«हयात अल-सहाबा» या पुस्तकातून
आपल्या पैगंबरांच्या साथीदारांना ओळखा
अल्लाह त्यांच्या सर्वांवर प्रसन्न असो
﴿وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَٰئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ﴾
वाचन पद्धत
चरित्र म्हणजे निवड
आपण घटना वाचतो, जेणेकरून सहबाने (पैगंबरांच्या सहकाऱ्यांनी) घेतलेली निवड आणि त्या निवडीतून प्रकट झालेली श्रद्धा व नैतिकता समजू शकेल.
वृत्त म्हणजे विश्वास
कथा त्यांच्या संदर्भासह आणि संपादकीय दर्जासह सादर केल्या जातात आणि मूळ कथा व सोप्या भाषेत पुन्हा सांगितलेल्या कथेत फरक केला जातो.
ज्ञान म्हणजे अनुकरण
याचा अर्थ असा आहे की चरित्र वाचकाच्या जीवनात सत्य, संयम आणि दयाळूपणाचे अर्थ जवळ आणले पाहिजे, ते केवळ दूरचा इतिहास राहू नये.
पैगंबर ﷺ यांच्या साथीदारांना ओळखणे म्हणजे केवळ नावे आणि तारखा गोळा करणे नाही; तर ते अशा पिढीच्या जवळ जाण्यासारखे आहे ज्यांनी पैगंबर ﷺ यांच्याकडून ईश्वरी संदेश प्राप्त केला आणि विश्वासाचे अशा जीवनात रूपांतर केले जे सत्यता, त्याग, दृढता आणि दयेमध्ये दिसून येते.
«हयात अल-सहाबा» हे पुस्तक त्यांच्या तीन खंडांमध्ये त्यांच्या कथा सादर करते: दावत (आवाहन), बैअत (शपथ), हिजरत (स्थलांतर), नुस्रत (मदत), आणि जिहाद (संघर्ष) पासून ते एकजूट, खर्च करणे, वासना आणि नैतिकतेवर नियंत्रण ठेवणे, नंतर विश्वास, उपासना, ज्ञान, स्मरण, दुआ (प्रार्थना), खुत्बे (प्रवचने) आणि उपदेशांपर्यंत. या पद्धतीतून हे पृष्ठ सुरू होते: आपण त्यांच्या जीवनाला आकार देणाऱ्या घटनांमधून पुरुष आणि स्त्रियांबद्दल जाणून घेतो.
ही अशा पुरुषांची गाथा आहे ज्यांना इस्लामचे आवाहन आले आणि त्यांनी त्यावर विश्वास ठेवला, आणि त्यांनी आपल्या हृदयाने त्याची पुष्टी केली, आणि जेव्हा त्यांना अल्लाह आणि त्याच्या पैगंबराकडे बोलावले गेले तेव्हा त्यांचे म्हणणे हेच होते: ﴿रब्बना इन्नाना समिअना मुनादियन युनादी लिल-ईमानी अन आमीनू बिरब्बिकुम फ-आमनना﴾.
निवडक कथा आणि घटना
35 कथा तीन खंडांमधून काढलेल्या आहेत, प्रत्येक कथेमध्ये संदर्भ आणि अहवालाची श्रेणी उपलब्ध ठेवून सोप्या भाषेत पुन्हा सांगितल्या आहेत.
परोपकार
अशा घटना जिथे साथीदाराने स्वतःच्या गरजेपेक्षा दुसऱ्याच्या गरजेला प्राधान्य दिले आणि परोपकाराला एक व्यावहारिक निवड बनवले.
कथा 13 — खंड पहिला — इथार
अर्धे धन घेणे आवश्यक नाही
अब्द अल-रहमान इब्न औफ आणि साद इब्न अल-रबी' (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो)
जेव्हा पैगंबर ﷺ यांनी मुहाजिरून आणि अंसार यांच्यात बंधुत्व स्थापित केले, तेव्हा त्यांनी अब्द अल-रहमान इब्न औफ आणि साद इब्न अल-रबी' यांच्यात बंधुत्व स्थापित केले. सादने आपल्या मुहाजिर बंधूला आपली संपत्ती वाटून घेण्याची ऑफर दिली आणि सांगितले की तो अंसारमधील सर्वात श्रीमंत व्यक्ती आहे. त्याने आपल्या दोन पत्नींपैकी एकाला तिच्या इद्दत (प्रतीक्षा कालावधी) नंतर घटस्फोट देऊन अब्द अल-रहमानला तिच्याशी लग्न करण्याची ऑफर दिली. ही ऑफर केवळ औपचारिकतेचा भाग नसून खऱ्या इथार (दुसऱ्याच्या गरजांना प्राधान्य देणे) चे प्रतीक होती; त्याला आपल्या बंधूची हिजरत (स्थलांतर) मुळे आलेली परकेपणाची भावना आणि गरज दूर करायची होती. परंतु अब्द अल-रहमानने त्याचे आभार मानले आणि त्याच्या कुटुंबाला व संपत्तीला आशीर्वाद मिळो अशी प्रार्थना केली. त्यानंतर त्याने बाजाराबद्दल विचारले जेणेकरून तो काम करून कमाई करू शकेल आणि त्याला बानू कैनाका'च्या बाजाराकडे निर्देशित करण्यात आले. ही कथा यजमानाची उदारता आणि पाहुण्यांच्या स्वाभिमानाचे मिश्रण आहे: अंसारने त्याला प्रिय असलेली गोष्ट दिली, परंतु मुहाजिरने आपल्या बंधूच्या उदारतेला प्रयत्नांचा पर्याय मानले नाही.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? इथार मदतीचा मार्ग उघडतो, आणि स्वाभिमान त्याचा उपयोग गरज कायम ठेवण्याऐवजी स्वतंत्र क्षमता निर्माण करण्यासाठी करतो.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- अब्द अल-रहमान इब्न औफ रदी अल्लाहू अन्हू
स्वर्गाची सुवार्ता मिळालेल्या दहा जणांपैकी एक आणि सुरुवातीच्या मुहाजिरांपैकी एक. ते व्यापार आणि दानधर्मासाठी ओळखले जात होते आणि सहा सल्लागार मंडळाच्या सदस्यांपैकी एक होते.
- साद इब्न अल-रबी रदी अल्लाहू अन्हू
खझराज जमातीतील अंसारच्या नेत्यांपैकी एक. पैगंबर ﷺ यांनी त्यांना आणि अब्द अल-रहमान इब्न औफ यांना बंधुत्वाच्या बंधनात बांधले. उहुदच्या लढाईत ते शहीद झाले.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, खंड १, पृष्ठ ४५९, बाब अल-मुआखा
श्रेय: सहीह अल-बुखारी, अब्द अल-रहमान इब्न औफ यांच्याकडून
संपादकीय श्रेणी: सत्य
कथा 17 — खंड दुसरा — इतर
भुकेल्याच्या घरी पाहुण्यांचे जेवण
अन्सारमधील एक पुरुष आणि त्यांची पत्नी, अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो
एक माणूस पैगंबर ﷺ यांच्याकडे भुकेची तक्रार घेऊन आला. पैगंबर ﷺ यांना त्यांच्या घरात त्याला खायला देण्यासाठी काहीही सापडले नाही, म्हणून त्यांनी विचारले: "या रात्री याला कोण पाहुणा म्हणून ठेवेल, अल्लाह त्याच्यावर दया करो?" तेव्हा अन्सारमधील एक माणूस उठला आणि त्याला आपल्या घरी घेऊन गेला. त्यांना फक्त मुलांसाठी पुरेसे अन्न सापडले. पती-पत्नीने मुलांना झोपवून आपले अन्न पाहुण्याला देण्याचे ठरवले. पत्नीने दिवा दुरुस्त करत असल्याचा बहाणा करून तो विझवला, जेणेकरून पाहुण्याला वाटेल की ते त्याच्यासोबत जेवत आहेत. ते दोघे उपाशी राहिले आणि पाहुण्याला पोटभर जेवू दिले. सकाळी पैगंबर ﷺ यांनी त्यांना सांगितले की अल्लाह त्यांच्या कृतीने आश्चर्यचकित झाला होता आणि अशा कृतींबद्दल हे अवतरण आले: ﴿आणि ते स्वतःला गरज असतानाही इतरांना प्राधान्य देतात.﴾ विश्वसनीय कथनात नाव अज्ञात ठेवले आहे, म्हणूनच ही कथा विशिष्ट व्यक्तीला दिली जात नाही.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? इतरांना प्राधान्य देण्यासाठी विपुलतेची गरज नसते; जेव्हा आपल्याला गरजूची प्रतिष्ठा जपायची असते, तेव्हा ते दिसून येते, जरी आपल्याला गरजांचा अर्थ माहित असला तरी.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- अंसारी जोडपे रदी अल्लाहू अन्हुमा
एक अंसारी सहबी आणि त्यांची पत्नी, ज्यांनी पैगंबर ﷺ यांच्या पाहुण्याला आश्रय दिला आणि आपल्या मुलांचे अन्न देऊन स्वतः उपाशी राहिले. विश्वसनीय कथनांमध्ये त्यांची नावे नमूद नाहीत, त्यामुळे त्यांच्या विशिष्ट नावाचा उल्लेख न करता त्यांच्या कृतीवरून त्यांची ओळख करून दिली जाते.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: حياة الصحابة، الجزء الثاني، ص ٤١٢–٤١٣، باب الإيثار
श्रेय: صحيحا البخاري ومسلم عن أبي هريرة رضي الله عنه
संपादकीय श्रेणी: विश्वसनीय
सूचना: विश्वसनीय कथनात यजमान आणि त्याच्या पत्नीचे नाव दिलेले नाही; म्हणूनच आम्ही ती अबू तलहा किंवा उम्म सुलेम यांच्याशी जोडणे टाळले आहे, जरी काही मार्गांमध्ये नावे आली असली तरी.
कथा 22 — खंड तिसरा — इथार (स्वार्थाचा त्याग)
आम्ही अल्लाहच्या पैगंबरांपेक्षा ﷺ श्रेष्ठ नाही
अबू अय्यूब आणि उम्म अय्यूब अल-अन्सारी (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो)
जेव्हा पैगंबर ﷺ मदिना येथे आले, तेव्हा ते अबू अय्यूब अल-अन्सारी यांच्या घरी थांबले. सुरुवातीला त्यांनी तळमजला निवडला, जेणेकरून त्यांना भेटायला येणाऱ्या लोकांसाठी सोपे होईल. पण जेव्हा अबू अय्यूब आणि उम्म अय्यूब वरच्या मजल्यावर झोपले, तेव्हा त्यांना पैगंबर ﷺ यांच्या वर असण्याची लाज वाटली. म्हणून ते खोलीच्या एका बाजूला झोपले. नंतर त्यांच्याकडून पाण्याचा एक भांडे पडले, तेव्हा त्यांनी ते लगेच पुसले, जेणेकरून पैगंबर ﷺ यांच्या जागेवर काहीही पडू नये. त्यांनी पैगंबरांना वरच्या मजल्यावर जाण्याची विनंती केली, आणि नंतर जेव्हा त्यांना भेटायला येणाऱ्या लोकांची संख्या वाढली, तेव्हा ते वरच्या मजल्यावर गेले. या कथा आदरातिथ्याच्या शिष्टाचाराचा अर्थ सांगतात, ज्यात पाहुण्यांचा आराम आणि हक्क यजमानांच्या आरामापेक्षा महत्त्वाचे मानले जातात.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? पाहुण्यांचा आदर करणे हे केवळ एक सामाजिक प्रदर्शन नाही; तर ते त्यांच्या आरामाकडे आणि हक्कांकडे व्यावहारिक लक्ष देणे आहे, अगदी कठीण परिस्थितीतही.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- अबू अय्यूब अल-अंसारी रदी अल्लाहू अन्हू
खालिद इब्न झैद अल-अंसारी, जेव्हा पैगंबर ﷺ मदिना येथे आले तेव्हा ते त्यांच्या घरी थांबले. त्यांनी लढायांमध्ये भाग घेतला आणि कॉन्स्टँटिनोपलच्या लढाईत त्यांचा मृत्यू होईपर्यंत जिहाद करत राहिले.
- उम्म अय्यूब अल-अन्सारीया रदी अल्लाहू अन्हा
अबू अय्यूब अल-अंसारी यांची पत्नी आणि साथी महिलांपैकी एक, हिजरतच्या वेळी तिने आपल्या घरात पैगंबर ﷺ यांचे स्वागत केले. मदिना येथे पैगंबर ﷺ यांच्या पहिल्या आदरातिथ्याच्या वृत्तांमध्ये तिचा उल्लेख आहे.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, भाग ३, पृष्ठे २९–३१, बाब मुहब्बत अल-नबी ﷺ
श्रेय: तबरानी यांनी वर्णन केले आहे, आणि अबू अय्यूब यांच्या घरी त्यांच्या वास्तव्याचे मूळ सहिहमध्ये निश्चित आहे.
संपादकीय श्रेणी: मूळ निश्चित आहे आणि तपशील भिन्न आहेत
सूचना: पैगंबर ﷺ यांचे अबू अय्यूब यांच्या घरी वास्तव्य सहिहमध्ये निश्चित आहे, परंतु खोलीच्या एका बाजूला राहणे आणि पाण्याच्या भांड्याचे तपशील सिरा आणि शब्दकोशांच्या स्त्रोतांमध्ये अशा साखळ्यांसह वर्णन केले आहेत ज्यांना सावधगिरीची आवश्यकता आहे.
कथा 27 — खंड पहिला — शौर्य
एक हात जो अल्लाहच्या पैगंबरांचे ﷺ रक्षण करतो
तलहा इब्न उबैदुल्लाह रदी अल्लाहु अन्हु
उहुदच्या दिवशी लढाई तीव्र झाली आणि अल्लाहच्या पैगंबरांचे ﷺ स्थान उघड झाले. तलहा इब्न उबैदुल्लाह रदी अल्लाहु अन्हु त्यांच्या जवळ स्थिर राहिले आणि त्यांना धोक्यापासून वाचवत राहिले, जोपर्यंत ते जखमी झाले नाहीत. सहीह बुखारीमध्ये हे सिद्ध झाले आहे की त्यांचा हात निकामी झाला किंवा त्यांना इजा झाली, जेव्हा ते पैगंबरांचे ﷺ रक्षण करत होते. तसेच, त्या दिवशी त्यांनी जे केले त्याबद्दल सहबांनी त्यांची प्रशंसा केली. त्यांच्या जखमांची संख्या आणि मैदानावरील प्रत्येक हालचालीचा क्रम वेगवेगळ्या वर्णनांमध्ये सांगितला जातो; परंतु हे निश्चित आहे की त्यांनी एका कठीण प्रसंगी स्वतःला आणि आपला हात ढाल म्हणून पुढे केले.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? शौर्य म्हणजे इजा शोधणे नव्हे, तर जेव्हा पर्याय कमी असतात तेव्हा आपल्याला सोपवलेल्या जीवनाचे रक्षण करण्यासाठी आपण जे काही करू शकतो ते देणे.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- तलहा इब्न उबैद अल्लाह रदी अल्लाहु अन्हु
इस्लाम स्वीकारणाऱ्यांपैकी पहिले आणि स्वर्गाचे वचन दिलेल्या दहा जणांपैकी एक. त्यांनी उहुदच्या लढाईत भाग घेतला आणि पैगंबर ﷺ चे रक्षण केले, आणि ते सहा सल्लागारांपैकी एक होते.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, खंड १, बाब गझवत उहुद व अल-दिफा' 'अन रसूल अल्लाह ﷺ
श्रेय: सहीह बुखारी, कैस इब्न अबी हाझिम यांच्याकडून तलहाच्या हाताला उहुदच्या दिवशी झालेल्या जखमेबद्दल
संपादकीय श्रेणी: सत्य
सूचना: पैगंबरांचे ﷺ रक्षण करणे आणि त्यांच्या हाताला इजा होणे हे बुखारीमध्ये निश्चित आहे; परंतु जखमांची संख्या आणि पैगंबरांना ﷺ घेऊन जाण्याच्या काही तपशीलांमध्ये सीरतच्या वर्णनांमध्ये फरक आहे, त्यामुळे ते एकच निश्चित दृश्य मानले गेले नाही.
कथा 29 — खंड दुसरा — नम्रता
माझ्यासाठी न्यायाच्या दिवशी माझे ओझे उचला
उमर इब्न अल-खत्ताब रदियल्लाहु अन्हु
ऐतिहासिक वृत्तानुसार, उमर इब्न अल-खत्ताब रदियल्लाहु अन्हु रात्री लोकांची पाहणी करण्यासाठी बाहेर पडले. त्यांना एक आग दिसली आणि एक स्त्री व मुले भुकेने रडताना दिसली. तिने त्यांना शांत करण्यासाठी एका भांड्यात पाणी ठेवले होते जेणेकरून ते झोपी जातील. ते त्वरित अन्न भांडारात गेले, पीठ आणि तेल आपल्या पाठीवर घेऊन आले आणि आपल्या सेवकाला ते उचलण्यास नकार दिला. त्यानंतर त्यांनी मुलांसाठी स्वयंपाक केला जोपर्यंत त्यांनी खाल्ले आणि हसले. त्यांनी आपले पद अन्न वाहून नेण्यापासून आणि जेवण बनवण्यापासून अडथळा मानले नाही; उलट, त्यांनी कुटुंबाची भूक ही आपली जबाबदारी मानली ज्यासाठी त्यांची उपस्थिती आणि कृती आवश्यक होती.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? जबाबदारीतील नम्रता ही केवळ बाह्य रूप नाही; जेव्हा आदेश देणे पुरेसे नसते, तेव्हा नुकसान दूर करण्यासाठी स्वतःच कृती करणे होय.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- उमर इब्न अल-खत्ताब रदी अल्लाहू अन्हु
दुसरे खलिफा आणि पैगंबर ﷺ यांच्या महान साथीदारांपैकी एक. त्यांनी लढायांमध्ये भाग घेतला आणि त्यांच्या खिलाफतमध्ये राज्याचा विस्तार झाला, ज्यात न्याय आणि सल्लामसलत यावर विशेष लक्ष दिले गेले.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, खंड दोन, गरिबांना सांत्वन देणे आणि प्रजेची काळजी घेणे
श्रेय: इब्न साद, अबू नुऐम आणि अल-बैहकी यांच्या दलैल अल-नुबुवा मधील उमरच्या कथा, अनेक साखळ्या आणि शब्दांसह
संपादकीय श्रेणी: त्याची साखळी वादग्रस्त आहे
सूचना: ही कथा ऐतिहासिक वृत्तांमध्ये प्रसिद्ध आहे, परंतु तिचे मार्ग आणि शब्दांचे तपशील संशोधनाचा विषय आहेत आणि ती सहिहैनमध्ये उच्चारलेली हदीस नाही; ती उमरच्या तपासणी आणि अन्न वाहून नेण्याच्या सामान्य वृत्तावर आधारित आहे.
सहकार्य
ज्ञान मिळवण्यात, समाजाची सेवा करण्यात आणि सामायिक जबाबदारी उचलण्यात साथीदारांच्या एकजुटीची चित्रे.
कथा 8 — खंड दुसरा — सामूहिक जबाबदारी
सल्लामसलत केल्याशिवाय कोणताही निर्णय नाही
उमर इब्न अल-खत्ताब आणि शूराचे लोक, अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो
जेव्हा उमर इब्न अल-खत्ताब (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांना वार करण्यात आले आणि त्यांना समजले की त्यांची जखम प्राणघातक असू शकते, तेव्हा त्यांनी लोकांना खलिफाबद्दल विचारले. परंतु त्यांनी हे पद वारसा हक्काने दिले नाही किंवा विशिष्ट नावावर लादले नाही. त्यांनी सहा प्रमुख सहचरांची नावे दिली आणि सांगितले की पैगंबर ﷺ त्यांच्यावर प्रसन्न असतानाच त्यांचे निधन झाले होते आणि निवड त्यांच्यामध्येच ठेवली. त्यांनी आपला मुलगा अब्दुल्ला यांना सल्लामसलतीमध्ये समाविष्ट केले जेणेकरून त्यांच्या मताचा फायदा घेता येईल, परंतु त्यांनी स्पष्ट केले की त्यांना या प्रकरणात काहीही अधिकार नाही, जेणेकरून खलिफाचे नाते सत्तेचा मार्ग बनू नये. त्यांच्या निधनानंतर, अब्द अल-रहमान इब्न औफ यांनी सल्लामसलतीची जबाबदारी घेतली. त्यांनी लोकांना विचारले आणि या प्रकरणावर दीर्घकाळ विचार केला, जोपर्यंत निवड उस्मान (अल्लाह त्यांच्या दोघांवर प्रसन्न असो) यांच्यावर येऊन थांबली नाही. या परिस्थितीचे महत्त्व केवळ सहा नावांमध्ये नव्हते, तर एका अशा व्यक्तीमध्ये होते जो प्रभाव पाडू शकत होता, परंतु त्याने संक्रमणाची यंत्रणा आपल्या वैयक्तिक इच्छेपेक्षा अधिक व्यापक ठेवली आणि निर्णयाची जबाबदारी शूराच्या लोकांवर ठेवली.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? एक जबाबदार नेता जबाबदारीचे संक्रमण अशा प्रकारे तयार करतो की ते त्याच्या व्यक्तीवर अवलंबून राहत नाही.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- उमर इब्न अल-खत्ताब रदी अल्लाहू अन्हु
दुसरे खलिफा आणि पैगंबर ﷺ यांच्या महान साथीदारांपैकी एक. त्यांनी लढायांमध्ये भाग घेतला आणि त्यांच्या खिलाफतमध्ये राज्याचा विस्तार झाला, ज्यात न्याय आणि सल्लामसलत यावर विशेष लक्ष दिले गेले.
- सहा सल्लागार मंडळाचे सदस्य रदी अल्लाहू अन्हुम
ते उस्मान, अली, तलहा, झुबैर, साद इब्न अबी वक्कास आणि अब्द अल-रहमान इब्न औफ होते. उमर यांनी खिलाफतसाठी त्यांच्यापैकी निवड करण्याची जबाबदारी दिली होती. ते महान सहबांपैकी होते, ज्यांच्यावर पैगंबर ﷺ त्यांच्या मृत्यूपर्यंत समाधानी होते, जसे उमर यांच्या कथनात नमूद आहे.
- अब्दुल्लाह इब्न उमर रदी अल्लाहु अन्हुमा
एक महान साथीदार आणि उमर इब्न अल-खत्ताब रदी अल्लाहु अन्हु यांचे पुत्र. ते सुन्नाचे कठोर पालन आणि अनेक कथनांसाठी ओळखले जात होते, आणि त्यांनी खलिफा होण्याचा अधिकार नसताना सल्लागार मंडळाच्या चर्चेत भाग घेतला.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, भाग २, पृष्ठ ३८–४१, बाब अल-तशावुर
श्रेय: सहीह अल-बुखारी, अम्र इब्न मैमुन यांच्याकडून उमर यांच्या हत्येच्या आणि शूराच्या वृत्तांताबद्दल
संपादकीय श्रेणी: सत्य
कथा 12 — खंड तिसरा — ज्ञान शोधणे
एक दिवस त्याला आणि एक दिवस त्याच्या शेजाऱ्याला
उमर इब्न अल-खत्ताब आणि त्याचा एक अनसारी शेजारी, अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो
उमर इब्न अल-खत्ताब, अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो, मदिनाच्या उच्च भागात राहत होते आणि त्यांचा बानू उमय्या इब्न झैद या अनसारी जमातीतील एक शेजारी होता. ते दोघे पैगंबर ﷺ यांच्याकडे आळीपाळीने जात असत. एक जण एका दिवशी जायचा आणि सभेला उपस्थित राहायचा, आणि त्याला प्रकटीकरण, ज्ञान आणि पैगंबर ﷺ यांच्या बातम्या मिळायच्या, मग तो परत येऊन त्याने जे ऐकले ते त्याच्या साथीदाराला सांगायचा. दुसऱ्या दिवशी दुसरा जायचा, जेणेकरून त्यांचे काम आणि उपजीविका त्यांना मार्गदर्शनाच्या स्त्रोतापासून दूर ठेवू नये. त्यांच्यापैकी कोणीही पूर्ण मोकळ्या वेळेची वाट पाहत नव्हता, जो कधीच येणार नव्हता, तर त्यांनी आपापसात वेळ आणि जबाबदारी वाटून घेतली, त्यामुळे ज्ञान हे शेजाऱ्यांनी वाटून घेतलेली एक अमानत बनले. या कथेत, उमर शिकण्याची आणि अद्ययावत राहण्याची एक व्यावहारिक पद्धत वर्णन करतात: जेव्हा शक्य असेल तेव्हा थेट उपस्थिती, नंतर अनुपस्थित असलेल्यांना अचूक माहिती देणे, आणि पैगंबरांच्या सभेसोबत संबंध कायम ठेवणे.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? ज्ञान मिळवण्यासाठी नेहमी पूर्ण मोकळ्या वेळेची गरज नसते; लोक वेळ आणि ज्ञान वाटून घेतात अशा न्याय्य भागीदारीतून ते निर्माण होऊ शकते.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- उमर इब्न अल-खत्ताब रदी अल्लाहू अन्हु
दुसरे खलिफा आणि पैगंबर ﷺ यांच्या महान साथीदारांपैकी एक. त्यांनी लढायांमध्ये भाग घेतला आणि त्यांच्या खिलाफतमध्ये राज्याचा विस्तार झाला, ज्यात न्याय आणि सल्लामसलत यावर विशेष लक्ष दिले गेले.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: حياة الصحابة، الجزء الثالث، ص ٥٠٢–٥٠٣، موضع تناوب عمر وجاره الأنصاري
श्रेय: صحيح البخاري عن عمر بن الخطاب رضي الله عنه
संपादकीय श्रेणी: सत्य
कथा 14 — खंड पहिला — सहकार्य
स्थलांतराची तयारी आणि दोन पट्टे
अस्मा (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) आणि अबू बकर सिद्दीक (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो)
जेव्हा अल्लाहचे प्रेषित ﷺ आणि अबू बकर सिद्दीक (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) स्थलांतरासाठी तयार झाले, तेव्हा अबू बकर सिद्दीक (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांचे घर केवळ निरोपाचे ठिकाण नसून एका सूक्ष्म कार्यजाळ्याचा भाग होते. अस्मा बिंत अबू बकर यांनी त्यांच्यासाठी प्रवासाची तयारी केली आणि जेव्हा त्यांना प्रवासाचे सामान बांधण्यासाठी काही सापडले नाही, तेव्हा त्यांनी आपला पट्टा दोन भागांमध्ये फाडला: एकाने त्यांनी अन्न बांधले आणि दुसरा स्वतःसाठी पट्टा म्हणून वापरला, त्यामुळे त्यांना 'जातुल निताकैन' (दोन पट्ट्यांची मालकीण) असे टोपणनाव मिळाले. त्यांची तयारी केवळ एक प्रतीकात्मक कृती नव्हती; तर ती गुप्तता आणि तयारीच्या क्षणी एक व्यावहारिक गरज पूर्ण करणारी होती आणि कुटुंबातील सदस्यांच्या कार्यामुळे कोणताही गाजावाजा न करता किंवा प्रसिद्धीची अपेक्षा न करता प्रवासाची तयारी झाली.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? मोठ्या कार्यासाठी लहान, अचूक कार्यांची आवश्यकता असते; आणि व्यक्तीने घरात केलेले कार्य समूहाच्या यशाचा एक महत्त्वाचा भाग असू शकते.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- अस्मा बिंत अबी बकर रदी अल्लाहू अन्हा
‘जात अल-नितकैन’ (दोन पट्ट्यांची मालकीण) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या, इस्लाम स्वीकारणाऱ्या पहिल्या महिलांपैकी एक आणि अबू बकर सिद्दीक रदी अल्लाहू अन्हू यांची कन्या. हिजरतच्या तयारीमध्ये त्यांची महत्त्वाची भूमिका होती आणि त्यांनी अनेक हदीस व सीरतच्या कथा सांगितल्या आहेत.
- अबू बकर अस-सिद्दीक रदी अल्लाहू अन्हु
अब्दुल्लाह इब्न अबी कुहाफा, पहिले खलिफा आणि इस्लाम स्वीकारणाऱ्या सुरुवातीच्या लोकांपैकी एक. हिजरतमध्ये पैगंबर ﷺ यांचे साथीदार होते आणि त्यांच्या निधनानंतर त्यांनी खिलाफत स्वीकारली.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, भाग १, पृष्ठ ४१०–४११, बाब अल-हिजरा
श्रेय: सहीह अल-बुखारी, अस्मा (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांच्याकडून, सीरतच्या पुस्तकांमध्ये तपशिलांसह
संपादकीय श्रेणी: सत्य
सूचना: प्रवासाची तयारी आणि 'जातुल निताकैन' हे टोपणनाव बुखारीमध्ये निश्चित आहे; पाठलाग आणि भेटीच्या काही दृश्यांचे तपशील सीरतमध्ये वेगवेगळ्या साखळ्यांसह वर्णन केले आहेत.
कथा 16 — खंड पहिला — सहकार्य
नेगससमोर स्थलांतरितांचे शब्द
जाफर इब्न अबी तालिब आणि उम्म सलमा (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो)
जेव्हा कुरैशचे शिष्टमंडळ स्थलांतरितांना परत आणण्याची मागणी करण्यासाठी अबिसिनियाला पोहोचले, तेव्हा नेगसने स्थलांतरितांना एकत्र केले आणि त्यांना विचारले की त्यांनी कोणत्या धर्मामुळे आपल्या लोकांना सोडले. स्थलांतरितांनी जाफर इब्न अबी तालिब यांना त्यांच्या वतीने बोलण्यासाठी निवडले, त्यांनी इस्लामपूर्व त्यांची स्थिती आणि पैगंबर ﷺ यांनी त्यांना सत्य, प्रामाणिकपणा आणि नातेसंबंध जोडण्यासाठी कशासाठी बोलावले हे स्पष्ट केले, त्यानंतर त्यांनी सूरह मरियममधील काही भाग वाचला. नेगस आणि त्याच्या आजूबाजूचे लोक प्रभावित झाले आणि त्यांनी त्यांना परत देण्यास नकार दिला. दुसऱ्या दिवशी, दूतांनी येशू (त्यांच्यावर शांती असो) यांच्या मुद्द्यावर वाद घालण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा जाफरने पैगंबर ﷺ यांनी त्याबद्दल काय आणले ते स्पष्ट केले, ज्यामुळे नेगसने त्यांचे संरक्षण करण्यावर अधिक जोर दिला. उम्म सलमा, ज्या स्थलांतरितांपैकी एक होत्या, त्यांनी या सीरतच्या दृश्याचे वर्णन एक सामूहिक निर्णय म्हणून केले आहे ज्यात लोकांनी योग्य वक्ता निवडला आणि त्यांच्या भूमिकेची सत्यता जपली.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? संकटांमध्ये सहकार्य म्हणजे प्रत्येकाने बोलणे असे नाही; तर त्यांच्या वतीने प्रामाणिकपणे आणि ज्ञानाने बोलणाऱ्या व्यक्तीची निवड करणे.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- जाफर इब्न अबी तालिब रदी अल्लाहू अन्हू
पैगंबर ﷺ यांचे चुलत भाऊ आणि अली यांचे बंधू. अबिसिनियाला हिजरत करणाऱ्या पहिल्या व्यक्तींपैकी एक. मुताहच्या लढाईत ते सेनापती म्हणून शहीद झाले आणि पैगंबर ﷺ यांनी त्यांना ‘झू अल-जनाहैन’ (दोन पंखांचा मालक) असे म्हटले.
- उम्म सलमा रदी अल्लाहू अन्हा
हिंद बिंत अबी उमय्या, विश्वासणाऱ्यांच्या मातांपैकी एक आणि सुरुवातीच्या स्थलांतरितांपैकी एक. त्यांनी अनेक हदीस कथन केल्या आणि त्यांच्या सुज्ञ मतांसाठी आणि फिकहसाठी ओळखल्या जात होत्या.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, खंड १, पृष्ठ ४२३–४२७, अबिसिनियाला स्थलांतराचे प्रकरण
श्रेय: इब्न इशाक, उम्म सलमा (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांच्या हदीसमधून
संपादकीय श्रेणी: सीरतची बातमी
सूचना: इब्न इशाकमध्ये उम्म सलमा यांच्या मार्गाने वर्णन केलेली एक प्रसिद्ध सीरतची बातमी; ती विश्वसनीय हदीस म्हणून मानली जात नाही.
कथा 21 — खंड तिसरा — सहकार्य
कुराण संकलन: एक निर्णय, पुनरावलोकन आणि विश्वासार्हता
अबू बकर अस्-सिद्दीक रदी अल्लाहु अन्हु, उमर इब्न अल-खत्ताब रदी अल्लाहु अन्हु आणि झैद इब्न थाबित रदी अल्लाहु अन्हु
यममा येथे अनेक वाचकांच्या हौतात्म्यानंतर, उमर इब्न अल-खत्ताब रदी अल्लाहु अन्हु यांना भीती वाटली की कुराणाचा काही भाग त्याच्या वाहकांसोबत नाहीसा होईल. म्हणून त्यांनी अबू बकर अस्-सिद्दीक रदी अल्लाहु अन्हु यांना ते संकलित करण्याची सूचना केली. अबू बकर अस्-सिद्दीक रदी अल्लाहु अन्हु यांनी सुरुवातीला संकोच केला कारण पैगंबर ﷺ यांनी हे काम अशा प्रकारे केले नव्हते, परंतु पुनरावलोकनानंतर अल्लाहने त्यांचे हृदय उघडले. त्यांनी झैद इब्न थाबित यांना बोलावले, जे प्रकटीकरणाचे लेखक होते. त्यांना हे काम मोठे वाटले, परंतु त्यांनी ते स्वीकारले आणि कुराण चर्मपत्रांवरून, खजुरीच्या पानांवरून आणि लोकांच्या स्मरणातून काळजीपूर्वक संकलित केले. ही कथा दर्शवते की मजकूराचे जतन वैयक्तिक तात्पुरते काम नव्हते: उमर यांनी प्रस्ताव दिला, अबू बकर अस्-सिद्दीक रदी अल्लाहु अन्हु यांनी मान्यता दिली आणि झैद यांनी कठोर आणि सावध पद्धतीनुसार ते अंमलात आणले.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? सामायिक विश्वासासाठी पुढाकार, नंतर सल्लामसलत आणि नंतर केवळ चांगल्या हेतूवर अवलंबून नसलेले पद्धतशीर कार्य आवश्यक आहे.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- अबू बकर अस-सिद्दीक रदी अल्लाहू अन्हु
अब्दुल्लाह इब्न अबी कुहाफा, पहिले खलिफा आणि इस्लाम स्वीकारणाऱ्या सुरुवातीच्या लोकांपैकी एक. हिजरतमध्ये पैगंबर ﷺ यांचे साथीदार होते आणि त्यांच्या निधनानंतर त्यांनी खिलाफत स्वीकारली.
- उमर इब्न अल-खत्ताब रदी अल्लाहू अन्हु
दुसरे खलिफा आणि पैगंबर ﷺ यांच्या महान साथीदारांपैकी एक. त्यांनी लढायांमध्ये भाग घेतला आणि त्यांच्या खिलाफतमध्ये राज्याचा विस्तार झाला, ज्यात न्याय आणि सल्लामसलत यावर विशेष लक्ष दिले गेले.
- झैद इब्न थाबित रदी अल्लाहू अन्हू
अन्सारमधील प्रकटीकरणाचे लेखक, खंदक आणि त्यानंतरच्या घटनांचे साक्षीदार. अबू बकर अस-सिद्दीक रदी अल्लाहू अन्हू यांनी त्यांना कुराण संकलित करण्याचे काम दिले, त्यानंतर उस्मान यांनी कुराण संकलित करण्यात त्यांची भूमिका होती.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अस-सहाबा, खंड ३, पृष्ठ ८१–८२, कुराण जतन करण्याबद्दलचा अध्याय
श्रेय: सहीह अल-बुखारी, झैद इब्न थाबित रदी अल्लाहु अन्हु यांच्याकडून
संपादकीय श्रेणी: सत्य
कथा 24 — खंड तिसरा — सेवा
मला तुझ्या आत्म्यावर जास्त नमन करून मदत कर
रबिया बिन काब अल-असलामिया (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो)
रबिया बिन काब अल-असलामिया (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) पैगंबर ﷺ यांची सेवा करत असत आणि त्यांना वजूसाठी पाणी व इतर आवश्यक वस्तू आणून देत असत. एके दिवशी पैगंबर ﷺ यांनी त्यांना विचारले: ‘काय हवे ते माग.’ रबिया यांनी तात्पुरत्या फायद्यापेक्षा अधिक काहीतरी मागितले आणि म्हणाले: ‘मी तुम्हाला स्वर्गात सोबत मागितो.’ पैगंबर ﷺ यांनी त्यांना विचारले की त्यांना याशिवाय दुसरे काही हवे आहे का, पण जेव्हा त्यांनी आपल्या मागणीवर जोर दिला, तेव्हा पैगंबर ﷺ म्हणाले: ‘तर मला तुझ्या आत्म्यावर जास्त नमन करून मदत कर.’ ही कथा सेवेला केवळ औपचारिकता किंवा विनामूल्य विशेषाधिकार म्हणून सादर करत नाही, तर ती एका शिक्षण-संबंधाचे चित्रण करते: प्रामाणिक सेवा, त्यानंतर एक उच्च मागणी, आणि मग अशा उपासना व कार्याकडे मार्गदर्शन जे व्यक्तीला त्याच्या ध्येयापर्यंत पोहोचण्यास मदत करते.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? प्रामाणिक शिक्षक केवळ आशा देत नाहीत; ते इच्छेला अशा कार्याशी जोडतात जे व्यक्तीला त्यासाठी तयार करते.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- रबीआ इब्न काब अल-अस्लामी रदी अल्लाहू अन्हू
अहल अस-सुफ्फामधील एक साथी, त्यांनी पैगंबर ﷺ यांची सेवा केली आणि त्यांच्यासोबत राहिले. त्यांनी पैगंबर ﷺ यांच्यासोबत स्वर्गात राहण्याची विनंती केल्याची हदीस कथन केली.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, खंड ३, पृष्ठ ३९८–३९९, पैगंबर ﷺ यांच्या सेवेचे प्रकरण
श्रेय: सहीह मुस्लिम, रबिया बिन काब अल-असलामिया (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांच्याकडून
संपादकीय श्रेणी: सत्य
कथा 25 — खंड पहिला — शौर्य
तुम्ही अशा माणसाला मारणार का जो म्हणतो की माझा पालनकर्ता अल्लाह आहे?
अबू बकर सिद्दीक रदी अल्लाहु अन्हु
पैगंबर ﷺ काबाजवळ नमाज पढत असताना, उकबा इब्न अबी मुईत आला आणि त्याने आपला कपडा पैगंबरांच्या ﷺ गळ्यात टाकला आणि त्यांना खूप घट्ट आवळले. अबू बकर सिद्दीक रदी अल्लाहु अन्हु यांनी त्वरीत हस्तक्षेप केला आणि पैगंबरांना ﷺ त्याच्यापासून दूर ढकलले आणि म्हणाले: ﴿तुम्ही अशा माणसाला मारणार का जो म्हणतो की माझा पालनकर्ता अल्लाह आहे आणि तुमच्या पालनकर्त्याकडून तुमच्याकडे स्पष्ट पुरावे घेऊन आला आहे?﴾ अबू बकर सिद्दीक रदी अल्लाहु अन्हु यांनी धोका टळेपर्यंत किंवा मदत येईपर्यंत वाट पाहिली नाही; त्यांनी हल्ला होताना पाहिला आणि पैगंबरांचे ﷺ रक्षण करण्यासाठी आपल्या शरीराने आणि शब्दांनी पुढे आले, ही घटना त्यांच्या सुरुवातीच्या शौर्याची साक्ष म्हणून विश्वसनीय कथनात जपली गेली आहे.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? नैतिक शौर्य म्हणजे जेव्हा हस्तक्षेप करणे महागडे असते तेव्हा हल्ल्याला प्रत्युत्तर देण्यासाठी पुढे येणे, धोका टळल्यानंतर फक्त त्याची निंदा करणे नव्हे.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- अबू बकर अस-सिद्दीक रदी अल्लाहू अन्हु
अब्दुल्लाह इब्न अबी कुहाफा, पहिले खलिफा आणि इस्लाम स्वीकारणाऱ्या सुरुवातीच्या लोकांपैकी एक. हिजरतमध्ये पैगंबर ﷺ यांचे साथीदार होते आणि त्यांच्या निधनानंतर त्यांनी खिलाफत स्वीकारली.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, खंड १, पैगंबर ﷺ यांच्यासाठी अडचणी सहन करणे आणि त्यांचे रक्षण करणे यावरील अध्याय
श्रेय: सहीह बुखारी, उरवा इब्न अल-जुबैर यांच्याकडून अब्दुल्ला इब्न अम्र रदी अल्लाहु अन्हुमा यांच्या प्रश्नावर आधारित
संपादकीय श्रेणी: विश्वसनीय
कथा 26 — खंड पहिला — शौर्य
हिजरतची रात्र आणि ठेवी परत करणे
अली इब्न अबी तालिब रदी अल्लाहु अन्हु
चरित्राच्या पुस्तकांमध्ये असे वर्णन केले आहे की, हिजरतच्या रात्री कुरैशने पैगंबरांच्या ﷺ घराला वेढा घातला असताना, अली इब्न अबी तालिब रदी अल्लाहु अन्हु त्यांच्या पलंगावर झोपले आणि स्वतःला त्यांच्या चादरीने झाकले, तर पैगंबर ﷺ मदिनेच्या दिशेने निघाले. त्यानंतर अली मक्कामध्ये काही दिवस राहिले, पैगंबरांच्या ﷺ वतीने त्यांच्याकडे असलेल्या ठेवी त्यांच्या मालकांना परत करत होते, जरी काही मालक त्यांचे शत्रू होते आणि त्यांनी त्यांना त्रास दिला होता. हे कथन एका तरुणाच्या धैर्याला एकत्र करते ज्याने स्वतःला धोक्यात टाकले आणि अशा प्रामाणिकपणाला जे हक्कदारांच्या शत्रुत्वामुळे कमी होत नाही.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? लोकांच्या आपल्याबद्दलच्या वृत्तीनुसार प्रामाणिकपणाचे विभाजन होत नाही; आणि जेव्हा आपण आपल्या विरोधकांचे हक्क जपतो, जरी आपण त्यांना सोडून देऊ शकत असलो तरी, तेव्हा निष्ठा दिसून येते.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- अली इब्न अबी तालिब रदी अल्लाहु अन्हु
पैगंबर ﷺ चे चुलत भाऊ आणि फातिमा रदी अल्लाहु अन्हा यांचे पती, इस्लाम स्वीकारणाऱ्यांपैकी पहिले आणि चौथे धार्मिक खलिफा. त्यांनी तबुक वगळता सर्व लढायांमध्ये भाग घेतला, जिथे पैगंबर ﷺ यांनी त्यांना मदिनाचे राज्यपाल म्हणून नियुक्त केले होते.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, खंड १, हिजरतवरील अध्याय
श्रेय: सिरात इब्न इशाक आणि हिजरतच्या रात्रीच्या कथेतील चरित्रात्मक कथन
संपादकीय श्रेणी: चरित्रात्मक कथन
सूचना: अली रदी अल्लाहु अन्हु यांचे झोपणे आणि ठेवी परत करणे हे चरित्राच्या पुस्तकांमध्ये प्रसिद्ध आहे, परंतु दृश्याचे तपशील आणि त्यांचे आधार सहीहैनच्या हदीसच्या पातळीचे नाहीत; म्हणून ते चरित्रात्मक कथन म्हणून सादर केले आहे.
कथा 28 — खंड पहिला — शौर्य
बनी कुरैझाकडे कोण जाईल?
झुबैर इब्न अल-अव्वम रदी अल्लाहु अन्हु
अल-अहझाबच्या दिवशी पैगंबरांना ﷺ बनी कुरैझाबद्दल माहिती आणण्यासाठी कोणाची तरी गरज होती, म्हणून त्यांनी आपल्या सहबांना विचारले: “बनी कुरैझाकडे कोण जाईल?” झुबैर इब्न अल-अव्वम रदी अल्लाहु अन्हु यांनी हे काम स्वीकारले. पैगंबरांनी ﷺ हा प्रश्न दुसऱ्यांदा आणि नंतर तिसऱ्यांदा विचारला, आणि प्रत्येक वेळी झुबैरच म्हणाले: “मी.” तेव्हा पैगंबरांनी ﷺ म्हटले: “प्रत्येक पैगंबराचा एक हवारी (शिष्य) असतो, आणि झुबैर माझा हवारी आहे.” वारंवार प्रतिसाद हे एका स्थिर पुढाकाराचे लक्षण आहे, पहिल्या आवाहनावर तात्पुरता उत्साह नव्हे.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? विश्वसनीयता केवळ एकदाच काम स्वीकारण्यात दिसून येत नाही, तर गरज कायम असताना सतत तयार राहण्यात दिसून येते.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- अल-झुबैर इब्न अल-अव्वम रदी अल्लाहू अन्हू
स्वर्गाची सुवार्ता मिळालेल्या दहा जणांपैकी एक आणि इस्लाम स्वीकारणाऱ्या पहिल्या व्यक्तींपैकी एक. ते पैगंबर ﷺ यांचे चुलत भाऊ होते. त्यांनी अनेक लढायांमध्ये भाग घेतला आणि सहा सल्लागार मंडळाच्या सदस्यांपैकी एक होते.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, खंड १, बाब अल-जिहाद व अल-इस्तित्ला'
श्रेय: सहीह अल-बुखारी व मुस्लिम, जाबिर इब्न अब्दुल्लाह रदी अल्लाहु अन्हुमा यांच्याकडून
संपादकीय श्रेणी: सत्य
कथा 32 — खंड दुसरा — नम्रता
मी तुमच्यासोबत एक अत्यंत विश्वासू व्यक्ती पाठवीन
अबू उबैदा आमिर बिन अल-जर्राह रदियल्लाहु अन्हु
नजरानच्या लोकांनी पैगंबर ﷺ यांना विनंती केली की त्यांनी त्यांच्यासोबत एक विश्वासू माणूस पाठवावा जो त्यांना शिकवेल आणि त्यांच्यातील मतभेदांचा निकाल देईल. पैगंबर ﷺ यांनी त्यांना वचन दिले की ते एक अत्यंत विश्वासू माणूस पाठवतील, तेव्हा सहकाऱ्यांनी या प्रमाणपत्राची अपेक्षा केली, नेतृत्वाची इच्छा म्हणून नाही तर त्यांच्यापैकी कोणीतरी त्याचा धनी असावा या आशेने. पैगंबर ﷺ यांनी अबू उबैदा बिन अल-जर्राह रदियल्लाहु अन्हु यांची निवड केली आणि म्हणाले: “हा या उम्मतीचा विश्वासू आहे.” अबू उबैदा यांनी हे कार्य स्वीकारले आणि स्तुतीला बढाई किंवा वैयक्तिक विशेषाधिकार न बनवता ते पूर्ण करण्यासाठी निघाले.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? नम्रता विश्वासू व्यक्तीला त्याच्या विश्वासाने गर्विष्ठ होण्यापासून वाचवते; तो स्तुतीला एक कार्य मानतो ज्यासाठी कृतीची आवश्यकता आहे, जबाबदारीतून मुक्त करणारी पदवी नाही.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- अबू उबैदा आमिर इब्न अल-जर्राह रदी अल्लाहु अन्हु
इस्लाम स्वीकारणाऱ्यांपैकी पहिले आणि स्वर्गाचे वचन दिलेल्या दहा जणांपैकी एक, आणि पैगंबर ﷺ यांनी त्यांना या राष्ट्राचे विश्वस्त म्हटले. त्यांनी शाममधील सैन्याचे नेतृत्व केले आणि अम्वासच्या प्लेगमध्ये त्यांचे निधन झाले.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, खंड २, प्रचारक आणि विश्वासू व्यक्ती पाठवणे
श्रेय: सहीह अल-बुखारी आणि मुस्लिम, अनस बिन मलिक आणि हुदैफा रदियल्लाहु अन्हु यांच्याकडून
संपादकीय श्रेणी: सहीह
कथा 35 — खंड तिसरा — शहाणपण
मुताहमध्ये अल्लाहच्या तलवारींपैकी एक तलवार
खालिद इब्न अल-वालिद (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो)
पैगंबर ﷺ यांनी मदिनेतील त्यांच्या साथीदारांना मुताहमध्ये काय घडले ते सांगितले: झैद इब्न हारिथा यांनी ध्वज घेतला आणि ते शहीद झाले, नंतर जाफर इब्न अबी तालिब यांनी घेतला आणि ते शहीद झाले, नंतर अब्दुल्ला इब्न रवाहांनी घेतला आणि ते शहीद झाले, आणि पैगंबर ﷺ यांच्या डोळ्यातून अश्रू वाहत होते. नंतर खालिद इब्न अल-वालिद (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांनी कोणत्याही पूर्व आदेशाशिवाय ध्वज घेतला, आणि पैगंबर ﷺ यांनी त्यांना अल्लाहच्या तलवारींपैकी एक तलवार असे वर्णन केले, आणि अल्लाहने त्यांच्या हातून विजय किंवा सुटका घडवून आणली. सैन्याच्या स्थानांमध्ये बदल आणि माघार घेण्याच्या योजनेचे सामान्यतः प्रचलित तपशील सिरतच्या पुस्तकांमध्ये नमूद केले आहेत, परंतु ते सर्व विश्वसनीय हदीसच्या शब्दांनी सिद्ध होत नाहीत.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? सामान्य क्रम कोसळण्याच्या क्षणी, समुदायाला अशा व्यक्तीची गरज असते जो निर्णय घेईल आणि आपल्या अनुभवाने आणि धैर्याने लोकांना सुरक्षित ठेवेल.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- खालिद इब्न अल-वालिद रदी अल्लाहु अन्हु
एक साथीदार सेनापती ज्यांनी मक्काच्या विजयापूर्वी इस्लाम स्वीकारला, आणि पैगंबर ﷺ यांनी त्यांना मुताहच्या लढाईनंतर 'अल्लाहच्या तलवारींपैकी एक तलवार' असे नाव दिले. त्यांनी रिद्दाहच्या लढायांमध्ये आणि इराक आणि शामच्या विजयांमध्ये भाग घेतला.
- झैद इब्न हारिथा रदी अल्लाहु अन्हु
पैगंबर ﷺ यांचे प्रिय आणि त्यांचे मुक्त केलेले गुलाम, आणि इस्लाम स्वीकारणाऱ्यांपैकी पहिले. पैगंबर ﷺ यांनी त्यांना मुताहच्या सैन्याचे नेतृत्व करण्यास सांगितले, आणि त्यांनी ध्वज धारण केला जोपर्यंत ते शहीद झाले नाहीत.
- जाफर इब्न अबी तालिब रदी अल्लाहू अन्हू
पैगंबर ﷺ यांचे चुलत भाऊ आणि अली यांचे बंधू. अबिसिनियाला हिजरत करणाऱ्या पहिल्या व्यक्तींपैकी एक. मुताहच्या लढाईत ते सेनापती म्हणून शहीद झाले आणि पैगंबर ﷺ यांनी त्यांना ‘झू अल-जनाहैन’ (दोन पंखांचा मालक) असे म्हटले.
- अब्दुल्ला इब्न रवाहां रदीयल्लाहु अन्हु
पैगंबर ﷺ यांच्या कवींपैकी एक आणि अकाबाच्या सरदारांपैकी एक अन्सारी साथीदार. झैद आणि जाफर यांच्या हौतात्म्यानंतर मुताहच्या युद्धात त्यांनी मुस्लिमांचे निशाण सांभाळले, त्यानंतर ते स्वतः शहीद झाले, रदीयल्लाहु अन्हु.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, खंड तिसरा, बाब गझवत मुताह वाल-इमारा
श्रेय: सहीह अल-बुखारी, अनस इब्न मलिक (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांच्याकडून मुताहच्या वृत्तामध्ये
संपादकीय श्रेणी: विश्वसनीय
सूचना: बुखारीमध्ये हे सिद्ध झाले आहे की सेनापती शहीद झाल्यानंतर खालिदने ध्वज घेतला आणि त्यांना अल्लाहच्या तलवारींपैकी एक तलवार असे संबोधले; परंतु तपशीलवार डावपेच आणि पंक्तींच्या बदलांची संख्या सिरतच्या विविध वर्णनांमधून आहे.
दान
अशा त्यागाच्या कथा जिथे व्यक्ती आपल्या सर्वात प्रिय वस्तूंचे दान करते आणि त्या वस्तू शहाणपणाने व दयेने लोकांपर्यंत पोहोचतात.
कथा 6 — खंड दुसरा — देणगी
त्यांची सर्वात प्रिय मालमत्ता
अबू तलहा अल-अन्सारी रदी अल्लाहु अन्हु
अबू तलहा रदी अल्लाहु अन्हु यांच्याकडे मदिनामध्ये 'बैरहा' नावाचे एक बाग होते, जे त्यांच्या सर्वात प्रिय मालमत्तांपैकी एक होते. ते मशिदीजवळ होते, त्यातील गोड पाणी प्यायले जात असे आणि अल्लाहचे प्रेषित ﷺ त्यात प्रवेश करत असत. जेव्हा अल्लाहचे हे वचन अवतरले: ﴿जोपर्यंत तुम्ही तुमच्या प्रिय वस्तूंमधून खर्च करत नाही, तोपर्यंत तुम्हाला पुण्य मिळणार नाही.﴾ तेव्हा अबू तलहा यांनी कोणतीही अतिरिक्त मालमत्ता शोधली नाही, ज्याच्याशी त्यांचा संबंध नव्हता, तर ते प्रेषित ﷺ यांच्याकडे गेले आणि म्हणाले की त्यांची सर्वात प्रिय मालमत्ता बैरहा आहे, आणि ते ती अल्लाहकडे पुण्य आणि साठा म्हणून दान करत आहेत. प्रेषित ﷺ या दानाने खूप आनंदित झाले आणि त्यांना ती त्यांच्या नातेवाईकांना देण्याचा सल्ला दिला. अबू तलहा यांनी ते मान्य केले, त्यामुळे ती मालमत्ता केवळ एक खास प्रिय वस्तू न राहता नातेसंबंध जोडणारी आणि समुदायाची सेवा करणारी ठरली. ही कथा सांगते की दान केवळ अतिरिक्त वस्तूपासून मुक्त होणे नाही, तर व्यक्तीने स्वतःसाठी मौल्यवान असलेली वस्तू निवडणे आणि नंतर ती योग्य व्यक्तीला शहाणपणाने देणे होय.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? दाणाचे मूल्य केवळ त्याच्या आकारमानाने मोजले जात नाही, तर आपण जे सोडतो त्याच्या स्थानाने आणि ते लोकांपर्यंत किती शहाणपणाने पोहोचते याने मोजले जाते.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- अबू तलहा अल-अंसारी रदी अल्लाहू अन्हू
झैद इब्न सहल अल-अंसारी, बानू नज्जर जमातीचे, बद्र आणि उहुदच्या लढाईत सहभागी होते. ते दानधर्म आणि जिहादसाठी प्रसिद्ध होते. अनस इब्न मलिक यांनी त्यांच्याकडून अनेक गोष्टी सांगितल्या आहेत.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: حياة الصحابة, الجزء الثاني, ص ٤٠٧–٤٠٨, باب الإنفاق
श्रेय: صحيحا البخاري ومسلم عن أنس رضي الله عنه
संपादकीय श्रेणी: सत्य
कथा 15 — खंड पहिला — देणगी
अबू याह्या, तुमचा व्यापार फायदेशीर ठरला!
सुहैब अल-रुमी (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो)
सुहैब अल-रुमी (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांना मदिना येथे स्थलांतर करायचे होते, परंतु कुरैशने त्यांना अडवले आणि म्हटले की ते मक्का येथे गरीब म्हणून आले होते आणि नंतर त्यांची संपत्ती वाढली होती, आणि ते त्यांना स्वतःच्या आणि त्यांच्या संपत्तीसह बाहेर पडू देणार नाहीत. त्यांनी त्यांना त्यांच्या संपत्तीचे ठिकाण दाखवण्याची ऑफर दिली जेणेकरून ते त्यांना जाऊ देतील, कुरैशने ते स्वीकारले, म्हणून त्यांनी त्यांना ते ठिकाण दाखवले आणि पैगंबर ﷺ यांच्याकडे स्थलांतर करण्यासाठी निघाले. सीरतच्या पुस्तकांमध्ये असे वर्णन केले आहे की पैगंबर ﷺ यांनी त्यांचे स्वागत करताना म्हटले: “अबू याह्या, तुमचा व्यापार फायदेशीर ठरला!” आणि अल्लाहची प्रसन्नता मिळवण्यासाठी स्वतःला आणि संपत्तीला अर्पण करण्याच्या अर्थावर एक आयत अवतरली. कथेचा उद्देश गरिबीचे उदात्तीकरण करणे नाही, तर हे दर्शवणे आहे की सुहैबने स्थलांतर आणि विश्वासाच्या स्वातंत्र्याला अशा संपत्तीपेक्षा प्राधान्य दिले जे भरून काढता येऊ शकते.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? देणगी म्हणजे नेहमीच आपल्या अतिरिक्त गोष्टींमधून दिलेली गोष्ट नसते; ती एक जाणीवपूर्वक निवड असू शकते की आपण पैशाला आपल्याला कशापासून रोखू देत नाही.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- सुहैब अल-रुमी रदी अल्लाहू अन्हू
इस्लाम स्वीकारणाऱ्या पहिल्या व्यक्तींपैकी एक आणि मदिना येथे हिजरत करणाऱ्यांपैकी एक. ते दृढनिश्चय आणि दानधर्मासाठी ओळखले जात होते. उमर यांनी त्यांच्या जखमी अवस्थेनंतर लोकांना नमाज पढवण्यासाठी त्यांना नियुक्त केले होते.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, खंड १, पृष्ठ ४३६, स्थलांतराचे प्रकरण
श्रेय: अल-बैहकी आणि सीरतची पुस्तके सुहैबच्या स्थलांतराच्या बातमीत
संपादकीय श्रेणी: सीरतची बातमी
सूचना: कथेतील शब्दांचे आणि अवतरणाचे कारण भिन्न आहे; परंतु स्थलांतरासाठी सुहैबने आपली संपत्ती सोडल्याचा अर्थ सीरत आणि प्रोत्साहनपर स्त्रोतांमध्ये प्रसिद्ध आहे.
कथा 18 — खंड दुसरा — देणगी
स्वर्गात एक खजुरीचे झाड आणि जगात एक बाग
अबू दह्दाह आणि उम्म दह्दाह, अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो
प्रोत्साहनाच्या कथांमध्ये असे म्हटले आहे की एका माणसाचे खजुरीचे झाड त्याच्या शेजाऱ्याला त्रास देत होते. पैगंबर ﷺ यांनी त्याला त्या बदल्यात स्वर्गात एक खजुरीचे झाड देण्याची ऑफर दिली, परंतु त्याने ती स्वीकारली नाही. जेव्हा ही बातमी अबू दह्दाहला कळली, तेव्हा त्याने त्या माणसाकडून आपले बाग देऊन ते खजुरीचे झाड विकत घेतले. मग त्याने ते गरजूला दिले आणि आपल्या घरी परत येऊन आपल्या पत्नीला हाक मारली की बागेतून बाहेर या, कारण त्याने ते अल्लाहला कर्ज दिले आहे. काही कथांमध्ये उम्म दह्दाहचा आनंद आणि संमती दर्शविली आहे. या बातमीचा उद्देश अबू दह्दाहच्या त्वरित प्रतिसादावर प्रकाश टाकणे आहे आणि हे दर्शवणे आहे की ज्या घरात सदस्य देण्याच्या अर्थाचे भागीदार असतात, ते घर प्रिय मालमत्तेचे फायद्यात आणि दयेत रूपांतर करू शकते.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? जेव्हा कुटुंबातील सदस्य एकाच उद्देशावर सहमत असतात, तेव्हा देणगी ही वैयक्तिक हानी नसते, तर एक सामायिक अर्थ निर्माण करणारा निर्णय असतो.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- अबू दह्दाह अल-अंसारी रदी अल्लाहू अन्हू
एक अन्सारी साथी जे अल्लाहच्या मार्गात दान आणि खर्च करण्याबद्दल प्रसिद्ध होते. त्यांच्या बागेची कथा प्रोत्साहनपर वर्णनांमध्ये वेगवेगळ्या शब्दांत आणि तपशिलांसह येते.
- उम्म अल-दह्दाह रदी अल्लाहू अन्हा
एक अन्सारी साथी महिला, अबू दह्दाह यांच्या बागेच्या कथेतील काही वर्णनांमध्ये तिचा उल्लेख आहे आणि तिने दान करण्यास संमती दिली होती. तिच्या नावाचा उल्लेख सर्व वृत्तांमध्ये निश्चितपणे आढळत नाही.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: حياة الصحابة، الجزء الثاني، ص ٤١٣–٤١٤، باب الإنفاق
श्रेय: مسند أحمد والمستدرك للحاكم في قصة أبي الدحداح
संपादकीय श्रेणी: मूळ स्थिर आणि तपशील भिन्न
सूचना: ही कथा वेगवेगळ्या शब्दांत आणि तपशिलांसह आली आहे आणि पत्नीच्या नावामध्ये आणि तिच्या शब्दांमध्ये फरक आहे; म्हणूनच येथे ती प्रसिद्ध अर्थानुसार तयार केली आहे.
कथा 19 — खंड दुसरा — देणगी
कठीण सैन्याची तयारी
उस्मान इब्न अफ्फान (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो)
तबूकच्या लढाईत, जेव्हा लोकांना पैशांची आणि अन्नाची कमतरता होती, तेव्हा पैगंबर ﷺ यांनी सैन्याची तयारी करण्याचे आवाहन केले. उस्मान इब्न अफ्फान (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांनी कठीण सैन्याच्या तयारीसाठी मोठे योगदान दिले. उंटांच्या आणि दिनारांच्या संख्येबद्दल वेगवेगळ्या कथा असल्या तरी, त्यांच्या मोठ्या देणगीवर आणि पैगंबर ﷺ यांनी केलेल्या त्यांच्या स्तुतीवर त्या सहमत आहेत. ही देणगी लोकांच्या वास्तविकतेपासून वेगळी नव्हती; उलट, ती एका सैन्याच्या गरजेची पूर्तता होती जे एका लांबच्या प्रवासासाठी तयार होत होते, अशा परिस्थितीत जेव्हा संसाधने कमी होती. म्हणूनच, ही कथा या गोष्टीचे उदाहरण म्हणून राहिली आहे की, श्रीमंत व्यक्ती गरजेच्या वेळी आपली क्षमता सार्वजनिक जबाबदारीत बदलू शकतो.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? जेव्हा संपत्ती, अडचणीच्या वेळी, समुदायाला मदत करण्याच्या व्यावहारिक क्षमतेत बदलते, तेव्हा तिला नैतिक अर्थ प्राप्त होतो.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- उस्मान इब्न अफ्फान रदी अल्लाहू अन्हू
तिसरे खलिफा आणि इस्लाम स्वीकारणाऱ्या पहिल्या व्यक्तींपैकी एक. पैगंबर ﷺ यांच्या दोन मुलींशी विवाह केल्यामुळे त्यांना ‘झू अल-नूरैन’ (दोन दिव्यांचा मालक) असे म्हटले जात असे. त्यांनी ‘जैश अल-उसरा’ (कठीण काळातील सैन्य) तयार केले आणि त्यांच्या खिलाफतमध्ये लोकांना एकाच मुसहफवर (कुराणच्या प्रतीवर) एकत्र आणले.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, खंड दोन, पृष्ठ ४१८, दानधर्माचे प्रकरण
श्रेय: अल-तिर्मिधी, अहमद आणि अल-हाकिम यांनी उस्मानच्या सद्गुणांबद्दल आणि कठीण सैन्याच्या तयारीबद्दल सांगितले आहे.
संपादकीय श्रेणी: उत्तम
सूचना: उस्मानने किती तयारी केली आणि स्तुतीच्या शब्दांबद्दलच्या कथांमध्ये फरक आहे; परंतु कठीण सैन्याच्या तयारीसाठी त्याचे मोठे योगदान हे सर्वमान्य आहे.
कथा 20 — खंड दुसरा — देणगी
अर्ध्या संपत्ती आणि संपूर्ण संपत्तीमध्ये
अबू बकर अल-सिद्दीक (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) आणि उमर इब्न अल-खत्ताब (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो)
उमर (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) सांगतात की, एके दिवशी त्यांना दान देण्याचा आदेश मिळाला, आणि त्यांच्याकडे त्यावेळी पैसे होते. त्यांनी स्वतःशी म्हटले की, जर ते कधी अबू बकर अल-सिद्दीक (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांच्या पुढे गेले, तर ते आज जातील. ते त्यांच्या अर्ध्या संपत्तीसह आले. पैगंबर ﷺ यांनी त्यांना विचारले: तुम्ही तुमच्या कुटुंबासाठी काय ठेवले आहे? त्यांनी उत्तर दिले: तेवढेच. मग अबू बकर अल-सिद्दीक (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) त्यांच्याकडील सर्व काही घेऊन आले. जेव्हा त्यांना विचारले की त्यांनी त्यांच्या कुटुंबासाठी काय ठेवले आहे, तेव्हा ते म्हणाले: मी त्यांच्यासाठी अल्लाह आणि त्याचे पैगंबर ठेवले आहेत. उमर म्हणाले की, त्यावेळी त्यांना समजले की ते अबू बकर अल-सिद्दीक (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांच्या पुढे कधीही जाऊ शकत नाहीत. ही कथा चांगुलपणातील स्पर्धेचे वर्णन करते ज्यात कोणतीही शत्रुत्व नाही, परंतु ती एक सामान्य गणितीय नियम बनवत नाही; कारण प्रत्येक व्यक्तीला ज्यांची जबाबदारी आहे त्यांच्यासाठी खर्च करावा लागतो आणि त्यांची जबाबदारी दुर्लक्षित करणे योग्य नाही.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? प्रशंसनीय स्पर्धा चांगुलपणाकडे नेते, परंतु तिला केवळ तुलना न करता जबाबदारीच्या समजुतीची गरज असते.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- अबू बकर अस-सिद्दीक रदी अल्लाहू अन्हु
अब्दुल्लाह इब्न अबी कुहाफा, पहिले खलिफा आणि इस्लाम स्वीकारणाऱ्या सुरुवातीच्या लोकांपैकी एक. हिजरतमध्ये पैगंबर ﷺ यांचे साथीदार होते आणि त्यांच्या निधनानंतर त्यांनी खिलाफत स्वीकारली.
- उमर इब्न अल-खत्ताब रदी अल्लाहू अन्हु
दुसरे खलिफा आणि पैगंबर ﷺ यांच्या महान साथीदारांपैकी एक. त्यांनी लढायांमध्ये भाग घेतला आणि त्यांच्या खिलाफतमध्ये राज्याचा विस्तार झाला, ज्यात न्याय आणि सल्लामसलत यावर विशेष लक्ष दिले गेले.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, खंड दोन, पृष्ठ ३९८, दानधर्माचे प्रकरण
श्रेय: सुनन अबी दाऊद आणि जामी अल-तिर्मिधी यांनी उमर (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांच्याकडून सांगितले आहे.
संपादकीय श्रेणी: उत्तम
सूचना: अल-तिर्मिधी यांनी ही कथा उत्तम मानली आहे, आणि काही विद्वानांनी तिच्या काही मार्गांबद्दल चर्चा केली आहे; ती अल-सिद्दीकच्या सद्गुणांमध्ये सांगितली जाते, परंतु संपूर्ण संपत्ती दान करण्याचा हा सामान्य नियम नाही.
कथा 31 — खंड दुसरा — औदार्य
एका कारवाँचे दानात रूपांतर
अब्दुर्रहमान बिन औफ रदियल्लाहु अन्हु
अब्दुर्रहमान बिन औफ रदियल्लाहु अन्हु हे मदिनेतील सर्वात यशस्वी व्यापाऱ्यांपैकी एक होते. चरित्रांच्या वृत्तांतानुसार, त्यांचा एक मोठा कारवाँ अन्न आणि सामानाने भरलेला आला, तेव्हा त्यांनी लोकांची गरज पाहून तो अल्लाहच्या मार्गात दान केला. चरित्रांच्या स्त्रोतांमध्ये त्यांच्या अनेक दानांची आणि स्थलांतरितांना, बद्रच्या लोकांना आणि विश्वासणाऱ्यांच्या मातांना केलेल्या मदतीची इतर चित्रे आढळतात. उंटांची संख्या आणि दिनारांच्या बाबतीत विविध कथा आहेत, त्यामुळे एका निश्चित आकड्यावर ठामपणे सांगता येत नाही; परंतु वृत्तांतांच्या एकत्रीकरणातून हे स्पष्ट होते की त्यांनी व्यापाराचे यश केवळ स्वतःपुरते मर्यादित ठेवले नाही, तर त्याचा मोठा भाग इतरांच्या फायद्यासाठी वापरला.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? शाश्वत औदार्य निरुपयोगी अतिरिक्ततेची वाट पाहत नाही; उलट, ते स्वतः यशाला लोकांच्या सेवेसाठी एक उद्देशपूर्ण स्रोत बनवते.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- अब्द अल-रहमान इब्न औफ रदी अल्लाहू अन्हू
स्वर्गाची सुवार्ता मिळालेल्या दहा जणांपैकी एक आणि सुरुवातीच्या मुहाजिरांपैकी एक. ते व्यापार आणि दानधर्मासाठी ओळखले जात होते आणि सहा सल्लागार मंडळाच्या सदस्यांपैकी एक होते.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, खंड २, अल्लाहच्या मार्गात खर्च करणे आणि अब्दुर्रहमान बिन औफ यांचे दान
श्रेय: मुस्नद अहमद, अल-तबकात अल-कुबरा लि-इब्न साद, आणि अब्दुर्रहमान बिन औफ यांच्या खर्चाच्या वृत्तांतावरील चरित्रात्मक पुस्तके
संपादकीय श्रेणी: मूळ निश्चित, तपशील भिन्न
सूचना: अब्दुर्रहमान रदियल्लाहु अन्हु यांच्या मोठ्या खर्चाची माहिती चरित्रात्मक स्त्रोतांमध्ये प्रसिद्ध आहे, परंतु कारवाँची संख्या, दानाचे प्रमाण आणि काही वृत्तांतांचे शब्द भिन्न आहेत; म्हणूनच कथन विशिष्ट आकड्यावर आधारित नाही.
इतर मूल्ये
स्थिरता, नेतृत्व, धैर्य, उपासना आणि साथीदारांच्या जीवनातील नैतिकतेची मूल्ये एकत्रित करणारी परिस्थिती.
कथा 1 — खंड पहिला — संवाद
आधी बसा आणि ऐका
मुसाब इब्न उमैर, उसैद इब्न हुदैर, साद इब्न मुआध
मुसाब इब्न उमैर ﷺ मदिना येथे असद इब्न झुरारा यांच्या घरी उतरले होते, लोकांना इस्लाममध्ये आमंत्रित करत होते आणि ज्यांनी इस्लाम स्वीकारला त्यांना कुराण शिकवत होते. ही बातमी उसैद इब्न हुदैर यांच्यापर्यंत पोहोचली, जे त्यावेळी त्यांच्या जमातीतील प्रमुख व्यक्तींपैकी एक होते. ते संतापून आपली भाला घेऊन या सभेला थांबवण्यासाठी आले. मुसाब यांनी त्यांना चिथावले नाही किंवा त्यांना धमक्या दिल्या नाहीत, तर शांतपणे म्हणाले: बसा आणि ऐका. जर तुम्हाला काही आवडले तर तुम्ही ते स्वीकाराल आणि जर तुम्हाला ते आवडले नाही तर आम्ही तुम्हाला त्रास देणार नाही. उसैद यांनी आपली भाला खाली ठेवली आणि बसले. मुसाब यांनी त्यांना कुराण वाचून दाखवले आणि इस्लाम समजावून सांगितले. त्यांचा चेहरा बदलला, त्यांनी धर्मात प्रवेश करण्याचा मार्ग विचारला, त्यानंतर ते आपल्या जमातीकडे गेले आणि साद इब्न मुआध यांना सभेबद्दल सांगितले. साद देखील आले आणि या भेटीचा शेवट दोघांच्या इस्लाम स्वीकारण्याने झाला, ज्यामुळे बनी अब्द अल-अशहलमध्ये दावाह (इस्लामचा प्रचार) साठी एक विस्तृत दार उघडले.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? मन वळवणे हे विरोधकाला गप्प करण्यापासून सुरू होत नाही, तर त्याला ऐकण्यासाठी आणि ऐकवण्यासाठी पुरेसा सुरक्षितता देण्यापासून सुरू होते.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- मुसाब इब्न उमैर रदी अल्लाहू अन्हु
इस्लाम स्वीकारणाऱ्या सुरुवातीच्या लोकांपैकी एक, पैगंबर ﷺ यांनी त्यांना हिजरतपूर्वी मदीना येथे शिक्षक आणि प्रचारक म्हणून पाठवले. त्यांच्या हातून अनेक अंसार नेत्यांनी इस्लाम स्वीकारल्याने मदीना तयार होण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली.
- असद इब्न झुरारा रदी अल्लाहू अन्हु
अंसारमधील सुरुवातीच्या मुस्लिमांपैकी एक आणि बैअत अल-अकबाच्या नकिबांपैकी एक. हिजरतपूर्वी मुसाब इब्न उमैर त्यांच्या मदीनामधील घरी थांबले होते. बद्रच्या आधी हिजरतच्या पहिल्या वर्षी त्यांचे निधन झाले.
- उसायद इब्न हुदाय्र रदी अल्लाहू अन्हु
बनी अब्द अल-अशहल आणि औसच्या सरदारांपैकी एक, त्यांनी मुसाब इब्न उमैर यांच्या हातून इस्लाम स्वीकारला. त्यांनी पैगंबर ﷺ यांच्यासोबत लढायांमध्ये भाग घेतला आणि त्यांच्या चांगल्या वाचनासाठी आणि श्रेष्ठतेसाठी ओळखले जात होते.
- साद इब्न मुआध रदी अल्लाहू अन्हु
औसचे सरदार आणि बनी अब्द अल-अशहलचे नेते, त्यांनी इस्लाम स्वीकारल्यावर त्यांच्या जमातीने लवकरच इस्लाम स्वीकारला. त्यांनी बद्र, उहुद आणि खंदकच्या लढायांमध्ये भाग घेतला आणि खंदकनंतर त्यांच्या जखमांमुळे त्यांचे निधन झाले.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, भाग १, पृष्ठ २१९–२२०, बाब अल-दावाह
श्रेय: सीरत इब्न इशाक मिन तरीक अब्दुल्ला इब्न अबी बकर वा गैरह
संपादकीय श्रेणी: सीरत कथा
सूचना: एक प्रसिद्ध सीरत कथा; ती एक सीरत कथन म्हणून सादर केली आहे, एक प्रामाणिक हदीस म्हणून नाही.
कथा 2 — खंड पहिला — स्थिरता
वियोगाच्या एका वर्षानंतरचा प्रवास
उम्म सलमा ﷺ
जेव्हा अबू सलमा ﷺ यांनी मदिना येथे हिजरत करण्याचा निर्णय घेतला, तेव्हा उम्म सलमा त्यांच्यासोबत निघाल्या, परंतु त्यांच्या कुटुंबाने त्यांना जाण्यापासून रोखले आणि त्यांना मक्का येथे परत आणले. त्यानंतर अबू सलमा यांच्या कुटुंबातील लोक आले आणि त्यांनी त्यांच्याकडून त्यांच्या मुलाला हिसकावून घेतले, त्यामुळे त्यांना पती, मुलगा आणि घरापासून दुरावण्याचा अनुभव आला. त्या दररोज सकाळी अल-अबताह येथे जात असत, बसून संध्याकाळपर्यंत रडत असत, केवळ अल्लाहकडे आपली तक्रार मांडण्याशिवाय त्यांच्याकडे काहीच नव्हते. सुमारे एका वर्षानंतर, त्यांच्या जमातीतील एका माणसाला त्यांची दया आली आणि त्याने आपल्या लोकांना त्यांना जाऊ देण्यास राजी केले. त्यानंतर अबू सलमा यांच्या कुटुंबातील लोकांनाही दया आली आणि त्यांनी त्यांचे बाळ त्यांना परत केले. त्यानंतर त्या एकट्या आपल्या मुलासोबत निघाल्या, तेव्हा त्यांना उस्मान इब्न तलहा भेटले, ज्यांनी त्यांना सुरक्षितपणे त्यांच्या पतीपर्यंत मदिना येथे पोहोचवले. अशा प्रकारे, त्यांची स्थिरता ही केवळ एक क्षणिक शब्द नव्हती, तर एक दीर्घकाळचा संयम होता, ज्यानंतर हिजरत पूर्ण होईपर्यंत कृती केली गेली.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? नुकसान आणि सक्तीच्या अडथळ्यांमध्ये, व्यक्ती संयम, कार्य आणि सुरक्षित मदतीचा स्वीकार करून आपली दिशा कायम ठेवतो.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- उम्म सलमा रदी अल्लाहू अन्हा
हिंद बिंत अबी उमय्या, विश्वासणाऱ्यांच्या मातांपैकी एक आणि सुरुवातीच्या स्थलांतरितांपैकी एक. त्यांनी अनेक हदीस कथन केल्या आणि त्यांच्या सुज्ञ मतांसाठी आणि फिकहसाठी ओळखल्या जात होत्या.
- अबू सलमा इब्न अब्द अल-असद रदी अल्लाहू अन्हु
इस्लाम स्वीकारणाऱ्या सुरुवातीच्या लोकांपैकी एक आणि पैगंबर ﷺ यांच्यापूर्वी उम्म सलमा यांचे पती. त्यांनी अबिसिनियाला आणि नंतर मदीनाला हिजरत केली. उहुदमध्ये झालेल्या जखमांमुळे त्यांचे निधन झाले.
- उथमान इब्न तलहा रदी अल्लाहू अन्हु
ते बनी अब्द अल-दारमधील होते आणि मक्का जिंकण्यापूर्वी त्यांनी इस्लाम स्वीकारला आणि मदीनाला हिजरत केली. पैगंबर ﷺ यांनी त्यांना मक्का जिंकण्याच्या दिवशी बनी शैबाच्या कअबाची चावी सांभाळण्याची जबाबदारी दिली.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, भाग १, पृष्ठ ४३४–४३५, बाब अल-हिजरत
श्रेय: इब्न इशाक अन उम्म सलमा रदी अल्लाहु अन्हा
संपादकीय श्रेणी: सीरत कथा
कथा 3 — खंड पहिला — सद्सद्विवेकबुद्धीचे स्वातंत्र्य
अहदुन अहद
बिलाल इब्न रबाह (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) आणि अबू बकर अस्-सिद्दीक (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो)
बिलाल (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) मक्कामध्ये दुर्बळ होते. उमय्या इब्न खलफ त्यांना तीव्र उष्णतेत छळत असे, त्यांना गरम वाळूवर झोपवून त्यांच्या छातीवर मोठा दगड ठेवत असे आणि इस्लाम सोडून देण्यास सांगत असे. त्यांच्याकडे छळाचा प्रतिकार करण्याची शक्ती नव्हती, परंतु त्यांच्याकडे एक शब्द होता जो ते काढून घेऊ शकले नाहीत: “अहदुन अहद” (एकच, एकच). अबू बकर अस्-सिद्दीक (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) त्यांच्याजवळून जात असताना, त्यांनी एका व्यक्तीला त्याच्या श्रद्धेमुळे छळले जात असल्याचे पाहिले. त्यांनी उमय्याशी त्यांना विकत घेण्याबद्दल वाटाघाटी केली. अबू बकर अस्-सिद्दीक (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांनी केवळ निषेध केला नाही, तर पैसे दिले आणि बिलाल यांना मुक्त केले, त्यानंतर अल्लाहच्या कृपेने त्यांना स्वतंत्र केले. त्यानंतर बिलाल पैगंबर ﷺ यांचे मुअज्जिन बनले आणि दगडाखाली त्यांनी उच्चारलेला शब्द या गोष्टीचा साक्षीदार राहिला की शरीराची दुर्बळता म्हणजे सद्सद्विवेकबुद्धीचा नाश नव्हे.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? श्रद्धेचे स्वातंत्र्य जबरदस्तीसमोर टिकून राहून आणि सक्षम व्यक्तींनी पीडितांना पाठिंबा देऊन जपले जाते.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- बिलाल इब्न रबाह रदी अल्लाहू अन्हु
इस्लाम स्वीकारणाऱ्या सुरुवातीच्या लोकांपैकी एक, त्यांना मक्कामध्ये छळण्यात आले आणि नंतर अबू बकर अस-सिद्दीक रदी अल्लाहू अन्हु यांनी त्यांना मुक्त केले. पैगंबर ﷺ यांनी त्यांना मुअज्जिन म्हणून निवडले आणि त्यांनी त्यांच्यासोबत लढायांमध्ये भाग घेतला.
- अबू बकर अस-सिद्दीक रदी अल्लाहू अन्हु
अब्दुल्लाह इब्न अबी कुहाफा, पहिले खलिफा आणि इस्लाम स्वीकारणाऱ्या सुरुवातीच्या लोकांपैकी एक. हिजरतमध्ये पैगंबर ﷺ यांचे साथीदार होते आणि त्यांच्या निधनानंतर त्यांनी खिलाफत स्वीकारली.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अस्-सहाबा, खंड १, पृष्ठ ३४७–३४८, बाब ताहम्मुल अश-शदाईद
श्रेय: रिवयात इब्न इशाक व अबी नुऐम फिल हिल्ला
संपादकीय श्रेणी: चरित्रात्मक अहवाल
सूचना: कथेच्या काही तपशिलांमध्ये भिन्नता आहे; परंतु बिलाल यांचा छळ, त्यांची दृढता आणि अबू बकर अस्-सिद्दीक (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांनी त्यांना मुक्त करणे हे सुप्रसिद्ध आणि स्थापित आहे.
कथा 4 — खंड पहिला — सार्वजनिक सेवा
ज्याला बाहेर काढू नये असा माणूस
अबू बकर अस्-सिद्दीक (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) आणि इब्न अद-दघन्ना
जेव्हा कुरैशचा छळ वाढला, तेव्हा अबू बकर अस्-सिद्दीक (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) हबशाच्या भूमीकडे जाण्याच्या उद्देशाने निघाले. ते बर्क अल-घमाद येथे पोहोचले, जिथे त्यांना इब्न अद-दघन्ना भेटले, ज्यांनी त्यांना त्यांच्या प्रवासाचे कारण विचारले. जेव्हा त्यांना कळले की त्यांना त्यांच्या देशातून बाहेर काढले गेले आहे, तेव्हा त्यांनी सांगितले की त्यांच्यासारख्या व्यक्तीला बाहेर काढू नये; कारण ते गरिबांना मदत करतात, नातेसंबंध जपतात, दुर्बलांना आधार देतात, पाहुण्यांचे आदरातिथ्य करतात आणि न्यायाच्या बाबतीत मदत करतात. त्यांनी त्यांना त्यांच्या संरक्षणाखाली मक्का येथे परत आणले आणि कुरैशसमोर त्यांच्या या गुणांची साक्ष दिली. कुरैशने अबू बकर अस्-सिद्दीक (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांना त्यांच्या संरक्षणाखाली राहण्याची परवानगी दिली. परंतु त्यांनी अट घातली की त्यांनी मोठ्या आवाजात कुराण पठण करू नये आणि प्रार्थना करू नये, कारण लोकांना त्याचा प्रभाव पडण्याची भीती होती. नंतर त्यांना त्यांच्या संरक्षणाखालीही त्रास होऊ लागला, म्हणून अबू बकर अस्-सिद्दीक (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांनी इब्न अद-दघन्नाचे संरक्षण नाकारले आणि केवळ अल्लाहच्या संरक्षणाखाली आपल्या प्रभूची उपासना करणे सुरू ठेवले. ही कथा दर्शवते की सार्वजनिक चरित्र एखाद्या व्यक्तीसाठी कसे साक्षीदार असू शकते आणि सशर्त सुरक्षिततेपेक्षा तत्त्व कसे अधिक मौल्यवान असते.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? एखाद्या व्यक्तीचे सर्वात मजबूत संरक्षण हे त्याच्या शेजाऱ्यांच्या जीवनावर त्याने सोडलेला प्रभाव असू शकतो, त्यांना त्याच्या संरक्षणाची गरज पडण्यापूर्वीच.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- अबू बकर अस-सिद्दीक रदी अल्लाहू अन्हु
अब्दुल्लाह इब्न अबी कुहाफा, पहिले खलिफा आणि इस्लाम स्वीकारणाऱ्या सुरुवातीच्या लोकांपैकी एक. हिजरतमध्ये पैगंबर ﷺ यांचे साथीदार होते आणि त्यांच्या निधनानंतर त्यांनी खिलाफत स्वीकारली.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अस्-सहाबा, खंड १, पृष्ठ ३३९–३४०, बाब ताहम्मुल अश-शदाईद
श्रेय: सहीह अल-बुखारी, आयशा (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांच्याकडून
संपादकीय श्रेणी: सत्य
कथा 5 — खंड दुसरा — संकटाच्या वेळी नेतृत्व
जेव्हा दुःखाने लोकांना सत्याकडे परत आणले
अबू बकर सिद्दीक रदी अल्लाहु अन्हु आणि उमर इब्न अल-खत्ताब रदी अल्लाहु अन्हु
जेव्हा अल्लाहचे प्रेषित ﷺ यांचे निधन झाले, तेव्हा ही बातमी सहबांवर खूप कठीणपणे कोसळली, इतके की उमर रदी अल्लाहु अन्हु यांना विश्वासच बसला नाही की प्रेषित मरण पावले आहेत, आणि ते लोकांना गमावल्याच्या भावनांनी संबोधित करू लागले. अबू बकर सिद्दीक रदी अल्लाहु अन्हु अल्लाहचे प्रेषित ﷺ यांच्याकडे आले, त्यांनी त्यांच्या डोळ्यांच्या मध्ये चुंबन घेतले आणि म्हणाले: 'तुम्ही जिवंतपणी आणि मृत्यूनंतरही पवित्र आहात.' मग ते लोकांकडे गेले आणि त्यांनी त्यांचे दुःख नाकारले नाही, परंतु त्यांना विश्वासाच्या मूळ तत्त्वाकडे परत आणले. त्यांनी अल्लाहच्या या वचनाचे पठण केले: ﴿आणि मुहम्मद केवळ एक प्रेषित आहेत, त्यांच्यापूर्वीही प्रेषित होऊन गेले आहेत.﴾ मग ते म्हणाले: 'जो कोणी मुहम्मदाची पूजा करत होता, तो मुहम्मद आता मरण पावला आहे; आणि जो कोणी अल्लाहची पूजा करत होता, तो अल्लाह जिवंत आहे आणि कधीही मरणार नाही.' या आयतीच्या स्पष्टतेसमोर धक्क्याची तीव्रता कमी झाली, आणि उमर म्हणाले की जेव्हा त्यांनी हे ऐकले तेव्हा त्यांचे पाय त्यांना आधार देऊ शकले नाहीत. अबू बकर सिद्दीक रदी अल्लाहु अन्हु यांचे भाषण प्रेमाचा इन्कार नव्हते, तर तौहीदचे (अल्लाहच्या एकत्वाचे) आणि सर्वात मोठ्या नुकसानीनंतर समुदायाची कर्तव्ये पार पाडण्याच्या क्षमतेचे संरक्षण होते.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? नुकसानीच्या क्षणी नेतृत्व दुःखाचा इन्कार करत नाही; परंतु ते दुःखाला सत्य आणि कर्तव्यामध्ये अडथळा आणण्यापासून रोखते.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- अबू बकर अस-सिद्दीक रदी अल्लाहू अन्हु
अब्दुल्लाह इब्न अबी कुहाफा, पहिले खलिफा आणि इस्लाम स्वीकारणाऱ्या सुरुवातीच्या लोकांपैकी एक. हिजरतमध्ये पैगंबर ﷺ यांचे साथीदार होते आणि त्यांच्या निधनानंतर त्यांनी खिलाफत स्वीकारली.
- उमर इब्न अल-खत्ताब रदी अल्लाहू अन्हु
दुसरे खलिफा आणि पैगंबर ﷺ यांच्या महान साथीदारांपैकी एक. त्यांनी लढायांमध्ये भाग घेतला आणि त्यांच्या खिलाफतमध्ये राज्याचा विस्तार झाला, ज्यात न्याय आणि सल्लामसलत यावर विशेष लक्ष दिले गेले.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: حياة الصحابة, الجزء الثاني, ص ٤٤–٤٥, باب اجتماع الكلمة
श्रेय: صحيح البخاري, وله شواهد صحيحة عن عائشة وابن عباس
संपादकीय श्रेणी: सत्य
कथा 7 — खंड दुसरा — काम आणि प्रतिष्ठा
डोक्यावर खजूर
अस्मा बिंत अबी बकर (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो)
अस्मा बिंत अबी बकर (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांनी झुबैर (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांच्यासोबतच्या त्यांच्या सुरुवातीच्या घरगुती जीवनाबद्दल सांगितले आहे; त्यावेळी त्यांच्याकडे घोडा वगळता कोणतीही संपत्ती किंवा गुलाम नव्हते. त्या घोड्याला चारा देत, पाणी पाजत, त्याच्या पाण्याचा पिशवी शिवत, पीठ मळत, आणि त्यांच्या उंटासाठी खजुराच्या बिया कुटत असत, त्यानंतर त्या झुबैरच्या दूरच्या शेतातून खजुराच्या बिया डोक्यावर घेऊन येत असत. एके दिवशी त्या परत येत असताना, अल्लाहचे पैगंबर ﷺ आणि त्यांच्यासोबत काही साथीदार त्यांना भेटले. पैगंबरांनी त्यांना त्यांच्या मागे बसण्याचा इशारा केला, परंतु त्यांना पुरुषांसोबत जाण्याची लाज वाटली आणि त्यांना झुबैरच्या ईर्ष्येची आठवण झाली, म्हणून त्यांनी आपले ओझे घेऊन पुढे वाटचाल केली. अस्मा यांनी ही कथा आदर्शवादी आणि कष्टविरहित चित्र निर्माण करण्यासाठी सांगितली नाही, तर त्यांनी कामाचे वर्णन जसे होते तसे केले: कमी संसाधने असलेल्या घरात दररोजचे कष्ट, लाजाळूपणा, प्रतिष्ठा आणि जबाबदारी स्वीकारण्याची क्षमता. म्हणूनच, ही कथा आपल्याला कुटुंबाच्या इतिहासाचा एक पैलू दर्शवते जो केवळ लढाया आणि निर्णयांच्या बातम्यांमध्ये दिसत नाही.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? इतिहास केवळ व्यासपीठावरील लोकच घडवत नाहीत; तो घरांना आधार देणाऱ्या शांत, दैनंदिन कामांनीही घडवला जातो.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- अस्मा बिंत अबी बकर रदी अल्लाहू अन्हा
‘जात अल-नितकैन’ (दोन पट्ट्यांची मालकीण) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या, इस्लाम स्वीकारणाऱ्या पहिल्या महिलांपैकी एक आणि अबू बकर सिद्दीक रदी अल्लाहू अन्हू यांची कन्या. हिजरतच्या तयारीमध्ये त्यांची महत्त्वाची भूमिका होती आणि त्यांनी अनेक हदीस व सीरतच्या कथा सांगितल्या आहेत.
- अल-झुबैर इब्न अल-अव्वम रदी अल्लाहू अन्हू
स्वर्गाची सुवार्ता मिळालेल्या दहा जणांपैकी एक आणि इस्लाम स्वीकारणाऱ्या पहिल्या व्यक्तींपैकी एक. ते पैगंबर ﷺ यांचे चुलत भाऊ होते. त्यांनी अनेक लढायांमध्ये भाग घेतला आणि सहा सल्लागार मंडळाच्या सदस्यांपैकी एक होते.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, खंड दोन, पृष्ठ ५१७–५१८, अध्याय अल-अखलाक वाल-मुआशारा
श्रेय: सहीह अल-बुखारी आणि मुस्लिम, अस्मा (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांच्याकडून
संपादकीय श्रेणी: सत्य
कथा 9 — खंड तिसरा — पुनरावलोकनासमोर नम्रता
प्रत्येक विलंब म्हणजे पराभव नाही
उमर इब्न अल-खत्ताब रदी अल्लाहू अन्हू आणि अबू बकर अस-सिद्दीक रदी अल्लाहू अन्हू
हुदैबिया येथे, उमर इब्न अल-खत्ताब रदी अल्लाहू अन्हू यांना कराराच्या अटी मुस्लिमांसाठी कठीण वाटल्या. धर्माबद्दलच्या त्यांच्या काळजीने त्यांना जिंकले आणि त्यांनी पैगंबर ﷺ यांना स्पष्टपणे विचारले: 'आपण सत्यावर नाही का? ते असत्यावर नाहीत का? मग आपण आपल्या धर्मात ही नीचता का स्वीकारत आहोत?' त्यांचा प्रश्न प्रकटीकरणावर आक्षेप नव्हता, परंतु विजयाच्या वचनाचा या स्पष्ट तडजोडीशी कसा संबंध आहे हे त्यांना समजून घ्यायचे होते. त्यानंतर ते अबू बकर अस-सिद्दीक रदी अल्लाहू अन्हू यांच्याकडे गेले आणि त्यांना तेच प्रश्न विचारले. अबू बकर अस-सिद्दीक रदी अल्लाहू अन्हू यांनी त्यांना सांगितले: 'त्यांच्यासोबत रहा, कारण ते सत्यावर आहेत.' त्यानंतर उमर यांनी स्वतःचे पुनरावलोकन केले, आणि ते म्हणायचे की त्यांच्या शब्दांच्या परिणामाच्या भीतीने त्यांनी अनेक कृत्ये केली. मग अल्लाहने दाखवून दिले की हा करार एक विजय होता, आणि त्यानंतर मुस्लिम सुरक्षितपणे मक्कामध्ये दाखल झाले. ही कथा विश्वासणाऱ्याला प्रश्न विचारण्याचा अधिकार देते आणि त्याच वेळी, जेव्हा शहाणपण स्पष्ट होते तेव्हा माघार घेण्याची शिस्त शिकवते.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? शौर्य म्हणजे प्रश्न न विचारणे नव्हे; तर आदराने प्रश्न विचारणे, आणि जेव्हा आपल्याला एक व्यापक चित्र दिसते तेव्हा आपल्या निर्णयाचे पुनरावलोकन करणे.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- उमर इब्न अल-खत्ताब रदी अल्लाहू अन्हु
दुसरे खलिफा आणि पैगंबर ﷺ यांच्या महान साथीदारांपैकी एक. त्यांनी लढायांमध्ये भाग घेतला आणि त्यांच्या खिलाफतमध्ये राज्याचा विस्तार झाला, ज्यात न्याय आणि सल्लामसलत यावर विशेष लक्ष दिले गेले.
- अबू बकर अस-सिद्दीक रदी अल्लाहू अन्हु
अब्दुल्लाह इब्न अबी कुहाफा, पहिले खलिफा आणि इस्लाम स्वीकारणाऱ्या सुरुवातीच्या लोकांपैकी एक. हिजरतमध्ये पैगंबर ﷺ यांचे साथीदार होते आणि त्यांच्या निधनानंतर त्यांनी खिलाफत स्वीकारली.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अस-सहाबा, भाग ३, पृ. १९-२०, बाब अल-ईमान बिल-गैब
श्रेय: सहीह अल-बुखारी फी किस्सत सुलह अल-हुदैबिया
संपादकीय श्रेणी: सत्य
कथा 10 — खंड तिसरा — सक्रिय धैर्य
कठीण क्षणापलीकडे
खबाब इब्न अल-अरत रदी अल्लाहू अन्हू
खबाब इब्न अल-अरत रदी अल्लाहू अन्हू हे मक्कामध्ये छळ सहन करणाऱ्या पहिल्या लोकांपैकी एक होते. जेव्हा संकट वाढले, तेव्हा ते पैगंबर ﷺ यांच्याकडे आले, काबाच्या छायेत त्यांच्या पांघरूणावर टेकून, प्रार्थना आणि मदतीची मागणी करत, आणि विचारले: 'तुम्ही आमच्यासाठी मदत मागणार नाही का? तुम्ही अल्लाहला आमच्यासाठी प्रार्थना करणार नाही का?' पैगंबर ﷺ यांनी त्यांच्या वेदनांबद्दल त्यांना फटकारले नाही, तर त्यांना आठवण करून दिली की त्यांच्या आधीच्या विश्वासणाऱ्यांना लोखंडी कंगव्याने त्यांच्या हाडांपर्यंत विंचरले गेले होते, आणि त्यांना अर्धे कापले गेले होते, तरीही ते त्यांच्या धर्मापासून विचलित झाले नाहीत. मग त्यांनी त्यांना सांगितले की अल्लाह हे कार्य पूर्ण करेल, इतके की सना ते हद्रामौतपर्यंत प्रवास करणारा माणूस अल्लाहशिवाय आणि त्याच्या मेंढ्यांवर लांडग्याशिवाय कोणालाही घाबरणार नाही, आणि ते म्हणाले की ते घाई करत आहेत. उत्तरात एक वचन आणि एक दृष्टी होती, छळाचा इन्कार नाही किंवा अन्यायाचे समर्थन नाही; कारण येथे प्रतीक्षा म्हणजे मार्गावर धैर्य ठेवणे, निश्चितता आणि कृती कायम ठेवणे, वास्तवाला शरण जाणे नव्हे.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? आशा तात्काळ वेदना नाकारत नाही, परंतु ती भविष्यावर राज्य करण्यापासून भीतीला प्रतिबंध करते.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- खबाब इब्न अल-अरत्त रदी अल्लाहू अन्हू
इस्लाम स्वीकारणाऱ्या सुरुवातीच्या लोकांपैकी एक आणि मक्कामध्ये छळ झालेल्या दुर्बळांपैकी एक. त्यांनी बद्र आणि त्यानंतरच्या लढायांमध्ये भाग घेतला आणि हदीस कथन केल्या.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अस-सहाबा, भाग ३, पृ. ११-१२, बाब अझमत अल-ईमान
श्रेय: सहीह अल-बुखारी अन खबाब रदी अल्लाहू अन्हू
संपादकीय श्रेणी: सत्य
कथा 11 — खंड तिसरा — उपासना
प्रत्येकाला त्याचा हक्क द्या
सलमान अल-फारसी आणि अबू अल-दर्दा, अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो
पैगंबर ﷺ यांनी सलमान अल-फारसी आणि अबू अल-दर्दा, अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो, यांना बंधुत्वाच्या बंधनात बांधले. एके दिवशी सलमानने अबू अल-दर्दाला भेट दिली आणि उम अल-दर्दाला दुर्लक्षित/अव्यवस्थित कपड्यांमध्ये पाहिले. त्याने तिला तिच्या स्थितीबद्दल विचारले, तेव्हा ती म्हणाली की अबू अल-दर्दाला या जगात काहीही गरज नाही. अबू अल-दर्दाने त्याच्या पाहुण्यासाठी जेवण बनवले आणि सांगितले की तो उपवाशी आहे, परंतु सलमानने त्याच्यासोबत खाल्ल्याशिवाय खाण्यास नकार दिला, म्हणून त्याने उपवास सोडला. नंतर, जेव्हा रात्र झाली, तेव्हा अबू अल-दर्दा प्रार्थना करण्यासाठी उठला, तेव्हा सलमानने त्याला झोपायला सांगितले, आणि तो झोपला. त्याने पुन्हा उठण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा सलमानने त्याला झोपायला सांगितले, जोपर्यंत रात्रीचा शेवटचा भाग आला नाही, तेव्हा सलमानने त्याला सांगितले: आता उठा, आणि त्यांनी प्रार्थना केली. मग सलमानने त्याला सांगितले: तुमच्या पालनकर्त्याचा तुमच्यावर हक्क आहे, तुमच्या आत्म्याचा तुमच्यावर हक्क आहे, आणि तुमच्या कुटुंबाचा तुमच्यावर हक्क आहे; म्हणून प्रत्येकाला त्याचा हक्क द्या. जेव्हा हे पैगंबर ﷺ यांना सांगितले गेले, तेव्हा ते म्हणाले: “सलमानने सत्य सांगितले.” ही कथा रात्रीच्या प्रार्थनेचे महत्त्व कमी करत नाही, तर उपासनेला अशा संतुलनात ठेवते जे कठोर परिश्रमाचे शरीराच्या आणि कुटुंबाच्या हक्कांकडे दुर्लक्ष होण्यापासून प्रतिबंध करते.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? उपासना शरीर किंवा कुटुंबाकडे दुर्लक्ष करून केली जात नाही; तिची परिपूर्णता अल्लाहचा हक्क आणि लोकांचे हक्क एकत्र करणाऱ्या संतुलनात आहे.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- सलमान अल-फारिसी रदी अल्लाहू अन्हू
सत्याच्या शोधात पर्शियातून आलेले एक साथी, जोपर्यंत त्यांना पैगंबर ﷺ भेटले नाहीत. त्यांनी खंदक खोदण्याचा सल्ला दिला आणि ते ज्ञान आणि वैराग्यासाठी प्रसिद्ध होते.
- अबू अल-दर्दा रदी अल्लाहू अन्हू
उवैमिर अल-अन्सारी, पैगंबर ﷺ यांच्या साथीदारांपैकी एक आणि ज्ञानी व उपासक लोकांपैकी एक. उमर आणि उस्मान यांच्या खिलाफतमध्ये ते शाममध्ये राहिले आणि तेथील लोकांना शिकवले.
- उम्म अल-दरदा खैरा बिंत अबी हदरद रदी अल्लाहु अन्हा
एक महिला साथी आणि अबू दरदाची पत्नी, ती पैगंबर ﷺ च्या काळात उपस्थित होती आणि त्यांच्याकडून कथन केले. ती मोठी उम्म अल-दरदा होती, जी लहान उम्म अल-दरदा, जी तिच्या ज्ञानासाठी प्रसिद्ध होती, तिच्यापेक्षा वेगळी होती.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: حياة الصحابة، الجزء الثالث، ص ٥١٦–٥١٧، موضع ما جرى بين سلمان وأبي الدرداء
श्रेय: صحيح البخاري عن أبي جحيفة رضي الله عنه
संपादकीय श्रेणी: सत्य
कथा 23 — खंड तिसरा — स्वच्छ हृदय
अदृश्य कर्म: कपटहीन हृदय
अब्दुल्ला इब्न अम्र इब्न अल-आस (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) आणि एक अन्सारी माणूस
असे सांगितले जाते की, पैगंबर ﷺ यांनी तीन दिवसांपर्यंत आपल्या साथीदारांना सांगितले की एक अन्सारी माणूस त्यांच्याकडे येईल आणि तो स्वर्गातील लोकांपैकी आहे. अब्दुल्ला इब्न अम्र यांना त्याचे कर्म जाणून घ्यायचे होते, म्हणून त्यांनी त्याच्याकडे तीन रात्री राहण्याची परवानगी मागितली. त्यांना त्याच्यामध्ये नेहमीपेक्षा जास्त उपासना दिसली नाही, परंतु तो अल्लाहचे स्मरण केल्याशिवाय झोपत नव्हता. जेव्हा अब्दुल्लाने त्याला त्याच्या थांबण्याचे कारण सांगितले, तेव्हा त्या माणसाने म्हटले की त्याला कोणत्याही मुस्लिमाबद्दल कपट वाटत नाही आणि अल्लाहने कोणालाही जे काही दिले आहे, त्याबद्दल त्याला मत्सर वाटत नाही. अब्दुल्ला म्हणाले: हेच तुला या स्थानापर्यंत घेऊन आले. ही कथा अशा अदृश्य आंतरिक कर्माकडे लक्ष वेधते जे लोक सहसा पाहत नाहीत, तरीही या हदीसच्या दर्जाबद्दल काही शंका आहेत.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? लोकांना न दिसणारे सद्गुण, जसे की मत्सर आणि कपट सोडून देणे, माणसाच्या जडणघडणीत इतरांकडून कौतुक मिळवणाऱ्या कर्मांपेक्षा अधिक महत्त्वाचे असू शकतात.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- अब्दुल्लाह इब्न अम्र इब्न अल-आस रदी अल्लाहू अन्हुमा
कथाकथनात विपुल असलेले एक साथी, ते त्यांच्या उपासनेसाठी आणि पैगंबर ﷺ यांच्या परवानगीने हदीस लिहिण्यासाठी ओळखले जात होते. ते साथीदारांमधील न्यायशास्त्रज्ञ आणि ज्ञानी लोकांपैकी होते.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, खंड ३, पृष्ठ १५९–१६०, प्रकरण: सलामत अल-सद्र
श्रेय: मुस्नद अहमद आणि अल-सुनन अल-कुबरा लिल-नसाई, अनस (अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न असो) यांच्याकडून
संपादकीय श्रेणी: त्याच्या साखळीत मतभेद आहेत
सूचना: काही विद्वानांनी त्याच्या काही मार्गांना 'सहीह' (प्रमाणित) किंवा 'हसन' (चांगले) म्हटले आहे, परंतु त्याच्या साखळ्यांमध्ये चर्चा आहे; म्हणूनच ते 'फदाइल अल-अमाल' (सत्कर्म) मध्ये काही आरक्षणासह नमूद केले जाते, आणि त्या अन्सारी माणसाचे नाव कथेत दिलेले नाही.
कथा 30 — खंड दुसरा — नम्रता
मी अशा माणसाची लाज बाळगू नये का ज्याची देवदूत लाज बाळगतात?
उथमान इब्न अफ्फान रदियल्लाहु अन्हु
पैगंबर ﷺ आपल्या घरात निजलेले होते आणि त्यांचे काही पाय किंवा मांड्या उघड्या होत्या. अबू बकर आणि उमर रदियल्लाहु अन्हुमा यांनी परवानगी मागितली आणि त्यांना त्याच स्थितीत असताना परवानगी देण्यात आली. जेव्हा उथमान रदियल्लाहु अन्हु यांनी परवानगी मागितली, तेव्हा अल्लाहचे पैगंबर ﷺ बसले आणि आपले कपडे व्यवस्थित केले. आयशा रदियल्लाहु अन्हा यांनी त्यांच्या स्वागतातील फरकाविषयी विचारले, तेव्हा ते म्हणाले: “मी अशा माणसाची लाज बाळगू नये का ज्याची देवदूत लाज बाळगतात?” ही कथा लाजेला संकोच किंवा दुर्बळता मानत नाही; उलट, ती उथमानमध्ये एक उच्च गुणधर्म स्थापित करते ज्याची पैगंबर ﷺ यांनी उपस्थिती लक्षात घेतली.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? लोकांच्या उदात्त स्वभावाचा आदर करणे हे चांगल्या सहवासाचे एक रूप आहे; आदर दुसऱ्याच्या संवेदनशीलतेची दखल घेतो आणि त्याची चेष्टा करत नाही.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- उस्मान इब्न अफ्फान रदी अल्लाहू अन्हू
तिसरे खलिफा आणि इस्लाम स्वीकारणाऱ्या पहिल्या व्यक्तींपैकी एक. पैगंबर ﷺ यांच्या दोन मुलींशी विवाह केल्यामुळे त्यांना ‘झू अल-नूरैन’ (दोन दिव्यांचा मालक) असे म्हटले जात असे. त्यांनी ‘जैश अल-उसरा’ (कठीण काळातील सैन्य) तयार केले आणि त्यांच्या खिलाफतमध्ये लोकांना एकाच मुसहफवर (कुराणच्या प्रतीवर) एकत्र आणले.
- अबू बकर अस-सिद्दीक रदी अल्लाहू अन्हु
अब्दुल्लाह इब्न अबी कुहाफा, पहिले खलिफा आणि इस्लाम स्वीकारणाऱ्या सुरुवातीच्या लोकांपैकी एक. हिजरतमध्ये पैगंबर ﷺ यांचे साथीदार होते आणि त्यांच्या निधनानंतर त्यांनी खिलाफत स्वीकारली.
- उमर इब्न अल-खत्ताब रदी अल्लाहू अन्हु
दुसरे खलिफा आणि पैगंबर ﷺ यांच्या महान साथीदारांपैकी एक. त्यांनी लढायांमध्ये भाग घेतला आणि त्यांच्या खिलाफतमध्ये राज्याचा विस्तार झाला, ज्यात न्याय आणि सल्लामसलत यावर विशेष लक्ष दिले गेले.
- आयशा बिंत अबी बकर रदी अल्लाहु अन्हा
विश्वासाची आई आणि पैगंबर ﷺ यांची पत्नी आणि अबू बकर सिद्दीक रदी अल्लाहु अन्हु यांची कन्या. त्या सर्वात ज्ञानी साथीदारांपैकी एक होत्या आणि त्यांनी उस्मानच्या नम्रतेबद्दल आणि पैगंबर ﷺ यांच्या इतर मार्गदर्शनाबद्दल कथन केले.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, खंड दोन, उथमानचे सद्गुण आणि त्याची लाज
श्रेय: आयशा रदियल्लाहु अन्हा यांच्याकडून सहिह मुस्लिम
संपादकीय श्रेणी: सहिह
कथा 33 — खंड तिसरा — शौर्य
प्रारंभिक धनुर्धर आणि पैगंबरांचे प्रोत्साहन
साद इब्न अबी वक्कास रदी अल्लाहु अन्हु
साद इब्न अबी वक्कास रदी अल्लाहु अन्हु हे त्यांच्या धनुर्विद्येतील प्राविण्याबद्दल ओळखले जात होते आणि असे म्हटले जाते की अल्लाहच्या मार्गात बाण मारणारे ते पहिले होते. सहिहैनमध्ये असे नमूद केले आहे की पैगंबर ﷺ उहुदच्या दिवशी त्यांना बाण देत असत आणि म्हणत असत: “बाण मारा; माझे वडील आणि आई तुमचे खंडणी असोत.” या दोन कथा साद यांच्या प्राविण्य, कौशल्य आणि स्थानाचे एकत्रितपणे सूचक आहेत, परंतु याचा अर्थ असा नाही की पहिला बाण आणि उहुदचे प्रोत्साहन एकाच क्षणी घडले. म्हणून, ही कथा प्रत्येक घटनेचा संदर्भ जपते आणि पुढाकाराने आणि नंतर प्रोत्साहनाने कौशल्य कसे विकसित होते हे दर्शवते.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? सुरुवातीच्या सरावाने क्षमता निर्माण होते आणि जेव्हा नेता प्राविण्य पाहतो आणि स्पष्टपणे प्रोत्साहन देतो तेव्हा ती अधिक स्थिर होते.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- साद इब्न अबी वक्कास रदी अल्लाहु अन्हु
इस्लाम स्वीकारणाऱ्यांपैकी पहिले आणि स्वर्गाचे वचन दिलेल्या दहा जणांपैकी एक, आणि सर्वात कुशल धनुर्धारी साथीदारांपैकी एक. त्यांनी इराकच्या विजयाचे नेतृत्व केले आणि ते सहा सल्लागारांपैकी एक होते.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, खंड तिसरा, जिहाद आणि धनुर्विद्या प्रकरण
श्रेय: सहीह अल-बुखारी (पहिल्या बाणाबद्दल), आणि सहीह अल-बुखारी आणि मुस्लिम (उहुदच्या दिवशी साद यांना पैगंबर ﷺ यांचे विधान: बाण मारा; माझे वडील आणि आई तुमचे खंडणी असोत)
संपादकीय श्रेणी: सत्य
सूचना: पहिला बाण आणि पैगंबर ﷺ यांचे प्रोत्साहन सत्य कथांमध्ये स्थापित आहेत, परंतु त्या वर्णनात दोन स्वतंत्र घटना आहेत; येथे त्या एकाच कालक्रमानुसार दृश्यात एकत्र केल्या नाहीत.
कथा 34 — खंड तिसरा — शौर्य
दहा जणांची साक्ष आणि सहकाऱ्यांचे संरक्षण
सईद इब्न झैद रदी अल्लाहु अन्हु
जेव्हा एका व्यक्तीने सईद इब्न झैद रदी अल्लाहु अन्हु यांच्या उपस्थितीत अली इब्न अबी तालिब रदी अल्लाहु अन्हु यांच्याबद्दल वाईट बोलले, तेव्हा सईद यांनी त्याचा निषेध केला आणि पैगंबर ﷺ यांच्याकडून ऐकलेल्या त्यांच्या काही सहकाऱ्यांच्या गुणांची आठवण करून दिली. त्यांनी अबू बकर, उमर, उस्मान, अली, तलहा, झुबैर, साद, अब्द अल-रहमान इब्न औफ आणि अबू उबैदा यांची नावे घेतली, नंतर सांगितले की ते दहावे होते आणि त्यांना स्वर्गाची सुवार्ता दिली गेली होती. त्यांची भूमिका त्यांनी जे लक्षात ठेवले होते त्यावर आधारित एक सत्यापित संरक्षण होते, अंध कट्टरता नव्हती, आणि त्यांनी अशा संदर्भात ते उघडपणे सांगितले जिथे अपमानाला प्रत्युत्तर देण्याची गरज होती.
आज आपल्यासाठी हे महत्त्वाचे का आहे? सत्यापित सत्याने बदनामीला प्रत्युत्तर देणे हे शौर्य आहे, परंतु गुणांना नवीन संघर्षाचे इंधन बनवू नये.
उल्लेखित साथीदारांची ओळख
- सईद इब्न झैद रदी अल्लाहु अन्हु
इस्लाम स्वीकारणाऱ्यांपैकी पहिले आणि स्वर्गाचे वचन दिलेल्या दहा जणांपैकी एक, आणि झैद इब्न अम्र इब्न नुफैल यांचे पुत्र. त्यांनी बद्रनंतरच्या सर्व लढायांमध्ये भाग घेतला आणि नेतृत्वाची इच्छा नसण्यासाठी ते ओळखले जात होते.
- अबू बकर अस-सिद्दीक रदी अल्लाहू अन्हु
अब्दुल्लाह इब्न अबी कुहाफा, पहिले खलिफा आणि इस्लाम स्वीकारणाऱ्या सुरुवातीच्या लोकांपैकी एक. हिजरतमध्ये पैगंबर ﷺ यांचे साथीदार होते आणि त्यांच्या निधनानंतर त्यांनी खिलाफत स्वीकारली.
- उमर इब्न अल-खत्ताब रदी अल्लाहू अन्हु
दुसरे खलिफा आणि पैगंबर ﷺ यांच्या महान साथीदारांपैकी एक. त्यांनी लढायांमध्ये भाग घेतला आणि त्यांच्या खिलाफतमध्ये राज्याचा विस्तार झाला, ज्यात न्याय आणि सल्लामसलत यावर विशेष लक्ष दिले गेले.
- उस्मान इब्न अफ्फान रदी अल्लाहू अन्हू
तिसरे खलिफा आणि इस्लाम स्वीकारणाऱ्या पहिल्या व्यक्तींपैकी एक. पैगंबर ﷺ यांच्या दोन मुलींशी विवाह केल्यामुळे त्यांना ‘झू अल-नूरैन’ (दोन दिव्यांचा मालक) असे म्हटले जात असे. त्यांनी ‘जैश अल-उसरा’ (कठीण काळातील सैन्य) तयार केले आणि त्यांच्या खिलाफतमध्ये लोकांना एकाच मुसहफवर (कुराणच्या प्रतीवर) एकत्र आणले.
- अली इब्न अबी तालिब रदी अल्लाहु अन्हु
पैगंबर ﷺ चे चुलत भाऊ आणि फातिमा रदी अल्लाहु अन्हा यांचे पती, इस्लाम स्वीकारणाऱ्यांपैकी पहिले आणि चौथे धार्मिक खलिफा. त्यांनी तबुक वगळता सर्व लढायांमध्ये भाग घेतला, जिथे पैगंबर ﷺ यांनी त्यांना मदिनाचे राज्यपाल म्हणून नियुक्त केले होते.
- तलहा इब्न उबैद अल्लाह रदी अल्लाहु अन्हु
इस्लाम स्वीकारणाऱ्यांपैकी पहिले आणि स्वर्गाचे वचन दिलेल्या दहा जणांपैकी एक. त्यांनी उहुदच्या लढाईत भाग घेतला आणि पैगंबर ﷺ चे रक्षण केले, आणि ते सहा सल्लागारांपैकी एक होते.
- अल-झुबैर इब्न अल-अव्वम रदी अल्लाहू अन्हू
स्वर्गाची सुवार्ता मिळालेल्या दहा जणांपैकी एक आणि इस्लाम स्वीकारणाऱ्या पहिल्या व्यक्तींपैकी एक. ते पैगंबर ﷺ यांचे चुलत भाऊ होते. त्यांनी अनेक लढायांमध्ये भाग घेतला आणि सहा सल्लागार मंडळाच्या सदस्यांपैकी एक होते.
- साद इब्न अबी वक्कास रदी अल्लाहु अन्हु
इस्लाम स्वीकारणाऱ्यांपैकी पहिले आणि स्वर्गाचे वचन दिलेल्या दहा जणांपैकी एक, आणि सर्वात कुशल धनुर्धारी साथीदारांपैकी एक. त्यांनी इराकच्या विजयाचे नेतृत्व केले आणि ते सहा सल्लागारांपैकी एक होते.
- अब्द अल-रहमान इब्न औफ रदी अल्लाहू अन्हू
स्वर्गाची सुवार्ता मिळालेल्या दहा जणांपैकी एक आणि सुरुवातीच्या मुहाजिरांपैकी एक. ते व्यापार आणि दानधर्मासाठी ओळखले जात होते आणि सहा सल्लागार मंडळाच्या सदस्यांपैकी एक होते.
- अबू उबैदा आमिर इब्न अल-जर्राह रदी अल्लाहु अन्हु
इस्लाम स्वीकारणाऱ्यांपैकी पहिले आणि स्वर्गाचे वचन दिलेल्या दहा जणांपैकी एक, आणि पैगंबर ﷺ यांनी त्यांना या राष्ट्राचे विश्वस्त म्हटले. त्यांनी शाममधील सैन्याचे नेतृत्व केले आणि अम्वासच्या प्लेगमध्ये त्यांचे निधन झाले.
स्रोत आणि अहवालाची श्रेणी
स्थान: हयात अल-सहाबा, खंड तिसरा, सहकाऱ्यांचे गुण आणि जिभेचे रक्षण प्रकरण
श्रेय: सुनन अबी दाऊद, जामी अल-तिर्मिझी आणि मुसनद अहमद, सईद इब्न झैद रदी अल्लाहु अन्हु यांच्याकडून
संपादकीय श्रेणी: चांगले
सूचना: दहा जणांची हदीस तिच्या विविध मार्गांनी चांगली आहे, आणि वर्णनांचे शब्द, सभेचे संदर्भ आणि बोलणाऱ्या व्यक्तीची ओळख भिन्न आहे; म्हणून, येथे सईद यांच्या निषेधाच्या मूळ आणि त्यांच्या गुणांच्या वर्णनावर लक्ष केंद्रित केले आहे.
तीन खंड
पहिला खंड
दावा आणि समुदायाची निर्मिती
- अल्लाहकडे आवाहन
- निष्ठा आणि वचनबद्धता
- कठोरता सहन करणे
- स्थलांतर
- समर्थन आणि आश्रय
- जिहाद आणि त्याग
दुसरा खंड
एकता आणि जीवनाची शुद्धता
- एकजूट
- अल्लाहच्या मार्गात खर्च करणे
- वासनांवर नियंत्रण
- नैतिकता आणि स्वभाव
- परस्पर सल्लामसलत
तिसरा खंड
श्रद्धा, उपासना आणि ज्ञान
- अदृश्यावर विश्वास
- नमाजासाठी एकत्र येणे
- ज्ञान आणि स्मरण
- प्रार्थना
- प्रवचने आणि उपदेश
- अदृश्य समर्थन आणि विजयाची कारणे
हयात अल-सहाबा रदी अल्लाह अन्हुम
शेख मुहम्मद युसूफ अल-कांधलवी — पहिला, दुसरा आणि तिसरा खंड — नवीन सुधारित आवृत्ती
संकलन, व्यवस्था आणि भाष्य: मुहम्मद इलियास अल-बारह बंकवी
शामेला लायब्ररीमध्ये पुस्तक आणि त्याची अनुक्रमणिका वाचा
हे पृष्ठ तीन खंडांच्या संलग्न प्रतींवर आधारित आहे, शामेला लायब्ररीमधील पुस्तकाच्या अनुक्रमणिकेचा संदर्भ घेऊन. वरील प्रास्ताविक उद्धरण पहिल्या खंडाच्या प्रस्तावनेशी संबंधित आहे, तर खंडांचे सादरीकरण तीन खंडांमधील पुस्तकाचे अध्याय आणि विषय सारांशित करते.