-Авжа' байв.
حاوَرَتْهَا الحوراءُ شَوْقاً فينبو
عٌ فَرَقَّ اليَنْبُوعُ وَالْحَوْراءُЦарайлаг нүдтэй бүсгүй түүнтэй (тэмээтэй) хүсэл тэмүүлэлтэйгээр ярилцав, дараа нь Янбу'д булаг болон царайлаг нүдтэй бүсгүй хоёул зөөлөн болжээ.
لاحَ بالدَّهْنَوَيْنِ بَدْرٌ لها بَع
دَ حُنَيْنٍ وَحَنَّتِ الصَّفْرَاءُХунайн дараа Аль-Дахна'айн дээр түүнд бүтэн сар харагдаж, Аль-Сафра' хүсэл тэмүүлэлтэй байв.
ونَضَتْ بَزْوَةٌ فرابغُ فالجُحْ
فَةُ عنها ما حاكه الإِنضاءُБазва, дараа нь Рабиг, дараа нь Аль-Жухфа нар түүний ард үлдэж, түүнийг зовоосон ядаргаа ч мөн адил үлдэв.
وأرَتْهَا الخَلاصَ بئْرُ عَليٍّ
فَعِقَابُ السَّوِيقِ فالخَلصاءُБир Али түүнд аяллын төгсгөлийг харуулав, дараа нь Икаб аль-Савик, дараа нь Аль-Халса' байв.
فهْيَ من ماء بئْرِ عُسفَانَ أو مِنْ
بَطْنِ مَرٍّ ظمآنةٌ خَمْصَاءُИйнхүү тэрээр Бир Усфаны уснаас эсвэл Марр хөндийгөөс ирсэн бөгөөд одоо ч цангаж, туранхай хэвээр байв.
قَرَّبَ الزَّاهِرَ المساجِدُ منها
بخُطاها فالبُطءُ منها وَحاءُСүм хийдүүд Аль-Захирыг түүний алхамаар ойртуулж, түүний ямар ч удаан байдал нь ачаа болж байв.
هذه عِدَّةُ المنازلِ لا ما
عدَّ فيه السّماكُ وَالعَوَّاءُЭдгээр нь аяллын буудлуудын жинхэнэ тоо бөгөөд Аль-Симак болон Аль-Авва' (тэнгэрийн биетүүд)-ийн тоолсон тоо биш юм.
فكأَني بها أُرَحِّلُ منْ مَك
كَةَ شمساً سماؤُها البَيْداءُБи түүнтэй хамт Меккагаас хөдөлж байгаа мэт, тэнгэр нь уудам цөл болсон нар мэт.
مَوْضِعُ البَيْتِ مَهْبِطُ الوَحْي مأْوى ال
رسلِ حيثُ الأنوارُ حيثُ البَهاءُЭнэ бол Гэрийн газар, илчлэлтийн буудал, Элч нарын хоргодох газар, гэрэл гэгээ, сүр жавхлан дүүрэн газар юм.
حيثُ فرضُ الطَّوَافِ والسَّعْيُ وَالحل
قُ وَرَمْيُ الجِمار وَالإِهداءُЭргэлт, зан үйлийн гүйлт, үс хусах, багана чулуудах, тахил өргөх зэрэг бүх зүйл заавал хийгдэх ёстой газар.
حَبَّذا حَبَّذَا معاهِدُ منها
لم يُغَيِّرْ آياتِهِنَّ البِلاءُЯмар гайхалтай, ямар гайхалтай вэ, зовлон зүдгүүр нь тэмдгүүдийг нь өөрчлөөгүй тэр ариун газрууд!
حَرَمٌ آمِن وَبَيْتٌ حَرامٌ
وَمَقَامٌ فيه المُقامُ تَلاءُЭнэ бол аюулгүй ариун газар, ариун сүм, мөн оршин суух нь өөрөө алдар суу болсон газар юм.
فَقَضَيْنَا بها مَناسِكَ لا يُح
مَدُ إلّا في فِعْلِهِنَّ القضاءُТиймээс бид тэнд бурханлиг зарлиг нь зөвхөн бодит гүйцэтгэлээрээ л магтагддаг зан үйлийг гүйцэтгэв.
وَرَمَيْنَا بها الفِجَاجَ إلَى طَيْ
بَةَ والسَّيْرُ بالمطايا رِماءُТэдний хамт бид Тайба руу өргөн замыг туулсан бөгөөд бидний аялал нь сум шиг хурдан унаагаар хийгдэв.
فأصَبْنا عَنْ قَوْسِها غَرضَ القُر
بِ وَنِعْمَ الخَبِيئَةُ الكَوْمَاءُИнгээд бид түүний нумаар ойр байх зорилгодоо хүрч, аялалд зориулсан далд эрдэнэ болсон тарган тэмээ ямар гайхалтай байв.
فرأينا أرضَ الحَبيبِ يَغُضُّ ال
طرفَ منها الضياءُ وَالْلأْلاءُТэгээд бид Хайрт ﷺ-ийн газрыг харав, тэндээс гэрэл гэгээ, сүр жавхлан өөрсдөө хүндэтгэлтэйгээр нүдээ буулгадаг.
فكأنَّ البَيْدَاءَ مِنْ حيثُما قا
بَلَتِ العَينَ رَوْضَة غَنَّاءُТиймээс цөл нь нүдэнд харагдсан газар бүртээ өтгөн, амьд цэцэрлэг болж хувирсан мэт байв.
وكأَنَّ البِقاعَ زَرَّتْ عليها
طَرَفَيْها مُلاءَةٌ حَمْرَاءُМөн бүс нутгууд нь улаан хүрэн нөмрөгөөр хоёр үзүүрээ бэхэлсэн мэт чимэглэгдсэн байв.
وكأَنَّ الأَرجاء تَنشُر نَشْر ال
مِسْكِ فيها الجَنُوبُ وَالجِرْبِياءُМөн өмнөд болон баруун хойд салхитай орчин нь тэдгээрийн туршид заарын үнэрийг тараасан мэт байв.
فإذا شِمتَ أو شَمِمْتَ رُبَاها
لاحَ منها برقٌ وفاحَ كِباءُТиймээс хэрэв та түүний өндөрлөг газруудыг харвал эсвэл үнэртвэл, тэндээс аянга цахилж, амтат үнэр үнэртэж байв.
أيَّ نُورٍ وَأيَّ نَوْرٍ شَهِدْنا
يَوْمَ أَبْدَت لَنا القِبَابَ قُباءُКуба бидэнд бөмбөгөр оройтой барилгуудаа илчилсэн тэр өдөр бид ямар гэрэл, ямар цэцэглэлтийг харсан бэ!
قَرَّ منها دَمْعِي وفَرَّ اصْطبَارِي
فدُمُوعي سَيْلٌ وصَبْرِي جُفاءُТүүнээс миний нулимс чөлөөтэй урсаж, тэвчээр минь алга болсон тул миний нулимс үер болж, тэвчээр минь хөөс шиг замхрав.
فترى الرَّكْبَ طائرِينَ من الشَّوْ
قِ إِلى طَيْبَةٍ لَهُمْ ضَوْضاءُИнгээд та цувааг Тайба руу хүсэл тэмүүлэлтэйгээр нисч, шуугиан тарьж байгааг харна.
وكأَنَّ الزُّوَّارَ مَا مَسَّتِ البَأْ
ساءُ منهم خَلْقاً ولا الضَّرَّاءُМөн зочдын биед ямар ч хүндрэл бэрхшээл эсвэл зовлон зүдгүүр хэзээ ч хүрээгүй мэт байв.
كلُّ نفسٍ منها ابتهال وسؤْلٌ
ودُعاءٌ وَرَغْبَة وَابْتِغَاءُТэдний дундах сүнс бүр залбирал, хүсэлт, мөргөл, хүсэл тэмүүлэл, хичээнгүй эрэл хайгуулд автсан байв.
وَزَفيرٌ تَظُنُّ منه صُدوراً
صادحاتٍ يَعْتادُهُنَّ زُقاءُМөн санаа алдалт, үүнээс та цээжийг нь дуулах шувууд шиг, тэдний дуу нь дадал болсон мэт төсөөлөх байсан.
وَبُكَاءٌ يُغْرِيِهِ بالعين مَدّ
وَنجيبٌ يَحُثُّه اسْتِعلاءُМөн нүдийг урсахыг уриалсан уйлаан, сүнслэг өргөмжлөлөөр өдөөгдсөн язгууртан гашуудал.
وجُسومٌ كَأَنَّمَا رَحَضَتْهَا
منْ عظيم المَهَابَةِ الرُّحَضاءُМөн биес нь асар их айдас хүндэтгэлийн хөлсөөр угаагдсан мэт байв.
وَوجُوهٌ كأَنَّما ألْبَسَتْها
منْ حياءٍ ألوانَها الحرْباءُМөн нүүр царай нь хамелеон ичгүүрээсээ болж өөрийн өнгөөр хувцасласан мэт байв.
ودموعٌ كأنّما أرسلتها
من جفونٍ سحابةٌ وطفاءُМөн нулимс нь хүнд ачаатай үүлнээс зовхиноос урссан мэт байв.
فَحَطَطْنا الرِّحالَ حيثُ يحَطُّ ال
وِزْرُ عنّا وترفع الحوجاءُБид нүглээсээ ангижирч, хэрэгцээгээ хангадаг газарт ачаагаа буулгав.
وَقَرَأْنا السلامَ أكْرَمَ خلق ال
لَه مِنْ حيثُ يُسمَعُ الإقْراءُБид Аллахын хамгийн эрхэм бүтээлд мэндчилгээ өргөсөн бөгөөд тэрхүү мэндчилгээг сонсож, хүлээн авдаг газраас өргөсөн юм.
وذهلنا عند اللقاء وكم أَذْ
هَلَ صَبَّاً من الحَبيبِ لِقاءُУулзах үед бид сэтгэл татагдан гайхширсан, учир нь хайрлагч нь хайртай хүнтэйгээ уулзахдаа хэр олон удаа бүрэн сэтгэл татагдаж, үг дуугүй болдог билээ дээ?
وَوَجمنَا مِنَ المَهَابَةِ حتَّى
لا كلامٌ منا ولا إيماءُБид тийм их хүндэтгэлээс болж үг дуугүй болсон бөгөөд биднээс яриа ч, дохио зангаа ч гарч чадсангүй.
وَرَجَعْنا وَللقلُوبِ التفاتا
تٌ إليه وللجُسوم انْثِناءُБид буцсан ч, бидний зүрх сэтгэл түүнийг үгүйлэн эргэж харан, бидний бие түүний зүгт хазайж байлаа.
وَسَمحْنا بما نُحِبُّ وقد يَس
مَحُ عند الضرورةِ البُخلاءُБид өөрт үнэтэй бүхнээ өгөөмрөөр өргөсөн, учир нь хамгийн харамч хүмүүс ч хэрэгцээ шаардлага тулгарахад эрдэнэсээ өгдөг юм.
يا أبا القاسمِ الذي ضِمنَ إِقسا
مِي عليه مَدْحٌ لهُ وَثَنَاءُӨө, Абул Касим ﷺ, миний тангараг таны магтаал, алдарт зориулагдсан билээ.
بالعلومِ التي عَليكَ مِن الل
هِ بلا كاتِبٍ لها إِمْلاءُАллахаас танд хайрласан тэнгэрлэг мэдлэгээр, түүнийг ямар ч бичээчгүйгээр танд айлдсан билээ.
ومسير الصَّبا بنصْرِك شَهْرا
فكأَنَّ الصَّبا لَدَيكَ رُخاءُМөн танд туслахаар нэг сар аялсан дорнын салхиар, тэр салхи нь таны тушаалаар зөөлөн, дуулгавартай болсон мэт байлаа.
وَعَلِيٍّ لمَّا تَفَلْتَ بِعَيْنَيْ
هِ وكلتاهما مَعاً رمْداءُМөн Алигаар, та ﷺ түүний нүдэнд үлээхэд, түүний хоёр нүд хоёулаа нэгэн зэрэг нүдний өвчнөөр шаналж байсан билээ.
فَغَدا ناظراً بِعَيْنَيْ عُقَابٍ
في غَزاةٍ لها العُقَابُ لِواءُТэгээд тэр бүргэдийн нүд шиг хурц хараатай болсон бөгөөд бүргэд өөрөө ялалтын туг болсон тулаанд тэрээр ийм хараатай байв.
وَبِرَيْحانَتَيْنِ طيبُهُما مِن
كَ الذي أودعتهُما الزَّهْراءُМөн хоёр амтат райхан ургамлаар, тэдний үнэр танаас гарч, Аз-Захра тэднийг таны хайрт асаргаанд даатгасан билээ.
كُنْتَ تُؤْوِيهِمَا إليك كما آ
وَتْ من الخَطِّ نُقْطَتَيْهَا اليَاءُТа тэднийг өөртөө ойрхон тэвэрдэг байсан, яг л "я" үсэг хоёр цэгээ доороо хамгаалдаг шиг.
مِنْ شهيدَيْنِ ليس يُنْسِيَني الطَّف
فُ مُصابَيْهِما وَلا كَرْبَلاءُХоёр алагдсан баатараас, тэдний зовлонг Ат-Таффын газар ч, Карбала ч надад хэзээ ч мартагнуулж чадахгүй.
مَا رَعَى فيهما ذِمامَك مرؤو
سٌ وَقد خانَ عَهْدَكَ الرُّؤساءُТэдний талаар таны ариун итгэлийг нэг ч удирдагч хүндэтгээгүй, харин ч захирагчид тантай хийсэн гэрээгээ урвасан билээ.
أبْدَلوا الودَّ وَالحَفيظَةَ في القُرْ
بَى وَأَبدَتْ ضِبَابها النَّافِقاءُТэд хайр, хамгааллыг хамаатан садантайгаа дайсагналаар сольсон бөгөөд хоёр нүүртний далд хорон санаа жинхэнэ мөн чанараа илчилсэн юм.
وَقَسَتْ منهم قلوبٌ عَلَى مَنْ
بَكَتِ الأرضُ فقدَهم والسماءُТэдний зүрх сэтгэл нь газар дэлхий, тэнгэр огторгуй хүртэл уйлсан хүмүүсийн эсрэг хатуурсан билээ.
فابْكِهِمْ ما اسْتَطَعْتَ إنَّ قليلاً
في عَظيمٍ مِن المُصابِ البُكاءُТиймээс та чадах чинээгээрээ тэдний төлөө уйл, учир нь ийм асар их гамшгийн өмнө ямар ч уйлах нь өчүүхэн юм.
كلَّ يوْمٍ وَكلُّ أَرْضٍ لِكَرْبي
منهمُ كَرْبَلا وَعاشورَاءُТэдний төлөөх миний уй гашуугаар, өдөр бүр Ашура шиг санагдаж, газар бүр Карбала болж хувирдаг.
آلَ بَيْتِ النبيِّ إِنَّ فُؤادِي
ليسَ يُسْلِيهِ عَنْكم التَّأْسَاءُӨө, Бошиглогчийн ﷺ гэр бүл ээ, үнэхээр миний зүрх сэтгэл та нарын зовлонгийн талаар ямар ч тайтгарал, тайвшрал олдоггүй.
غيرَ أَنِّي فَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَى الل
هِ وَتَفْوِيضِيَ الأُمورَ بَراءُГанцхан би бүх хэргээ Бурханд даатгасан бөгөөд миний бүх зүйлийг даатгах нь бүх буруугаас ангижрах явдал юм.
رُبَّ يومٍ بِكَربَلاءَ مُسيئٍ
خَفَّفَتْ بعض وِزْرِهِ الزَّوْراءُКарбалад хэдэн өдөр буруутан хүний нүглийн ачааг Заура хөнгөлсөн билээ.
وَالأَعادِي كَأَنَّ كلَّ طَرِيحٍ
منهمُ الزَّقُّ حُلَّ عَنْه الوِكاءُДайснууд нь, тэдний дунд унасан хүн бүр бөглөөг нь авсан дарсны сав шиг, амьдралаас бүрэн шавхагдсан мэт байлаа.
آلَ بيتِ النبيِّ طبتُم فطابَ الْ
مَدْحُ لِي فيكُمُ وَطابَ الرّثاءُӨө, Бошиглогчийн ﷺ гэр бүл ээ, та нар ариун бөгөөд гайхамшигтай, тиймээс та нарыг магтах минь ч, гашуудах минь ч сайн бөгөөд зохистой юм.
أنا حَسَّانُ مَدْحِكم فإذَا نُحْ
تُ عليكمْ فإنَّنِي الخنساءُБи та нарыг магтах Хассан билээ, хэрэв би та нарын төлөө гашуудвал, би Аль-Ханса юм.
سُدْتُمُ النّاسَ بالتُّقَى وَسِواكم
سَوَّدَتْهُ البَيْضاءُ والصَّفْراءُТа нар хүмүүсийг сүсэг бишрэлээр удирдсан, харин бусад нь мөнгө, алтаар удирдагч болсон юм.
وَبِأصحابك الذين همُ بَعْ
دَكَ فينا الهُداةُ وَالأوْصِياءُМөн таны нөхдөөр, таны дараа бидний дунд удирдамж, залгамжлагч болсон хүмүүсээр.
أَحْسَنُوا بعدكَ الخِلافَةَ فِي الدي
نِ وَكلٌّ لِما تَوَلَّى إزَاءُТэд таны дараа шашны Халифатыг маш сайн удирдсан бөгөөд хүн бүр өөрийн хүлээсэн үүрэгтээ төгс тохирсон байлаа.
أَغْنياءٌ نزاهَةً فُقَرَاء
عُلَمَاءٌ أَئمَّةٌ أُمَرَاءُТэд шударга ёсоор баян боловч дэлхийн эд хөрөнгөөр ядуу, эрдэмтэн, удирдагч, цэргийн жанжид байсан юм.
زَهِدُوا في الدُّنَا فما عُرِفَ المَي
لُ إلَيْهَا منهم وَلا الرَّغْبَاءُТэд дэлхийн амьдралаас татгалзсан тул тэднээс түүнд татагдах хандлага эсвэл хүчтэй хүсэл хэзээ ч мэдэгдээгүй.
أَرْخَصُوا في الوغَى نُفُوسَ مُلُوكٍ
حارَبُوها أسلابُها إغْلاءُТулалдаанд тэдний эсрэг тулалдсан хаадын амийг хямдхан болгосон, хэдийгээр тэдний олз үнэтэй байсан ч.
كلُّهُمْ في أحكامه ذو اجتهادٍ
وَصَوابٍ وَكُلُّهمْ أَكفاءُТэд бүгд, шүүлтэндээ хичээл зүтгэл, зөв байдлыг эзэмшсэн бөгөөд бүгд ижил тэгш чадвартай байсан.
رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمُ وَرَضُوا عَنْ
هُ فأنَّى يَخطو إليهم خَطَاءُБурхан тэдэнд таалагдсан, тэд ч Бурханд таалагдсан, тиймээс алдаа хэрхэн тэдэнд ойртох билээ?
جاء قَوْمٌ مِنْ بَعْدِ قَوْمٍ بحَقٍّ
وَعَلَى المَنْهَجِ الحَنِيفِيِّ جاؤواҮе үеийн хүмүүс үнэнийг баримтлан, нэг нэгнийхээ араас ирж, тэд Авраамын шулуун замыг дагасан юм.
ما لموسى وَلا لعِيسى حَوارِي
يُونَ في فَضْلِهم وَلا نُقَبَاءُМосе ч, Есүс ч нөхдийнх шиг буянтай шавь нар эсвэл удирдагчидтай байгаагүй.
بأَبي بَكْرٍ اِلذي صَحَّ لِلنَّا
سِ به في حياتك الإِقتِداءُАбу Бакр ﷺ-аар, таны амьд ахуйд хүмүүс түүнийг зөвөөр дагасан билээ.
والمُهَدِّي يَوْمَ السَّقِيفَةِ لَما
أرْجَفَ الناسُ أنه الدَّأْدَاءُМөн Сакифагийн өдөр удирдан чиглүүлсэн нэгэн, хүмүүс үүнийг асар их гамшиг гэж цуурхал тарааж байхад.
أَنقذَ الدينَ بعدَ ما كان للد
دينِ عَلَى كلِّ كُرْبَةٍ إشْفَاءُТэрээр шашныг бүх зовлонгийн ирмэгт байхад нь аварсан юм.
أَنْفَقَ المالَ في رِضَاكَ وَلا مَن
نٌ وَأَعْطَى جَمَّاً وَلا إكْداءُТэрээр таны таашаалд зориулж эд хөрөнгөө зарцуулсан, өгөөмөр сэтгэлээ гайхуулалгүй, мөн арвин ихээр өгсөн, хэзээ ч хойш татаагүй.
وأبي حَفْصٍ الذي أظهر الل
هُ به الدينَ فارعَوى الرُّقباءُМөн Абу Хафс (Умар)-аар, түүгээр дамжуулан Бурхан шашныг ил болгож, ингэснээр хянамгай дайснуудыг зогсоосон билээ.
والذي تَقْرُبُ الأباعِدُ في الل
هِ إليه وَتَبْعُدُ القُرَباءُТүүгээр дамжуулан алс холын хүмүүс Бурханд ойртож, ойр дотны хүмүүс нь холдон одогч.
عُمَر بن الخطابِ مَنْ قَوْلُهُ الفَص
لُ ومَنْ حُكْمُهُ السَّوِيُّ السّواءُУмар ибн аль-Хаттаб, түүний үг нь эрс шийдэмгий, түүний шүүлт нь төгс шударга.
فَرَّ منه الشيطانُ إذْ كانَ فارو
قاً فلِلنَّارِ مِنْ سَنَاهُ انْبِراءُСатан түүнээс зугтсан, учир нь тэр Аль-Фарук байсан бөгөөд түүний гэрэлт туяанаас тамын гал ч ухардаг байв.
وَابْن عفَّانَ ذِي الأيادي التي طا
لَ إلى المصطفى بها الإِسْدَاءُМөн Ибн Аффан, Сонгогдсон Нэгэнд ﷺ үргэлж буян үйлдсэн үйлс бүтээлийн эзэн.
حَفَر البِئْرَ جَهَّزَ الجَيْشَ أهْدَى الْ
هَدْيَ لما أنْ صَدَّهُ الأعْداءُТэр худаг ухаж, цэргийг зэвсэглэж, дайснууд нь хориглоход тахилын амьтдыг өргөсөн.
وَأبَى أنْ يَطُوفَ بالبيتِ إذْ لمْ
يَدْنُ منه إلى النبيِّ فِناءُМөн тэрээр Каабыг тойрон эргэхээс татгалзсан, учир нь Бошиглогчийн ﷺ дагалдагчдаас хэн ч ойр байгаагүй юм.
فَجَزَتْهُ عنها بِبِيعَةِ رِضْوا
نٍ يَدٌ مِنْ نَبِيِّهِ بَيْضَاءُИймээс түүний Бошиглогчийн ﷺ адислагдсан мутар түүнийг Ридваны тангаргаар шагнасан билээ.
أدَبٌ عنده تَضَاعَفَتِ الأع
مالُ بالترْكِ حَبَّذَا الأُدَباءُИйм л ёс суртахуунтай байсан тул түүний үйлс нь татгалзлаар үржиж байв; ямар гайхамшигтай ёс суртахуунтай хүмүүс вэ!
وَعَلِيٍّ صِنْوِ النبيّ وَمَنْ دِي
نُ فُؤادِي وِدادُهُ وَالوَلاءُМөн Али, Бошиглогчийн ﷺ төрөл садан, түүний хайр, үнэнч байдал нь миний зүрхний шашин юм.
وَوَزيرِ ابن عَمِّه في المعالي
ومِنَ الأهلِ تُسْعَدُ الوُزَراءُМөн түүний үеэл ахын эрхэм үйлсийн сайд, учир нь гэр бүлээс гарсан сайд нар адислагдсан байдаг.
لم يَزِدْهُ كَشْفُ الغِطاءِ يَقِيناً
بَل هُوَ الشمْسُ ما عليه غِطاءُХөшиг арилсан нь түүний итгэлийг нэмэгдүүлээгүй, учир нь тэрээр хөшиггүй нар мэт байв.
وبباقِي أصحابِكَ المُظْهِرِ التَّرْ
تيبِ فينا تَفْضِيلُهم والولاءُМөн таны бусад нөхдөөр, тэдний давуу байдал, үнэнч байдал нь бидний дунд эрэмбээрээ илэрхий байдаг.
طَلْحَةِ الخَيْرِ المُرْتَضِيهِ رَفيقاً
وَاحداً يومَ فَرَّت الرُّفَقَاءُСайн Талха, бусад нөхөд нь зугтсан өдөр түүнийг ﷺ цорын ганц нөхрөөр сонгосон.
وَحَوارِيِّكَ الزُّبَيْرِ أبي القَرْ
مِ الذي أَنْجَبَتْ بِهِ أسماءُМөн таны шавь Аль-Зубайр, Асмагийн төрүүлсэн эрхэм хүний эцэг.
وَالصَّفِيَّيْنِ تَوْأَمِ الفضل سَعْدٍ
وسَعِيدٍ إنْ عُدَّتِ الأصْفياءُМөн хоёр сонгогдсон, буяны ихэр, Саад ба Саид, хэрэв цэвэр ариун хүмүүсийг тоолбол.
وابْنِ عَوْفٍ مَنْ هَوَّنَتْ نفسُه الدُّن
يَا بِبَذْلٍ يُمِدُّهُ إثْراءُМөн Ибн Ауф, түүний сэтгэл нь өгөөмөр зангаар дэлхийг үл тоомсорлосон бөгөөд түүний баялаг нь үүнийг тэтгэж байв.
والمُكَنَّى أبا عُبيْدَةَ إذْ يَعْ
زِي إليه الأمانةَ الأُمَناءُМөн Абу Убайда гэгддэг тэрээр, итгэмжлэгдсэн хүмүүс түүнд итгэл найдварыг өгдөг.
وَبِعَمَّيْكَ نَيِّرَي فَلَكِ المَج
دِ وكلٌّ أتَاهُ منك إتاءُМөн таны хоёр авга ахаар, алдрын оддын хоёр гэрэлтүүлэгч, мөн танаас хүн бүрд өглөг ирсэн.
وبأمِّ السِّبْطَيْنِ زَوْجِ عَلِيٍّ
وَبَنِيها وَمَنْ حَوَتْهُ العَبَاءُМөн хоёр ач хүүгийн эх, Алигийн эхнэр, түүний хөвгүүд, мөн нөмрөгөөр бүрхэгдсэн бүх хүмүүсээр.
وَبِأَزواجكَ اللَّواتي تَشَرَّفْ
ن بأنْ صانَهُنَّ منك بِناءُМөн таны эхнэрүүдээр, танаас ирсэн хамгаалалтын бүтэцээр хүндлэгдсэн.
الأمانَ الأمانَ إنَّ فُؤادِي
من ذُنوبٍ أَتَيْتُهُنَّ هَواءُОрогнол, орогнол! Учир нь миний зүрх үйлдсэн нүглээсээ болж бүрэн ил гарч, чичирч байна.
قد تَمَسَّكْتُ مِنْ وِدَادِكَ بالحَب
لِ الذي اسْتَمْسَكَتْ به الشفَعاءُБи таны хайрын олсонд зуурсан, бүх зуучлагчид бат бөх зуурсан тэр л олсонд.
وَأبى اللَّهُ أنْ يَمَسَّنِيَ السُّو
ءُ بحالٍ وَلِي إليك الْتِجاءُБурхан надад ямар ч хор хөнөөл учруулахыг зөвшөөрөөгүй, учир нь би танд орогнол хайсан.
قد رَجَوْناكَ للأُمورِ الّتي أب
رَدُها فِي فُؤَادِنا رَمْضاءُБид бүх асуудалд танд найдлага тавьсан, хамгийн бага нь ч гэсэн бидний зүрхэнд шатаж буй элс мэт санагддаг.
وَأَتَيْنا إليكَ أَنْضاءَ فَقْرٍ
حَمَلَتْنا إلى الغِنَى أَنْضاءُБид ядуурлаар ядарч танд ирсэн, учир нь энэ ядаргаатай байдал нь биднийг жинхэнэ баялаг руу хөтөлсөн юм.
وانْطَوَتْ في الصُّدُورِ حاجاتُ نفسٍ
ما لها عَنْ نَدَى يَدَيْكَ انْطِوَاءُМөн бидний зүрхэнд сэтгэлийн нууц хэрэгцээ бий, түүнийг таны гарын өгөөмөр зангаас өөр юугаар ч шийдэж, хангаж чадахгүй.
فأَغِثْنَا يَا مَنْ هُوَ الغَوثُ والغَيْ
ثُ إذا أَجْهَدَ الورَى اللّأْوَاءُТиймээс бидэнд туслаач, хүн төрөлхтөн бэрхшээлд ядарсан үед ﷺ тусламж, авралын бороо болсон Та.
وَالجَوَادُ الذِي به تُفْرَجُ الغُم
مَةُ عَنا وتُكْشَفُ الحَوْباءُМөн биднээс зовлон шаналлыг арилгаж, гай гамшгийг илчилдэг өгөөмөр нэгэн.
يا رحيماً بالمؤمنين إذا ما
ذَهِلَت عن أبنائها الرُّحَماءُӨө, итгэгчдэд нигүүлсэнгүй нэгэн, хүмүүсийн дундах хамгийн нигүүлсэнгүй нь ч өөрийн хүүхдээ мартсан үед ч.
يا شفيعاً في المُذنبين إذا أش
فقَ مِنْ خَوفِ ذَنْبِهِ البُرَآءُӨө, нүгэлтнүүдийн төлөө зуучлагч, гэмгүй хүмүүс ч өөрийн нүглээсээ айж чичирсэн үед ч.
جُدْ لعاصٍ ومَا سِوايَ هُوَ العا
صِي وَلكنْ تَنَكُّرِي اسْتِحْياءُНүгэлтэнд өгөөмөр хандаач, би үнэхээр нүгэлтэн боловч, миний үгүйсгэл бол зүгээр л даруу байдлын хөшиг юм.
وتَدَارَكْهُ بالعناية ما دا
مَ له بالذِّمامِ منك ذماءُМөн түүнийг таны хамгаалалт, гэрээний ямар нэгэн үлдэгдэл хадгалагдаж байгаа цагт таны халамжаар хүргээрэй.
أخَّرَتْهُ الأعمالُ والمالُ عَمَّا
قدَّمَ الصَّالحُونَ والأغنياءُТүүний үйлс, эд баялаг нь түүнийг зөв шударга, баян хүмүүсийн өргөсөн сайн сайхнаас хойш татсан.
كل يومٍ ذُنُوبُهُ صاعداتٌ
وعليها أنفاسُهُ صُعَدَاءُӨдөр бүр түүний нүглүүд өгсөж, түүний амьсгал нь тэдний жин дор хүнд санаа алдалт болж байна.
أَلِفَ البِطْنَةَ المُبَطِّئَة السَّيْ
رِ بدار بها البِطانُ بِطَاءُТэрээр их идэхэд дассан бөгөөд энэ нь аялалыг удаашруулдаг, их иддэг хүмүүс нь төрөлхийн удаан байдаг газарт.
فَبَكَى ذَنْبَهُ بِقَسْوَةِ قَلْبٍ
نَهَتِ الدَّمْعَ فالبُكاءُ مُكاءُИймээс тэрээр нүглээ хатуу зүрхээрээ уйлсан бөгөөд энэ нь нулимсыг хориглож, түүний уйлахыг зүгээр л хоосон дуу болгосон.
وغَدَا يَعْتِبُ القَضَاءُ ولا عذ
ر لعاص فيما يسوق القضاءُМөн тэрээр бурханлиг хувь заяаг буруутгаж эхэлсэн, гэвч хувь заяаны авчирсан зүйлд нүгэлтэнд ямар ч шалтаг байхгүй.
أوثقته من الذنوب دُيُونٌ
شَدَّدَتْ فِي اقْتِضائِها الغُرَماءُНүглийн өр түүнийг хүлсэн бөгөөд өрөндүүлэгчид нь төлбөрөө тасралтгүй шаардаж байна.
ما لَهُ حِيلَةٌ سِوَى حِيلَةِ المُو
ثَقِ إِمَّا تَوَسُّلٌ أَوْ دُعَاءُТүүнд хүлэгдсэн хүний аргаас өөр арга байхгүй: эсвэл зуучлал хайх, эсвэл залбирах.
رَاجِياً أَنْ تعودَ أعمالُه السُّو
ءُ بِغُفْرَانِ اللَّهِ وَهْيَ هَباءُТүүний муу үйлс Бурханы өршөөлөөр юу ч үгүй болно гэж найдаж байна.
أَوْ تُرَى سَيِّئاتُهُ حَسَناتٍ
فيقَالُ اسْتحالتِ الصَّهْباءُЭсвэл түүний буруу үйлс сайн үйлс мэт харагдаж, улаан дарс ч хувирсан хэмээн тунхаглагдах уу?
كلُّ أمْرٍ تُعنَى به تُقْلَبُ الأعْ
يانُ فيه وتَعْجَبُ البُصَراءُТаны анхаарсан аливаа хэрэг бүхэн мөн чанараа хувиргаж, хурц ухаантнуудыг гайхшруулдаг.
رُبَّ عَيْنٍ تَفَلْتَ في مائها المِلْ
حِ فأضْحَى وَهْوَ الفُراتُ الرَّوَاءُТа ﷺ давстай усанд нь нулимсан хэчнээн олон булаг үүнээс хойш амтат, урсгалтай Евфрат мөрөн болсон билээ.
آهِ مِما جَنَيْتُ إنْ كانَ يُغْنِي
ألِفٌ مِنْ عَظيمِ ذنْبٍ وهاءُӨө, миний үйлдсэнээс болж! Хэрэв агуу нүглийн өчүүхэн хэсэг нь ч хангалттай байх байсан бол!
أرْتَجِي التَّوْبَةَ النَّصُوحَ وفِي القَلْ
بِ نفَاقٌ وفي اللسانِ رِياءُБи чин сэтгэлийн гэмшлийг хүсэвч, миний зүрхэнд хоёр нүүр, хэлэн дээр минь хийрхэл оршсоор байна.
ومتى يَسْتَقيمُ قَلْبِي ولِلْجِسْ
مِ اعْوِجَاجٌ مِنْ كَبْرتي وانْحِناءُМиний бие хөгшрөлт, сул дорой байдлаас болж муруйж, бөхийж байхад миний зүрх хэзээ шулуун болох вэ?
كُنْتُ في نَوْمَةِ الشَّبابِ فما اسْتَيْ
قَظْتُ إِلَّا ولِمَّتي شَمْطاءُБи залуу насны нойронд автсан байлаа, үс минь бууралтахад л би сэрсэн юм.
وتمادَيْتُ أَقْتَفي أَثَرَ القَوْ
مِ فطالَتْ مَسَافَةٌ واقْتِفَاءُБи бусдын мөрөөр үргэлжлүүлэн явсаар, аялал болон мөрдлөг хэтэрхий урт болсон билээ.
فوَرا السائرينَ وهْوَ أمامِي
سُبُلٌ وَعْرَةٌ وأرضٌ عَراءُЗөв шударга аялагчдын ард, гэвч миний өмнө бартаатай зам, эзгүй хоосон газар нутаг оршино.
حَمِدَ المُدلِجونَ غِبَّ سُرَاهُم
وكَفَى مَنْ تَخَلَّف الإِبْطاءُШөнөжин хичээнгүйлэн аялсан хүмүүс аяллынхаа дараа магтаал хүртсэн бол, хоцорсон хүмүүсийн хувьд хоцролт нь өөрөө хангалттай үр дагавар байлаа.
رِحلةٌ لَمْ يَزَلْ يُفنِّدني الصَّي
فُ إِذَا مَا نَوَيْتُها والشِّتاءُЭнэ бол миний явахыг хүсэх бүрд зун ч, өвөл ч үргэлж хойшлуулдаг аялал юм.
يَتَّقِي حُرُّ وجْهِي الحَرَّ والبَرْ
دَ وَقَدْ عَزَّ مِنْ لَظى الاتِّقاءُМиний эрхэмсэг нүүр халуун, хүйтэн хоёуланг нь зайлсхийхийг эрмэлздэг ч, дүрэлзсэн галаас хамгаалах нь туйлын хэцүү болжээ.
ضِقْتُ ذَرْعاً مِمَّا جَنَيْتُ فَيوْمِي
قَمْطَرِيرٌ وليلَتي دَرْعاءُМиний үйлдсэн зүйлээс болж би туйлын зовж байна, тиймээс миний өдөр гунигтай, миний шөнө харанхуй байна.
وَتَذَكَّرْتُ رَحْمَةَ اللَّهِ فالبِش
رُ لِوَجْهِي أنّى انْتَحَى تِلْقاءُТэгээд би Аллахын нигүүлслийг санахад, миний нүүр хаашаа ч эргэсэн баяр баясгалангаар гэрэлтсэн билээ.
فألحَّ الرَّجاء والخوفُ بالقَلْ
بِ ولِلْخَوفِ والرَّجا إِخْفاءُИймээс найдвар болон айдас миний зүрхэнд үргэлжилсэн, учир нь айдас ч, найдвар ч нарийн нууцлалыг агуулдаг.
صَاحِ لا تأسَ إنْ ضَعُفْتَ عَنِ الطَّا
عةِ واسْتَأْثَرَتْ بها الأقوياءُНайз минь, хэрэв та дуулгавартай байдалд сул дорой, хүчирхэг хүмүүс үүнийг монопольчилсон бол бүү цөхөр.
إنَّ للَّهِ رَحمةً وأحَقُّ ال
ناسِ منه بالرَّحمةِ الضُّعَفَاءُҮнэхээр, Аллах нигүүлсэлтэй бөгөөд Түүний нигүүлслийг хамгийн их хүртэх ёстой хүмүүс бол сул доройчууд юм.
فابقَ في العُرْجِ عندَ مُنْقَلَبِ الذَّوْ
دِ ففِي العَوْدِ تَسْبِقُ العَرْجاءُТиймээс сүргийн эргэх цэг дээр доголон хүмүүсийн дунд үлд, учир нь буцахдаа доголон нь гүйцэж түрүүлэх магадлалтай.
لا تَقُلْ حاسداً لِغَيْرِك هذَا
أثْمَرَتْ نَخْلَهُ ونَخْلِي عَفاءُБусдыг атаархан: "Түүний далдуу мод үр жимс өгсөн, харин миний далдуу мод үргүй байна" гэж бүү хэл.
وائْتِ بالمَسْتَطاع مِنْ عَمَل البر
ر فقدْ يُسْقِطُ الثِّمارَ الإِتاءُТаны чадах сайн үйлсийг хийгээрэй, учир нь их хэмжээний үр жимс ч заримыг нь унагах магадлалтай байдаг.
وبِحُبِّ النبيِّ فابْغِ رِضَى الل
هِ فَفِي حُبِّهِ الرِّضا والحِبَاءُТиймээс, Бошиглогчийг ﷺ хайрласнаар Бурханы тааллыг эрэлхийл, учир нь түүний хайранд бурханлаг сэтгэл ханамж болон элбэг шагнал хоёулаа олддог.
يا نبيَّ الهُدَى اسْتِغَاثَةَ مَلْهو
فٍ أَضَرَّتْ بحالِه الحوْبَاءُӨө, Удирдамжийн Бошиглогч ﷺ, энэ бол нүглээс болж байдал нь хүндээр нэрвэгдсэн, гүн зовлонд байгаа нэгний чин сэтгэлийн гуйлт юм.
يَدَّعِي الحُبَّ وهْوَ يأْمُرُ بالسُّو
ءِ ومَنْ لِي أنْ تَصْدُقَ الرَّغْبَاءُТэр хайрладаг гэж мэдэгддэг ч, мууг тушаадаг, тиймээс миний чин сэтгэлийн хүсэл үнэн байхыг би яаж хүлээх вэ?
أَيُّ حُبٍّ يَصِحُّ منه وطَرْفِي
لِلْكَرَى واصِلٌ وطَيْفُكَ رَاءُНүд нь байнга нойронд татагддаг хүнээс ямар жинхэнэ хайр гарч чадах вэ, таны ариун дүр ﷺ үргэлж харагдаж байхад?
ليت شِعرِي أَذَاكَ مِنْ عُظمِ ذَنْبٍ
أمْ حُظُوظُ المُتَيَّمِينَ حُظَاءُЭнэ байдал миний нүглийн агуу байдлаас болсон уу, эсвэл эдгээр нь зүгээр л чин сэтгэлээсээ зориулагдсан хүмүүсийн хувь тавилангийн хэсэг үү гэдгийг би мэддэг байсан бол.
إنْ يكُنْ عُظْمُ زَلَّتي حَجْبَ رُؤْيَا
كَ فقدْ عَزَّ داءَ قلبي الدَّواءُХэрэв миний гэмт хэргийн агуу байдал таны ﷺ дүрсийг надаас үнэхээр халхалсан бол, миний зүрхний зовлонгийн эмчилгээ туйлын хүртээмжгүй болжээ.
كيف يَصدا بالذَّنْبِ قلبُ مُحِبٍّ
وله ذِكْرُكَ الجميلُ جِلاءُТаны үзэсгэлэнт дурсамж ﷺ түүний гялалзсан өнгөлгөө болж байхад, хайрлагчийн зүрх нүглээр яаж бохирдож чадах вэ?
هذه عِلَّتي وأنت طبيبي
ليسَ يَخفَى عليك في القلبِ داءُЭнэ бол миний өвчин, та ﷺ миний эмч, учир нь зүрхний ямар ч өвчин таны мэдлэгээс нуугдахгүй.
ومِنَ الفَوْزِ أنْ أبُثَّكَ شكوَى
هِيَ شكوَى إليكَ وهْيَ اقْتضاءُБи танд ﷺ гомдлоо урсгаж чадах нь үнэхээр ялалт юм, энэ нь танд чиглэсэн гомдол бөгөөд бас хууль ёсны шаардлага билээ.
ضُمِّنتها مَدَائح مُستطابٌ
فيك منها المَديحُ والإصغاءُБи үүнд магтаалуудыг шингээсэн бөгөөд танд ﷺ чиглэгдэх үед магтаал болон анхааралтай сонсох нь хоёулаа таатай байдаг.
قلما حاوَلتْ مَدِيحكَ إِلّا
سَاعَدَتْهَا مِيمٌ ودالٌ وحَاءُБи таны магтаалыг ﷺ зохиох гэж оролдох бүрдээ Мим, Дал, Ха үсгүүд бэлэн тусалдаг байсан тул тэдний тусламжгүйгээр оролдох нь ховор байлаа.
حقَّ لِي فيكَ أنْ أُسَاحِلَ قوْماً
سَلَّمَتْ منهم لَدَلْوِي الدِّلاءُТаны ﷺ тухайд, яруу найргийн чадвараараа миний хувинд бууж өгсөн тэр яруу найрагчидтай өрсөлдөх нь миний хууль ёсны шаардлага юм.
إنَّ لِي غيرةً وقد زَاحَمَتْني
في معاني مَديحِكَ الشُّعراءُҮнэхээр, би халуун атаархалтай, учир нь бусад яруу найрагчид таны магтаалын ﷺ гүн утгыг илэрхийлэхэд надтай өрсөлдсөн билээ.
ولقلبي فيك الغُلوُّ وأنَّى
لِلِساني في مَدْحِكَ الغُلواءُМиний зүрх танд ﷺ хэт их хайртай, гэвч миний хэл таны магтаалыг илэрхийлэхдээ хэзээ ч тийм хэтрүүлэгт хүрч чадах вэ?
فأَثِبْ خاطِراً يَلَذُّ له مَدْ
حُك عِلْماً بأَنه اللَّأْلاءُТиймээс, таны магтаал ﷺ цэвэр гялалзсан зүйл гэдгийг бүрэн мэдэж, таны магтаалд ﷺ баярладаг сэтгэлийг шагнаач.
حاكَ مِنْ صَنْعَةِ القَرِيض بُرُوداً
لَكَ لم تحْكِ وشْيَها صَنْعَاءُЭнэ нь яруу найргийн урлагаас танд ﷺ зориулсан гайхамшигт хувцас нэхсэн бөгөөд түүний нарийн хатгамлыг Санаагийн ур чадвартай гар урчууд ч хуулбарлаж чадаагүй юм.
أعجزَ الدُّرَّ نَظمُهُ فاستوتْ في
هِ اليَدَانِ الصَّناعُ والخَرْقَاءُТүүний найруулга сувдыг ч хангалтгүй болгож, ур чадвартай болон эв дүйгүй гар хоёуланг нь түүнийг бүтээхэд тэнцүү болгосон юм.
فَارْضَهُ أفْصَحَ امرئٍ نطقَ الضَّا
دَ فقامتْ تَغَارُ منها الظاءُТиймээс үүнийг хүлээн ав, Өө, хамгийн уран яруу хүн ﷺ, та Дад үсгийг тийм төгс дуудсан тул За үсэг түүнээс атаархан боссон билээ.
أبِذِكْرِ الآياتِ أُوفِيكَ مَدْحَاً
أيْنَ مِنى وأَيْنَ منها الوفَاءُМиний өөрийн чадвар хязгаарлагдмал байхад, бурханлаг шүлгүүдийг дурдаад л би таны магтаалыг ﷺ үнэхээр гүйцээж чадах уу, тэднээс жинхэнэ биелэлт хаана байна вэ?
أمْ أُمَارِي بهِنَّ قَوْمَ نَبِيٍّ
ساءَ ما ظَنَّهُ بِيَ الأغبياءُЭсвэл би эдгээр шүлгүүдээр Бошиглогчийн ﷺ хүмүүсийн эсрэг өрсөлдөх ёстой юу, мунхаг хүмүүс намайг үнэхээр ямар муу үнэлсэн бэ!
ولَكَ الأُمَّةُ التي غَبَطَتْهَا
بكَ لَمَّا أتيْتَها الأنبياءُТаныг ирэхэд, бусад эш үзүүлэгчид ч атаархсан үндэстэн таных билээ.
لَمْ نَخَفْ بَعْدَكَ الضَّلالَ وفينا
وَارِثُوا نُورِ هَدْيِكَ العُلَماءُТаны дараа бид төөрөгдлөөс айсангүй, учир нь таны удирдамжийн гэрлийг өвлөн авсан эрдэмтэд бидний дунд буй.
فانْقَضَتْ آيُ الَانبياءُ وَآيا
تُكَ في الناس ما لَهُنَّ انْقضاءُБусад эш үзүүлэгчдийн тэмдгүүд өнгөрсөн ч, хүмүүсийн дундах таны тэмдгүүд хэзээ ч дуусахгүй.
والكراماتَ منهمُ مُعجزاتٌ
حازَهَا مِنْ نَوَالِكَ الأولياءُТэдний үзүүлсэн гайхамшгууд (karamat) нь таны өглөгөөр гэгээнтнүүдийн хүртсэн гайхамшиг юм.
إنَّ مِنْ مُعجزاتِكَ العَجزَ عَنْ وص
فِكَ إذْ لا يَحُدُّهُ الإحصاءُҮнэхээр, таны гайхамшгуудын нэг нь таныг тодорхойлох боломжгүй байдал юм, учир нь ямар ч тооцоолол таны мөн чанарыг бүрэн багтааж чадахгүй.
كيفَ يَسْتَوعِبُ الكلامُ سَجَايا
كَ وَهَلْ تَنْزِحُ البحار الرِّكَاءُЭнгийн үгс таны эрхэм чанаруудыг хэрхэн багтаах билээ, гүехэн далайг хэзээ нэгэн цагт шавхаж болох уу?
ليسَ مِنْ غايَةٍ لِوَصْفِكَ أَبغي
ها وللْقَوْلِ غايَةٌ وانتهاءُҮг яриа өөрөө хязгаартай, төгсгөлтэй ч, би таны тодорхойлолтод хязгаар хайхгүй.
إنما فضلُكَ الزَّمَانُ وآيا
تُكَ فيما نَعُدُّهُ الآناءُҮнэхээр, таны агуу байдал бол цаг хугацаа өөрөө, таны тэмдгүүд бол бидний тоолдог мөчүүд юм.
لَمْ أُطِلْ في تَعْدادِ مَدْحِكَ نُطْقي
ومُرادِي بذلك استقصاءُБи таны магтаалыг тоочихдоо үгээ сунжруулсангүй, хэдийгээр миний зорилго бүрэн дүүрэн байсан ч.
غير إنيَ ظمآنُ وَجْدٍ ومَا لي
بِقَليلٍ مِنَ الورودِ ارْتِواءُГэсэн хэдий ч би агуу хайраар цангаж байна, багахан ундаа ч миний цангааг тайлахгүй.
فسلامٌ عليك تَتْرَى مِنَ الل
هِ وَتَبْقَى به لَكَ البَأواءُТиймээс Аллахаас танд ﷺ үргэлжид амар амгалан байх болтугай, мөн түүнээр таны алдар мөнхрөх болтугай.
وسلامٌ عليك منكَ فما غَي
رُك منه لكَ السلام كِفاءُМөн танаас танд ﷺ амар амгалан байх болтугай, учир нь танаас өөр хэн ч тэр амар амгаланд тохирохгүй.
وَسَلامٌ مِنْ كلِّ ما خَلَقَ الل
هُ لِتحْيا بِذِكْرِكَ الأملاءُМөн Аллахын бүтээсэн бүхнээс амар амгалан байх болтугай, ингэснээр үе үеийнхэн таны дурсамжаар амьдрах болтугай.
وَصلاةٌ كالمِسْكِ تَحْمِله مِن
ني شمَالٌ إليكَ أَو نكْباءُМөн заар мэт залбирал, хойд салхи эсвэл хөндлөн салхиар надаас танд ﷺ хүргэгдэх болтугай.
وَسَلامٌ عَلَى ضَرِيحِكَ تخْضَل
لُ به منه تُرْبَةٌ وَعْساءُМөн таны бунханд ﷺ амар амгалан байх болтугай, түүгээр нь зөөлөн, элсэрхэг шороо нь чийглэг болох болтугай.
وَثَنَاءٌ قَدَّمْتَ بينَ يَدَيْ نَجْ
وَايَ إذْ لم يكن لَديَّ ثَراءُМөн би ямар ч эд баялаггүй байсан тул, залбирахаасаа өмнө өргөсөн магтаал.
ما أَقَامَ الصلاةَ مَنْ عَبَدَ الل
هِ وقامتْ بِربِّهَا الأشياءُАллахыг шүтсэн тэр хүн залбирлыг ямар төгс гүйцэтгэсэн бэ, бүх зүйл Эзнийхээ өмнө зогсож байхад!