Хувь тавиланд итгэх нь

Ислам дахь хувь тавиланд итгэх нь албадлага эсвэл залхуурал гэсэн үг биш, харин хүний хариуцлагыг батлахын зэрэгцээ Аллахын хүслийг хүлээн зөвшөөрөх явдал юм. Аллахын шударга ёс нь хүмүүсийн хязгаарлагдмал хэмжүүрээр хэмжигдэхгүй. Сурагч багшийнхаа сахилгажуулалтыг өөрийнх нь сайн сайхны төлөөх шударга ёс байхад нь шударга бус гэж үзэж болохтой адил, Аллахын хувь тавилан бидэнд ойлгомжгүй мэт санагдаж болох ч, мөн чанартаа бидний бүх талыг нь ойлгох боломжгүй мэргэн ухаан, шударга ёс юм.

Аллах хүнд оюун ухаан, хүсэл зориг өгдөг бөгөөд түүнийг зөвхөн чадвар болон эрх чөлөөнийх нь хүрээнд хариуцлага тооцдог. Албадлагыг илтгэсэн судрууд нь бидний чадлаас хэтэрсэн, боол нь хариуцлага хүлээхгүй орчлон ертөнцийн зүйлсийг заадаг бол, шагнал, шийтгэл дагуулдаг үйлдэл нь хүний сонголтын хүрээнд байдаг. Иймээс, удирдамж ба төөрөгдөл нь хүний хичээл зүтгэл болон өөририйн чөлөөт хүслээрээ сонгосон үйлдлийн үр дүн юм.

Сайн үйлстэн өвөг дээдэс хувь тавиланд итгэх итгэлийг ажил, жихад болон шалтгааныг баримтлах хөдөлгөгч хүч болгосон бөгөөд амьжиргаа ба хугацаа нь тодорхойлогдсон гэдэгт итгэж, залхуурахгүйгээр хичээнгүйлэн ажиллаж, Аллахт найдсан. Харин дутагдал эсвэл нүглийг зөвтгөхийн тулд хувь тавилангаар шалтаглах нь сул дорой, няцаагдах үндэслэл юм, учир нь хүн өөрийн ирээдүйг мэддэггүй, харин өөрийн хүсэл тачаалдаа автдаг, тиймээс Аллахын тушаасан зүйлийг орхих ямар ч шалтаг хэнд ч байхгүй.

الإيمان بالقدر في الإسلام لا يعني الجبر أو التواكل، بل هو إقرار بمشيئة الله مع إثبات مسؤولية الإنسان. إن عدالة الله لا تُقاس بمقاييس البشر القاصرة؛ فكما قد يرى التلميذ تأديب معلمه ظلماً وهو عين العدل لمصلحته، قد تبدو لنا أقدار الله غامضة، لكنها في جوهرها حكمة وعدل لا نحيط بكافة جوانبهما.

يعطي الله الإنسان عقلاً وإرادة، ويحاسبه في نطاق قدرته وحريته فقط. النصوص التي توحي بالإجبار تشير إلى أمور كونية فوق طاقتنا لا يُسأل عنها العبد، بينما الأعمال التي يترتب عليها الثواب والعقاب هي في دائرة اختيار الإنسان. لذا، فإن الهداية والضلال هما نتيجة لسعي المرء وأعماله التي اختارها بإرادته الحرة.

اتخذ السلف الصالح من الإيمان بالقدر دافعاً للعمل والجهاد والأخذ بالأسباب، مؤمنين أن الرزق والأجل مقدران، فعملوا بجد وتوكلوا على الله دون كسل أو خمول. أما الاحتجاج بالقدر لتبرير التقصير أو المعصية فهو حجة واهية ومردودة، لأن الإنسان لا يعلم غيبه، بل يستجيب لشهوته، فليس لأحد عذر في ترك ما أمره الله به.