القسم الرابع: نظام المعاملات المالية والأحكام
विभाग चौथा: आर्थिक व्यवहारांची व्यवस्था आणि कायदे
الباب الأول: البيوع والتجارة والمعاملات والدين
प्रथम प्रकरण: खरेदी-विक्री, व्यापार, व्यवहार आणि कर्ज
قال رسول الله ﷺ «أَدْخَلَ الله الجَنَّةَ رَجُلًا كَانَ سَهْلًا: مُشْتَرِيًا، وَبَائِعًا، وَقَاضِيًا، وَمُقْتَضِيًا».
पैगंबर ﷺ म्हणाले: «अल्लाहने जन्नतत एक असा माणूस घातला जो सुलभस्वभावाचा होता: खरेदी करणारा, विकणारा, न्याय देणारा आणि हक्क वसूल करणारा.»
قال رسول الله ﷺ «أَمَّا بَعْدُ، فَمَا بَالُ أَقْوَامٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللهِ، مَا كَانَ مِنْ شَرْطٍ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ فَهُوَ بَاطِلٌ، وَإِنْ كَانَ مِائَةَ شَرْطٍ، قَضَاءُ اللهِ أَحَقُّ، وَشَرْطُ اللهِ أَوْثَقُ، وَإِنَّمَا الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ».
पैगंबर ﷺ म्हणाले: «आणि आता — काही लोक का अशा अटी घालतात ज्या अल्लाहच्या किताबमध्ये नाहीत? अल्लाह अजीज व जәл यांनी दिलेल्या किताबात नसलेली कोणतीही अट खोटी आहे, मग ती शंभर अटी असली तरीही. अल्लाहाचा हुकुम अधिकही आर्य आणि अल्लाहाची अट अधिक बळकट आहे. आणि वलाया (नाते) तेच आहे ज्याने मुक्त केले.»
قال رسول الله ﷺ «ثَلَاثَةٌ لَا يُكَلِّمُهُمُ اللهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ رَجُلٌ حَلَفَ عَلَى سِلْعَةٍ لَقَدْ أُعْطِيَ بِهَا أَكْثَرَ مِمَّا أُعْطِيَ وَهُوَ كَاذِبٌ، وَرَجُلٌ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ كَاذِبَةٍ لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ رَجُلٍ مُسْلِمٍ، وَرَجُلٌ مَنَعَ فَضْلَ مَاءٍ فَيَقُولُ اللهُ الْيَوْمَ أَمْنَعُكَ فَضْلِي كَمَا مَنَعْتَ فَضْلَ مَا لَمْ تَعْمَلْ يَدَاكَ».
पैगंबर ﷺ म्हणाले: «तीन प्रकारचे लोक आहेत ज्यांना अल्लाह कयामतच्या दिवशी बोलणार नाही आणि न पाहील: एक माणूस जो एखाद्या मालाबद्दल शपथ घेतो की त्याने त्यात जास्त दिले आहे, परंतु तो खोटा आहे; आणि एक माणूस जो एखादी खोटी शपथ घेतो फक्त एका मुसलमानाचा माल हडपण्यासाठी; आणि एक माणूस जो पाण्याचा अतिरिक्त भाग रोखतो — अल्लाह आज म्हणेल: मी तुझ्याकडून माझे फ़ज़ल (कृपा) रोखणार, जसे तूने त्या पाण्याचा फ़ज़ल रोखला जो तुझे हातांनी निर्माण केलेले नव्हते.»
قال رسول الله ﷺ «رَحِمَ الله عَبْدًا سَمْحًا إِذَا بَاعَ، سَمْحًا إِذَا اشْتَرَى، سَمْحًا إِذَا قَضَى، سَمْحًا إِذَا اقْتَضَى».
पैगंबर ﷺ म्हणाले: «अल्लाहने त्या सेवकावर दया करावी जो विकताना दयाळू, खरेदी करताना दयाळू, न्याय करताना दयाळू आणि हक्क मागताना दयाळू असेल.»
قال رسول الله ﷺ «لا تَحَاسَدُوا، وَلا تَنَاجَشُوا، وَلا تَبَاغَضُوا، وَلا تَدَابَرُوا، وَلا يَبِعْ بَعْضُكُمْ عَلَى بَيْعِ بَعْضٍ، وَكُونُوا عِبَادَ الله إِخْوَانًا، الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ، لا يَظْلِمُهُ، وَلا يَخْذُلُهُ، وَلَا يَحْقِرُهُ، التَّقْوَى هَاهُنَا، وَأَشَارَ إِلَى صَدْرِهِ، بِحَسْبِ امْرِئٍ مِنَ الشَّرِّ أَنْ يَحْقِرَ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ، كُلُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ حَرَامٌ، دَمُهُ، وَمَالُهُ، وَعِرْضُهُ».
पैगंबर ﷺ म्हणाले: «एकमेकांचे ऐकावेच मतभेद, एकमेकांना हिंगोळू नका, एकमेकांशी द्वेष बाळगू नका, एकमेकांना पाठ फिरवू नका; तुमच्यातील कोणीही दुसऱ्याच्या व्यवहारावर पोहोचून त्याचा व्यवहार फाटण्याप्रमाणे विकू नये. अल्लाहाचे बंदे भाऊ भाऊ असावेत. मुसलमान हा दुसऱ्या मुसलमानाचा भाऊ आहे — तो त्याच्यावर अत्याचार करणार नाही, त्याला सदका देणार नाही, त्याला नीच समजणार नाही. तक्रार आणि भयंकरता इथे आहे (त्याने आपल्या छातीकडे इशारा केला). एखाद्याच्या दृष्टीने त्याचा मुसलमान भाऊ हलका समजणेच अपव्य आहे. प्रत्येक मुसलमान दुसऱ्या मुसलमानावर पवित्र आहे: त्याचा रक्तप्रवाह, त्याची माला आणि त्याचा सन्मान.»
قال رسول الله ﷺ «لا يَمْنَعُ أَحَدُكُمْ فَضْلَ مَاءٍ لِيَمْنَعَ بِهِ الْكَلأ».
पैगंबर ﷺ म्हणाले: «तुमच्यापैकी कोणीही पाण्याचा अतिरिक्त भाग रोखून गवताच्या (चराईच्या) वाढीला अडवू नये.»
قال رسول الله ﷺ «لا يَمْنَعْ جَارٌ جَارَهُ أَنْ يَغْرِزَ خَشَبَةً فِي جِدَارِهِ».
पैगंबर ﷺ म्हणाले: «एखादा शेजारी आपल्या शेजाऱ्याला त्याच्या भिंतीत लाकूड भर घालण्यापासून (खुडणे/लागविणे) रोखू नये.»
قال رسول الله ﷺ «مَنْ طَالَبَ حَقًّا فَلْيَطْلُبْهُ فِي عَفَافٍ» وَافٍ، أَوْ غَيْرِ وَافٍ».
पैगंबर ﷺ म्हणाले: «जो कोणी एखादा हक्क मागतो, तो तो शिष्टतेने आणि संयमाने मागो — मग देणारा वाफ (पूर्ण देणारा) असो किंवा नसेल ही गोष्ट.»
الباب الثاني: فقه القضاء، نظام القضاء والإمارة في الإسلام
दुसरे प्रकरण: न्यायशास्त्र (फिक्ह अल-क़ज़ा), इस्लाममधील न्यायव्यवस्था व इमारा (शासन)
قال رسول الله ﷺ «إِنِي لَمْ أُومَرْ أَنْ أَنْقُبَ عَنْ قُلُوبِ النَّاسِ وَلَا أَشُقَّ بُطُونَهُمْ».
रसूलुल्लाह ﷺ म्हणाले: «मला लोकांच्या अंतःकरणात छिद्र करून पाहण्याचा किंवा त्यांची पोटं फाडण्याचा आदेश दिला गेला नाही.»
قال رسول الله ﷺ «رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثَةٍ عَنِ النَّائِمِ حَتَّىٰ يَسْتَيْقِظَ، وَعَنِ الْمُبْتَلَىٰ حَتَّىٰ يَبْرَأَ، وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّىٰ يَكْبُرَ».
रसूलुल्लाह ﷺ म्हणाले: «लेखणी तीनांवरून उठवली गेली आहे: झोपेत असलेल्या व्यक्तीवर तो जागे होईपर्यंत, आजमावलेल्या (परीक्षणाखाली असलेल्या) व्यक्तीवर तो बरा होईपर्यंत, आणि बालकावर तो परिपक्व होईपर्यंत.»
قال رسول الله ﷺ «كَيْفَ يُقَدِّسُ اللهُ أُمَّةً لا يَأْخُذُ ضَعِيفُهَا حَقَّهُ مِنْ قَوِيِّهَا، وَهُوَ غَيْرُ مُتَعْتَعٍ».
रसूलुल्लाह ﷺ म्हणाले: «अल्लाह एखाद्या उम्मतला कसा पवित्र ठरवेल ज्यात तिच्या कमजोरांना त्यांच्या शक्तिशालींकडून त्यांचा हक्क मिळत नाही, आणि तो अन्यायी नाही.»
الباب الثالث: أقضية الرسول صلوات الله وسلامه عليه
तिसरे प्रकरण: रसूलांचे न्यायनिर्णय आणि खटले — सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ﷺ
قال رسول الله ﷺ «مَا تَأْمُرُنِي؟.. تَأْمُرُنِي أَنْ آمُرَهُ أَنْ يَدَعَ يَدَهُ فِي فِيكَ تَقْضَمُهَا كَمَا يَقْضَمُ الفَحْلُ؟ اذْفَعْ يَدَكَ حَتَّى يَعَضَّهَا ثُمَّ انْتَزِعْهَا».
रसूलुल्लाह ﷺ म्हणाले: «तुम्ही मला काय सांगता?.. तुम्ही मला आज्ञा देता की मी त्याला सांगू की तो आपला हात तुमच्या आत ठेवा आणि तो जसा फह्ल चावतो तसा तोही चावेल? हात पुढे ढकल जोपर्यंत तो ते चावत नाही; मग ते बाहेर काढा».
قال رسول الله ﷺ «مَا عَلَّمْتَهُ إِذْ كَانَ جَاهِلًا، وَلا أَطْعَمْتَهُ إِذْ كَانَ جَائِعًا».
रसूलुलाह ﷺ म्हणाले: «मी त्याला ते शिकवले नाही जेव्हा तो अज्ञानी होता, आणि जेव्हा तो भुकेला होता तेव्हा मी त्याला अन्न दिले नाही».
قال رسول الله ﷺ «يَا زُبَيْرُ اسْقِ، ثُمَّ احْبِسِ الْمَاءَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى الْجَدْرِ».
रसूलुलाह ﷺ म्हणाले: «हे जुबैर, पाणी ओता, नंतर पाणी थांबवा, जोपर्यंत ते भांड्याकडे परत येईल».