Rusullarga iymon

Insonlarga rusullar kerak, chunki ular oʻsha xalqning oʻzidan chiqqan insonlardir: ular tugʻiladi, oʻladi, ovqatlanadi va bozorda yuradi. Qadimiy xalqlar inson yuborilishiga hayron boʻlganlar, lekin Alloh paygʻambarni oʻsha qavmdan tanlaydi, shunda odamlar unga ergashishi oson boʻladi. Rusullarda hech qanday ilohiyat yoʻq; ular Alloh tomonidan oʻzgacha izzatga sazovor qilingan bandalardir.

Rusullarning ʿismahi (himmat bilan himoyalanishi) faqat shariatni yetkazishda qatʼiydir; ular Allohdan yetkazganda nafsdan gapirmaydilar. Dunyoviy masalalar yoki vahy tushmagan shaxsiy ijtihoatlarida xato qilishlari mumkin, ammo Alloh ularni bu xatoga rozilik bilan qoldirmaydi va toʻgʻrini koʻrsatadi; bunga koʻzi ojiz haqidagi voqea va Bedr mahbuslari hikoyasi misol boʻladi, bu vahiyning toʻgʻri mezon ekanligini tasdiqlaydi.

Muhammad ﷺ paygʻambarlarning muhridir (oxiridir), uning risolasi barcha insonlarga umumiy va har zamon hamda har joy uchun mosdir. Shariat juda moslashuvchan: aqida va ibodatlarda oʻzgarmas, qatʼiy matnlar berilgan, ammo muomalot, maʼmuriy va siyosiy masalalarda musulmonlarga ijtihod qilish uchun keng maydon qoldirilgan, shartlari esa Islomning umumiy qoidalariga riya qilishdir.

Muhammad ﷺ ning shaxsiyati oʻziga xos moʻjiza hisoblanadi; uning haqqoniyligi, halolligi, ashoblari orasidagi taqvochilik va zahidona hayoti uning buyukligiga dalildir. U mukammal inson edi, lekin Alloh uni maxsus tarzda tanlab, risolaga tayyorladi; u insoniyat tarixida oʻrnak boʻlgan noyob shaxs edi va Alloh Odam avlodida unga oʻxshashini yaratmagan ﷺ-L,.

يحتاج الناس إلى الرسل لأنهم بشرٌ من جنس من أُرسلوا إليهم، يولدون ويموتون ويأكلون ويمشون في الأسواق. وقد عجبت الأمم قديماً من إرسال بشر، لكن الله بين أن الرسول يجب أن يكون من جنس قومه ليتأسوا به. فليس في الرسل شيء من الألوهية، بل هم عباد مكرمون اصطفاهم الله بالوحي.

عصمة الرسل ثابتة فيما يتعلق بتبليغ الشريعة؛ فإذا بلغوا عن الله فهم لا ينطقون عن الهوى. أما في الأمور الدنيوية والاجتهادات الشخصية التي لم ينزل فيها وحي، فقد يقع الخطأ، ولكن الله لا يقرهم عليه بل يبين لهم الصواب، كما حدث في قصة الأعمى وقصة أسرى بدر، تأكيداً لأن وحي السماء هو الميزان القويم.

محمد ﷺ هو خاتم الأنبياء، ورسالته عامة للناس كافة وصالحة لكل زمان ومكان. لقد جاءت الشريعة بمرونة عظيمة، حيث وضعت نصوصاً قطعية للعقائد والعبادات لا تقبل التغيير، بينما تركت مساحة واسعة في المعاملات الإدارية والسياسية ليجتهد فيها المسلمون بما يحقق المصلحة العامة، شريطة الالتزام بقواعد الإسلام العامة.

تتسم شخصية محمد ﷺ بكونها معجزة في حد ذاتها؛ فصدقه وأمانته وتواضعه بين أصحابه وحياته الزاهدة كلها دلائل على عظمته. لقد كان بشراً كاملاً، لكن الله اختصه بالرسالة وأعده إعداداً خاصاً، فكان نموذجاً فريداً في تاريخ البشرية، ولم يخلق الله في طراز أبناء آدم مثله ﷺ.