الهمزية في المدائح النبوية

أم القرى في مدح خير الورى — الإمام شرف الدين البوصيري (ت 696هـ)

من عيون المدائح النبوية، نظمها الإمام البوصيري رحمه الله في سيرة النبي ﷺ وشمائله ومعجزاته، ومطلعها المشهور: «كيف ترقى رقيك الأنبياء». تُدرَّس وتُنشد في مجالس العلم والذكر شرقًا وغربًا.

အလ်-ဟမ်ဇီယာ — အီမာမ် ရှာရဖ် အဒ်-ဒင် အလ်-ဘူဆီရီ

အီမာမ် အလ်-ဘူဆီရီ (အလ္လာဟ်အရှင်မြတ် ကရုဏာပြုတော်မူပါစေ) က ရေးသားခဲ့သော ဤကဗျာသည် ပရောဖက် ﷺ ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ကိုယ်တော်၏ မြင့်မြတ်သော စရိုက်လက္ခဏာများနှင့် ကိုယ်တော်၏ မူအ်ဂျီဇာများကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် အလွန်လှပသော ချီးမွမ်းဂုဏ်ပြု ကဗျာများထဲမှ တစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ထင်ရှားသော အဖွင့်စာကြောင်းမှာ 'ပရောဖက်များသည် ကိုယ်တော်၏ မြင့်မြတ်မှုကို မည်သို့ ရောက်ရှိနိုင်မည်နည်း' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အရှေ့နှင့်အနောက် နှစ်ဖက်စလုံးရှိ အသိပညာနှင့် အမှတ်ရခြင်းဆိုင်ရာ စည်းဝေးပွဲများတွင် လေ့လာသင်ကြားပြီး ရွတ်ဆိုကြသည်။

كيف ترقَى رُقِيَّك الأَنبياءُ
يا سماءً ما طاوَلَتْها سماءُ

အခြားမည်သည့်ကောင်းကင်မျှ မမီနိုင်သော အမြင့်ဆုံးကောင်းကင်ပမာဖြစ်တော်မူသော အရှင်မြတ်၏ မြင့်မြတ်သောဂုဏ်ပုဒ်သို့ ပရောဖက်များ မည်သို့ရောက်ရှိနိုင်ပါမည်နည်း။

لَمْ يُساوُوك في عُلاكَ وَقَدْ حا
لَ سناً مِنك دونَهم وسَناءُ

အရှင်မြတ်၏ ထွန်းလင်းတောက်ပသော ရောင်ခြည်တော်နှင့် ဘုန်းတော်တို့သည် အခြားသူများနှင့် အရှင်မြတ်ကြားတွင် အတားအဆီးသဖွယ် ကာဆီးထားသဖြင့် မည်သူမျှ အရှင်မြတ်၏ ဂုဏ်ကျက်သရေကို မမီနိုင်ကြပါ။

إنّما مَثَّلُوا صِفاتِك للنا
س كما مثَّلَ النجومَ الماءُ

အမှန်စင်စစ် သူတို့သည် ရေပြင်က ကြယ်တာရာများကို ရောင်ပြန်ဟပ်ပြသသကဲ့သို့ အရှင်မြတ်၏ ဂုဏ်တော်များကို လူသားတို့အား ပုံရိပ်မျှသာ ပြသခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

أنتَ مِصباحُ كلِّ فضلٍ فما تَص
دُرُ إلا عن ضوئِكَ الأَضواءُ

အရှင်မြတ်သည် ဂုဏ်ကျေးဇူးအပေါင်းတို့၏ မီးအိမ်သဖွယ်ဖြစ်တော်မူ၏။ အကြောင်းမူကား အခြားအလင်းရောင်အားလုံးတို့သည် အရှင်မြတ်၏ ထွန်းလင်းတောက်ပသော ရောင်ခြည်တော်မှသာ ထွက်ပေါ်လာပြီး ဆင်းသက်လာကြသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။

لكَ ذاتُ العلومِ من عالِمِ الغَي
بِ ومنها لآدمَ الأَسماءُ

မမြင်နိုင်သောအရာများကို သိတော်မူသော အရှင်မြတ်ထံမှ အသိပညာ၏ အနှစ်သာရသည် အရှင်မြတ်၌သာ ရှိတော်မူ၏။ ထိုရင်းမြစ်မှပင် အာဒမ်သည် နာမည်များ၏ အသိပညာကို ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

لم تَزَلْ في ضمائرِ الكونِ تُختَا
رُ لك الأُمهاتُ الأَباءُ

အရှင်မြတ်သည် ဖန်ဆင်းခြင်း၏ လျှို့ဝှက်နက်နဲရာများတွင် အမြဲတစေ တည်ရှိခဲ့ပြီး၊ သန့်စင်သောမျိုးရိုးစဉ်ဆက်မှ မိခင်များနှင့် ဖခင်များကို အရှင်မြတ်အတွက် ရွေးချယ်ခဲ့ကြပါသည်။

ما مضتْ فَترةٌ من الرُّسْلِ إِلّا
بَشَّرَتْ قومَها بِكَ الأَنبياءُ

တမန်တော်များကြား ကာလအပိုင်းအခြား မည်မျှပင် ကြာမြင့်ခဲ့စေကာမူ၊ ပရောဖက်များသည် မိမိတို့၏ လူမျိုးများအား အရှင်မြတ်ကြွလာမည့်အကြောင်းကို ကြိုတင်ဟောကြားခဲ့ကြပါသည်။

تتباهَى بِكَ العصورُ وَتَسْمو
بِكَ علْياءٌ بعدَها علياءُ

ခေတ်ကာလအပေါင်းတို့သည် အရှင်မြတ်၏ ကြွလာခြင်းကို ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားကြပြီး၊ အရှင်မြတ်ကြောင့် ဂုဏ်ကျက်သရေ၏ အမြင့်တစ်ပါးပြီးတစ်ပါး ဆက်လက်မြင့်မားနေပါသည်။

وَبَدا للوُجُودِ منك كريمٌ
من كريمٍ آبَاؤُه كُرماءُ

ထို့ပြင် အရှင်မြတ်ထံမှ မြင့်မြတ်သူတစ်ဦး ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ပြီး၊ ထိုသူသည် ဖခင်များအားလုံး မြင့်မြတ်သော မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူ ဖြစ်ပါသည်။

نَسَبٌ تَحسِبُ العُلا بِحُلاهُ
قَلَّدَتْهَا نجومهَا الْجَوزاءُ

ထိုမျိုးရိုးသည် အလွန်တရာ တင့်တယ်လှပသဖြင့် ၎င်း၏အလှဖြင့်သာ စစ်မှန်သော ဂုဏ်ကျက်သရေကို တိုင်းတာနိုင်ပြီး၊ မိဿုန နက္ခတ်တာရာများပင် ၎င်း၏ ဘုန်းအလင်းဖြင့် မိမိတို့ကိုယ်ကို ဆင်မြန်းထားကြပါသည်။

حبذا عِقْدُ سُؤْدُدٍ وَفَخَارٍ
أنتَ فيه اليتيمةُ العصماءُ

ဂုဏ်ကျက်သရေနှင့် ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားမှုတို့၏ လည်ဆွဲပုတီးကဲ့သို့ အလွန်ကောင်းမြတ်လှပါပေစွ။ ထိုပုတီးတွင် အရှင်မြတ် ﷺ သည် တစ်မူထူးခြား၍ အဖိုးအထိုက်တန်ဆုံး ပုလဲရတနာ ဖြစ်တော်မူ၏။

وُمُحَيّاً كالشَّمس منكَ مُضِيءٌ
أسْفَرَت عنه ليلةٌ غَرّاءُ

နေမင်းပမာ ထွန်းလင်းတောက်ပသော အရှင်မြတ်၏ မျက်နှာတော်သည် ဘုန်းကြီး၍ ရောင်ခြည်တော် ထွန်းလင်းသော ညတစ်ညတွင် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ပါသည်။

ليلةُ المولدِ الذي كَان للدِّي
نِ سرورٌ بيومِهِ وازْدِهاءُ

ထိုညသည် အရှင်မြတ် ﷺ ဖွားမြင်တော်မူသော ညဖြစ်ပြီး၊ ထိုနေ့သည် ဘာသာတရားအတွက် ကြီးမားသော ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဘုန်းကျက်သရေကို ဆောင်ကြဉ်းပေးခဲ့ပါသည်။

وتوالَتْ بُشْرَى الهواتفِ أن قدْ
وُلِدَ المصطفى وحُقّ الهَناءُ

မမြင်ရသော အသံများမှ ဝမ်းမြောက်ဖွယ် သတင်းစကားများသည် တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဆက်တိုက်ရောက်ရှိလာပြီး၊ ရွေးချယ်ခံရသူ ﷺ ဖွားမြင်တော်မူပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ရာ၊ ထို့ကြောင့် ပျော်ရွှင်မှုသည် စစ်မှန်စွာ ထိုက်တန်ခဲ့ပါသည်။

وتَدَاعَى إيوانُ كِسْرَى ولَوْلا
آيةٌ مِنكَ ما تَدَاعَى البناءُ

ကစ္စရာဘုရင်၏ နန်းတော်ကြီး ပြိုလဲခဲ့ရသည်မှာ အရှင်မြတ် ﷺ ထံမှ ထူးခြားသော နိမိတ်လက္ခဏာ မရှိခဲ့ပါလျှင် ထိုခမ်းနားသော အဆောက်အအုံကြီးသည် မည်သည့်အခါမျှ ပြိုလဲမည်မဟုတ်သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။

وغَدَا كلُّ بيتِ نارٍ وفيهِ
كُرْبَةٌ مِنْ خُمودِها وَبلاءُ

မီးနတ်ဘုရားကို ကိုးကွယ်ရာ ဘုရားကျောင်းတိုင်းရှိ မီးများ ငြိမ်းသတ်ခံခဲ့ရပြီး၊ ရုတ်တရက် ငြိမ်းသွားခြင်းကြောင့် ကိုးကွယ်သူများအား ဒုက္ခနှင့် ဘေးဆိုးများ ဆောင်ကြဉ်းပေးခဲ့ပါသည်။

وعيونٌ لِلْفُرسِ غارَتْ فهل كا
نَ لنِيرانِهِم بها إطفاءُ

ပါရှန်းလူမျိုးတို့၏ စမ်းရေတွင်းများ ခန်းခြောက်သွားခဲ့သည်။ ဤလုပ်ရပ်ကြောင့်ပင် သူတို့၏ မြင့်မြတ်သော မီးများ ငြိမ်းသတ်ခံခဲ့ရသည် မဟုတ်ပါလော။

مَوْلِدٌ كان منهُ في طالعِ الكُفْ
رِ وبالٌ عليهِمُ ووباءُ

ထိုဖွားမြင်ခြင်းမှ မယုံကြည်မှု၏ ကံကြမ္မာတွင် ပျက်စီးခြင်းနှင့် ကပ်ရောဂါသည် ၎င်းကို ဆုပ်ကိုင်ထားသူများအပေါ် ကျရောက်ခဲ့ပါသည်။

فَهنيئاً به لآمِنَةَ الفَض
لُ الذي شُرِّفَتْ به حوَّاءُ

အာမီနာအား အရှင်မြတ် ﷺ အတွက် ဂုဏ်ယူဝမ်းမြောက်ပါစေ။ အကြောင်းမူကား သူမသည် အီဗ် (Eve) ကိုယ်တိုင်ပင် ဂုဏ်ပြုခံရသော ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ရရှိခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။

مَنْ لِحَوَّاءَ أنها حملَتْ أحْ
مدَ أو أنها به نُفَسَاءُ

အီဗ် အပါအဝင် မည်သည့်အမျိုးသမီးက အာမဒ် ﷺ ကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခဲ့ရခြင်း သို့မဟုတ် အရှင်မြတ်ဖွားမြင်ပြီးနောက် မင်္ဂလာရှိသော သားဖွားပြီးကာလကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရခြင်းဟူသော ဂုဏ်ကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ပါမည်နည်း။

يوْمَ نَالت بِوَضْعِهِ ابنَةُ وَهْبٍ
مِنْ فَخَارٍ ما لم تَنَلْهُ النِّساءُ

ဝါဟဘ်၏သမီး (အာမီနာ) သည် အရှင်မြတ်ဖွားမြင်ခြင်းအားဖြင့် အခြားမည်သည့်အမျိုးသမီးမျှ မရရှိခဲ့ဖူးသော ဂုဏ်ကျက်သရေကို ရရှိခဲ့သည့်နေ့တွင် ဖြစ်ပါသည်။

وَأَتَتْ قومَها بأفضلَ مما
حَمَلَتْ قبلُ مريمُ العذراءُ

သူမသည် အပျိုစင်မာရီယမ် ယခင်က ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခဲ့သည်ထက် သာလွန်ကောင်းမွန်သောအရာကို သယ်ဆောင်၍ မိမိလူမျိုးထံသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပါသည်။

شمَّتته الأَملاكُ إذ وضَعَتْهُ
وشَفَتْنَا بِقَوْلِهَا الشَّفّاءُ

ကောင်းကင်တမန်များသည် အရှင်မြတ်ဖွားမြင်ခြင်းအတွက် သူမအား ဂုဏ်ပြုခဲ့ကြပြီး၊ သူတို့၏ ကုစားပေးသော စကားလုံးများဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့အား နှစ်သိမ့်မှု ပေးခဲ့ကြပါသည်။

رافعاً رأسَه وفي ذلك الرف
ع إلى كل سُؤْدُدٍ إيماءُ

အရှင်မြတ် ﷺ သည် ဦးခေါင်းတော်ကို မြှောက်လျက် ဖွားမြင်တော်မူခဲ့ပြီး၊ ထိုအမူအရာတွင် နောင်လာမည့် ဂုဏ်ကျက်သရေနှင့် မြင့်မြတ်မှုအားလုံး၏ အရိပ်အယောင်များ ပါဝင်နေပါသည်။

رامقاً طَرْفه السَّماءَ ومَرْمَى
عينِ مَنْ شَأْنُهُ العُلُوُّ العَلاءُ

အရှင်မြတ်၏ အကြည့်တော်သည် ကောင်းကင်ဘုံသို့ စူးစိုက်နေခဲ့ပြီး၊ ထိုအကြည့်သည် အမြင့်ဆုံးသော ဂုဏ်ကျက်သရေနှင့် မြင့်မြတ်ခြင်းသည် ကံကြမ္မာဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၏ ပန်းတိုင်ပင် ဖြစ်ပါသည်။

وتَدَلَّتْ زُهْرُ النُّجومِ إليهِ
فأضاءت بِضوئها الأَرجاءُ

ထို့ပြင် တောက်ပသော ကြယ်တာရာများသည် အရှင်မြတ်ထံသို့ ဆင်းသက်လာခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့၏ အလင်းရောင်ဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသအားလုံးကို ထွန်းလင်းစေခဲ့ပါသည်။

وتراءت قصورُ قَيصَر بالرُّو
مِ يَرَاهَا مَنْ دَارُهُ البطحاءُ

ရောမရှိ ဆီဇာဘုရင်၏ နန်းတော်များသည် မြင်သာလာခဲ့ပြီး၊ မက္ကာမြို့၏ သဲကန္တာရချိုင့်ဝှမ်းကို နေအိမ်အဖြစ်ထားရှိသူတစ်ဦးက မြင်တွေ့ခဲ့ရပါသည်။

وبَدَتْ فِي رَضَاعِهِ مُعْجِزَاتٌ
لَيْس فيها عنِ العيون خَفَاءُ

အရှင်မြတ် နို့စို့အရွယ်တွင် ထူးခြားဆန်းကြယ်မှုများသည် မျက်စိဖြင့် မြင်သာထင်ရှားပြီး မငြင်းနိုင်သော အဖြစ်အပျက်များအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ပါသည်။

إذْ أَبَتْهُ لِيُتْمِهِ مُرْضِعاتٌ
قُلْنَ ما في اليتيمِ عنا غَنَاءُ

အကြောင်းမူကား နို့ထိန်းမိခင်များသည် အရှင်မြတ်၏ မိဘမဲ့ဘဝကြောင့် လက်မခံခဲ့ကြဘဲ "မိဘမဲ့ကလေးသည် ကျွန်ုပ်တို့အား မည်သည့်အကျိုးအမြတ်မျှ မပေးနိုင်" ဟု ပြောဆိုခဲ့ကြသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။

فأتتهُ من آلِ سعدٍ فتاةٌ
قد أبَتْهَا لِفَقْرِهَا الرُّضَعاءُ

ထို့နောက် ဆာအဒ်မျိုးနွယ်မှ အမျိုးသမီးငယ်တစ်ဦးသည် အရှင်မြတ်ထံသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး၊ သူမ၏ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုကြောင့် အခြားကလေးငယ်များက သူမကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကြပါသည်။

أرْضَعتْهُ لِبَانَهَا فَسَقَتْهَا
وَبنِيها أَلْبَانَهُنَّ الشَّاءُ

သူမသည် အရှင်မြတ်အား မိမိ၏နို့ဖြင့် တိုက်ကျွေးခဲ့ရာ၊ အပြန်အလှန်အားဖြင့် သူမ၏သိုးများသည် သူမနှင့် သူမ၏ကလေးများအား နို့များစွာ ပေးခဲ့ပါသည်။

أَصْبَحَتْ شُوَّلاً عِجافا وأمْسَتْ
ما بِها شائلٌ ولا عَجْفاءُ

နံနက်ပိုင်းတွင် နို့မထွက်ဘဲ ပိန်ချုံးနေသော သူမ၏သိုးများသည် ညနေရောက်သောအခါ နို့မထွက်ခြင်း၊ ပိန်ချုံးခြင်း မရှိတော့ဘဲ ပြည့်ဖြိုးလာခဲ့ပါသည်။

أخْصَبَ العَيْشُ عِنْدَهَا بعدَ مَحْلٍ
إذ غَدا للنبيِّ منها غِذاءُ

ပရောဖက် ﷺ သည် သူမထံမှ အာဟာရကို ရရှိခဲ့သောကြောင့် မိုးခေါင်ရေရှားပြီးနောက် သူမအတွက် ဘဝသည် ကြွယ်ဝလာခဲ့ပါသည်။

يا لَها مِنَّةً لقدْ ضُوعِفَ الأَجْ
رُ عليها من جِنْسِها والجزَاءُ

အို၊ မည်မျှ ကောင်းချီးမင်္ဂလာ ရှိလိုက်ပါသနည်း။ သူမ၏ လုပ်ရပ်အတွက် အကျိုးကျေးဇူးနှင့် အစားထိုးပေးဆပ်မှုများသည် အမျိုးမျိုးသော နည်းလမ်းများဖြင့် အဆပေါင်းများစွာ တိုးပွားလာခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။

وإذا سخَّرَ الإِلهُ أُناساً
لسعيدٍ فإِنهم سُعَداءُ

အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် လူများကို ကောင်းချီးခံရသူတစ်ဦးအား အစေခံစေသောအခါ၊ ထိုလူများသည် ကိုယ်တိုင် ကောင်းချီးခံရသူများ ဖြစ်လာကြပါသည်။

حَبَّة أَنْبَتَتْ سَنَابِلَ والعَص
فُ لَدَيْهِ يَسْتَشْرِفُ الضُّعَفَاءُ

အရှင်မြတ် ﷺ သည် အနှံများစွာ ထွက်ပေါ်လာသော မျိုးစေ့တစ်စေ့နှင့်တူပြီး၊ ထိုအနှံမှ အားနည်းသူများပင် ၎င်း၏ ဖွဲနုမှ အာဟာရကို ရှာဖွေခဲ့ကြပါသည်။

وَأَتَتْ جَدَّهُ وقد فَصَلَتْهُ
وبِهَا مِنْ فِصَالِهِ البُرَحَاءُ

အရှင်မြတ်ကို နို့ဖြတ်ပြီးနောက် သူမသည် အရှင်မြတ်၏ ခွဲခွာခြင်းဒုက္ခကြောင့် လွှမ်းမိုးခံရလျက် အရှင်မြတ်၏ အဘိုးထံသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပါသည်။

إذ أحاطتْ به ملائكةُ الل
هِ فظنَّتْ بأنهم قُرَنَاءُ

အကြောင်းမူကား အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ ကောင်းကင်တမန်များသည် အရှင်မြတ်ကို ဝန်းရံထားခဲ့ကြသဖြင့် သူမက ထိုသူတို့သည် အရှင်မြတ်၏ အပေါင်းအသင်းများဟု ထင်မှတ်ခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။

ورأى وَجْدَها به ومِنَ الوَج
دِ لهيبٌ تَصْلَى بهِ الأَحْشاءُ

အရှင်မြတ် ﷺ သည် သူမ၏ ပြင်းပြသော သံယောဇဉ်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ရပြီး၊ ထိုမေတ္တာသည် သူမ၏နှလုံးသားအတွင်း၌ မီးလျှံကဲ့သို့ တောက်လောင်နေသည်ဟု ခံစားရပါသည်။

فَارَقَتْهُ كُرْهَاً وكان لَدَيْهَا
ثاوِياً لا يُمَلُّ مِنْهُ الثّواءُ

သူမသည် အရှင်မြတ်ထံမှ မလိုလားဘဲ ခွဲခွာခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမူကား အရှင်မြတ် သူမနှင့်အတူ နေထိုင်ခဲ့ခြင်းသည် သူမ မည်သည့်အခါမျှ မငြီးငွေ့သော နေထိုင်မှုတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။

شُقَّ عَنْ قَلْبِهِ وأُخْرِجَ مِنْهُ
مُضْغَةٌ عِنْدَ غَسْلِهِ سوداءُ

၎င်း၏သန့်စင်မှုပြုလုပ်စဉ်တွင်၊ ၎င်း၏ ﷺ နှလုံးသားကို ခွဲစိတ်ပြီးနောက် အနက်ရောင်သွေးခဲတစ်ခုကို ထုတ်ယူခဲ့သည်။

خَتَمَتْهُ يُمْنَى الأَمينِ وقد أُو
دِعَ ما لم تُذَع له أَنْبَاءُ

ယုံကြည်စိတ်ချရသော ကောင်းကင်တမန်၏ ညာလက်တော်သည် ၎င်း၏ ﷺ နှလုံးသားကို တံဆိပ်ခတ်ခဲ့ပြီး၊ ထိုနှလုံးသားကို လျှို့ဝှက်ချက်များဖြင့် အပ်နှင်းခဲ့ရာ၊ ထိုလျှို့ဝှက်ချက်များ၏ သတင်းစကားများကို မထုတ်ဖော်ရသေးပေ။

صانَ أَسْرَارَه الخِتَامُ فلا الفَضْ
ضُ مُلِمٌّ بِهِ وَلا الإِفضاءُ

ထိုတံဆိပ်သည် ၎င်း၏လျှို့ဝှက်ချက်များကို ကာကွယ်ပေးခဲ့ရာ၊ ၎င်းကို ဖောက်ထွင်း၍လည်းမရ၊ ၎င်း၏အကြောင်းအရာများကို ထုတ်ဖော်၍လည်းမရနိုင်ခဲ့ပေ။

أَلِفَ النُّسْكَ والعبادةَ والخَل
وةَ طِفلاً وهكذا النُّجَبَاءُ

ကလေးဘဝကတည်းကပင် ၎င်း ﷺ သည် ဘာသာရေးကိုင်းရှိုင်းမှု၊ ဝတ်ပြုကိုးကွယ်မှုနှင့် တစ်ကိုယ်တည်းနေထိုင်ခြင်းတို့ကို အလေ့အကျင့်ဖြစ်ခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဤသည်မှာ မြင့်မြတ်သူတို့၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာဖြစ်သောကြောင့်ပင်။

وإذا حَلَّتِ الْهِدَايَةُ قَلْبَاً
نَشِطَتْ في العبادة الأَعضاءُ

လမ်းညွှန်မှုသည် နှလုံးသားတစ်ခုတွင် အခြေချသောအခါ၊ ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းများသည် ဝတ်ပြုကိုးကွယ်ရာ၌ တက်ကြွပြီး စိတ်အားထက်သန်လာကြသည်။

بَعَثَ اللَّهُ عندَ مبعثهِ الشُّه
بَ حِراساً وضاقَ عنها الفضاءُ

၎င်း ﷺ ပေါ်ထွန်းလာချိန်တွင် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် မီးခဲကြယ်များကို အစောင့်အဖြစ် စေလွှတ်ခဲ့ရာ၊ ကျယ်ပြောလှသော ကောင်းကင်ပြင်သည် ၎င်းတို့ကြောင့် ကျဉ်းမြောင်းသွားခဲ့သည်။

تَطْرُدُ الجِنَّ عن مقاعدَ للسَّمْ
عِ كما تَطْرُدُ الذِّئابَ الرِّعاءُ

ထိုမီးခဲကြယ်များသည် ဂျင်န်များကို ၎င်းတို့၏ နားထောင်ရာနေရာများမှ မောင်းထုတ်ခဲ့ကြသည်။ သိုးထိန်းများက ဝံပုလွေများကို မောင်းထုတ်သကဲ့သို့ပင်။

فَمَحَتْ آيةُ الكَهَانَةِ آيا
تٌ مِنَ الوحْيِ ما لَهنَّ امِّحاءُ

ထို့ကြောင့် နိမိတ်ဖတ်ခြင်း၏ လက္ခဏာများသည် ဘယ်သောအခါမှ ဖျက်ဆီး၍မရနိုင်သော ဘုရားသခင်၏ ဗျာဒိတ်တော်ကျမ်းပိုဒ်များဖြင့် ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။

ورأَتْهُ خديجةٌ والتُّقَى وال
زُّهْدُ فيه سجيَّةٌ والحياءُ

ခါဒီဂျာသည် ၎င်း ﷺ ကို စောင့်ကြည့်ခဲ့ရာ၊ ဘာသာရေးကိုင်းရှိုင်းမှု၊ ရသေ့ရဟန်းဘဝနှင့် နှိမ့်ချမှုတို့သည် ၎င်း၏ မွေးရာပါသဘာဝဖြစ်ကြောင်း သူမတွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။

وأتاها أن الغمامةَ والسر
حَ أَظَلَّتْهُ منهما أفياءُ

တိမ်တိုက်နှင့် သစ်ပင်တို့သည် ၎င်း ﷺ အား ၎င်းတို့၏ အကာအကွယ်အရိပ်ကို ပေးခဲ့ကြောင်း သတင်းစကား သူမထံ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

وأحاديث أنَّ وَعْدَ رسولِ ال
له بالبعثِ حانَ منه الوفاءُ

အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ တမန်တော် ﷺ ၏ ပေါ်ထွန်းခြင်းနှင့်ပတ်သက်သော ကတိတော်သည် ပြည့်စုံလုနီးပြီဖြစ်ကြောင်း သတင်းများ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။

فدَعَتْهُ إلى الزواجِ وما أَحْ
سَنَ ما يبلغُ المُنَى الأَذكياءُ

ထို့ကြောင့် သူမသည် ၎င်း ﷺ အား လက်ထပ်ရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ ဉာဏ်ပညာရှိသူတို့သည် ဤမျှသော ဉာဏ်ပညာဖြင့် ၎င်းတို့၏ ဆန္ဒများကို ပြည့်မြောက်အောင်မြင်ခြင်းသည် မည်မျှကောင်းမြတ်လိုက်ပါသနည်း။

وأتاهُ في بيتها جَبْرَئيلٌ
ولِذي اللُّبِّ في الأُمورِ ارْتياءُ

ထို့နောက် ဂျစ်ဘရီလ်သည် သူမ၏အိမ်၌ ၎င်း ﷺ ထံသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဉာဏ်ပညာရှိသူတစ်ဦးသည် ဤကဲ့သို့သော အရေးကြီးကိစ္စများတွင် ပိုင်းခြားသိမြင်နိုင်စွမ်းရှိသောကြောင့်ပင်။

فأماطت عنها الخِمَارَ لتَدْري
أهُوَ الوحْيُ أم هو الإِغماءُ

ထို့ကြောင့် သူမသည် ၎င်းသည် ဗျာဒိတ်တော်အမှန်ဟုတ်မဟုတ် သို့မဟုတ် သတိလစ်ခြင်းမျှသာဟုတ်မဟုတ်ကို ပိုင်းခြားသိမြင်ရန် သူမ၏ ခေါင်းစည်းပဝါကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်။

فاختفى عند كشفِها الرأْسَ جِبْري
لُ فما عادَ أو أُعيدَ الغِطاءُ

သူမ ခေါင်းစည်းပဝါကို ဖယ်ရှားလိုက်သောအခါ ဂျစ်ဘရီလ်သည် ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ပြီး၊ ခေါင်းစည်းပဝါကို ပြန်လည်ဖုံးအုပ်သည်အထိ သူပြန်မလာခဲ့ပေ။

فاستبانت خديجةٌ أنه الكنْ
زُ الذي حَاوَلَتْهُ والكِيميَاءُ

ထို့နောက် ခါဒီဂျာသည် ၎င်း ﷺ သည် သူမရှာဖွေခဲ့သော ရတနာဖြစ်ပြီး၊ ပြောင်းလဲခြင်း၏ အဂ္ဂိရတ်ပညာပင်ဖြစ်ကြောင်း သေချာသွားခဲ့သည်။

ثم قام النبيُّ يدعو إلى الل
هِ وفي الكُفرِ نَجْدَةٌ وإباءُ

ထို့နောက် တမန်တော် ﷺ သည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံသို့ ဖိတ်ခေါ်ရန် ထရပ်ခဲ့သည်။ မယုံကြည်မှုသည် အားကောင်းပြီး ဆန့်ကျင်နေသော်လည်းပင်။

أُمَمَاً أُشرِبَتُ قلوبُهُم الكُف
رَ فَدَاءُ الضَّلالِ فيهم عَيَاءُ

၎င်း ﷺ သည် နှလုံးသားများ မယုံကြည်မှုဖြင့် နစ်မြုပ်နေသော လူမျိုးများကို ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ရာ၊ ၎င်းတို့၏ လမ်းမှားခြင်းအတွက် ကုသမှုသည် ခက်ခဲလာခဲ့သည်။

ورأينا آياتِه فاهتدَيْنَا
وإذا الحقُّ جاء زالَ المِراءُ

၎င်း ﷺ ၏ လက္ခဏာများကို ကျွန်ုပ်တို့ မြင်တွေ့ခဲ့ရသောကြောင့် လမ်းညွှန်မှုရရှိခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အမှန်တရားရောက်ရှိလာသောအခါ သံသယအားလုံး ပျောက်ကွယ်သွားသောကြောင့်ပင်။

رَبِّ إِنَّ الهُدى هُداك وَآيا
تُكَ نورٌ تَهْدِي بها من تشاءُ

အကျွန်ုပ်၏ အရှင်သခင်၊ အမှန်စင်စစ် လမ်းညွှန်မှုသည် ကိုယ်တော်၏ လမ်းညွှန်မှုဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်တော်၏ လက္ခဏာများသည် ကိုယ်တော်အလိုရှိသူတိုင်းကို လမ်းညွှန်ပေးသော အလင်းရောင်များဖြစ်ကြပါသည်။

كم رأَيْنَا ما ليس يَعْقِلُ قد أُلْ
هم ما ليْس يُلْهَمُ العُقلاءُ

ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေးမရှိသော အရာများသည် အသိဉာဏ်အရှိဆုံး သတ္တဝါများပင် မရရှိနိုင်သော ထိုးထွင်းသိမြင်မှုများဖြင့် စိတ်ကူးဉာဏ်ရရှိသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မည်မျှကြိမ် မြင်တွေ့ခဲ့ရပါသနည်း။

إذ أبى الفيلُ ما أتى صاحبُ الفي
لِ ولم ينفعِ الحِجا والذكاءُ

ဤအရာသည် ဆင်သည် ၎င်း၏သခင်၊ ဆင်ပိုင်ရှင်၏ အမိန့်ကို မနာခံသောအခါ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ဉာဏ်ပညာနှင့် ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေး နှစ်ခုစလုံးသည် အောင်မြင်မှုမရရှိခဲ့ပေ။

والجماداتُ أفصحت بالذي أُخ
رِسَ عنه لأَحمدَ الفُصحاءُ

သက်မဲ့အရာဝတ္ထုများပင် အာမဒ် ﷺ အတွက် အမှန်တရားများကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ ထိုအမှန်တရားများအကြောင်းကို အပြောအဆိုအကောင်းဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်များပင် စကားမပြောနိုင်ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။

ويْحَ قومٍ جَفَوا نَبِيَّاً بأرضٍ
أَلِفَتْهُ ضِبَابُها والظِّبَاءُ

၎င်း၏ မြေခွေးများနှင့် သမင်များပင် ၎င်း ﷺ ၏ ရှိနေခြင်းကို အကျွမ်းတဝင်ဖြစ်နေသော မြေတွင် တမန်တော် ﷺ ကို ရှောင်ရှားခဲ့ကြသော လူမျိုးတို့အား အမင်္ဂလာရှိစေသတည်း။

وَسَلَوْهُ وَحَنَّ جِذعٌ إِليه
وَقَلَوْهُ وَوَدَّهٌ الغُرَباءُ

၎င်းတို့သည် ၎င်းကို စွန့်ပစ်ခဲ့ကြသော်လည်း သစ်ပင်ပင်စည်တစ်ခုက ၎င်းကို တောင့်တခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ၎င်းကို မုန်းတီးခဲ့ကြသော်လည်း သူစိမ်းများက ၎င်းကို ချစ်ခင်ခဲ့ကြသည်။

أخرَجوه منها وآوَاهُ غارٌ
وَحَمَتْهُ حَمامَةٌ وَرقاءُ

၎င်းတို့သည် ၎င်းကို ၎င်း၏အိမ်မှ မောင်းထုတ်ခဲ့ကြသော်လည်း ဂူတစ်ခုက ၎င်းအား ခိုလှုံရာပေးခဲ့ပြီး၊ မီးခိုးရောင်ခိုတစ်ကောင်က ၎င်းအား အကာအကွယ်ပေးခဲ့သည်။

وَكَفَتْهُ بِنَسْجِها عنكبوتٌ
ما كَفَتْهُ الحمامةُ الحَصْداءُ

ပင့်ကူတစ်ကောင်သည် ၎င်း၏ နူးညံ့သော ပင့်ကူမျှင်ဖြင့် ၎င်းအား ခိုင်မာသော ခိုတစ်ကောင်ပင် မပေးနိုင်သော အကာအကွယ်ကို ပေးခဲ့သည်။

وَاختفى منهمُ على قُرْبٍ مَرْآ
هُ ومن شِدَّةِ الظهورِ الخَفَاءُ

၎င်းတို့သည် ၎င်းကို မြင်နိုင်လောက်အောင် နီးကပ်နေသော်လည်း ၎င်းသည် ၎င်းတို့ထံမှ ပုန်းကွယ်နေခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ရှိနေခြင်း၏ ပြင်းထန်မှုကြောင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ပုန်းကွယ်မှုပင်။

وَنَحا المصطفى المدينةَ وَاشتا
قتْ إليه من مكةَ الأَنحاءُ

ထို့နောက် ရွေးချယ်ခံရသူ ﷺ သည် မဒီနာသို့ ခရီးနှင်ခဲ့သည်။ မက္ကာဒေသများပင် ၎င်း၏ ပြန်လာခြင်းကို တောင့်တနေခဲ့ကြသည်။

وَتغنّتْ بِمَدْحِهِ الْجِنُّ حتَّى
أطرَبَ الإِنسَ منه ذاك الغِناءُ

ဂျင်န်တို့သည် ၎င်း ﷺ အား ချီးမွမ်းသီချင်းများ သီဆိုခဲ့ကြရာ၊ ၎င်းတို့၏ သံစဉ်များသည် လူသားများပင် ပျော်ရွှင်စေလောက်အောင် ဆွဲဆောင်မှုရှိခဲ့သည်။

وَاقتفى إثْرَهُ سُراقَةُ فاستَهْ
وَتهُ في الأَرْضِ صافنٌ جَرْداءُ

စူရာကာသည် ၎င်း၏ ခြေရာများကို လိုက်ခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်း၏ လျင်မြန်ပြီး အားကောင်းသော မြင်းသည် မြေကြီးထဲသို့ နစ်မြုပ်သွားခဲ့ပြီး ၎င်းကို ဖမ်းဆီးထားခဲ့သည်။

ثم ناداهُ بعدَما سِيمَتِ الخَس
فَ العُلا وَقَد يُنْجِدُ الغريقَ النِّداءُ

ထို့နောက် စူရာကာသည် ၎င်း၏ မြင့်မြတ်သော မြင်းသည် နာခံမှုရှိလာပြီးနောက် ၎င်း ﷺ အား အော်ဟစ်ခေါ်ခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အမှန်စင်စစ် အော်ဟစ်သံသည် ရေနစ်နေသူတစ်ဦးကို ကယ်တင်နိုင်သောကြောင့်ပင်။

فطوى الأَرضَ سائرا وَالسموا
تِ العُلا فوقَها له إِسراءُ

၎င်းသည် ကမ္ဘာမြေကို ခြေလျင်လျှောက်ခဲ့သော်လည်း၊ အံ့ဖွယ်ညခရီးစဉ်အတွင်း အထက်ကောင်းကင်ဘုံများသည်လည်း ၎င်း၏ ခရီးပန်းတိုင်ဖြစ်ခဲ့သည်။

فصِفِ الليلةَ التي كان للمُخ
تارِ فيها على البُراقِ استواءُ

ထို့ကြောင့် ရွေးချယ်ခံရသူ ﷺ သည် ဘူရက်ခ်ပေါ်တွင် စီးနင်းခဲ့သော ထိုအံ့ဖွယ်ညကို ဖော်ပြပါ။

وترقى به إلى قابِ قَوْسَيْ
نِ وَتِلكَ السيادةُ القَعْساءُ

၎င်းသည် လေးတစ်စင်း၏ အရှည်နှစ်ဆအကွာအဝေးအထိ တက်ကြွခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အမြင့်မြတ်ဆုံးနှင့် မယိမ်းမယိုင်သော အချုပ်အခြာအာဏာကို သက်သေပြခြင်းပင်။

رُتَبٌ تَسْقُط الأَمانيُّ حَسْرَى
دونَها ما وراءهن وَرَاءُ

ဤသည်တို့မှာ အလွန်မြင့်မြတ်သော ရာထူးများဖြစ်ကြရာ၊ ဆန္ဒအားလုံးသည် ၎င်းတို့ရှေ့တွင် နောင်တဖြင့် ပျက်စီးကျဆုံးကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတို့ထက်ကျော်လွန်၍ နောက်ထပ်တက်လှမ်းစရာမရှိသောကြောင့်ပင်။

ثم وافَى يحدِّثُ الناسَ شُكْرَاً
إذ أتته من ربِّه النَّعْماءُ

ထို့နောက် ၎င်းသည် ပြန်လာခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏ အရှင်သခင်ထံမှ ၎င်းအား ပေးသနားခဲ့သော ကြီးမားလှသည့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာများကို ကျေးဇူးတင်စွာဖြင့် လူအများအား ပြန်လည်ပြောပြခဲ့သည်။

وتَحَدَّى فارتابَ كلُّ مُريبٍ
أَوَ يَبْقَى مع السُّيُولِ الغُثاءُ

၎င်းသည် ၎င်း၏ စိန်ခေါ်မှုကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ၊ သံသယရှိသူတိုင်းကို တုန်လှုပ်စေခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အင်အားကြီးမားသော ရေကြီးမှုများကြားတွင် အညစ်အကြေးမျှသာဖြစ်သော အရာများသည် မည်သို့တည်ရှိနိုင်မည်နည်း။

وَهْوَ يدعو إلى الإِلهِ وَإن شق
قَ عليه كفرٌ به وَازدِراءُ

၎င်း ﷺ သည် လူသားမျိုးနွယ်ကို ဘုရားသခင်ထံသို့ ဆက်လက်ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ မယုံကြည်မှုနှင့် မထီမဲ့မြင်ပြုမှုတို့က ၎င်းအား ကြီးမားသော ဒုက္ခများကို ဖြစ်စေခဲ့သော်လည်းပင်။

وَيَدُلُّ الورَى على اللَّهِ بالتَّوْ
حيدِ وَهْوَ المَحَجَّةُ البَيْضاءُ

၎င်း ﷺ သည် ဖန်ဆင်းခံအားလုံးကို ဘုရားသခင်၏ တစ်ပါးတည်းဖြစ်ခြင်းနိယာမမှတစ်ဆင့် ဘုရားသခင်ထံသို့ လမ်းညွှန်ပေးခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ အမှန်စင်စစ် ရှင်းလင်းတောက်ပသော လမ်းခရီးပင်ဖြစ်သည်။

فَبِمَا رحمةٍ مِنَ اللَّهِ لانَتْ
صَخْرةٌ مِنْ إبائِهم صَمَّاءُ

အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် သူတို့၏ ခေါင်းမာမှုကျောက်တုံးကြီးသည် ပျော့ပြောင်းသွားခဲ့သည်။

وَاستجابَتْ له بنصرٍ وَفَتْحٍ
بعد ذاكَ الخضراء والغبراءُ

ထို့နောက်တွင် စိမ်းလန်းစိုပြေသော မြေပြင်နှင့် ဖုန်မှုန့်များဖုံးလွှမ်းနေသော ကမ္ဘာမြေကြီးသည် အောင်ပွဲများနှင့် သိမ်းပိုက်မှုများဖြင့် ကိုယ်တော် ﷺ အား တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။

وَأَطاعَتْ لأَمْرِهِ العَرَبُ العَرْ
باء وَالْجَاهِلِيَّةُ الْجَهْلاءُ

စစ်မှန်သော အာရပ်များနှင့် အလွန်အမင်း မသိနားမလည်သော ဂျာဟီလီယားခေတ်လူများသည် ကိုယ်တော် ﷺ ၏ အမိန့်ကို နာခံခဲ့ကြသည်။

وَتَوالَتْ للمصطفى الآيةُ الكبْ
رَى عليهمْ وَالغارةُ الشَّعْواءُ

ရွေးချယ်ခံရသော ကိုယ်တော် ﷺ အတွက် ကြီးမားသော နိမိတ်လက္ခဏာများနှင့် ပြန့်ကျဲနေသော စစ်ချီတက်မှုများသည် သူတို့အပေါ် တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။

فإذا ما تلا كتابا من الل
هِ تَلَتْهُ كَتِيبَةٌ خضراءُ

ကိုယ်တော် ﷺ သည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံမှ ကျမ်းမြတ်ကို ရွတ်ဖတ်သောအခါ စိမ်းလန်းသော တပ်ရင်းတစ်ခုသည် ကိုယ်တော် ﷺ နောက်သို့ လိုက်ပါခဲ့သည်။

وَكفاهُ المستهزئينَ وَكم سا
ءَ نبِيَّاً من قومِه استهزاءُ

အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် ကိုယ်တော် ﷺ အား ပြောင်လှောင်သူများရန်မှ ကာကွယ်ပေးခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မိမိလူမျိုးများ၏ ပြောင်လှောင်မှုသည် ပရောဖက်တစ်ပါးကို မည်မျှပင် ထိခိုက်စေခဲ့သည်ကို သိသောကြောင့်ပင်။

وَرَماهم بِدَعْوَةٍ من فِناءِ ال
بَيتِ فيهَا للظالمين فَنَاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ သည် ကအ်ဘာဗိမာန်ဝင်းမှ မတရားသူများအတွက် ပျက်စီးခြင်းပါဝင်သော ဆုတောင်းမေတ္တာကို သူတို့အပေါ် ပစ်ချခဲ့သည်။

خمسةٌ كُلُّهم أُصيبوا بداءٍ
والرَّدَى من جنودِهِ الأَدوَاءُ

လူငါးဦးစလုံးသည် ရောဂါဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ ရောဂါများသည် သေခြင်းတရား၏ စစ်သည်တော်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သောကြောင့်ပင်။

فدَهَى الأَسودَ بنَ مُطَّلِبٍ أَي
يُ عمىً مَيِّتٌ به الأَحياءُ

၎င်းသည် အလ်-အဆ်ဝဒ် ဘင် အလ်-မွတ်တလိဘ်အား မျက်စိကွယ်ခြင်းဖြင့် ဒုက္ခပေးခဲ့ရာ အသက်ရှင်နေသူများပင် သေဆုံးနေသကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။

وَدَهَى الأَسودَ بنَ عبدِ يغوثٍ
أن سَقَاهُ كأسَ الرَّدَى اسْتِسْقَاءُ

၎င်းသည် အလ်-အဆ်ဝဒ် ဘင် အဗ်ဒ် ယဂူသ်အား ရေငတ်ပြေစေသကဲ့သို့ သေခြင်းတရား၏ ခွက်ကို သောက်စေခြင်းဖြင့် ဒုက္ခပေးခဲ့သည်။

وأَصابَ الوليدَ خَدْشَةُ سَهْمٍ
قَصَّرَتْ عنها الْحَيَّةُ الرَّقْطاءُ

အလ်-ဝါလစ်ဒ်သည် မြှားတစ်စင်း၏ အစင်းရာမျှဖြင့် ဒုက္ခရောက်ခဲ့ရသော်လည်း ၎င်း၏ အဆိပ်ပြင်းထန်မှုကြောင့် အစက်အပြောက်ပါသော မြွေ၏ ကိုက်ချက်ပင် ၎င်း၏ အာနိသင်ကို မမီနိုင်ခဲ့ပေ။

وَقَضَتْ شَوْكَةٌ على مَهْجَةِ العا
صِي فللّهِ النَّقْمَة الشَّوْكاءُ

ဆူးတစ်ချောင်းသည် နာခံမှုမရှိသူ၏ အသက်ကို ချုပ်ငြိမ်းစေခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ ထိုးဖောက်သော လက်စားချေမှုသည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံ၌သာ ရှိသောကြောင့်ပင်။

وَعَلا الحارثَ القُيُوحُ وَقد سا
لَ بِها رأسُه وَساء الوِعاءُ

အလ်-ဟာရစ်သ်အား ပြည်များဖုံးလွှမ်းခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ဦးခေါင်းမှ စီးကျလာကာ ၎င်း၏ ဦးခေါင်းသည် ညစ်ညမ်းသော အိုးတစ်လုံးသဖွယ် ဖြစ်သွားခဲ့သည်။

خمسةٌ طُهِّرَتْ بِقَطْعِهِم الأَر
ضُ فَكَفُّ الأَذى بهم شَلَّاءُ

ထိုလူငါးဦးတို့၏ သေဆုံးမှုဖြင့် ကမ္ဘာမြေသည် သန့်စင်သွားခဲ့ပြီး သူတို့ကြောင့် အန္တရာယ်ပြုမည့် လက်များသည် လေဖြတ်သကဲ့သို့ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။

فُدِيَتْ خمسةُ الصَّحيفةِ بالخَم
سةِ إن كان بالكرام فِدَاءُ

စာချုပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော လူငါးဦးသည် ဤလူငါးဦးဖြင့် ရွေးနုတ်ခံခဲ့ရသည်။ အကယ်၍ မြင့်မြတ်သော အသက်များသည် ရွေးနုတ်ဖိုးအဖြစ် အမှန်တကယ် ဆောင်ရွက်နိုင်ပါက ဖြစ်သည်။

فِتْيَةٌ بَيَّتُوا على فِعلِ خَيْرٍ
حَمِد الصبحُ أمرَهم وَالمَساءُ

သူတို့သည် ကောင်းမှုပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သော လူငယ်များဖြစ်ပြီး နံနက်ခင်းနှင့် ညနေခင်း နှစ်ခုစလုံးက သူတို့၏ လုပ်ရပ်ကို ချီးမွမ်းခဲ့ကြသည်။

يَا لأَمر أَتاهُ بعدَ هِشامٍ
زَمْعَةٌ إنه الفتَى الأَتَّاءُ

အို၊ ဟစ်ရှမ်နောက်ပိုင်းတွင် ဇမ်အာထံ ရောက်လာသော ကိစ္စရပ်သည် အဘယ်နည်း။ အကြောင်းမှာ သူသည် ထွက်ပေါ်လာသော လူငယ်ဖြစ်သောကြောင့်ပင်။

وَزُهَيْرٌ وَالْمُطْعِمُ بنُ عَدِيٍّ
وَأبو البَخْتَرِيِّ مِنْ حيث شاؤوا

ဇူဟိုင်ရ်၊ အလ်-မွတ်အ်သိမ် ဘင် အဒီးယ်နှင့် အဘူ အလ်-ဘခ်တာရီတို့သည် သူတို့ဆန္ဒရှိရာမှ သူတို့နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ကြသည်။

نَقَضُوا مُبْرَمَ الصَّحيفةِ إذ شد
دَت عليهم من العِدا الأَنداءُ

ရန်သူတို့၏ ဒုက္ခသည် သူတို့အပေါ် ပြင်းထန်လာသောအခါ ခိုင်မြဲစွာ တံဆိပ်ခတ်ထားသော စာချုပ်ကို သူတို့ ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။

أذْكَرَتْنَا بِأَكْلِهَا أكلَ مِنْسَا
ةِ سُلَيْمانَ الأَرْضَةُ الخَرساءُ

၎င်းကို စားသုံးခြင်းဖြင့် တိတ်ဆိတ်သော ခြသည် ကျွန်ုပ်တို့အား စူလိုင်မန်၏ တောင်ဝှေးကို စားသုံးခဲ့ခြင်းကို သတိရစေခဲ့သည်။

وَبهَا أخبَر النبيُّ وكم أخ
رَجَ خَبْئاً له الغُيُوبُ خِبَاءُ

၎င်းမှတစ်ဆင့် ကိုယ်တော် ﷺ သည် သတင်းစကားများ ပေးခဲ့ပြီး မမြင်နိုင်သော လောကများက ဖုံးကွယ်ထားခဲ့သော လျှို့ဝှက်အမှန်တရားများစွာကို ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။

لا تَخَلْ جانِبَ النبيِّ مُضَاماً
حينَ مَسَّتْهُ منهمُ الأَسْواءُ

ရန်သူများထံမှ မကောင်းမှုများ ကိုယ်တော် ﷺ အား ထိတွေ့သောအခါ ကိုယ်တော် ﷺ အား မတရားပြုခံရသည်ဟု မထင်မှတ်ပါနှင့်။

كلُّ أمرٍ نَابَ النبيِّينَ فالشد
دَةُ فيه محمودةٌ وَالرّخاءُ

ပရောဖက်များအပေါ် ကျရောက်ခဲ့သော အခက်အခဲဖြစ်စေ၊ လွယ်ကူမှုဖြစ်စေ အရာတိုင်းသည် ချီးမွမ်းထိုက်သော အရာများဖြစ်သည်။

لو يَمسُّ النُّضَارَ هُونٌ مِنَ النا
رِ لما اختيرَ للنُّضَارِ الصِّلاءُ

ရွှေကို မီး၏ အရှက်ရစေမှုက ထိတွေ့ခဲ့ပါက ၎င်းကို သန့်စင်ရန်အတွက် မီးကို ရွေးချယ်မည်မဟုတ်ပေ။

كم يَدٍ عن نَبِيِّهِ كَفَّهَا الل
هُ وَفي الخَلْقِ كَثْرَةٌ وَاجتراءُ

ဖန်ဆင်းခံများ၏ များပြားမှုနှင့် ရဲရင့်မှုများကြားမှပင် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် ကိုယ်တော် ﷺ ထံမှ လက်မည်မျှကို တားဆီးခဲ့ပါသနည်း။

إذ دعا وَحْدَهُ العبادَ وَأَمْسَتْ
مِنه في كلِّ مُقلَةٍ أَقْذاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ တစ်ပါးတည်းက လူသားများကို အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံ ဖိတ်ခေါ်သောအခါ မျက်လုံးတိုင်းတွင် ကိုယ်တော် ﷺ အပေါ် မုန်းတီးမှုများ ရှိနေခဲ့သည်။

هَمَّ قومٌ بِقَتْلِهِ فأَبى السَّيْ
فُ وَفاءً وَفاءتِ الصَّفْواءُ

လူအချို့သည် ကိုယ်တော် ﷺ အား သတ်ဖြတ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ကြသော်လည်း ဓားသည် သစ္စာရှိမှုကြောင့် ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး ကြည်လင်သော ကျောက်တုံးသည် လက်နက်ချခဲ့သည်။

وَأبو جهلٍ إذ رأى عُنُقَ الفح
لِ إليه كأنه العنقَاءُ

အဘူ ဂျာဟလ်သည် မြင်းထီး၏ လည်ပင်းသည် သူ့ထံသို့ ချဉ်းကပ်လာသည်ကို မြင်သောအခါ ၎င်းသည် ဒဏ္ဍာရီလာ 'အန်ကာ' ငှက်ကြီးကဲ့သို့ ဖြစ်နေခဲ့သည်။

وَاقتضَاهُ النبيُّ دَيْنُ الإِراشي
يِ وَقد سَاء بيعُهُ وَالشِّرَاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ သည် အီရာရှီလူမျိုး၏ ကြွေးမြီကို ဖြေရှင်းပေးခဲ့သည်။ သူ၏ ရောင်းဝယ်မှုများ မကောင်းမွန်ခဲ့သော်လည်း ဖြစ်သည်။

وَرأى المصطفى أَتَاهُ بما لَمْ
يُنْجِ منه دونَ الوفاء النَّجَاءُ

ရွေးချယ်ခံရသော ကိုယ်တော် ﷺ သည် ကတိကို မဖြည့်ဆည်းဘဲ လွတ်မြောက်ရန် နည်းလမ်းမရှိသော တောင်းဆိုမှုတစ်ခုဖြင့် သူရောက်လာသည်ကို မြင်ခဲ့သည်။

هوَ ما قد رآهُ مِن قبلُ لكنْ
ما عَلَى مِثْلِهِ يُعَدُّ الخَطَاءُ

၎င်းသည် ကိုယ်တော် ﷺ ယခင်က မြင်တွေ့ခဲ့ရသည့်အရာပင် ဖြစ်သော်လည်း ကိုယ်တော် ﷺ ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်အပေါ် မည်သည့်အမှားကိုမျှ ရေတွက်ခြင်းမပြုပေ။

وَأَعَدَّتْ حَمَّالَةُ الحَطَبِ الفِه
رَ وَجَاءَتْ كأَنها الوَرْقاءُ

ထင်းထမ်းသူ အမျိုးသမီးသည် ကျောက်တုံးကို ပြင်ဆင်ပြီး ဒေါသထွက်နေသော ခိုတစ်ကောင်ကဲ့သို့ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။

يومَ جاءَت غَضْبَى تقولُ أفي مِث
لِيَ مِنْ أحمدٍ يُقالُ الهِجَاءُ

သူမ ဒေါသတကြီး ရောက်လာသောနေ့တွင် "ကျွန်မကဲ့သို့သောသူကို အဟ်မဒ် ﷺ က သရော်လှောင်ပြောင်စကား ပြောဆိုရမည်လား" ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။

وَتَولَّتْ وَمَا رأته وَمِنْ أَيْ
نَ تَرَى الشمسَ مُقْلَةٌ عمياءُ

သူမသည် ကိုယ်တော် ﷺ ကို မမြင်ဘဲ လှည့်ထွက်သွားခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မျက်စိကွယ်သူတစ်ဦးသည် နေကို မည်သို့ မြင်နိုင်မည်နည်း။

ثم سَمّتْ له اليهوديَّةُ الشَا
ةَ وَكم سَامَ الشِّقْوَةَ الأَشقِيَاءُ

ထို့နောက် ဂျူးအမျိုးသမီးသည် ကိုယ်တော် ﷺ အတွက် သိုးကို အဆိပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ဆိုးသွမ်းသူများသည် အခြားသူများအပေါ် မည်မျှပင် ဆင်းရဲဒုက္ခပေးခဲ့ပါသနည်း။

فأَذاعَ الذِّراعُ مَا فيه مَن شر
رٍ بِنُطْقٍ إخفاؤُهُ إبداءُ

ထို့ကြောင့် လက်မောင်းရိုးသည် ၎င်းအတွင်းရှိ မကောင်းမှုကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့ရာ ၎င်း၏ ဖုံးကွယ်မှုသည် ထုတ်ဖော်ပြသခြင်းပင် ဖြစ်ခဲ့သည်။

وَبِخُلقٍ مِنَ النبيِّ كريمٍ
لَمْ تُقَاصَصْ بِجرحهَا العَجْماءُ

ကိုယ်တော် ﷺ ၏ မြင့်မြတ်သော စရိုက်လက္ခဏာကြောင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရစေသူအား လက်စားချေခြင်း မပြုခဲ့ပေ။

مَنَّ فَضْلاً عَلَى هَوَازِنَ إذْ كا
نَ له قبلَ ذَاكَ فيهِمِ رِبَاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ သည် ဟာဝါဇင်အပေါ် ကျေးဇူးပြုခဲ့သည်။ ကိုယ်တော် ﷺ သည် သူတို့အကြားတွင် ဆွေမျိုးတော်စပ်မှုဆိုင်ရာ ယခင်ကတည်းက အခွင့်အရေးရှိခဲ့သော်လည်း ဖြစ်သည်။

وَأتى السَّبيُ فيه أُختُ رَضَاعٍ
وَضَعَ الكُفْرُ قَدْرَهَا وَالسِّبَاءُ

ဖမ်းဆီးခံရသူများထဲတွင် နို့စို့ညီမတစ်ဦး ပါဝင်လာခဲ့သည်။ သူမ၏ အဆင့်အတန်းကို မယုံကြည်မှုနှင့် ဖမ်းဆီးခံရမှုတို့က နိမ့်ကျစေခဲ့သည်။

فَحَبَاهَا بِرّاً تَوَهَّمَتِ النَّا
سُ به أنَّما السِّبَاء هِداءُ

ထို့ကြောင့် ကိုယ်တော် ﷺ သည် သူမအပေါ် ကြင်နာမှုများစွာ ပေးသနားခဲ့ရာ လူတို့သည် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းကိုပင် လက်ဆောင်တစ်ခုဟု ထင်မှတ်ခဲ့ကြသည်။

بَسَطَ المصطفى لها مِن رِداءٍ
أيُّ فضل حَوَاهُ ذاكَ الرِّداءُ

ရွေးချယ်ခံရသူ ﷺ သည် သူမအတွက် မိမိ၏ဝတ်ရုံကို ဖြန့်ခင်းပေးခဲ့ရာ၊ ထိုဝတ်ရုံ၌ မည်မျှကြီးမားသော ဂုဏ်ကျေးဇူးများ ပါဝင်နေပါသနည်း။

فَغَدَتْ فيه وَهْيَ سيِّدةُ النِّسْ
وَةِ وَالسيِّدَاتُ فيه إمَاءُ

ထို့ကြောင့် သူမသည် ထိုဝတ်ရုံအတွင်း၌ အမျိုးသမီးအားလုံး၏ သခင်မဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ အခြားသော မြင့်မြတ်သည့် အမျိုးသမီးများသည် သူမနှင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင် ကျွန်မများသာ ဖြစ်ကြတော့သည်။

فتَنَزَّهْ في ذاتِه وَمَعَانيهِ
استماعاً إنْ عَزَّ مِنهَا اجتِلاءُ

ထို့ကြောင့် ကိုယ်တော်၏ အနှစ်သာရနှင့် အဓိပ္ပာယ်များတွင် နားထောင်ခြင်းဖြင့် ပျော်မွေ့ပါလေ၊ အကယ်၍ ကိုယ်တော်ကို တိုက်ရိုက်ဖူးမြင်ရန် ခက်ခဲပါက။

وَاملأ السّمْعَ مِن محَاسِنَ يُمْلِي
هَا عليك الإنشَادُ وَالإِنْشَاءُ

ရွတ်ဆိုခြင်းနှင့် စပ်ဆိုခြင်းတို့က သင့်အား ညွှန်ပြသော ဂုဏ်ကျေးဇူးများဖြင့် သင့်နားများကို ပြည့်စေပါ။

كلُّ وَصْفٍ له ابْتَدَأتَ به استَوْ
عَبَ أخبَارَ الفضلِ مِنه ابتداءُ

ကိုယ်တော်နှင့်ပတ်သက်၍ သင်စတင်ဖော်ပြသော ဖော်ပြချက်တိုင်းသည် အစအဦးမှစ၍ ဂုဏ်ကျေးဇူးအားလုံး၏ မှတ်တမ်းများကို လွှမ်းခြုံထားပါသည်။

سَيِّدٌ ضِحْكُهُ التَّبَسُّمُ وَالْمَش
يُ الهَوَيْنَا وَنَومُهُ الإِغفاءُ

ကိုယ်တော်သည် သခင်တစ်ပါးဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်တော်၏ ရယ်မောခြင်းသည် ပြုံးရုံမျှသာဖြစ်ကာ၊ လမ်းလျှောက်ခြင်းသည် ညင်သာပြီး၊ အိပ်စက်ခြင်းသည် ပေါ့ပါးသော အိပ်စက်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။

مَا سِوَى خُلْقِهِ النسيمُ وَلا غَيْ
رَ مُحَيَّاهُ الرَّوْضَةُ الغَنَّاءُ

ကိုယ်တော်၏ စရိုက်လက္ခဏာမှလွဲ၍ မည်သည့်အရာမျှ လေညှင်းမဟုတ်၊ ကိုယ်တော်၏ မျက်နှာတော်မှလွဲ၍ မည်သည့်အရာမျှ စိမ်းလန်းစိုပြေသော ဥယျာဉ်မဟုတ်ပေ။

رحمةٌ كلُّهُ وَحَزْمٌ وَعَزْمٌ
وَوَقَارٌ وَعِصْمَةٌ وَحَيَاءُ

ကိုယ်တော်သည် ကရုဏာ၊ ခိုင်မာမှု၊ ပြတ်သားမှု၊ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ အပြစ်ကင်းစင်မှုနှင့် နှိမ့်ချမှုတို့ဖြင့် ပြည့်စုံသူဖြစ်သည်။

لا تَحُلُّ البأْسَاء مِنه عُرَا الصَّبْ
رِ وَلا تَسْتَخِفُّهُ السَّرَّاءُ

ဆင်းရဲဒုက္ခသည် ကိုယ်တော်အတွင်းရှိ သည်းခံခြင်းနှောင်ကြိုးများကို ဖြေလျော့နိုင်ခြင်းမရှိသကဲ့သို့၊ သာယာဝပြောမှုကလည်း ကိုယ်တော်ကို ပေါ့ပါးစေခြင်းမရှိပေ။

كَرُمَتْ نَفْسُهُ فما يخْطُرُ السُّو
ء عَلَى قَلْبِهِ وَلا الفحشَاءُ

ကိုယ်တော်၏ စိတ်ဝိညာဉ်သည် အလွန်မြင့်မြတ်သောကြောင့် မကောင်းမှုသည် ကိုယ်တော်၏နှလုံးသားကို မဖြတ်သန်းနိုင်သကဲ့သို့၊ မလျော်ကန်မှုလည်း မဖြတ်သန်းနိုင်ပေ။

عَظُمَتْ نِعْمَةُ الإِله عليه
فاستَقَلَّتْ لِذِكْرِهِ العُظَمَاءُ

ကိုယ်တော်အပေါ် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ ကျေးဇူးတော်သည် အလွန်ကြီးမားလှသဖြင့် ကိုယ်တော်ကို အောက်မေ့သောအခါ ကြီးမြတ်သူအားလုံးသည် အရေးမပါသကဲ့သို့ ဖြစ်သွားကြသည်။

جَهِلَتْ قومُهُ عليه فأَغْضَى
وَأخو الحِلْم دَأبُهُ الإِغْضَاءُ

ကိုယ်တော်၏လူမျိုးတို့သည် ကိုယ်တော်အပေါ် မသိနားမလည်စွာ ပြုမူခဲ့ကြသော်လည်း ကိုယ်တော်သည် လျစ်လျူရှုခဲ့သည်၊ အကြောင်းမှာ သည်းခံတတ်သူတို့၏ ထုံးစံသည် လျစ်လျူရှုခြင်းဖြစ်သောကြောင့်တည်း။

وَسِعَ العَالَمِين عِلْمَاً وَحِلْمَاً
فهْوَ بحرٌ لم تُعْيِهِ الأَعبَاءُ

ကိုယ်တော်သည် လောကအားလုံးကို အသိပညာနှင့် သည်းခံခြင်းတို့ဖြင့် လွှမ်းခြုံထားသည်၊ အကြောင်းမှာ ကိုယ်တော်သည် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတို့က မပင်ပန်းစေနိုင်သော သမုဒ္ဒရာဖြစ်သောကြောင့်တည်း။

مُسْتَقِلٌّ دُنْيَاكَ أن يُنْسَبَ الإِم
ساكُ منها إليه والإِعطاءُ

သင်၏ လောကီစည်းစိမ်ဥစ္စာများသည် ကိုယ်တော်အား ပေးကမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ထိန်းသိမ်းခြင်းတို့နှင့် ဆက်စပ်ရန် အလွန်ပင် အရေးမပါလှပေ။

شمسُ فضلٍ تَحَقَّقَ الظنُّ فيه
أنه الشمسُ رِفْعَةً والضِّياءُ

ကိုယ်တော်သည် ဂုဏ်ကျေးဇူး၏ နေမင်းဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်တော်သည် မြင့်မြတ်မှုနှင့် တောက်ပမှုတို့တွင် နေမင်းဖြစ်သည်ဟူသော ထင်မြင်ချက်သည် ကိုယ်တော်၌ အတည်ပြုခဲ့သည်။

فإذا ما ضحا محا نورُه الظِّل
لَ وقد أثْبَتَ الظِّلالَ الضَّحَاءُ

ထို့ကြောင့် ကိုယ်တော်တောက်ပသောအခါ ကိုယ်တော်၏အလင်းသည် အရိပ်ကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သည်၊ နံနက်ခင်းအလင်းရောင်သည် ပုံမှန်အားဖြင့် အရိပ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသော်လည်း။

فكأنَّ الغمامةَ استَوْدَعَتْهُ
مَنْ أظَلَّتْ مَنْ ظِلِّهِ الدُّفَفَاءُ

တိမ်တိုက်သည် ကိုယ်တော်အား ၎င်း၏အရိပ်၏ အေးမြမှုကို အပ်နှံခဲ့သကဲ့သို့ပင်၊ ထိုအရိပ်သည် ကိုယ်တော်၏ကိုယ်ပိုင်အရိပ်မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

خَفِيَتْ عِنْدَهُ الفضائلُ وانجا
بَتْ به عن عقولِنَا الأهواءُ

ကိုယ်တော်၏ရှေ့မှောက်၌ အခြားသော ဂုဏ်ကျေးဇူးအားလုံးသည် ကွယ်ပျောက်သွားခဲ့ပြီး၊ ကိုယ်တော်အားဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့၏စိတ်များမှ စိတ်ကူးယဉ်မှုများနှင့် တပ်မက်မှုများ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။

أمَعَ الصُّبحِ للنجومِ تَجَلٍّ
أمْ مع الشمسِ للظلامِ بَقاءُ

ကြယ်များသည် မိုးသောက်ယံနှင့်အတူ ထွန်းလင်းနိုင်ပါမည်လော၊ သို့မဟုတ် မှောင်မိုက်ခြင်းသည် နေမင်းနှင့်အတူ ကျန်ရှိနေနိုင်ပါမည်လော။

مُعجزُ القَوْلِ والفِعَالِ كريمُ ال
خلقِ وَالخُلْقِ مُقْسِطٌ مِعْطاءُ

ကိုယ်တော်သည် စကားနှင့်အပြုအမူတို့တွင် အံ့ဖွယ်ကောင်းပြီး၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် စရိုက်လက္ခဏာတို့တွင် မြင့်မြတ်ကာ၊ တရားမျှတပြီး ရက်ရောသူဖြစ်သည်။

لا تَقِسْ بالنبيِّ في الفضل خَلْقَاً
فهو البحر والأنامُ إضاءُ

မည်သည့်ဖန်ဆင်းခံကိုမျှ တမန်တော် ﷺ ၏ ထူးချွန်မှုနှင့် မနှိုင်းယှဉ်ပါနှင့်၊ အကြောင်းမှာ ကိုယ်တော်သည် သမုဒ္ဒရာဖြစ်ပြီး အခြားသော သတ္တဝါအားလုံးသည် ၎င်း၏ရောင်ပြန်ဟပ်မှုများသာ ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။

كلُّ فضل في العالَمين فمن فَض
لِ النبيِّ استعارَهُ الفُضَلاءُ

လောကအားလုံးတွင် တွေ့ရှိရသော ထူးချွန်မှုတိုင်းကို ထူးချွန်သူတို့သည် တမန်တော် ﷺ ၏ ကိုယ်ပိုင်ထူးချွန်မှုမှ ငှားယူခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။

شُقَّ عَنْ صَدْرِهِ وشُقَّ لَهُ البَدْ
رُ وَمِنْ شَرْطِ كلِّ شَرْطٍ جَزاءُ

ကိုယ်တော်၏ ရင်ဘတ်ကို ခွဲစိတ်ခဲ့ပြီး၊ လပြည့်ဝန်းကို ကိုယ်တော်အတွက် ခွဲစိတ်ခဲ့သည်၊ အကြောင်းမှာ ထိုကဲ့သို့သော နိမိတ်လက္ခဏာတိုင်းသည် ဘုရားသခင်၏ အမိန့်တော်ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။

ورَمَى بالحَصَى فأَقْصَدَ جَيشاً
ما العَصَا عِنْدَه وَمَا الإِلقاءُ

ကိုယ်တော်သည် ကျောက်စရစ်ခဲများကို ပစ်ပေါက်ခဲ့ရာ စစ်တပ်တစ်ခုကို ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့သည်၊ ထိုအခါ မောရှေ၏ တောင်ဝှေးနှင့် ၎င်းကို ပစ်ပေါက်ခြင်းသည် အရေးမပါသကဲ့သို့ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။

ودعا للأنامِ إذ دَهَمَتْهُم
سَنَةٌ مِنْ مُحولِها شَهْباءُ

ပြင်းထန်သော၊ ခြောက်သွေ့သော မိုးခေါင်ရေရှားမှုနှစ်ဖြင့် လူတို့ဒုက္ခရောက်သောအခါ ကိုယ်တော်သည် ထိုသူတို့အတွက် ဆုတောင်းပေးခဲ့သည်။

فاسْتَهَلّتْ بالغَيْثِ سَبْعَةَ أَيَّا
مٍ عليهم سحابةٌ وَطْفاءُ

ထို့ကြောင့် မိုးသည်းထန်သော တိမ်တိုက်ကြီးသည် ခုနစ်ရက်တိုင်တိုင် သူတို့အပေါ် မိုးရွာချခဲ့သည်။

تَتَحَرّى مَواضِعَ الرَّعْيِ وَالسَّقْ
يِ وحيث العِطاشُ تُوهَى السِّقاءُ

၎င်းသည် ကျက်စားရာနေရာများနှင့် ရေလောင်းရာနေရာများကို ရှာဖွေခဲ့ပြီး၊ ရေငတ်သူများရှိရာတွင် ရေများကို ပေါများစွာ သွန်းလောင်းပေးခဲ့သည်။

وأتى الناسُ يَشْتَكُونَ أذاها
وَرَخَاءٌ يُؤْذِي الأنام غلاءُ

လူတို့သည် ၎င်း၏ဘေးဒုက္ခကို တိုင်တန်းလာကြသည်၊ အကြောင်းမှာ ပေါများခြင်းပင်လျှင် ၎င်း၏အလွန်အကျွံဖြစ်မှုကြောင့် လူသားတို့ကို ထိခိုက်စေနိုင်သောကြောင့်တည်း။

فدعا فانجلى الغمام فقلت في
وصف غيث إِقْلاعَه استسقاءُ

ထို့ကြောင့် ကိုယ်တော်ဆုတောင်းခဲ့ရာ တိမ်များကင်းစင်သွားခဲ့သည်၊ ထိုအခါ ထိုကဲ့သို့သော မိုးရွာခြင်းရပ်တန့်သွားခြင်းသည်ပင် မိုးရွာရန် ဆုတောင်းခြင်းဖြစ်သည်ဟု ကျွန်ုပ်ပြောခဲ့သည်။

ثم أَثْرى الثَّرَى فقرَّتْ عُيونٌ
بقُراهَا وَأُحْيِيَتْ أَحْيَاءُ

ထို့နောက် မြေကြီးသည် မြေဩဇာကောင်းမွန်လာပြီး၊ စည်ပင်သောရွာများဖြင့် မျက်စိများကို ပျော်ရွှင်စေကာ သက်ရှိသတ္တဝါများ ပြန်လည်ရှင်သန်လာခဲ့သည်။

فترى الأرضَ غِبَّهُ كسماءٍ
أشْرَقَتْ مِنْ نُجومِهَا الظَّلْمَاءُ

ထို့ကြောင့် ၎င်းနောက်ပိုင်းတွင် ကမ္ဘာမြေကို ကြယ်များဖြင့် မှောင်မိုက်မှုကို လင်းစေသော ကောင်းကင်တစ်ခုကဲ့သို့ သင်မြင်ရလိမ့်မည်။

تُخْجِلُ الدُّرَّ واليواقيتَ من نَوْ
رِ رُباها البَيْضَاءُ والحَمراءُ

၎င်း၏တောင်ကုန်းများမှ အဖြူနှင့်အနီရောင် ပန်းပွင့်များသည် ပုလဲများနှင့် ပတ္တမြားများကိုပင် ရှက်ရွံ့စေခဲ့သည်။

لَيْتَهُ خَصَّنِي بِرُؤْيَةِ وَجْهٍ
زَالَ عن كلِّ من رآه الشّقاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ သည် ကိုယ်တော်ကို မြင်တွေ့သူတိုင်းထံမှ ဆင်းရဲဒုက္ခအားလုံး ကင်းဝေးစေသော မျက်နှာတော်ကို တစ်ချက်မျှ ဖူးမြင်ခွင့်ပေးခဲ့လျှင် ကောင်းလေစွ။

مُسْفِرٌ يَلْتَقِي الكَتِيبَةَ بَسَّا
ماً إذا أسْهَمَ الوُجُوهَ اللِّقاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ သည် တောက်ပသော မျက်နှာတော်ဖြင့် စစ်တပ်ကို ပြုံးရယ်လျက် ရင်ဆိုင်ခဲ့သည်၊ ထိုရင်ဆိုင်မှုက အခြားသူများ၏ မျက်နှာများကို ညှိုးငယ်စေခဲ့သော်လည်း။

جُعِلَتْ مَسْجِدَاً له الأرضُ فاهْتز
زَ به للصلاةِ فيها حِرَاءُ

ကမ္ဘာမြေကြီးကို ကိုယ်တော် ﷺ အတွက် ဗလီအဖြစ် ဖန်ဆင်းခဲ့သည်၊ ထို့ကြောင့် ဟီရာတောင်သည်ပင် ၎င်းပေါ်တွင် ဆုတောင်းရန်အတွက် ဝမ်းမြောက်စွာ တုန်လှုပ်ခဲ့သည်။

مُظْهِرٍ شَجّةَ الْجَبِينِ عَلَى البُرْ
ءِ كما أَظهرَ الهلالَ البَرَاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ သည် နဖူးပေါ်ရှိ အမာရွတ်ကို ပျောက်ကင်းပြီးနောက်တွင်ပင် ပြသခဲ့သည်၊ လခြမ်းကွေးသည် ၎င်း၏သွယ်လျသော ပုံသဏ္ဌာန်ကို ထုတ်ဖော်ပြသသကဲ့သို့ပင်။

سُتِرَ الحُسْنُ منه بالحسنِ فاعجَبْ
لِجَمِالٍ له الْجَمالُ وِقاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ ၏ အလှတရားကို အလှတရားဖြင့်ပင် ဖုံးကွယ်ထားခဲ့သည်၊ ထို့ကြောင့် အလှတရားကိုယ်တိုင်က ဒိုင်းကာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသော အလှတရားကို အံ့ဩချီးမွမ်းကြပါလေ။

فهْوَ كالزّهْرِ لاحَ من سَجَفِ الأك
مام والعودِ شُقَّ عنه اللّحاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ သည် ပန်းပွင့်ဖူးအိမ်မှ ပွင့်ထွက်လာသော ပန်းတစ်ပွင့်နှင့်တူပြီး၊ အခေါက်ခွာထားသော သစ်ကိုင်းတစ်ခက်နှင့်လည်း တူသည်။

كَادَ أَنْ يُغشِيَ العُيونَ سناً مِنْ
هُ لِسِرٍّ فيه حَكَتْهُ ذُكاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ ၏ တောက်ပမှုသည် မျက်စိများကို ကွယ်လုနီးပါးဖြစ်စေခဲ့သည်၊ ကိုယ်တော်အတွင်း၌ နေမင်းကိုယ်တိုင် ပြောပြခဲ့သော လျှို့ဝှက်ချက်တစ်ခုကြောင့်တည်း။

صانَهُ الحُسْنُ وَالسّكِينَةُ أَنْ تُظ
هِرَ فيه آثارها البأساءُ

အလှတရားနှင့် ငြိမ်သက်ခြင်းတို့သည် ကိုယ်တော် ﷺ အပေါ် ဒုက္ခ၏အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို မပြသစေရန် ထိန်းသိမ်းပေးခဲ့သည်။

وتَخَالُ الوجوهَ إنْ قابَلَتْه
أَلْبَسَتْهَا ألوانَهَا الحِرْبَاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ နှင့် တွေ့ဆုံရသော မျက်နှာများသည် ပုတ်သင်ညိုကဲ့သို့ အရောင်ပြောင်းလဲသွားသည်ဟု သင်ထင်မှတ်မိလိမ့်မည်။

فإذا شِمْتَ بِشْرَهُ وَنَدَاهُ
أذْهَلَتْكَ الأنوارُ والأنواءُ

ကိုယ်တော် ﷺ ၏ ရွှင်လန်းမှုနှင့် ရက်ရောမှုကို သင်တွေ့မြင်ရပါက အလင်းရောင်များနှင့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာတို့က သင့်ကို အံ့သြတုန်လှုပ်စေလိမ့်မည်။

أَوْ بتقبيلِ راحةٍ كانَ لل
هِ وباللَّه أخذها والعطاءُ

သို့မဟုတ် ကိုယ်တော် ﷺ ၏ လက်ဖဝါးတော်ကို နမ်းရှိုက်ခြင်းဖြင့်၊ ထိုလက်ဖဝါးတော်၏ ပေးကမ်းမှုနှင့် ယူဆောင်မှုတိုင်းသည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်အတွက်သာဖြစ်ပြီး အရှင်မြတ်၏ အလိုတော်အတိုင်းသာ ဖြစ်ပေသည်။

تَتَّقِي بأْسَها الملوكُ وَتحْظَى
بالغِنَى من نَوَالِهَا الفُقَراءُ

ထိုလက်တော် ﷺ ၏ တန်ခိုးအာဏာကို ဘုရင်များပင် ကြောက်ရွံ့ကြပြီး ဆင်းရဲသားတို့မူကား ထိုလက်တော်၏ ရက်ရောမှုမှ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုကို ရရှိကြပေသည်။

لا تَسَلْ سَيْلَ جُودِها إنما يَك
فِيك مِنْ وكْفِ سُحْبها الأنداءُ

ကိုယ်တော် ﷺ ၏ ရက်ရောမှုရေစီးကြောင်းအကြောင်း မမေးပါနှင့်၊ ထိုလက်တော်၏ မိုးတိမ်များမှ ကျဆင်းလာသော ဆီးနှင်းစက်ကလေးများပင် သင့်အတွက် လုံလောက်ပေသည်။

دَرَّتِ الشاةُ حينَ مرَّتْ عَلَيها
فلها ثَرْوَةٌ بها وَنَماءُ

ကိုယ်တော် ﷺ ဖြတ်သန်းသွားသောအခါ သိုးမသည် နို့ထွက်လာပြီး ကိုယ်တော် ﷺ ကြောင့်ပင် ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုနှင့် ကြီးထွားမှုကို ရရှိခဲ့သည်။

نَبَعَ الماءُ أَثْمَرَ النخلُ في عا
مٍ بها سَبَّحَتْ بها الحصباءُ

ရေများ ပန်းထွက်လာပြီး စွန်ပလွန်ပင်များသည် ကိုယ်တော် ﷺ ကြောင့် တစ်နှစ်အတွင်း အသီးများသီးခဲ့ကာ ကျောက်စရစ်ခဲများပင် ကိုယ်တော် ﷺ ၏ တည်ရှိမှုကြောင့် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ကို ချီးမွမ်းခဲ့ကြသည်။

أحْيَتِ المُرْمِلِينَ مِنْ مِوْتِ جَهْدٍ
أَعْوَزَ القَوْمَ فيه زادٌ وماءُ

ကိုယ်တော် ﷺ သည် ဆင်းရဲဒုက္ခ၏ သေခြင်းမှ ဆင်းရဲသားတို့ကို ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့သည်။ ထိုအခြေအနေတွင် လူတို့သည် စားနပ်ရိက္ခာနှင့် ရေ နှစ်မျိုးစလုံး ပြတ်လပ်နေခဲ့ကြသည်။

فتغَدَّى بالصَّاعِ أَلْفٌ جِياعٌ
وتَرَوَّى بالصَّاعِ ألفٌ ظِمَاءُ

ထို့ကြောင့် ဆာလောင်နေသူ တစ်ထောင်ကို ဆာအ် (Sa') တစ်ခုစာ အစားအစာဖြင့် ကျွေးမွေးခဲ့ပြီး ရေငတ်နေသူ တစ်ထောင်ကို ဆာအ် (Sa') တစ်ခုစာ ရေဖြင့် ဖြေဖျောက်ပေးခဲ့သည်။

وَوَفَى قدرُ بَيْضَةٍ مِنْ نُضَارٍ
دَيْنَ سَلْمَانَ حِينَ حانَ الوفاءُ

ရွှေစင်ဥတစ်လုံး၏ အလေးချိန်နှင့် ညီမျှသော ရွှေဖြင့် ဆလ်မာန် (Salman) ၏ ကြွေးမြီကို ပြန်ဆပ်ရမည့်အချိန်တွင် ဖြည့်ဆည်းပေးခဲ့သည်။

كانَ يُدْعَى قِنّاً فأُعْتِقَ لَمَّا
أيْنَعَتْ مِنْ نَخيلِه الأَقْنَاءُ

သူ (ဆလ်မာန်) ကို ကျွန်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသော်လည်း သူ၏ စွန်ပလွန်ပင်များမှ အသီးအနှံများ မှည့်သောအခါ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။

أفلا تَعْذُرُونَ سَلْمَانَ لَمَّا
أَنْ عَرَتْهُ مِنْ ذِكْرِهِ العُروَاءُ

ထို့ကြောင့် ကိုယ်တော် ﷺ အကြောင်းကို ရိုးရိုးလေး ဖော်ပြလိုက်ရုံဖြင့် ဆလ်မာန် (Salman) သည် ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်မှုများ ဖုံးလွှမ်းသွားသောအခါ သင်တို့သည် သူ့ကို ခွင့်မလွှတ်နိုင်ကြတော့ဘူးလား။

وَأَزالَت بِلَمْسِهَا كلَّ دَاءٍ
أكْبَرَتْهُ أطِبَّةٌ وَإِسَاءُ

ထိုလက်တော်၏ ထိတွေ့မှုဖြင့် ဆရာဝန်များနှင့် ကုသသူများက မကုသနိုင်ဟု သတ်မှတ်ထားသော ရောဂါတိုင်းကို ဖယ်ရှားပေးခဲ့သည်။

وعُيُونٌ مَرَّتْ بها وَهْي رُمْدٌ
فأَرَتْهَا مَا لَمْ تَرَ الزَّرْقَاءُ

မျက်စိနာနေသော မျက်လုံးများသည် ကိုယ်တော် ﷺ အနားမှ ဖြတ်သန်းသွားသောအခါ အမြင်ကြည်လင်သူများပင် မမြင်နိုင်သောအရာများကို မြင်စေခဲ့သည်။

وأَعادَتْ عَلَى قَتَادَةَ عَيْنَاً
فَهْيَ حتى مماتِه النَّجْلاءُ

ကတာဒါ (Qatadah) ၏ မျက်လုံးတစ်လုံးကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေခဲ့ပြီး ထိုမျက်လုံးသည် သူကွယ်လွန်ချိန်အထိ ကျယ်ပြန့်လှပနေခဲ့သည်။

أَوْ بِلَثْمِ التُّرَابِ مِنْ قَدَمٍ لا
نَتْ حَياءً من مَشْيِهَا الصَّفْواءُ

သို့မဟုတ် ကိုယ်တော် ﷺ ၏ ခြေတော်မှ ဖုန်မှုန့်များကို နမ်းရှိုက်ခြင်းဖြင့်၊ ထိုခြေတော်၏ လမ်းလျှောက်မှုကြောင့်ပင် မာကျောသော ကျောက်တုံးသည် ရှက်ရွံ့စွာ ပျော့ပျောင်းသွားခဲ့သည်။

مَوْطِئُ الأخمَصِ الَّذِي منه للقل
لبِ إذا مَضْجَعي أَقَضَّ وِطاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ ၏ ခြေဖဝါးတော် နင်းခဲ့သောနေရာသည် ကျွန်ုပ်၏ အိပ်ရာသည် မသက်မသာဖြစ်လာသောအခါ နှလုံးသားအတွက် နူးညံ့သော အနားယူရာနေရာကို ပေးစွမ်းသည်။

حَظيَ المسجدُ الحرامُ بمَمْشا
ها ولم يَنْس حَظه إِيلِيَاءُ

မက္ကာရှိ သန့်ရှင်းသော ဗလီသည် ကိုယ်တော် ﷺ ၏ ခြေတော်ရာများဖြင့် ကောင်းချီးခံစားခဲ့ရပြီး ဂျေရုဆလင်မြို့သည်လည်း ကိုယ်တော် ﷺ ၏ ကောင်းချီးမင်္ဂလာကို မမေ့ခဲ့ပေ။

وَرَمَتْ إذْ رَمَى بها ظُلَمَ اللي
لِ إلى اللَّه خوفُه والرَّجاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ ၏ ခြေတော်သည် ည၏ မှောင်မိုက်မှုကို ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး ထိုခြေတော်ဖြင့်ပင် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံသို့ ကြောက်ရွံ့မှုနှင့် မျှော်လင့်ချက်များကို ဦးတည်ခဲ့သည်။

دَمِيَتْ في الوَغَى لِتَكْسِبَ طِيباً
ما أراقتْ من الدَّمِ الشُّهداءُ

ကိုယ်တော် ﷺ ၏ ခြေတော်သည် စစ်ပွဲတွင် သွေးထွက်ခဲ့ပြီး ရှဟစ် (martyrs) များ၏ သွေးများဖြင့် မရရှိနိုင်သော မွှေးကြိုင်မှုကို ရရှိခဲ့သည်။

فَهْيَ قُطْبُ المحرابِ وَالْحَرْبِ كم دا
رت عليها في طاعة أَرحاءُ

ထိုခြေတော်သည် ဝတ်ပြုရာနေရာနှင့် စစ်ပွဲနှစ်ခုစလုံး၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုခြေတော်ပတ်လည်တွင် နာခံမှုဖြင့် များစွာသော အရေးကိစ္စတို့သည် လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။

وَأُرَاهُ لو لم يُسَكِّنْ بها قب
لُ حِراءً ماجَتْ بِهِ الدَّأْمَاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ သည် ဟီရာ (Hira) မတိုင်မီ ဤလောကတွင် မတည်ရှိခဲ့ပါက ကျယ်ပြန့်သော ကမ္ဘာလောကကြီးသည် ဆူပွက်လှုပ်ရှားနေလိမ့်မည်ဟု ကျွန်ုပ်ယုံကြည်သည်။

عَجَباً للكُفّارِ زادوا ضلالاً
بالذي فيه للعقول اهتداءُ

ဉာဏ်ပညာရှိသူတိုင်းအတွက် ရှင်းလင်းသော လမ်းညွှန်မှုများ ပါဝင်သည့်အရာမှတစ်ဆင့် အမှားများသာ တိုးပွားလာသော ကာဖိရ် (disbelievers) တို့သည် အံ့သြဖွယ်ကောင်းလှသည်။

والذي يسألون منه كتابٌ
مُنْزَلٌ قد أتاهم وارتقاءُ

သူတို့တောင်းဆိုနေသောအရာမှာ သူတို့ထံသို့ ရောက်ရှိပြီးဖြစ်သော၊ မြင့်မြတ်မှုနှင့် တိုးတက်မှုကို ပေးစွမ်းသော ထုတ်ပြန်ထားသည့် ကျမ်းမြတ်ပင်ဖြစ်သည်။

أَوَ لم يَكْفِهِمْ من اللَّهِ ذِكْرٌ
فيه للناس رحمةٌ وشفاءُ

အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံမှ လူသားအားလုံးအတွက် ကရုဏာနှင့် ကုသမှုများ ပါဝင်သော သတိပေးချက်တစ်ခုသည် သူတို့အတွက် မလုံလောက်ဘူးလား။

أَعجزَ الإِنسَ آية منه والجن
نَ فَهَلَّا يأتي بها البُلَغاءُ

ထိုကျမ်းမြတ်မှ တစ်ပိုဒ်တည်းသော အာယတ် (verse) သည် လူသားနှင့် ဂျင်န် (jinn) နှစ်မျိုးစလုံးကို အကူအညီမဲ့စေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့ထဲမှ အပြောအဆို အတတ်နိုင်ဆုံးသူများက ထိုကဲ့သို့သော အရာကို အဘယ်ကြောင့် မထုတ်လုပ်နိုင်ကြသနည်း။

كلّ يومٍ تُهدَى إلى سامِعِيه
مُعجِزاتٍ من لفظِه القُرَّاءُ

နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ရွတ်ဖတ်သူများသည် ထိုကျမ်းမြတ်၏ စကားလုံးများမှ အံ့ဖွယ်ရာများကို နားထောင်သူများထံ တင်ပြကြသည်။

تَتَحَلَّى به المسامِعُ والأف
واه فَهْو الحُلِيُّ وَالحَلْوَاءُ

နားများနှင့် ပါးစပ်များသည် ထိုကျမ်းမြတ်ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားကြသည်။ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် အဆင်တန်ဆာလည်းဖြစ်သလို ချိုမြိန်သော ပျော်ရွှင်မှုလည်း ဖြစ်သောကြောင့်ပင်။

رَقَّ لَفْظاً وراق معنىً فجاءَتْ
في حُلاها وحَلْيِها الخَنْسَاءُ

စကားလုံးများတွင် နူးညံ့သိမ်မွေ့ပြီး အဓိပ္ပာယ်တွင် မြင့်မြတ်သော ထိုကျမ်းမြတ်သည် အလ်-ခန်ဆာ (Al-Khansa') ၏ ကဗျာကဲ့သို့ပင် ၎င်း၏ လှပမှုနှင့် တန်ဆာဆင်မှုများဖြင့် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။

وأرَتْنَا فيه غوامضَ فضلٍ
رِقَّةٌ مِنْ زُلالِهَا وَصَفاءُ

ထိုကျမ်းမြတ်သည် ၎င်း၏ သန့်စင်ကြည်လင်သော အနှစ်သာရနှင့် သန့်ရှင်းမှုမှ ပေါက်ဖွားလာသော နူးညံ့သိမ်မွေ့မှု၊ နက်ရှိုင်းသော ထူးချွန်မှုများကို ကျွန်ုပ်တို့အား ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။

إنما تُجْتَلَى الوُجُوهُ إذَا ما
جُلِيَتْ عِنْ مِرْآتِهَا الأصْداءُ

မျက်နှာများသည် ၎င်းတို့၏ မှန်များမှ အညစ်အကြေးများကို ပွတ်တိုက်ဖယ်ရှားလိုက်သောအခါမှသာ စစ်မှန်စွာ ထင်ရှားပေါ်လွင်လာကြသည်။

سُوَرٌ منه أشْبَهَتْ صُوَراً مِن
نَا ومِثْلُ النَّظَائِر النُّظَراءُ

ထိုကျမ်းမြတ်မှ အခန်းများသည် ကျွန်ုပ်တို့ထံမှ ပုံစံများနှင့် ဆင်တူပြီး တကယ်တမ်းတွင် တူညီသူများကို တူညီသူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြသည်။

والأقاويل عندَهمْ كالتماثي
لِ فلا يُوهِمَنَّكَ الخطباءُ

သူတို့၏ စကားများသည် အသက်မဲ့သော ရုပ်တုများကဲ့သို့ဖြစ်သောကြောင့် စကားပြောကောင်းသူများက သင့်ကို လှည့်ဖြားခွင့်မပြုပါနှင့်။

كم أبانَتْ آياتُهُ من علومٍ
عن حُروفٍ أبانَ عنها الهجاءُ

ထိုကျမ်းမြတ်၏ အာယတ် (verses) များသည် ရိုးရှင်းသော စာလုံးများမှ မည်မျှများပြားသော သိပ္ပံပညာရပ်များကို ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သနည်း။ ထိုစာလုံးများကို အသံထွက်ခြင်းဖြင့် ထင်ရှားစေခဲ့သည်။

فهْي كالحَبِّ والنَّوَى أعجبَ الزُّر
راعَ منهُ سنابلٌ وَزَكاءُ

ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် မျိုးစေ့နှင့် စွန်ပလွန်စေ့ကဲ့သို့ဖြစ်ပြီး၊ ထိုအရာများမှ ပေါက်ဖွားလာသော ပြောင်းဖူးနှံများနှင့် ပေါများသော အပင်များက လယ်သမားများကို အံ့အားသင့်စေခဲ့သည်။

فأطالوا فيه التردُّدَ وَالرَّي
بَ فقالوا سِحْرٌ وقالوا افتراءُ

ထို့ကြောင့် သူတို့သည် ထိုကျမ်းမြတ်နှင့်ပတ်သက်၍ တွန့်ဆုတ်မှုနှင့် သံသယများကို ကြာရှည်စွာ ဆွဲဆန့်ခဲ့ကြပြီး "၎င်းသည် မှော်ပညာဖြစ်သည်" နှင့် "၎င်းသည် လိမ်လည်ဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်သည်" ဟု ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။

وإذا البيِّنَاتُ لَمْ تُغْنِ شيئاً
فَالتماسُ الهُدَى بِهِنَّ عَناءُ

ရှင်းလင်းသော သက်သေအထောက်အထားများက အကျိုးမပြုနိုင်ပါက ထိုအရာများမှတစ်ဆင့် လမ်းညွှန်မှုကို ရှာဖွေခြင်းသည် အချည်းနှီးသော ကြိုးပမ်းမှုပင်ဖြစ်သည်။

وإذا ضلَّتِ العُقول على عِلْ
مٍ فماذا تقوله الفُّصَحاءُ

ဉာဏ်ပညာရှိသူတို့သည် အသိပညာရှိသော်လည်း လမ်းမှားရောက်သွားပါက အပြောအဆိုကောင်းသူများက အဘယ်အရာကို ထပ်မံပြောဆိုနိုင်ဦးမည်နည်း။

قومَ عيسى عاملْتم قومَ موسى
بالذي عامَلَتْكُم الحُنفاءُ

အို အီဆာ (Jesus) ၏ လူမျိုးတို့၊ သင်တို့သည် မူဆာ (Moses) ၏ လူမျိုးများကို စစ်မှန်သော တစ်ဆူတည်းသော ဘုရားကို ကိုးကွယ်သူများက သင်တို့ကို ဆက်ဆံခဲ့သည့်အတိုင်းပင် ဆက်ဆံခဲ့ကြသည်။

صَدَّقوا كُتْبَكُمُ وكذَبْتُمْ
كُتبَهُمُ إنّ ذا لَبِئْسَ البَواءُ

သူတို့ (စစ်မှန်သော တစ်ဆူတည်းသော ဘုရားကို ကိုးကွယ်သူများ) သည် သင်တို့၏ ကျမ်းများကို ယုံကြည်ခဲ့ကြသော်လည်း သင်တို့ကမူ သူတို့၏ ကျမ်းများကို မယုံကြည်ခဲ့ကြပေ။ တကယ်တမ်းတွင် ထိုအရာသည် ဆိုးရွားလှသော အကျိုးပြန်အလှည့်ပင်ဖြစ်သည်။

لو جحدنا جُحُودَكم لاستويْنَا
أوَ للحقِّ بالضَّلالِ استواءُ

သင်တို့ငြင်းပယ်သကဲ့သို့ ကျွန်ုပ်တို့ငြင်းပယ်ပါက တူညီသွားမည်ဖြစ်သော်လည်း အမှန်တရားနှင့် အမှားတရားတို့သည် အမှန်တကယ် တူညီနိုင်ပါမည်လော။

مَا لَكُم إِخْوَةَ الكِتابِ أُناساً
ليس يُرْعَى للحقِّ منكم إخاءُ

အို ကျမ်းဂန်ရှင်အပေါင်းတို့၊ အမှန်တရားအတွက် ညီအစ်ကိုသံယောဇဉ်ကို မထိန်းသိမ်းသော လူမျိုးဖြစ်နေကြသည်မှာ သင်တို့၌ အဘယ်အရာက နှောင့်ယှက်နေပါသနည်း။

يَحْسُدُ الأولُ الأخيرَ وما زا
لَ كذا المُحْدَثُونَ وَالقُدَمَاءُ

ရှေးဦးသူသည် နောက်ဆုံးသူကို မနာလိုဖြစ်၏။ ဤသို့ပင် ခေတ်သစ်နှင့် ခေတ်ဟောင်းမျိုးဆက်နှစ်ခုလုံးတွင် အစဉ်အမြဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။

قد عَلِمْتُم بِظلمِ قابيل هابي
لَ ومظلومُ الإِخْوَةِ الأَتْقِيَاءُ

ကာဘီလ်က ဟာဘီလ်အပေါ် ပြုခဲ့သော မတရားမှုကိုလည်းကောင်း၊ ဘာသာတရားကိုင်းရှိုင်းသော ညီအစ်ကိုများအနက် ဖိနှိပ်ခံရသူများကိုလည်းကောင်း သင်တို့အမှန်ပင် သိကြသည်။

وسمِعْتم بكَيْدِ أَبناءِ يعقو
بَ أَخَاهم وكلُّهم صُلَحَاءُ

ယာကုပ်၏သားများက ၎င်းတို့၏ညီအစ်ကိုအပေါ် ပူးပေါင်းကြံစည်ခဲ့သည်ကိုလည်း သင်တို့ကြားဖူးကြသည်။ ထိုသူတို့အားလုံးသည် ဖြောင့်မတ်သူများဖြစ်ကြသော်လည်း ဖြစ်သည်။

حِينَ أَلْقَوْهُ في غَيابَةِ جُبٍّ
وَرَمَوْهُ بالإفْكِ وَهْوَ بَراءُ

သူတို့သည် သူ့ကို ရေတွင်းနက်ကြီးထဲသို့ ပစ်ချခဲ့ကြပြီး သူသည် အပြစ်ကင်းမဲ့သော်လည်း မဟုတ်မမှန် စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။

فتأَسَّوْا بِمَن مَضَى إذْ ظَلَمتمْ
فالتَّأَسِّي لِلنَّفْسِ فيه عَزَاءُ

သင်တို့သည် မတရားမှုကျူးလွန်ခဲ့ကြပြီဖြစ်၍ ရှေးယခင်က ရှိခဲ့သူများထံမှ နှစ်သိမ့်မှုယူကြလော့။ အကြောင်းမှာ ထိုသို့သော နှစ်သိမ့်မှု၌ စိတ်ဝိညာဉ်သည် သက်သာရာရသောကြောင့်ဖြစ်သည်။

أتُرَاكُم وَفَّيْتُم حينَ خَانُوا
أم تُرَاكُمْ أَحْسَنْتُمُ إذْ أساؤُوا

သူတို့ သစ္စာဖောက်ခဲ့စဉ်က သင်တို့သည် သစ္စာရှိခဲ့သည်ဟု သင်တို့ထင်မှတ်ကြသလော၊ သို့မဟုတ် သူတို့ မကောင်းမှုပြုခဲ့စဉ်က သင်တို့သည် ဖြောင့်မတ်စွာ ပြုမူခဲ့သည်ဟု ထင်မှတ်ကြသလော။

بَلْ تَمَادَتْ عَلَى التَّجَاهُلِ آبَا
ءٌ تَقَفَّتْ آثَارِهَا الأَبناءُ

အမှန်မှာ ဖခင်များသည် အသိပညာမဲ့စွာ ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့၏သားသမီးများကလည်း ၎င်းတို့၏ခြေရာကို လိုက်ခဲ့ကြသည်။

بَيَّنَتْهُ تَوْراتُهُمْ وَالأَناجِي
لُ وَهم في جُحُودِهِ شُرَكاءُ

၎င်းတို့၏ တိုရတ်ကျမ်းများနှင့် ဧဝံဂေလိကျမ်းများက ကိုယ်တော် ﷺ အား ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့သည် ကိုယ်တော် ﷺ အား ငြင်းပယ်ရာတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။

إنْ تقولوا ما بَيَّنَتْهُ فما زَا
لَتْ بها عن عيونهم غشوَاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ အား ရှင်းလင်းစွာ မဖော်ပြခဲ့ဟု သင်တို့ပြောဆိုပါက ကိုယ်တော် ﷺ သည် ၎င်းတို့၏မျက်စိများမှ အမြဲတစေ ကွယ်ကာထားသော အရာတစ်ခု ဖြစ်နေခဲ့သည်။

أو تقولوا قد بَيَّنَتْهُ فما لِلْ
أُذْنِ عما تقوله صَمَّاءُ

သို့မဟုတ် ကိုယ်တော် ﷺ အား ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြခဲ့သည်ဟု သင်တို့ပြောဆိုပါက ၎င်းက ကြေညာသည်ကို နားက အဘယ်ကြောင့် မကြားနိုင်ရသနည်း။

عَرَفُوهُ وَأنْكَرَوهُ وَظُلمَاً
كَتَمَتْهُ الشَّهَادَةَ الشُّهَدَاءُ

၎င်းတို့သည် ကိုယ်တော် ﷺ အား သိရှိခဲ့ကြပြီးနောက် ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသည်။ သက်သေများကလည်း သက်သေခံချက်ကို မတရားသဖြင့် ဖုံးကွယ်ခဲ့ကြသည်။

أوَ نُورُ الإِلهِ تُطْفِئُهُ الأَفْ
واهُ وَهْوَ الذي به يُسْتَضاءُ

ဘုရားသခင်၏ အလင်းတော်ကို ပါးစပ်များဖြင့် ငြှိမ်းသတ်နိုင်ပါမည်လော၊ ထိုအလင်းတော်ဖြင့်သာ အရာအားလုံးကို ထွန်းလင်းစေသည် မဟုတ်ပါလော။

أوَلا يُنْكِرُونَ مَن طَحَنَتْهُم
بِرَحاها عِنْ أمْرِهِ الْهَيجاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ ၏ အမိန့်ဖြင့် စစ်ပွဲ၏ ကြိတ်ဆုံကျောက်ဖြင့် ၎င်းတို့ကို ကြိတ်ချေခဲ့သူ ကိုယ်တော် ﷺ အား ၎င်းတို့ မငြင်းပယ်ကြသလော။

وَكَساهم ثَوْبَ الصَّغارِ وقد
طُلَّت دِماً منهم وصِينَتْ دِمَاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ သည် ၎င်းတို့ကို အရှက်ရစေသော အဝတ်အစားများ ဝတ်ဆင်စေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ထံမှ သွေးများ စီးဆင်းခဲ့သော်လည်း အခြားသွေးများကိုမူ ချမ်းသာပေးခဲ့သည်။

كيف يَهدِي الإِله منهم قلوباً
حَشْوُها من حَبِيبِهِ الْبَغْضاءُ

ဘုရားသခင်၏ ချစ်မြတ်နိုးတော်မူသော ကိုယ်တော် ﷺ အပေါ် မုန်းတီးမှုများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော ၎င်းတို့အနက်မှ နှလုံးသားများကို ဘုရားသခင် မည်သို့ လမ်းပြတော်မူနိုင်မည်နည်း။

خَبِّرونَا أهلَ الكِتَابَيْنِ من أَيْ
نَ أَتَاكُم تَثْليثكم والبَداءُ

အို ကျမ်းနှစ်စောင်ရှင်အပေါင်းတို့၊ သင်တို့၏ သုံးပါးပေါင်းတစ်ဆူဝါဒနှင့် "ဘာဒါအ်" (ဘုရားသခင်၏ အလိုတော်ပြောင်းလဲခြင်း) သဘောတရားသည် အဘယ်မှ လာသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောပြပါ။

مَا أتى بالعقِيدَتَيْنِ كتابٌ
واعتقادٌ لا نَصَّ فيه ادِّعاءُ

မည်သည့် ဘုရားသခင်ကျမ်းစာကမျှ ဤအယူဝါဒနှစ်ခုကို ယူဆောင်လာခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ပါ။ ကျမ်းစာအထောက်အထားမရှိသော မည်သည့်ယုံကြည်ချက်မဆိုသည် အခိုင်အမာပြောဆိုခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။

والدَّعاوَى ما لم تُقيموا عليها
بَيِّنَاتٍ أبناؤُها أَدْعِياءُ

ရှင်းလင်းသော သက်သေအထောက်အထားများဖြင့် မတည်ဆောက်နိုင်သော အခိုင်အမာပြောဆိုမှုများသည် ၎င်းတို့၏သားသမီးများမှာ တရားမဝင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။

ليت شعري ذِكرُ الثلاثةِ وَالوا
حِدِ نَقْصٌ في عَدِّكم أمْ نَماءُ

သုံးခုနှင့် တစ်ခုကို ဖော်ပြခြင်းသည် သင်တို့၏တွက်ချက်မှုတွင် ချို့ယွင်းချက်ဖြစ်စေသလော သို့မဟုတ် တိုးပွားစေသလောဟု ကျွန်ုပ်တွေးမိသည်။

كيف وَحَّدْتُم إِلهاً نَفَى التَّو
حِيدَ عنه الآباءُ والأَبناءُ

ဖခင်များနှင့် သားများ နှစ်ဦးစလုံးက တစ်ခုတည်းဖြစ်ခြင်း သဘောတရားကို ငြင်းပယ်ခဲ့သော ဘုရားသခင်ကို သင်တို့ မည်သို့ တစ်ခုတည်းဖြစ်စေခဲ့ကြသနည်း။

أإِلهٌ مُرَكَّبٌ ما سَمِعْنَا
بإِلهٍ لذاتِهِ أَجْزَاءُ

ကိုယ်တော်သည် ပေါင်းစပ်ထားသော ဘုရားသခင်လော။ အကြောင်းမှာ ၎င်း၏အနှစ်သာရတွင် သီးခြားအစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်သော ဘုရားသခင်အကြောင်းကို ကျွန်ုပ်တို့ မကြားဖူးပါ။

أَلِكُلٍّ منهم نَصِيبٌ مِنَ المُل
كِ فَهَلَّا تَمَيَّزُ الأَنْصِبَاءُ

၎င်းတို့တစ်ဦးစီတွင် အုပ်စိုးမှု၌ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုစီ ရှိကြသလော။ ထိုသို့ဆိုလျှင် ဤအစိတ်အပိုင်းများကို အဘယ်ကြောင့် ရှင်းလင်းစွာ ခွဲခြားထားခြင်း မရှိသနည်း။

أم هُمُ حَلّلوُا بها شِرْكَةَ الأب
دَانِ أمْ هُمْ لبعضِهم كُفَلاءُ

သို့မဟုတ် ၎င်းတို့သည် ထိုအရာမှတစ်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ်များ၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ခွင့်ပြုခဲ့ကြသလော၊ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့သည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အာမခံသူများအဖြစ် ရပ်တည်ကြသလော။

أتراهم لحاجةٍ واضطرارٍ
خَلَطُوهَا ومَا بَغَى الخُلَطَاءُ

၎င်းတို့သည် လိုအပ်ချက်နှင့် အတင်းအကျပ်ကြောင့် ရောနှောခဲ့ကြသည်ဟု သင်တို့ထင်မှတ်ကြသလော၊ ရောနှောသူများသည် မည်သည့်ပြစ်မှုမျှ မကျူးလွန်ခဲ့ကြဟု ထင်မှတ်ကြသလော။

أهُوَ الرَّاكِبُ الحمارَ فيا عَجْ
زَ إِلهٍ يَمَسُّهُ الإِعْيَاءُ

ကိုယ်တော်သည် မြည်းကို စီးနင်းခဲ့သူလော။ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုက ထိတွေ့နိုင်သော ဘုရားသခင်တစ်ပါးကို အဘယ်အားနည်းချက်က ဒုက္ခပေးနိုင်မည်နည်း။

أمْ جميعٌ عَلَى الحمار لقد جَل
لَ حِمَارٌ بِجَمْعِهِم مَشَّاءُ

သို့မဟုတ် ၎င်းတို့အားလုံးသည် မြည်းပေါ်တွင် ရှိကြသလော။ အမှန်စင်စစ် ၎င်းတို့အားလုံးကို ထမ်းပိုး၍ လမ်းလျှောက်သော မြည်းသည် အမှန်ပင် ခွန်အားကြီးလှသည်။

أم سِواهم هُو الإِلهُ فما نِسْ
بَةُ عيسى إليه والإِنْتِمَاءُ

သို့မဟုတ် ၎င်းတို့မှတစ်ပါး အခြားသူတစ်ဦးသည် စစ်မှန်သော ဘုရားသခင်လော။ ထိုသို့ဆိုလျှင် ယေရှုနှင့် ကိုယ်တော်အကြား ဆက်နွယ်မှုနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုသည် အဘယ်နည်း။

أم أردتُم بها الصفاتِ فلمْ خُص
صَتْ ثُلاثٌ بِوصفِه وَثُناءُ

သို့မဟုတ် သင်တို့သည် ထိုအရာဖြင့် ဘုရားသခင်၏ ဂုဏ်တော်များကို ရည်ရွယ်ခဲ့ကြသလော။ ထိုသို့ဆိုလျှင် ကိုယ်တော်၏ ဖော်ပြချက်နှင့် ချီးမွမ်းခြင်းအတွက် သုံးခုတည်းကိုသာ အဘယ်ကြောင့် ရွေးချယ်ခဲ့ကြသနည်း။

أم هُو ابنٌ للَّه ما شاركته
في معاني النُّبُوَّةِ الأَنبياءُ

သို့မဟုတ် ကိုယ်တော်သည် ဘုရားသခင်၏သားတော်လော။ ပရောဖက်များသည် ပရောဖက်ပြုခြင်း၏ နက်နဲသော အဓိပ္ပာယ်များတွင် ကိုယ်တော်နှင့် မပူးပေါင်းခဲ့ကြသလော။

قتلَتْهُ اليهودُ فيما زَعَمْتُم
وَلأَمْواتِكم به إحياءُ

သင်တို့ပြောဆိုသကဲ့သို့ ဂျူးများက ကိုယ်တော်ကို သတ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ကိုယ်တော်မှတစ်ဆင့် သင်တို့၏သေဆုံးသူများအတွက် ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်း ရှိသည်။

إنَّ قَوْلاً أَطْلَقْتُمُوهُ عَلَى الل
هِ تعالى ذِكْرا لقَوْلٌ هُراءُ

အမှန်စင်စစ် ဘုရားသခင်နှင့်ပတ်သက်၍ သင်တို့ပြောဆိုခဲ့သော စကားသည် (ကိုယ်တော်၏ အမှတ်ရခြင်းသည် မြင့်မြတ်ပါစေ) လုံးဝ အဓိပ္ပာယ်မရှိသော စကားမျှသာ ဖြစ်သည်။

مِثْلَ مَا قَالَت اليهودُ وكلٌّ
لَزِمَتْهُ مقالَةٌ شَنعاءُ

၎င်းသည် ဂျူးများပြောဆိုခဲ့သည့်အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့တစ်ဦးစီသည် စက်ဆုပ်ဖွယ်ကောင်းသော စကားဖြင့် ချည်နှောင်ခံထားရသည်။

إذْ همُ اسْتَقْرَؤُوا البَداءَ وكم سا
قَ وَبَالاً إِليهم اسْتِقْرَاءُ

အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့သည် ဘုရားသခင်၏ အလိုတော်ပြောင်းလဲခြင်းကို ကောက်ချက်ချခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့သော ကောက်ချက်ချမှုက ၎င်းတို့အပေါ် မည်မျှသော ဘေးဆိုးများကို ယူဆောင်လာခဲ့သနည်း။

وَأَرَاهم لم يجعلُوا الواحِدَ القَه
هارَ في الخَلْقِ فاعلاً ما يشاءُ

၎င်းတို့သည် တစ်ဆူတည်းသော၊ အစိုးရသော ဘုရားသခင်ကို ဖန်ဆင်းခြင်း၌ ကိုယ်တော်အလိုရှိရာကို ပြုလုပ်သူအဖြစ် မမှတ်ယူခဲ့ကြသည်ကို ကျွန်ုပ်တွေ့မြင်ရသည်။

جَوَّزُوا النَّسْخَ مِثْلَما جوَّزُوا المس
خَ عَلَيْهِم لو أنهم فُقهاءُ

၎င်းတို့သည် ပယ်ဖျက်ခြင်းကို ခွင့်ပြုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စစ်မှန်သော ဥပဒေပညာရှင်များသာ ဖြစ်ခဲ့ပါက ၎င်းတို့အပေါ် ပြောင်းလဲခြင်းကို ခွင့်ပြုခဲ့သည့်အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။

هُوَ إِلَّا أَن يُرْفَعَ الحكمُ بالحك
مِ وخَلْقٌ فيه وأمرٌ سَواءُ

၎င်းသည် စီရင်ချက်တစ်ခုကို အခြားစီရင်ချက်တစ်ခုဖြင့် ရုပ်သိမ်းခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဤအရာ၌ ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် အမိန့်တော်သည် ကိုယ်တော်၏အလိုတော်အောက်တွင် တူညီစွာ ရှိကြသည်။

ولحُكمٍ من الزمانِ انتهاءٌ
ولحُكم من الزمانِ ابتداءُ

အချိန်ကာလမှ စီရင်ချက်တစ်ခုအတွက် အဆုံးသတ်ရှိပြီး အချိန်ကာလမှ စီရင်ချက်တစ်ခုအတွက် အစပြုခြင်းရှိသည်။

فَسَلُوهم أكان في مسخِهِم نَسْ
خٌ لآيات اللَّه أم إنشاءُ

ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့ကို မေးမြန်းကြလော့။ ၎င်းတို့၏ ပြောင်းလဲခြင်းသည် ဘုရားသခင်၏ အာယတ်တော်များကို ပယ်ဖျက်ခြင်းလော သို့မဟုတ် ဖန်ဆင်းခြင်းအသစ်လော။

وَبَدَاءٌ في قَوْلِهمْ نَدِمَ الل
هُ عَلَى خَلْقِ آدمٍ أمْ خَطاءُ

၎င်းတို့၏ပြောဆိုချက်အရ အာဒမ်ကို ဖန်ဆင်းခဲ့ခြင်းအတွက် ဘုရားသခင် နောင်တရခဲ့သည်ဆိုသည်မှာ စိတ်ပြောင်းလဲခြင်းလော၊ သို့မဟုတ် အမှားတစ်ခုသက်သက်လော။

أم مَحَا اللَّهُ آية الليل ذكراً
بعدَ سَهْوٍ ليوجَدَ الإِمْساءُ

သို့မဟုတ် ည၏လက္ခဏာကို ဘုရားသခင်သည် မေ့လျော့မှုတစ်ခုပြီးနောက် မှတ်ဉာဏ်မှ ဖျက်ပစ်ခဲ့ခြင်းလော၊ သို့မှသာ ညနေခင်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ရန်။

أم بدا للإِلهِ في ذَبْحِ إِسْحَا
قَ وقد كان الأمر فيه مَضاءُ

သို့မဟုတ် အီစက်ကို ပူဇော်သကာပြုခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ဘုရားသခင်အား ထင်ရှားပေါ်လွင်လာခြင်းလော၊ ထိုအမိန့်ကို ပြတ်ပြတ်သားသား ထုတ်ပြန်ပြီးဖြစ်လင့်ကစား။

أوَ ما حَرَّمَ الإِلهُ نِكَاحَ ال
أُختِ بعدَ التحليلِ فَهْوَ الزِّناءُ

သို့မဟုတ် ဘုရားသခင်သည် ညီအစ်မနှင့် လက်ထပ်ခြင်းကို ခွင့်ပြုပြီးနောက် တားမြစ်ခဲ့ခြင်းလော၊ ထိုသို့ဖြင့် ၎င်းကို ကာမေသုမိစ္ဆာစာ ဖြစ်စေခဲ့ခြင်းလော။

لا تُكَذِّبْ إنَّ اليَهُودَ وقد زا
غُوا عن الحقِّ مَعْشَرٌ لُؤَماءُ

မယုံကြည်နှင့်၊ အကြောင်းမူကား ဂျူးလူမျိုးတို့သည် သမ္မာတရားမှ သွေဖည်သွားကြပြီးနောက် အမှန်စင်စစ် ယုတ်မာသော လူမျိုးဖြစ်ကြ၏။

جَحَدُوا المصطفى وآمن بالطا
غُوتِ قومٌ همْ عندهمْ شُرَفاءُ

၎င်းတို့သည် ရွေးချယ်ခံရသူ ﷺ ကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကြပြီး ရုပ်တုများကို ယုံကြည်ခဲ့ကြ၏၊ ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ဂုဏ်ယူထိုက်သည်ဟု ယူဆသော လူမျိုးဖြစ်ကြ၏။

قتَلوا الأَنبياءَ وَاتَّخَذُوا العِج
لَ أَلا إنهم هم السُّفَهاءُ

၎င်းတို့သည် ပရောဖက်များကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြပြီး နွားငယ်ကို (ကိုးကွယ်ရန်) လက်ခံခဲ့ကြ၏၊ အမှန်စင်စစ် ၎င်းတို့သည် စစ်မှန်သော လူမိုက်များ ဖြစ်ကြ၏။

وسَفيهٌ من ساءَه المنُّ والسَّلْ
وَى وأَرضاهُ الفُومُ وَالقِثَّاءُ

မန်နနှင့် ငုံးတို့ကို မနှစ်သက်ဘဲ ကြက်သွန်ဖြူနှင့် သခွားသီးတို့က ကျေနပ်မှုကို ဆောင်ကြဉ်းပေးခဲ့သူသည် လူမိုက်ဖြစ်၏။

مُلِئَتْ بالخبيثِ منهم بُطُونٌ
فَهْيَ نَارٌ طِباقُها الأمعاءُ

၎င်းတို့၏ ဝမ်းဗိုက်များသည် ဆိုးယုတ်မှုများဖြင့် ပြည့်နှက်နေခဲ့ရာ ၎င်းတို့သည် အူသိမ်အူမများကပင် အလွှာများဖြစ်နေသော မီးနှင့်တူ၏။

لو أُرِيدُوا في حال سَبْتٍ بخيرٍ
كان سَبْتَاً لديهمُ الأَربِعاءُ

ဥပုသ်နေ့တွင် ၎င်းတို့အား ကောင်းကျိုးအတွက် ရည်ရွယ်ခဲ့ပါက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့သည် ၎င်းတို့၏ သတ်မှတ်ထားသော ဥပုသ်နေ့ ဖြစ်လာမည်။

هُوَ يومٌ مُبارَكٌ قيلَ للتص
ريفِ فيه من اليهود اعتداءُ

၎င်းသည် မင်္ဂလာရှိသောနေ့ဖြစ်သော်လည်း ဂျူးလူမျိုးတို့သည် ၎င်းကို စောင့်ထိန်းရာတွင် ကျူးလွန်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုကြ၏။

فَبِظُلْمٍ منهمُ وكفْرٍ عَدَتْهُم
طَيِّبَاتٌ في تَرْكِهنَّ ابْتِلاءُ

ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့၏ မတရားမှုနှင့် မယုံကြည်မှုကြောင့် ကောင်းသောအရာများကို ၎င်းတို့အား ငြင်းပယ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို စွန့်ပစ်ရာတွင် ပြင်းထန်သော စမ်းသပ်မှုတစ်ခု ရှိခဲ့သည်။

خُدِعوا بالمنافقين وهل يَنْ
فُقُ إلَّا على السفيهِ الشَّقاءُ

၎င်းတို့သည် ဟန်ဆောင်သူများ၏ လှည့်ဖြားခြင်းကို ခံခဲ့ရ၏၊ အကြောင်းမူကား ဆင်းရဲဒုက္ခသည် လူမိုက်မှတစ်ပါး အခြားမည်သူ့ကိုမျှ ကျရောက်တတ်သလော။

واطمأنوا بقَوْلِ الَاحزاب إِخوا
نِهِمُ إِننا لكم أولياءُ

၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့၏ မဟာမိတ်ညီအစ်ကိုများ၏ "အမှန်စင်စစ် ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်တို့၏ မဟာမိတ်များဖြစ်သည်" ဟူသော စကားများတွင် စိတ်ချယုံကြည်မှု ရရှိခဲ့ကြသည်။

حالَفوهم وخالفوهم ولمْ أَدْ
رِ لماذا تخالَفَ الحُلفاءُ

၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့ကြပြီးနောက် ၎င်းတို့ကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြ၏၊ မဟာမိတ်များ ကိုယ်တိုင် အဘယ်ကြောင့် သဘောထားကွဲလွဲခဲ့ကြသည်ကို ကျွန်ုပ်မသိပေ။

أسلَمُوهم لأَوَّلِ الحَشْرِ لا مِي
عادُهم صادقٌ ولا الإِيلاءُ

၎င်းတို့သည် ပထမဆုံး စုဝေးပွဲတွင် ၎င်းတို့ကို စွန့်ပစ်ခဲ့ကြ၏၊ အကြောင်းမူကား ၎င်းတို့၏ ကတိသည်လည်း မမှန်ကန်ခဲ့၊ ၎င်းတို့၏ ကျိန်ဆိုချက်သည်လည်း အတည်မဖြစ်ခဲ့ပေ။

سكَنَ الرُّعْبُ والخَرابُ قلوباً
وبُيُوتاً منهمُ نعاها الجَلاءُ

ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် ပျက်စီးခြင်းတို့သည် ၎င်းတို့၏ နှလုံးသားများနှင့် အိမ်များတွင် အခြေချခဲ့ရာ ၎င်းတို့၏ နှင်ထုတ်ခံရခြင်းကပင် ၎င်းတို့ကို ငိုကြွေးခဲ့ရသည်။

وَبِيَوْمِ الأحزابِ إِذْ زاغتِ الأَب
صَارُ فيهم وضلتِ الآراءُ

မဟာမိတ်များနေ့တွင် ၎င်းတို့အကြား မျက်လုံးများ လွှဲပြောင်းသွားခဲ့ပြီး အမြင်များအားလုံး လမ်းမှားရောက်ခဲ့ကြ၏။

وتَعَدَّوْا إلى النبيّ حدوداً
كان فيها عليهم العُدَوَاءُ

၎င်းတို့သည် တမန်တော် ﷺ ကို ဆန့်ကျင်၍ ကျူးလွန်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်အပေါ် ရန်လိုမှုကို ဆောင်ကြဉ်းပေးသော နယ်နိမိတ်များကို ကျော်လွန်ခဲ့ကြ၏။

وَنَهَتْهُم وما انتهت عنه قوم
فأُبيدَ الأَمَّارُ والنَّهاءُ

၎င်းတို့ကို ကိုယ်တော်က တားမြစ်ခဲ့သော်လည်း လူတစ်စုက မရပ်တန့်ခဲ့ကြရာ အမိန့်ပေးသူနှင့် အမိန့်ခံရသူ နှစ်ဦးစလုံး လုံးဝပျက်စီးခဲ့ကြ၏။

وتعاطَوْا في أحمدٍ مُنْكَرَ القَوْ
لِ وَنُطقُ الأَراذِلِ العَوْراءُ

၎င်းတို့သည် အာမဒ် ﷺ ကို ဆန့်ကျင်၍ မကောင်းသော စကားများ ပြောဆိုခဲ့ကြ၏၊ အကြောင်းမူကား ယုတ်မာသူတို့၏ ပြောဆိုမှုသည် မွေးရာပါ ပျက်စီးပြီး မျက်စိကွယ်နေသောကြောင့်တည်း။

كلُّ رِجْسٍ يَزِيدُه الخُلُقُ السُّو
ءُ سِفاهاً والمِلَّةُ العَوْجاءُ

ယုတ်မာသောသူတိုင်းသည် ၎င်းတို့၏ မကောင်းသော စရိုက်နှင့် ကောက်ကျစ်သော ဘာသာတရားကြောင့် လူမိုက်ဆန်မှု ပိုမိုတိုးပွားလာရုံသာ ရှိ၏။

فانظروا كيف كان عاقبة القوْ
مِ وَما ساق لِلْبَذِيِّ البَذَاءُ

ထို့ကြောင့် ထိုလူမျိုးတို့၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ ၎င်းတို့၏ ညစ်ညမ်းမှုက ပါးစပ်ကြမ်းသူများကို မည်သည့်အဆုံးသတ်သို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်ကိုလည်းကောင်း ရှုမှတ်ကြလော့။

وجَد السَّبَّ فيه سُمَّاً وَلم يَدْ
رِ إِذْ المِيمُ في مواضِعَ بَاءُ

၎င်းတို့သည် ကိုယ်တော် ﷺ အပေါ် စော်ကားမှုကို အဆိပ်အဖြစ် တွေ့ရှိခဲ့ကြ၏၊ အချို့သော အခြေအနေများတွင် 'summun' (အဆိပ်) ရှိ 'meem' သည် 'ba' (sabbun - စော်ကားမှု) အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်ကို မသိခဲ့ကြရာ ထိုစော်ကားမှုကိုယ်တိုင်က ပြောဆိုသူအတွက် အဆိပ်ဖြစ်သွားခဲ့သည်။

كانَ مِن فيه قتلُه بِيَدَيْهِ
فهو في سوء فِعله الزَّبَّاءُ

၎င်း၏ ပါးစပ်ကိုယ်တိုင်က ၎င်း၏လက်ဖြင့် ၎င်း၏ပျက်စီးခြင်း၏ ကိရိယာဖြစ်ခဲ့ရာ ၎င်း၏ဆိုးယုတ်သော လုပ်ရပ်တွင် အဇ်-ဇဘ်ဘာနှင့်တူ၏။

أوْ هُوَ النحلُ قَرْصُهَا يَجْلُبُ الحَت
فَ إليها وما له إنْكَاءُ

သို့မဟုတ် ၎င်းသည် ပျားနှင့်တူ၏၊ ၎င်း၏ အဆိပ်ဆူးသည် ၎င်းကိုယ်တိုင်အား သေစေသော်လည်း ၎င်း၏ ပစ်မှတ်ကို ရေရှည်ထိခိုက်မှု မဖြစ်စေပေ။

صَرَعَتْ قومَهُ حبائِلُ بَغْيٍ
مَدَّها المكرُ منهم والدَّهاءُ

၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ကောက်ကျစ်မှုနှင့် လှည့်ဖြားမှုတို့က ချထားခဲ့သော မတရားမှု၏ ထောင်ချောက်များသည် ၎င်း၏လူမျိုးကို ပြိုလဲစေခဲ့သည်။

فأتتهم خيلٌ إلى الحرب تختا
لُ وللخيْلِ في الوغَى خُيَلاءُ

ထို့နောက် မြင်းများသည် စစ်ပွဲအတွက် ၎င်းတို့ထံသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြပြီး ဂုဏ်ယူစွာ ခုန်ပေါက်နေကြ၏၊ အကြောင်းမူကား မြင်းများသည် စစ်ပွဲတွင် သဘာဝအတိုင်း မာနရှိကြသောကြောင့်တည်း။

قَصَدَتْ فيهم القنا فقَوافِي ال
طعْنِ منها ما شأنها الإيطاءُ

လှံများသည် ၎င်းတို့ကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ ထိုးနှက်မှုများ၏ 'ကာရန်များ' သည် ထပ်ခါတလဲလဲ ဖြစ်ခြင်းကို ဂရုမစိုက်ဘဲ ပြတ်ပြတ်သားသား ထိုးနှက်ခဲ့ကြသည်။

وأثَارَتْ بأرضِ مكةَ نَقْعَاً
ظُنَّ أن الغُدُوَّ منها عِشاءُ

၎င်းတို့သည် မက္ကာပြည်တွင် ဖုန်မှုန့်တိမ်တိုက်ကြီးကို ထိုမျှလောက် မြှင့်တင်ခဲ့ကြရာ နံနက်ခင်းကို ညနေခင်းအဖြစ် မှားယွင်းစွာ ထင်မှတ်ခဲ့ကြသည်။

أحْجَمَتْ عندهُ الحجُون وأكْدى
عِنْد إعطائه القليلَ كَدَاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ ရှေ့တွင် ကြမ်းတမ်းသော တောင်တန်းများပင် နောက်ဆုတ်သွားသကဲ့သို့ ထင်ရပြီး ကိုယ်တော် ﷺ က အနည်းငယ်မျှ ပေးသနားသောအခါ မြုံနေခြင်းကိုယ်တိုင်က အသီးအပွင့်များ သီးခဲ့သည်။

وَدَهَتْ أَوْجُهاً بها وبيوتاً
مُلّ منها الإكفاءُ والإقواءُ

၎င်းသည် ထိုနေရာရှိ မျက်နှာများနှင့် အိမ်များကို မနားမနေ ထိမှန်ခဲ့ရာ 'အစ်ဖာ' နှင့် 'အစ်ကွာ' ကဲ့သို့သော ကဗျာဆန်သော အပြစ်အနာအဆာများပင် ၎င်း၏ ဖော်ပြချက်ကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်သွားမည်။

فَدَعَوْا أحْلَمَ البريَّةِ والعفْ
وُ جوابُ الحليمِ والإغْضاءُ

ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် ဖန်ဆင်းခံသတ္တဝါများအနက် အသည်းခံဆုံးဖြစ်သော ကိုယ်တော် ﷺ အား ခေါ်ဆိုခဲ့ကြ၏၊ အကြောင်းမူကား ခွင့်လွှတ်ခြင်းနှင့် လျစ်လျူရှုခြင်းတို့သည် စစ်မှန်သော သည်းခံသူတို့၏ သဘာဝတုံ့ပြန်မှုများ ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။

ناشدوه القُرْبَى التي من قُرَيْش
قطعَتْهَا التِّراتُ والشَّحْناءُ

၎င်းတို့သည် ကိုယ်တော် ﷺ အား ကူရိုင်းရှ်မျိုးနွယ်၏ ဆွေမျိုးတော်စပ်မှုဖြင့် တောင်းပန်ခဲ့ကြ၏၊ ထိုနှောင်ကြိုးကို ရန်ငြိုးများနှင့် ရန်လိုမှုတို့က ကြာမြင့်စွာကတည်းက ဖြတ်တောက်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

فعَفا عَفْوَ قَادرٍ لم يُنَغِّصْ
هُ عليهم بما مضى إغراءُ

ထို့ကြောင့် ကိုယ်တော် ﷺ သည် အာဏာရှိသူတစ်ဦး၏ ခွင့်လွှတ်ခြင်းဖြင့် ခွင့်လွှတ်ခဲ့၏၊ ၎င်းတို့အပေါ် အတိတ်က နာကြည်းမှုများမှ မည်သည့် လှုံ့ဆော်မှုမျှ မပါဝင်သော ခွင့်လွှတ်ခြင်းဖြစ်၏။

وإذا كان القطْع وَالوصلُ لل
هِ تَسَاوَى التَّقْرِيبُ وَالإِقْصاءُ

ဆက်ဆံရေးများကို ဖြတ်တောက်ခြင်းနှင့် ဆက်သွယ်ခြင်း နှစ်ခုစလုံးကို ဘုရားသခင်အတွက်သာ ဆောင်ရွက်သောအခါ နီးကပ်လာခြင်းနှင့် ဝေးကွာနေခြင်းတို့သည် အတူတူပင် အရေးပါလာသည်။

وسواءٌ عليه فيما أتاهُ
مِنْ سِواهُ المَلامُ وَالإطْراءُ

ကိုယ်တော် ﷺ အား အခြားသူများထံမှ ရောက်ရှိလာသော အရာများနှင့်ပတ်သက်၍ အပြစ်တင်ခြင်းဖြစ်စေ၊ ချီးမွမ်းခြင်းဖြစ်စေ အားလုံး အတူတူပင်ဖြစ်၏။

وَلَو انَّ انتقامَهُ لِهَوَى النَّف
سِ لَدَامَتْ قطيعةٌ وَجَفَاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ ၏ လက်စားချေမှုသည် ကိုယ်ပိုင်ဆန္ဒကြောင့် ဖြစ်ခဲ့ပါက ကင်းကွာခြင်းနှင့် ကြမ်းတမ်းခြင်းတို့သည် အကန့်အသတ်မရှိ ကြာရှည်နေမည်ဖြစ်သည်။

قام للَّه في الأُمورِ فأَرْضَى ال
لهَ منه تَبايُنٌ وَوَفاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ သည် ကိစ္စရပ်အားလုံးတွင် ဘုရားသခင်အတွက် ရပ်တည်ခဲ့ရာ ဘုရားသခင်သည် ကိုယ်တော် ﷺ ၏ ထူးခြားသော ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် မယိမ်းယိုင်သော သစ္စာရှိမှုတို့ကြောင့် နှစ်သက်တော်မူခဲ့သည်။

فِعْلُهُ كلُّهُ جَمِيلٌ وَهل يَنْ
صَحُ إلّا بمَا حَوَاهُ الإناءُ

ကိုယ်တော် ﷺ ၏ လုပ်ဆောင်မှုအားလုံးသည် လှပ၏၊ အကြောင်းမူကား အိုးတစ်လုံးသည် ၎င်းအတွင်း၌ ပါရှိသောအရာမှတစ်ပါး အခြားမည်သည့်အရာကိုမျှ သွန်ချတတ်သလော။

أطْربَ السامعينَ ذِكْرُ عُلاهُ
يا لَرَاحٍ مَالَتْ بهَا النُّدَماءُ

၎င်း ﷺ ၏ မြင့်မြတ်မှုကို အမှတ်ရခြင်းသည် နားထောင်သူများကို ရစ်မူးစေပြီး၊ အပေါင်းအသင်းများကို ယိမ်းနွဲ့စေသော မူးယစ်ဖွယ် ပျော်ရွှင်မှုနှင့် တူ၏။

النبيُّ الأميُّ أعلمُ مَنْ أس
نَدَ عنه الرُّوَاةُ وَالحكَماءُ

စာမတတ်သော တမန်တော် ﷺ သည် ပုံပြင်ပြောသူများနှင့် ပညာရှိများထံမှ အသိပညာများကို လက်ဆင့်ကမ်းခဲ့သူအားလုံးထဲတွင် အသိပညာအရှိဆုံး ဖြစ်တော်မူ၏။

وَعَدَتْنِي ازْدِيَارَهُ العامَ وَجْنا
ءٌ وَمَنَّتْ بِوَعْدِها الوجْناءُ

လျင်မြန်သော ကုလားအုတ်မတစ်ကောင်က ယခုနှစ်တွင် ၎င်း ﷺ ထံသို့ သွားရောက်လည်ပတ်မည်ဟု ကတိပေးခဲ့ပြီး၊ ထိုသန်မာသော တိရစ္ဆာန်သည် သူမ၏ ကတိကို ပြည့်စုံစေခဲ့သည်။

أفلا أنْطَوِي لها في اقْتضائِي
ه لِتُطْوَى ما بَيْنَنا الأَفْلاءُ

ထိုခရီးကို ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ရာတွင် သူမအတွက် ကျွန်ုပ် အလျင်အမြန် မသွားသင့်ပေဘူးလား၊ သို့မှသာ ကျွန်ုပ်တို့ကြားရှိ ကျယ်ပြောလှသော သဲကန္တာရများကို လျင်မြန်စွာ ဖြတ်သန်းနိုင်မည် မဟုတ်လား။

بألُوفِ البَطْحاءِ يُجْفِلُهَا النِّي
لُ وقد شَفَّ جَوْفَهَا الإِظْماءُ

နိုင်းမြစ်ရေကြောင့် မောင်းနှင်လာသော ချိုင့်ဝှမ်းကုလားအုတ် ထောင်ပေါင်းများစွာသည် ရေငတ်ခြင်းကြောင့် ဝမ်းဗိုက်များ ပိန်ချုံးနေကြသည်။

أنْكَرَتْ مِصْرَ فَهيَ تَنْفِرُ ما لا
حَ بِنَاءٌ لِعَيْنِهَا أوْ خَلاءُ

သူမ (ကုလားအုတ်မ) သည် အီဂျစ်ကို စွန့်ပယ်ခဲ့ပြီး၊ သူမ၏ မျက်စိရှေ့တွင် ပေါ်လာသော မည်သည့် အဆောက်အအုံ သို့မဟုတ် ပွင့်လင်းသော နေရာကိုမဆို ရှောင်ရှားခဲ့သည်။

فأَقَضّتْ عَلَى مبَارِكها بِرْ
كَتهَا فالبُّوَيْبُ فالخَضْراءُ

ထို့ကြောင့် သူမသည် Birket၊ ထို့နောက် Buwayb နှင့် Al-Khadra' တို့ရှိ သူမ၏ နားခိုရာနေရာများကို ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။

فالقِبَابُ التي تَلِيها فبِئْرُ ال
نخْلِ وَالرَّكْبُ قائِلُونَ رِوَاءُ

ထို့နောက် နောက်မှလိုက်ပါလာသော အမိုးခုံးများ၊ ထို့နောက် Bir al-Nakhl သို့ရောက်ရှိရာတွင် မြင်းစီးသူများသည် ရေငတ်ပြေလျက် အနားယူကြသည်။

وَغَدَتْ أَيْلَةُ وَحِقْلٌ وَقُرٌّ
خَلْفَها فَالمَغَارَةُ الفَيْحَاءُ

Ayla, Hiql နှင့် Qurr တို့သည် သူမနောက်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး၊ ကျယ်ဝန်းသော ဂူကြီးက နောက်မှ လိုက်ပါလာခဲ့သည်။

فعيونُ الأَقْصَابِ يَتبعُها النَّب
كُ وَيتْلو كُفَافَةَ العَوْجاءُ

ထို့နောက် Al-Aqsab ၏ စမ်းရေတွင်းများ၊ ထို့နောက် Al-Nabk နှင့် Kafafat al-Awja' တို့ဖြစ်သည်။

حاوَرَتْهَا الحوراءُ شَوْقاً فينبو
عٌ فَرَقَّ اليَنْبُوعُ وَالْحَوْراءُ

မျက်လုံးလှသူမသည် လွမ်းဆွတ်စိတ်ဖြင့် သူမ (ကုလားအုတ်) နှင့် စကားပြောခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက် Yanbu' သို့ရောက်ရှိရာတွင် စမ်းရေနှင့် မျက်လုံးလှသူမ နှစ်ဦးစလုံး နူးညံ့လာခဲ့ကြသည်။

لاحَ بالدَّهْنَوَيْنِ بَدْرٌ لها بَع
دَ حُنَيْنٍ وَحَنَّتِ الصَّفْرَاءُ

Hunayn ပြီးနောက် Al-Dahna'ayn တွင် သူမအား လပြည့်ဝန်းတစ်စင်း ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး Al-Safra' သည် တောင့်တခဲ့သည်။

ونَضَتْ بَزْوَةٌ فرابغُ فالجُحْ
فَةُ عنها ما حاكه الإِنضاءُ

Bazwa၊ ထို့နောက် Rabigh၊ ထို့နောက် Al-Juhfa တို့သည် သူမနောက်တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး၊ သူမအား ဒုက္ခပေးခဲ့သော ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုများနှင့်အတူ ဖြစ်သည်။

وأرَتْهَا الخَلاصَ بئْرُ عَليٍّ
فَعِقَابُ السَّوِيقِ فالخَلصاءُ

Bir Ali သည် သူမအား ခရီး၏အဆုံးကို ပြသခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက် Iqab al-Sawīq၊ ထို့နောက် Al-Khalsa' တို့ဖြစ်သည်။

فهْيَ من ماء بئْرِ عُسفَانَ أو مِنْ
بَطْنِ مَرٍّ ظمآنةٌ خَمْصَاءُ

ထို့ကြောင့် သူမသည် Bir Usfan ၏ ရေမှဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် Marr ချိုင့်ဝှမ်းမှဖြစ်စေ၊ ရေငတ်လျက် ပိန်ချုံးနေဆဲဖြစ်သည်။

قَرَّبَ الزَّاهِرَ المساجِدُ منها
بخُطاها فالبُطءُ منها وَحاءُ

ဗလီများသည် သူမ၏ ခြေလှမ်းများဖြင့် Al-Zahir ကို သူမနှင့် ပိုမိုနီးကပ်စေခဲ့ပြီး၊ သူမထံမှ မည်သည့် နှေးကွေးမှုကိုမဆို ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ဖြစ်စေခဲ့သည်။

هذه عِدَّةُ المنازلِ لا ما
عدَّ فيه السّماكُ وَالعَوَّاءُ

ဤအရာများသည် ခရီးစဉ်၏ မှန်ကန်သော မှတ်တိုင်များဖြစ်ပြီး၊ Al-Simak နှင့် Al-Awwa' (ကောင်းကင်ကြယ်တာရာများ) မှ ရေတွက်ထားသော အရာများ မဟုတ်ပေ။

فكأَني بها أُرَحِّلُ منْ مَك
كَةَ شمساً سماؤُها البَيْداءُ

သူမနှင့်အတူ မက္ကာမှ ထွက်ခွာလာသကဲ့သို့ပင်၊ သူမသည် ကျယ်ပြောလှသော သဲကန္တာရကို ကောင်းကင်အဖြစ် ပိုင်ဆိုင်သော နေမင်းတစ်စင်းနှင့် တူ၏။

مَوْضِعُ البَيْتِ مَهْبِطُ الوَحْي مأْوى ال
رسلِ حيثُ الأنوارُ حيثُ البَهاءُ

၎င်းသည် အိမ်တော်၏နေရာ၊ ဗျာဒိတ်တော် ကျရောက်ရာနေရာ၊ တမန်တော်များ၏ ခိုလှုံရာနေရာဖြစ်ပြီး၊ အလင်းရောင်များနှင့် တောက်ပမှုများ ပြည့်နှက်နေသော နေရာဖြစ်သည်။

حيثُ فرضُ الطَّوَافِ والسَّعْيُ وَالحل
قُ وَرَمْيُ الجِمار وَالإِهداءُ

ထိုနေရာတွင် တဝိုက်လှည့်ပတ်ခြင်း၊ ပြေးလွှားခြင်း၊ ဆံပင်ရိတ်ခြင်း၊ ကျောက်တိုင်များကို ပစ်ပေါက်ခြင်းနှင့် ယဇ်ပူဇော်ခြင်းတို့သည် မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမည့် အရာများဖြစ်သည်။

حَبَّذا حَبَّذَا معاهِدُ منها
لم يُغَيِّرْ آياتِهِنَّ البِلاءُ

မည်မျှ ကောင်းမြတ်လိုက်ပါဘိ၊ မည်မျှ ကောင်းမြတ်လိုက်ပါဘိနည်း၊ ဘေးဒုက္ခများက ၎င်းတို့၏ လက္ခဏာများကို မပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့သော ထိုမြင့်မြတ်သော နေရာများ။

حَرَمٌ آمِن وَبَيْتٌ حَرامٌ
وَمَقَامٌ فيه المُقامُ تَلاءُ

၎င်းသည် လုံခြုံသော ဘေးမဲ့ဌာနနှင့် မြင့်မြတ်သော အိမ်တော်ဖြစ်ပြီး၊ နေထိုင်ခြင်းကိုယ်တိုင်က ဂုဏ်ကျက်သရေဖြစ်သော နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။

فَقَضَيْنَا بها مَناسِكَ لا يُح
مَدُ إلّا في فِعْلِهِنَّ القضاءُ

ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ထိုနေရာတွင် ဘုရားသခင်၏ အမိန့်တော်ကို လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့်သာ ချီးမွမ်းခံရသော ဘာသာရေးထုံးတမ်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။

وَرَمَيْنَا بها الفِجَاجَ إلَى طَيْ
بَةَ والسَّيْرُ بالمطايا رِماءُ

၎င်းတို့နှင့်အတူ ကျွန်ုပ်တို့သည် Taybah ဆီသို့ ကျယ်ပြန့်သော လမ်းများကို ဖြတ်သန်းခဲ့ကြပြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ ခရီးသည် မြားပစ်သကဲ့သို့ လျင်မြန်သော တိရစ္ဆာန်များဖြင့် ဖြစ်သည်။

فأصَبْنا عَنْ قَوْسِها غَرضَ القُر
بِ وَنِعْمَ الخَبِيئَةُ الكَوْمَاءُ

ထို့ကြောင့် ၎င်း၏ လေးမှ ကျွန်ုပ်တို့သည် နီးစပ်မှု၏ ပစ်မှတ်ကို ထိမှန်ခဲ့ပြီး၊ ခရီးအတွက် ကျွန်ုပ်တို့၏ လျှို့ဝှက်ဘဏ္ဍာဖြစ်သော ဝဖြိုးသော ကုလားအုတ်သည် မည်မျှ ကောင်းမြတ်လိုက်ပါဘိနည်း။

فرأينا أرضَ الحَبيبِ يَغُضُّ ال
طرفَ منها الضياءُ وَالْلأْلاءُ

ထို့နောက် ကျွန်ုပ်တို့သည် ချစ်မြတ်နိုးရသူ ﷺ ၏ မြေကို မြင်တွေ့ခဲ့ရပြီး၊ ထိုနေရာမှ အလင်းရောင်နှင့် တောက်ပမှုတို့သည်ပင် ရိုသေလေးစားစွာဖြင့် ၎င်းတို့၏ အကြည့်များကို နှိမ့်ချကြသည်။

فكأنَّ البَيْدَاءَ مِنْ حيثُما قا
بَلَتِ العَينَ رَوْضَة غَنَّاءُ

ထို့ကြောင့် မျက်စိနှင့်တွေ့ရာ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို သဲကန္တာရသည် စိမ်းစိုလန်းဆန်းသော ဥယျာဉ်တစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။

وكأَنَّ البِقاعَ زَرَّتْ عليها
طَرَفَيْها مُلاءَةٌ حَمْرَاءُ

ဒေသများသည် အနီရောင်ဝတ်ရုံဖြင့် ၎င်းတို့၏ အစွန်းနှစ်ဖက်ကို ချည်နှောင်ထားသကဲ့သို့ အလှဆင်ထားသည်။

وكأَنَّ الأَرجاء تَنشُر نَشْر ال
مِسْكِ فيها الجَنُوبُ وَالجِرْبِياءُ

ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုလုံးသည် တောင်လေနှင့် အနောက်မြောက်လေတို့ဖြင့် ကတိုးနံ့သင်းပျံ့နေသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။

فإذا شِمتَ أو شَمِمْتَ رُبَاها
لاحَ منها برقٌ وفاحَ كِباءُ

ထို့ကြောင့် သင်သည် ၎င်း၏ မြင့်မားသော မြေများကို ကြည့်ရှုခဲ့လျှင် သို့မဟုတ် အနံ့ခံခဲ့လျှင်၊ ၎င်းမှ လျှပ်စီးများ လက်လာပြီး မွှေးကြိုင်သော ရနံ့များ သင်းပျံ့လာလိမ့်မည်။

أيَّ نُورٍ وَأيَّ نَوْرٍ شَهِدْنا
يَوْمَ أَبْدَت لَنا القِبَابَ قُباءُ

Quba က ၎င်း၏ အမိုးခုံးများကို ကျွန်ုပ်တို့အား ပြသခဲ့သောနေ့တွင် မည်သည့် အလင်းရောင်နှင့် မည်သည့် ပန်းပွင့်များကို ကျွန်ုပ်တို့ မြင်တွေ့ခဲ့ရပါသနည်း။

قَرَّ منها دَمْعِي وفَرَّ اصْطبَارِي
فدُمُوعي سَيْلٌ وصَبْرِي جُفاءُ

၎င်းမှ ကျွန်ုပ်၏ မျက်ရည်များ လွတ်လပ်စွာ စီးဆင်းခဲ့ပြီး ကျွန်ုပ်၏ သည်းခံခြင်းများ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ရာ၊ ကျွန်ုပ်၏ မျက်ရည်များသည် ရေစီးသန်သော မြစ်တစ်စင်းဖြစ်လာပြီး ကျွန်ုပ်၏ သည်းခံခြင်းသည် အမြှုပ်များကဲ့သို့ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။

فترى الرَّكْبَ طائرِينَ من الشَّوْ
قِ إِلى طَيْبَةٍ لَهُمْ ضَوْضاءُ

ထို့ကြောင့် သင်သည် Taybah ဆီသို့ လွမ်းဆွတ်စိတ်ဖြင့် ပျံသန်းနေသော ကုန်သည်လှေအုပ်စုကို မြင်တွေ့ရပြီး၊ ဆူညံသံများ ထွက်ပေါ်နေသည်။

وكأَنَّ الزُّوَّارَ مَا مَسَّتِ البَأْ
ساءُ منهم خَلْقاً ولا الضَّرَّاءُ

ဧည့်သည်များ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို မည်သည့် ဒုက္ခ သို့မဟုတ် ဘေးဒုက္ခမျှ ထိတွေ့ခဲ့ဖူးခြင်း မရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။

كلُّ نفسٍ منها ابتهال وسؤْلٌ
ودُعاءٌ وَرَغْبَة وَابْتِغَاءُ

၎င်းတို့အနက် ဝိညာဉ်တိုင်းသည် ဆုတောင်းခြင်းနှင့် တောင်းဆိုခြင်း၊ ဆုတောင်းခြင်း၊ ဆန္ဒနှင့် ပြင်းပြစွာ ရှာဖွေခြင်းတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။

وَزَفيرٌ تَظُنُّ منه صُدوراً
صادحاتٍ يَعْتادُهُنَّ زُقاءُ

ရင်ဘတ်များသည် အော်ဟစ်သံများ အမြဲထွက်ပေါ်နေသော သီချင်းဆိုငှက်များ ဖြစ်သည်ဟု သင် ထင်မှတ်ရလောက်အောင် သက်ပြင်းချသံများ ထွက်ပေါ်နေသည်။

وَبُكَاءٌ يُغْرِيِهِ بالعين مَدّ
وَنجيبٌ يَحُثُّه اسْتِعلاءُ

မျက်ရည်များ စီးဆင်းစေရန် မျက်လုံးကို ဆွဲဆောင်သော ငိုကြွေးခြင်းနှင့် ဝိညာဉ်ရေးရာ မြင့်မြတ်မှုကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံရသော မြင့်မြတ်သော မြည်တမ်းခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။

وجُسومٌ كَأَنَّمَا رَحَضَتْهَا
منْ عظيم المَهَابَةِ الرُّحَضاءُ

ကိုယ်ခန္ဓာများသည် ကြီးမားသော ကြောက်ရွံ့မှု၏ ချွေးများဖြင့် ဆေးကြောခံထားရသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။

وَوجُوهٌ كأَنَّما ألْبَسَتْها
منْ حياءٍ ألوانَها الحرْباءُ

မျက်နှာများသည် ရှက်ရွံ့မှုကြောင့် ပုတ်သင်ညိုက ၎င်း၏ အရောင်များဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။

ودموعٌ كأنّما أرسلتها
من جفونٍ سحابةٌ وطفاءُ

မျက်ရည်များသည် မျက်ခွံများမှ ဝန်လေးသော မိုးတိမ်ကြီးတစ်စင်းက ပို့လွှတ်လိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။

فَحَطَطْنا الرِّحالَ حيثُ يحَطُّ ال
وِزْرُ عنّا وترفع الحوجاءُ

ကျွန်ုပ်တို့၏ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးများကို ချထားရာ၊ ကျွန်ုပ်တို့၏အပြစ်များ လွတ်ငြိမ်းပြီး လိုအပ်ချက်များ ပြည့်စုံရာအရပ်၌ ကျွန်ုပ်တို့သည် ခရီးဆောင်အိတ်များကို ချထားခဲ့ကြသည်။

وَقَرَأْنا السلامَ أكْرَمَ خلق ال
لَه مِنْ حيثُ يُسمَعُ الإقْراءُ

အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ အမြတ်ဆုံးသော ဖန်ဆင်းခံပုဂ္ဂိုလ်အား ကျွန်ုပ်တို့သည် ဆွလာဝါတ်များ ရွတ်ဖတ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ရွတ်ဖတ်ခြင်းကို ကြားနာလက်ခံတော်မူရာအရပ်မှ ဖြစ်သည်။

وذهلنا عند اللقاء وكم أَذْ
هَلَ صَبَّاً من الحَبيبِ لِقاءُ

ထိုတွေ့ဆုံမှုတွင် ကျွန်ုပ်တို့သည် စိတ်လှုပ်ရှားမှုဖြင့် မှင်တက်မိခဲ့ကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ချစ်သူနှင့်တွေ့ဆုံရခြင်းသည် ချစ်သူကို မည်မျှပင် မှင်တက်စေခဲ့ပါသနည်း။

وَوَجمنَا مِنَ المَهَابَةِ حتَّى
لا كلامٌ منا ولا إيماءُ

ကျွန်ုပ်တို့သည် ထိုမျှကြီးမားသော ရိုသေလေးစားမှုကြောင့် စကားတစ်ခွန်းမျှ မပြောနိုင်၊ လက်ဟန်ခြေဟန်မျှပင် မပြနိုင်ဘဲ မှင်တက်မိခဲ့ကြသည်။

وَرَجَعْنا وَللقلُوبِ التفاتا
تٌ إليه وللجُسوم انْثِناءُ

ကျွန်ုပ်တို့သည် ပြန်လာခဲ့ကြသော်လည်း ကျွန်ုပ်တို့၏နှလုံးသားများကမူ လွမ်းဆွတ်တောင့်တစွာဖြင့် ကိုယ်တော်ထံသို့ အကြိမ်ကြိမ်လှည့်ကြည့်နေခဲ့ကြပြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ကိုယ်ခန္ဓာများကလည်း ကိုယ်တော်ဘက်သို့ ယိမ်းနွဲ့နေခဲ့ကြသည်။

وَسَمحْنا بما نُحِبُّ وقد يَس
مَحُ عند الضرورةِ البُخلاءُ

ကျွန်ုပ်တို့ မြတ်နိုးတန်ဖိုးထားသည့်အရာများကို ရက်ရောစွာ ပေးလှူခဲ့ကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လိုအပ်ချက်က တွန်းအားပေးလာသောအခါ အလွန်ခြိုးခြံချွေတာသူများပင် ၎င်းတို့၏ ရတနာများကို စွန့်လွှတ်ကြရသည် မဟုတ်ပါလား။

يا أبا القاسمِ الذي ضِمنَ إِقسا
مِي عليه مَدْحٌ لهُ وَثَنَاءُ

အို အဘူလ်ကာစင် ﷺ၊ ကျွန်ုပ်၏လေးနက်သော ကတိသစ္စာများသည် ကိုယ်တော်၏ ချီးမွမ်းခြင်းနှင့် ဂုဏ်ပြုခြင်းအတွက် ပေးအပ်ထားပါသည်။

بالعلومِ التي عَليكَ مِن الل
هِ بلا كاتِبٍ لها إِمْلاءُ

အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံမှ ကိုယ်တော်အား ပေးသနားတော်မူသော မြင့်မြတ်သည့် အသိပညာများဖြင့်၊ ထိုအသိပညာများကို မည်သည့်စာရေးသူမျှမလိုဘဲ ကိုယ်တော်အား ညွှန်ကြားခဲ့ပါသည်။

ومسير الصَّبا بنصْرِك شَهْرا
فكأَنَّ الصَّبا لَدَيكَ رُخاءُ

ကိုယ်တော်အား ကူညီရန် တစ်လကြာ ခရီးနှင်ခဲ့သော အရှေ့လေဖြင့်၊ ထိုလေညင်းသည် ကိုယ်တော်၏ အမိန့်တော်ကြောင့် နူးညံ့သိမ်မွေ့ပြီး နာခံမှုရှိလာသကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။

وَعَلِيٍّ لمَّا تَفَلْتَ بِعَيْنَيْ
هِ وكلتاهما مَعاً رمْداءُ

အလီ၏ မျက်လုံးနှစ်ဖက်စလုံး တစ်ပြိုင်နက်တည်း မျက်စိနာရောဂါ ခံစားနေရချိန်တွင် ကိုယ်တော် ﷺ က ၎င်း၏မျက်လုံးများကို မှုတ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြင့် (ကျိန်ဆိုပါ၏)။

فَغَدا ناظراً بِعَيْنَيْ عُقَابٍ
في غَزاةٍ لها العُقَابُ لِواءُ

ထို့ကြောင့် သူသည် လင်းယုန်ငှက်၏ မျက်လုံးများကဲ့သို့ ထက်မြက်စွာ မြင်နိုင်စွမ်းရှိလာခဲ့သည်။ ထိုတိုက်ပွဲတွင် လင်းယုန်ငှက်သည်ပင် အောင်ပွဲခံအလံအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

وَبِرَيْحانَتَيْنِ طيبُهُما مِن
كَ الذي أودعتهُما الزَّهْراءُ

ကိုယ်တော်ထံမှ မွှေးကြိုင်သော ရနံ့များ ထွက်ပေါ်လာသည့် မွှေးကြိုင်သော ပင်စိမ်းပင်နှစ်ပင်ဖြင့် (ကျိန်ဆိုပါ၏)၊ ထိုပင်စိမ်းပင်နှစ်ပင်ကို အဇ်-ဇဟ်ရာက ကိုယ်တော်၏ ချစ်ခင်စောင့်ရှောက်မှုအောက်သို့ အပ်နှင်းခဲ့သည်။

كُنْتَ تُؤْوِيهِمَا إليك كما آ
وَتْ من الخَطِّ نُقْطَتَيْهَا اليَاءُ

ကိုယ်တော်သည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်တော်နှင့် နီးကပ်စွာ ပွေ့ဖက်ထားလေ့ရှိသည်။ 'ယာ' အက္ခရာသည် ၎င်း၏အောက်ရှိ အစက်နှစ်စက်ကို ကာကွယ်ပေးသကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။

مِنْ شهيدَيْنِ ليس يُنْسِيَني الطَّف
فُ مُصابَيْهِما وَلا كَرْبَلاءُ

အတ်-တဖ် မြေပြင်ကဖြစ်စေ၊ ကာဗလာကဖြစ်စေ ၎င်းတို့၏ ဘေးဒုက္ခများကို ကျွန်ုပ်အား မည်သည့်အခါမျှ မမေ့စေနိုင်သော ရှဟီးဒ်နှစ်ဦးကြောင့် (ကျိန်ဆိုပါ၏)။

مَا رَعَى فيهما ذِمامَك مرؤو
سٌ وَقد خانَ عَهْدَكَ الرُّؤساءُ

မည်သည့်ခေါင်းဆောင်မျှ ၎င်းတို့နှင့်ပတ်သက်၍ ကိုယ်တော်၏ မြင့်မြတ်သော ယုံကြည်မှုကို မလေးစားခဲ့ကြပါ။ အမှန်စင်စစ် အုပ်စိုးသူများသည် ကိုယ်တော်နှင့်ပြုခဲ့သော သစ္စာဂတိကို ဖောက်ဖျက်ခဲ့ကြသည်။

أبْدَلوا الودَّ وَالحَفيظَةَ في القُرْ
بَى وَأَبدَتْ ضِبَابها النَّافِقاءُ

၎င်းတို့သည် ဆွေမျိုးသားချင်းများအပေါ် ချစ်ခင်မှုနှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုကို ရန်ငြိုးဖွဲ့မှုဖြင့် လဲလှယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ဟန်ဆောင်မှု၏ ဖုံးကွယ်ထားသော မကောင်းဆိုးဝါးစိတ်ဓာတ်သည် ၎င်း၏စစ်မှန်သော သဘောသဘာဝကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။

وَقَسَتْ منهم قلوبٌ عَلَى مَنْ
بَكَتِ الأرضُ فقدَهم والسماءُ

၎င်းတို့၏နှလုံးသားများသည် မြေကြီးနှင့်ကောင်းကင်ပင် ဆုံးရှုံးမှုအတွက် မျက်ရည်ကျခဲ့ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များအပေါ် ခက်ထန်ခဲ့ကြသည်။

فابْكِهِمْ ما اسْتَطَعْتَ إنَّ قليلاً
في عَظيمٍ مِن المُصابِ البُكاءُ

ထို့ကြောင့် သင်တတ်နိုင်သမျှ ၎င်းတို့အတွက် ငိုကြွေးပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ထိုမျှကြီးမားသော ဘေးဒုက္ခရှေ့တွင် မည်မျှပင် ငိုကြွေးသည်ဖြစ်စေ နည်းပါးလှပါသည်။

كلَّ يوْمٍ وَكلُّ أَرْضٍ لِكَرْبي
منهمُ كَرْبَلا وَعاشورَاءُ

၎င်းတို့အပေါ် ကျွန်ုပ်၏ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကြောင့် နေ့တိုင်းသည် အာရှူရာနေ့ကဲ့သို့ ခံစားရပြီး မြေတိုင်းသည် ကာဗလာဖြစ်လာသည်။

آلَ بَيْتِ النبيِّ إِنَّ فُؤادِي
ليسَ يُسْلِيهِ عَنْكم التَّأْسَاءُ

အို တမန်တော် ﷺ ၏ အိမ်တော်သူအိမ်တော်သားအပေါင်းတို့၊ အမှန်စင်စစ် ကျွန်ုပ်၏နှလုံးသားသည် ကိုယ်တော်တို့၏ ဒုက္ခနှင့်ပတ်သက်၍ မည်သည့်နှစ်သိမ့်မှု သို့မဟုတ် သက်သာရာရမှုကိုမျှ မတွေ့ရှိပါ။

غيرَ أَنِّي فَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَى الل
هِ وَتَفْوِيضِيَ الأُمورَ بَراءُ

ကျွန်ုပ်၏ကိစ္စအားလုံးကို အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံ အပ်နှင်းထားသည်မှအပ၊ ကျွန်ုပ်၏ကိစ္စရပ်အားလုံးကို အပ်နှင်းခြင်းသည် အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်မြောက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

رُبَّ يومٍ بِكَربَلاءَ مُسيئٍ
خَفَّفَتْ بعض وِزْرِهِ الزَّوْراءُ

ကာဗလာတွင် မကောင်းမှုပြုသူတစ်ဦးအတွက် ဇော်ရာသည် ၎င်း၏အပြစ်ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးအချို့ကို မည်မျှသောနေ့ရက်များစွာက လျှော့ချပေးခဲ့ပါသနည်း။

وَالأَعادِي كَأَنَّ كلَّ طَرِيحٍ
منهمُ الزَّقُّ حُلَّ عَنْه الوِكاءُ

ရန်သူများသည် ၎င်းတို့အနက် ကျဆုံးသူတိုင်းသည် ပိတ်ဆို့ထားသော အဖုံးကို ဖယ်ရှားထားသည့် ဝိုင်အိတ်ကဲ့သို့ အသက်မဲ့စွာ လုံးဝကုန်ခန်းသွားသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

آلَ بيتِ النبيِّ طبتُم فطابَ الْ
مَدْحُ لِي فيكُمُ وَطابَ الرّثاءُ

အို တမန်တော် ﷺ ၏ အိမ်တော်သူအိမ်တော်သားအပေါင်းတို့၊ ကိုယ်တော်တို့သည် သန့်စင်မြင့်မြတ်ကြသဖြင့် ကိုယ်တော်တို့အတွက် ကျွန်ုပ်၏ချီးမွမ်းခြင်းနှင့် ကျွန်ုပ်၏ငိုကြွေးမြည်တမ်းခြင်း နှစ်ခုစလုံးသည် ကောင်းမွန်သင့်လျော်ပါသည်။

أنا حَسَّانُ مَدْحِكم فإذَا نُحْ
تُ عليكمْ فإنَّنِي الخنساءُ

ကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်တော်တို့အား ချီးမွမ်းရာတွင် ဟာစန်ဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်တော်တို့အတွက် ငိုကြွေးမြည်တမ်းပါက အလ်-ခန်ဆာ ဖြစ်ပါသည်။

سُدْتُمُ النّاسَ بالتُّقَى وَسِواكم
سَوَّدَتْهُ البَيْضاءُ والصَّفْراءُ

ကိုယ်တော်တို့သည် ဘာသာတရားကိုင်းရှိုင်းမှုဖြင့် လူအများကို ဦးဆောင်ခဲ့ကြသည်။ အခြားသူများကမူ ငွေနှင့်ရွှေကြောင့် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။

وَبِأصحابك الذين همُ بَعْ
دَكَ فينا الهُداةُ وَالأوْصِياءُ

ကိုယ်တော်၏နောက်ပိုင်းတွင် ကျွန်ုပ်တို့အကြား လမ်းပြများနှင့် အရိုက်အရာဆက်ခံသူများဖြစ်ကြသော ကိုယ်တော်၏ ဆွဟာဘာများဖြင့် (ကျိန်ဆိုပါ၏)။

أَحْسَنُوا بعدكَ الخِلافَةَ فِي الدي
نِ وَكلٌّ لِما تَوَلَّى إزَاءُ

၎င်းတို့သည် ကိုယ်တော်၏နောက်ပိုင်းတွင် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ခလီဖာရာထူးကို အလွန်ကောင်းမွန်စွာ စီမံအုပ်ချုပ်ခဲ့ကြပြီး၊ တစ်ဦးစီတိုင်းသည် ၎င်းတို့တာဝန်ယူခဲ့သော လုပ်ငန်းတာဝန်အတွက် အပြည့်အဝ ကိုက်ညီခဲ့ကြသည်။

أَغْنياءٌ نزاهَةً فُقَرَاء
عُلَمَاءٌ أَئمَّةٌ أُمَرَاءُ

၎င်းတို့သည် သမာဓိကြွယ်ဝသော်လည်း လောကီစည်းစိမ်၌ ဆင်းရဲကြပြီး၊ ပညာရှင်များ၊ ခေါင်းဆောင်များ၊ စစ်သူကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။

زَهِدُوا في الدُّنَا فما عُرِفَ المَي
لُ إلَيْهَا منهم وَلا الرَّغْبَاءُ

၎င်းတို့သည် လောကီဘဝကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ကြသဖြင့် ၎င်းတို့ထံမှ လောကီဘဝအပေါ် မည်သည့်စိတ်ဝင်စားမှု သို့မဟုတ် ပြင်းပြသောဆန္ဒကိုမျှ မသိရှိခဲ့ရပါ။

أَرْخَصُوا في الوغَى نُفُوسَ مُلُوكٍ
حارَبُوها أسلابُها إغْلاءُ

စစ်ပွဲတွင် ၎င်းတို့တိုက်ခိုက်ခဲ့သော ဘုရင်များ၏ အသက်များကို အဖိုးမတန်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ စစ်ပစ္စည်းများကမူ အဖိုးတန်ခဲ့သော်လည်း ဖြစ်သည်။

كلُّهُمْ في أحكامه ذو اجتهادٍ
وَصَوابٍ وَكُلُّهمْ أَكفاءُ

၎င်းတို့အားလုံးသည် ၎င်းတို့၏ဆုံးဖြတ်ချက်များတွင် ကြိုးစားအားထုတ်မှုနှင့် မှန်ကန်မှုရှိကြပြီး၊ အားလုံးသည် တူညီစွာ အရည်အချင်းပြည့်ဝကြသည်။

رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمُ وَرَضُوا عَنْ
هُ فأنَّى يَخطو إليهم خَطَاءُ

အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် ၎င်းတို့အပေါ် နှစ်သက်တော်မူပြီး၊ ၎င်းတို့ကလည်း အရှင်မြတ်အပေါ် နှစ်သက်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အမှားအယွင်းသည် ၎င်းတို့ထံသို့ မည်သို့ချဉ်းကပ်နိုင်မည်နည်း။

جاء قَوْمٌ مِنْ بَعْدِ قَوْمٍ بحَقٍّ
وَعَلَى المَنْهَجِ الحَنِيفِيِّ جاؤوا

မျိုးဆက်များ တစ်ခုပြီးတစ်ခု အမှန်တရားကို ထိန်းသိမ်းရင်း ရောက်ရှိလာခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ဖြောင့်မတ်သော အီဗရာဟင်မ်၏ လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာခဲ့ကြသည်။

ما لموسى وَلا لعِيسى حَوارِي
يُونَ في فَضْلِهم وَلا نُقَبَاءُ

မူဆာနှင့် အီဆာတို့တွင် တမန်တော် ﷺ ၏ ဆွဟာဘာများကဲ့သို့ ဂုဏ်ကျေးဇူးရှိသော တပည့်များ သို့မဟုတ် ခေါင်းဆောင်များ မရှိခဲ့ပါ။

بأَبي بَكْرٍ اِلذي صَحَّ لِلنَّا
سِ به في حياتك الإِقتِداءُ

ကိုယ်တော် ﷺ အသက်ထင်ရှားရှိစဉ်က လူအများ မှန်ကန်စွာ လိုက်နာခဲ့ကြသော အဘူဘကရ်ဖြင့် (ကျိန်ဆိုပါ၏)။

والمُهَدِّي يَوْمَ السَّقِيفَةِ لَما
أرْجَفَ الناسُ أنه الدَّأْدَاءُ

စကီဖာနေ့တွင် လူအများက ကြီးမားသော ဘေးဆိုးကြီးဖြစ်သည်ဟု ကောလာဟလများ ဖြန့်ခဲ့ကြချိန်၌ လမ်းညွှန်ပြသခဲ့သူဖြင့် (ကျိန်ဆိုပါ၏)။

أَنقذَ الدينَ بعدَ ما كان للد
دينِ عَلَى كلِّ كُرْبَةٍ إشْفَاءُ

ဘာသာတရားသည် ဒုက္ခဆင်းရဲအမျိုးမျိုး၏ အစွန်းရောက်နေချိန်တွင် သူသည် ဘာသာတရားကို ကယ်တင်ခဲ့သည်။

أَنْفَقَ المالَ في رِضَاكَ وَلا مَن
نٌ وَأَعْطَى جَمَّاً وَلا إكْداءُ

သူသည် ကိုယ်တော်၏ နှစ်သက်မှုအတွက် စည်းစိမ်ဥစ္စာများကို သုံးစွဲခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ရက်ရောမှုကို ကြွားဝါခြင်းမရှိဘဲ၊ များပြားစွာ ပေးလှူခဲ့ပြီး မည်သည့်အခါမျှ ချုပ်တည်းခြင်းမရှိခဲ့ပါ။

وأبي حَفْصٍ الذي أظهر الل
هُ به الدينَ فارعَوى الرُّقباءُ

အဘူဟဖ်စ် (အိုမာရ်) ဖြင့် (ကျိန်ဆိုပါ၏)၊ ၎င်းမှတစ်ဆင့် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် ဘာသာတရားကို ထင်ရှားစေခဲ့ပြီး၊ စောင့်ကြည့်နေသော ရန်သူများကို ဟန့်တားနိုင်ခဲ့သည်။

والذي تَقْرُبُ الأباعِدُ في الل
هِ إليه وَتَبْعُدُ القُرَباءُ

ဝေးကွာသူတို့သည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံ နီးကပ်လာစေပြီး၊ နီးစပ်သူတို့သည် ဝေးကွာသွားစေသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်တော်မူ၏။

عُمَر بن الخطابِ مَنْ قَوْلُهُ الفَص
لُ ومَنْ حُكْمُهُ السَّوِيُّ السّواءُ

အွမ္မာရ် အိဗ်နုလ် ခတ္တဗ်သည် သူ၏စကားသည် ပြတ်သားပြီး သူ၏ဆုံးဖြတ်ချက်သည် လုံးဝတရားမျှတသူ ဖြစ်တော်မူ၏။

فَرَّ منه الشيطانُ إذْ كانَ فارو
قاً فلِلنَّارِ مِنْ سَنَاهُ انْبِراءُ

ရှိုင်တန်သည် သူ့ထံမှ ထွက်ပြေးခဲ့ရ၏၊ အကြောင်းမှာ သူသည် အလ်-ဖာရူက် ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ သူ၏တောက်ပသော အလင်းရောင်မှ ငရဲမီးပင် နောက်ဆုတ်ခဲ့ရ၏။

وَابْن عفَّانَ ذِي الأيادي التي طا
لَ إلى المصطفى بها الإِسْدَاءُ

ထို့ပြင် အိဗ်နု အဖ်ဖာန်သည် ရွေးချယ်ခံရသူ ﷺ အပေါ် သူ၏ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့သည် ကြာရှည်တည်တံ့ခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်တော်မူ၏။

حَفَر البِئْرَ جَهَّزَ الجَيْشَ أهْدَى الْ
هَدْيَ لما أنْ صَدَّهُ الأعْداءُ

ရန်သူတို့က တားဆီးခဲ့သော်လည်း သူသည် ရေတွင်းတူးဖော်ခဲ့သည်၊ စစ်တပ်ကို ပြင်ဆင်ပေးခဲ့သည်၊ ပူဇော်သကာတိရစ္ဆာန်များကို ပေးလှူခဲ့သည်။

وَأبَى أنْ يَطُوفَ بالبيتِ إذْ لمْ
يَدْنُ منه إلى النبيِّ فِناءُ

ပရောဖက် ﷺ ၏ အခြွေအရံများထဲမှ မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ ကအ်ဘာအနီးတွင် မရှိသောအခါ သူသည် ကအ်ဘာကို လှည့်ပတ်ခြင်းငှာ ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။

فَجَزَتْهُ عنها بِبِيعَةِ رِضْوا
نٍ يَدٌ مِنْ نَبِيِّهِ بَيْضَاءُ

ထို့ကြောင့် သူ၏ပရောဖက် ﷺ ထံမှ မင်္ဂလာရှိသော လက်တစ်စုံသည် ထိုအပြုအမူအတွက် ရစ်ဒ်ဝါန် သစ္စာပြုခြင်းဖြင့် သူ့အား ဆုချခဲ့သည်။

أدَبٌ عنده تَضَاعَفَتِ الأع
مالُ بالترْكِ حَبَّذَا الأُدَباءُ

ထိုသို့သော သူ၏ကျင့်ဝတ်ကြောင့် ရှောင်ကြဉ်ခြင်းအားဖြင့် ကောင်းမှုကုသိုလ်များ တိုးပွားခဲ့၏။ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့သူတို့သည် အလွန်ကောင်းမြတ်လှပေစွတကား။

وَعَلِيٍّ صِنْوِ النبيّ وَمَنْ دِي
نُ فُؤادِي وِدادُهُ وَالوَلاءُ

ထို့ပြင် အလီသည် ပရောဖက် ﷺ ၏ ဆွေမျိုးတော်စပ်သူဖြစ်ပြီး၊ သူ၏မေတ္တာနှင့် သစ္စာစောင့်သိမှုသည် ကျွန်ုပ်၏နှလုံးသား၏ ဘာသာတရားပင် ဖြစ်သည်။

وَوَزيرِ ابن عَمِّه في المعالي
ومِنَ الأهلِ تُسْعَدُ الوُزَراءُ

ထို့ပြင် သူ၏ဝမ်းကွဲညီအစ်ကို၏ မြင့်မြတ်သောလုပ်ငန်းများတွင် အမတ်ဖြစ်ပြီး၊ မိသားစုမှ အမတ်များသည် မင်္ဂလာရှိကြ၏။

لم يَزِدْهُ كَشْفُ الغِطاءِ يَقِيناً
بَل هُوَ الشمْسُ ما عليه غِطاءُ

ကန့်လန့်ကာကို ဖယ်ရှားခြင်းသည် သူ၏ယုံကြည်စိတ်ချမှုကို တိုးပွားစေခြင်းမရှိခဲ့၊ အကြောင်းမှာ သူသည် ကန့်လန့်ကာမရှိသော နေမင်းနှင့်တူသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

وبباقِي أصحابِكَ المُظْهِرِ التَّرْ
تيبِ فينا تَفْضِيلُهم والولاءُ

ထို့ပြင် သင်၏ကျန်ရှိသော အပေါင်းအသင်းများအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ သူတို့၏သာလွန်မှုနှင့် သစ္စာစောင့်သိမှုတို့သည် သူတို့၏အဆင့်အတန်းအလိုက် ကျွန်ုပ်တို့အကြား ထင်ရှားပေါ်လွင်လျက်ရှိ၏။

طَلْحَةِ الخَيْرِ المُرْتَضِيهِ رَفيقاً
وَاحداً يومَ فَرَّت الرُّفَقَاءُ

တလ်ဟာ အလ်-ခိုင်ရ် (ကောင်းမြတ်သော တလ်ဟာ) သည် အခြားအပေါင်းအသင်းများ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသောနေ့တွင် ပရောဖက် ﷺ က တစ်ဦးတည်းသော အဖော်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

وَحَوارِيِّكَ الزُّبَيْرِ أبي القَرْ
مِ الذي أَنْجَبَتْ بِهِ أسماءُ

ထို့ပြင် သင်၏တပည့် အဇ်-ဇူဘိုင်ရ်သည် မြင့်မြတ်သူ၏ဖခင်ဖြစ်ပြီး၊ အစ်မာက မွေးဖွားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

وَالصَّفِيَّيْنِ تَوْأَمِ الفضل سَعْدٍ
وسَعِيدٍ إنْ عُدَّتِ الأصْفياءُ

ထို့ပြင် ရွေးချယ်ခံရသူနှစ်ဦး၊ သီလ၏အမွှာညီအစ်ကိုများဖြစ်သော စအ်ဒ်နှင့် စအီးဒ်တို့သည် သန့်စင်သူများကို ရေတွက်ပါက ပါဝင်ကြ၏။

وابْنِ عَوْفٍ مَنْ هَوَّنَتْ نفسُه الدُّن
يَا بِبَذْلٍ يُمِدُّهُ إثْراءُ

ထို့ပြင် အိဗ်နု အောင်ဖ်သည် သူ၏စိတ်ဝိညာဉ်က ရက်ရောမှုဖြင့် လောကကို အထင်သေးခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ ထိုရက်ရောမှုကို သူ၏စည်းစိမ်ဥစ္စာက ထောက်ပံ့ခဲ့သည်။

والمُكَنَّى أبا عُبيْدَةَ إذْ يَعْ
زِي إليه الأمانةَ الأُمَناءُ

ထို့ပြင် အဘူ အူဘိုင်ဒါဟ်ဟု လူသိများသူသည် ယုံကြည်စိတ်ချရသူတို့က ယုံကြည်စိတ်ချရမှုဟု သတ်မှတ်ကြသူ ဖြစ်သည်။

وَبِعَمَّيْكَ نَيِّرَي فَلَكِ المَج
دِ وكلٌّ أتَاهُ منك إتاءُ

ထို့ပြင် သင်၏ဦးလေးနှစ်ဦးအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဂုဏ်ကျက်သရေဂလက်ဆီ၏ အလင်းရောင်နှစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ သင်ထံမှ ကောင်းချီးမင်္ဂလာတို့သည် တစ်ဦးစီထံသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

وبأمِّ السِّبْطَيْنِ زَوْجِ عَلِيٍّ
وَبَنِيها وَمَنْ حَوَتْهُ العَبَاءُ

ထို့ပြင် မြေးနှစ်ဦး၏မိခင်၊ အလီ၏ဇနီးနှင့် သူမ၏သားများအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဝတ်ရုံတော်က ဖုံးအုပ်ထားသူအားလုံးအားဖြင့်လည်းကောင်း (ကျိန်ဆိုပါ၏)။

وَبِأَزواجكَ اللَّواتي تَشَرَّفْ
ن بأنْ صانَهُنَّ منك بِناءُ

ထို့ပြင် သင်၏ဇနီးများအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ သူတို့သည် သင်ထံမှ အကာအကွယ်ပေးထားသော အဆောက်အအုံဖြင့် ဂုဏ်ပြုခံခဲ့ရသူများ ဖြစ်ကြသည်။

الأمانَ الأمانَ إنَّ فُؤادِي
من ذُنوبٍ أَتَيْتُهُنَّ هَواءُ

ခိုလှုံရာ၊ ခိုလှုံရာ။ အကြောင်းမှာ ကျွန်ုပ်၏နှလုံးသားသည် ကျွန်ုပ်ကျူးလွန်ခဲ့သော အပြစ်များကြောင့် လုံးဝပွင့်လင်းနေပြီး တုန်လှုပ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

قد تَمَسَّكْتُ مِنْ وِدَادِكَ بالحَب
لِ الذي اسْتَمْسَكَتْ به الشفَعاءُ

ကျွန်ုပ်သည် သင်၏မေတ္တာကြိုးကို မြဲမြံစွာ ဆုပ်ကိုင်ထားခဲ့ပြီ၊ ထိုကြိုးသည် ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးသူအားလုံးတို့ မြဲမြံစွာ ဆုပ်ကိုင်ထားခဲ့သော ကြိုးပင် ဖြစ်သည်။

وَأبى اللَّهُ أنْ يَمَسَّنِيَ السُّو
ءُ بحالٍ وَلِي إليك الْتِجاءُ

အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် မည်သည့်ဘေးအန္တရာယ်မျှ ကျွန်ုပ်အား ထိခိုက်ခြင်းငှာ ငြင်းဆန်တော်မူပြီ၊ အကြောင်းမှာ ကျွန်ုပ်သည် သင်၌ ခိုလှုံခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

قد رَجَوْناكَ للأُمورِ الّتي أب
رَدُها فِي فُؤَادِنا رَمْضاءُ

ကျွန်ုပ်တို့သည် အရေးကိစ္စအားလုံးအတွက် သင်၌ မျှော်လင့်ချက်ထားရှိခဲ့ကြပြီ၊ အသေးငယ်ဆုံးသော ကိစ္စပင်လျှင် ကျွန်ုပ်တို့၏နှလုံးသားထဲတွင် ပူလောင်သော သဲများကဲ့သို့ ခံစားရသော်လည်း ဖြစ်သည်။

وَأَتَيْنا إليكَ أَنْضاءَ فَقْرٍ
حَمَلَتْنا إلى الغِنَى أَنْضاءُ

ကျွန်ုပ်တို့သည် ဆင်းရဲမွဲတေမှုကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်စွာဖြင့် သင်ထံသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြပြီ၊ အကြောင်းမှာ ဤပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု အခြေအနေသည်ပင် ကျွန်ုပ်တို့အား စစ်မှန်သော ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

وانْطَوَتْ في الصُّدُورِ حاجاتُ نفسٍ
ما لها عَنْ نَدَى يَدَيْكَ انْطِوَاءُ

ကျွန်ုပ်တို့၏နှလုံးသားများအတွင်း၌ စိတ်ဝိညာဉ်၏ လိုအပ်ချက်များ ဖုံးကွယ်နေပြီး၊ ထိုလိုအပ်ချက်များကို သင်၏လက်တော်တို့၏ ရက်ရောမှုမှတစ်ပါး ဖြေရှင်းနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ခြင်း မရှိပါ။

فأَغِثْنَا يَا مَنْ هُوَ الغَوثُ والغَيْ
ثُ إذا أَجْهَدَ الورَى اللّأْوَاءُ

ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့အား ကူညီမစတော်မူပါ၊ အို ကူညီမစသူနှင့် သက်သာရာရစေသော မိုးရေကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ် ﷺ၊ လူသားမျိုးနွယ်သည် ဒုက္ခဆင်းရဲကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေချိန်တွင် ဖြစ်သည်။

وَالجَوَادُ الذِي به تُفْرَجُ الغُم
مَةُ عَنا وتُكْشَفُ الحَوْباءُ

ထို့ပြင် ကျွန်ုပ်တို့ထံမှ ဆင်းရဲဒုက္ခများကို သက်သာစေပြီး ဘေးအန္တရာယ်များကို ဖယ်ရှားပေးသော ရက်ရောသူ ဖြစ်သည်။

يا رحيماً بالمؤمنين إذا ما
ذَهِلَت عن أبنائها الرُّحَماءُ

အို ယုံကြည်သူတို့အပေါ် သနားကြင်နာသူ၊ လူတို့အနက် အသနားကြင်နာဆုံးသူများပင် မိမိတို့၏သားသမီးများကို မေ့လျော့နေချိန်တွင်ပင် ဖြစ်သည်။

يا شفيعاً في المُذنبين إذا أش
فقَ مِنْ خَوفِ ذَنْبِهِ البُرَآءُ

အို အပြစ်သားတို့အတွက် ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးသူ၊ အပြစ်ကင်းစင်သူတို့ပင် မိမိတို့၏အပြစ်များကြောင့် ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်နေချိန်တွင်ပင် ဖြစ်သည်။

جُدْ لعاصٍ ومَا سِوايَ هُوَ العا
صِي وَلكنْ تَنَكُّرِي اسْتِحْياءُ

အပြစ်သားတစ်ဦးအပေါ် ရက်ရောတော်မူပါ၊ ကျွန်ုပ်သည် အမှန်တကယ် အပြစ်သားဖြစ်သော်လည်း၊ ကျွန်ုပ်၏ငြင်းဆိုမှုသည် ရှက်ရွံ့ခြင်း၏ ကန့်လန့်ကာမျှသာ ဖြစ်သည်။

وتَدَارَكْهُ بالعناية ما دا
مَ له بالذِّمامِ منك ذماءُ

သူသည် သင်၏အကာအကွယ်နှင့် ပဋိညာဉ်၏ အကြွင်းအကျန်တစ်ခုခုကို ထိန်းသိမ်းထားသရွေ့ သင်၏ဂရုစိုက်မှုဖြင့် သူ့ထံ ရောက်ရှိတော်မူပါ။

أخَّرَتْهُ الأعمالُ والمالُ عَمَّا
قدَّمَ الصَّالحُونَ والأغنياءُ

သူ၏လုပ်ရပ်များနှင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့သည် ဖြောင့်မတ်သူများနှင့် ချမ်းသာသူတို့ တင်ပြခဲ့သော ကောင်းမှုများမှ သူ့အား တားဆီးထားခဲ့သည်။

كل يومٍ ذُنُوبُهُ صاعداتٌ
وعليها أنفاسُهُ صُعَدَاءُ

နေ့စဉ်နှင့်အမျှ သူ၏အပြစ်များသည် မြင့်တက်လျက်ရှိပြီး၊ သူ၏သက်ပြင်းများသည် ထိုအပြစ်တို့၏ဝန်ပိမှုအောက်တွင် လေးလံနေသည်။

أَلِفَ البِطْنَةَ المُبَطِّئَة السَّيْ
رِ بدار بها البِطانُ بِطَاءُ

သူသည် ခရီးကို နှေးကွေးစေသော အစားကြီးခြင်းကို အကျင့်ဖြစ်ခဲ့သည်၊ ထိုနေရာသည် အစားကြီးသူတို့သည် မွေးရာပါ ပျင်းရိလေးကန်သော နေရာတွင် ဖြစ်သည်။

فَبَكَى ذَنْبَهُ بِقَسْوَةِ قَلْبٍ
نَهَتِ الدَّمْعَ فالبُكاءُ مُكاءُ

ထို့ကြောင့် သူသည် သူ၏အပြစ်အတွက် မျက်ရည်များကို တားမြစ်ထားသော ခက်ထန်သောနှလုံးသားဖြင့် ငိုကြွေးခဲ့ရာ၊ သူ၏ငိုကြွေးသံသည် အချည်းနှီးသော အသံမျှသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။

وغَدَا يَعْتِبُ القَضَاءُ ولا عذ
ر لعاص فيما يسوق القضاءُ

ထို့ပြင် သူသည် ဘုရားသခင်၏ အမိန့်တော်ကို အပြစ်တင်စပြုခဲ့သည်၊ သို့သော် ကံကြမ္မာက ဆောင်ကြဉ်းလာသောအရာ၌ အပြစ်သားအတွက် ဆင်ခြေမရှိပါ။

أوثقته من الذنوب دُيُونٌ
شَدَّدَتْ فِي اقْتِضائِها الغُرَماءُ

အပြစ်ကြွေးမြီတို့က သူ့အား ချည်နှောင်ထားပြီး၊ ကြွေးရှင်တို့သည် သူတို့၏ပေးချေမှုကို မဆုတ်မနစ် တောင်းဆိုနေကြသည်။

ما لَهُ حِيلَةٌ سِوَى حِيلَةِ المُو
ثَقِ إِمَّا تَوَسُّلٌ أَوْ دُعَاءُ

သူသည် ချည်နှောင်ခံထားရသူတစ်ဦး၏ နည်းလမ်းမှတစ်ပါး အခြားနည်းလမ်းမရှိ၊ ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးရန် တောင်းဆိုခြင်း သို့မဟုတ် ဆုတောင်းခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

رَاجِياً أَنْ تعودَ أعمالُه السُّو
ءُ بِغُفْرَانِ اللَّهِ وَهْيَ هَباءُ

သူ၏မကောင်းမှုလုပ်ရပ်များသည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ ခွင့်လွှတ်မှုဖြင့် အချည်းနှီးဖြစ်သွားလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်လျက်။

أَوْ تُرَى سَيِّئاتُهُ حَسَناتٍ
فيقَالُ اسْتحالتِ الصَّهْباءُ

သို့မဟုတ် သူ၏အမှားများကို ကောင်းမှုအဖြစ် ရှုမြင်ကြပြီး၊ စပျစ်နီဝိုင်ပင် ပြောင်းလဲသွားပြီဟု ကြွေးကြော်ကြသလော။

كلُّ أمْرٍ تُعنَى به تُقْلَبُ الأعْ
يانُ فيه وتَعْجَبُ البُصَراءُ

ကိုယ်တော် ﷺ အာရုံစိုက်သည့် ကိစ္စတိုင်းသည် ၎င်း၏အနှစ်သာရများ ပြောင်းလဲသွားသည်ကို မြင်ရပြီး၊ ထက်မြက်သော ဉာဏ်ပညာရှိသူများကို အံ့အားသင့်စေပါသည်။

رُبَّ عَيْنٍ تَفَلْتَ في مائها المِلْ
حِ فأضْحَى وَهْوَ الفُراتُ الرَّوَاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ တံတွေးထွေးချလိုက်သော ရေငန်စမ်းရေတွင်း မည်မျှများပြားစွာသည် ထို့နောက် ချိုမြိန်သော၊ စီးဆင်းနေသော ယူဖရေးတီးမြစ် ဖြစ်လာခဲ့ပါသနည်း။

آهِ مِما جَنَيْتُ إنْ كانَ يُغْنِي
ألِفٌ مِنْ عَظيمِ ذنْبٍ وهاءُ

အို၊ ကျွန်ုပ်ကျူးလွန်ခဲ့သော အရာများမှ၊ ကြီးမားသော အပြစ်တစ်ခု၏ အစိတ်အပိုင်းမျှသာပင် လုံလောက်မည်ဆိုလျှင်!

أرْتَجِي التَّوْبَةَ النَّصُوحَ وفِي القَلْ
بِ نفَاقٌ وفي اللسانِ رِياءُ

ကျွန်ုပ်သည် စစ်မှန်သော နောင်တရခြင်းကို တောင့်တသော်လည်း၊ ကျွန်ုပ်၏နှလုံးသားတွင် ဟန်ဆောင်မှုရှိပြီး၊ ကျွန်ုပ်၏လျှာပေါ်တွင် ကြွားဝါမှုရှိနေပါသည်။

ومتى يَسْتَقيمُ قَلْبِي ولِلْجِسْ
مِ اعْوِجَاجٌ مِنْ كَبْرتي وانْحِناءُ

ကျွန်ုပ်၏ခန္ဓာကိုယ်သည် အိုမင်းခြင်းနှင့် အားနည်းခြင်းတို့ကြောင့် ကွေးကောက်နေချိန်တွင်၊ ကျွန်ုပ်၏နှလုံးသားသည် မည်သည့်အချိန်၌ ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်မည်နည်း။

كُنْتُ في نَوْمَةِ الشَّبابِ فما اسْتَيْ
قَظْتُ إِلَّا ولِمَّتي شَمْطاءُ

ကျွန်ုပ်သည် လူငယ်ဘဝ၏ အိပ်စက်ခြင်း၌ နစ်မြုပ်နေခဲ့ပြီး၊ ကျွန်ုပ်၏ဆံပင်များ ဖြူဖွေးလာမှသာ နိုးထခဲ့ပါသည်။

وتمادَيْتُ أَقْتَفي أَثَرَ القَوْ
مِ فطالَتْ مَسَافَةٌ واقْتِفَاءُ

ကျွန်ုပ်သည် အခြားသူများ၏ ခြေရာကို လိုက်လံခဲ့ရာ၊ ခရီးနှင့် လိုက်လံရှာဖွေမှုသည် အလွန်ရှည်လျားသွားခဲ့ပါသည်။

فوَرا السائرينَ وهْوَ أمامِي
سُبُلٌ وَعْرَةٌ وأرضٌ عَراءُ

ဖြောင့်မတ်သော ခရီးသွားများ၏ နောက်တွင်၊ သို့သော် ကျွန်ုပ်ရှေ့တွင်မူ ကြမ်းတမ်းသော လမ်းများနှင့် ခြောက်သွေ့၊ လူသူကင်းမဲ့သော မြေများ ရှိနေပါသည်။

حَمِدَ المُدلِجونَ غِبَّ سُرَاهُم
وكَفَى مَنْ تَخَلَّف الإِبْطاءُ

ညဉ့်နက်သန်းခေါင်အထိ ကြိုးစားပမ်းစား ခရီးနှင်ခဲ့သူများသည် ၎င်းတို့၏ခရီးပြီးနောက် ချီးမွမ်းခြင်းကို ခံရပြီး၊ နောက်ကျကျန်ခဲ့သူများအတွက်မူ ထိုနှောင့်နှေးမှုသည်ပင် လုံလောက်သော အကျိုးဆက် ဖြစ်ခဲ့သည်။

رِحلةٌ لَمْ يَزَلْ يُفنِّدني الصَّي
فُ إِذَا مَا نَوَيْتُها والشِّتاءُ

ဤခရီးသည် ကျွန်ုပ်သွားရန် ရည်ရွယ်တိုင်း နွေရာသီက အမြဲတားဆီးပြီး၊ ဆောင်းရာသီကလည်း ထိုနည်းတူပင်။

يَتَّقِي حُرُّ وجْهِي الحَرَّ والبَرْ
دَ وَقَدْ عَزَّ مِنْ لَظى الاتِّقاءُ

ကျွန်ုပ်၏ မြင့်မြတ်သော မျက်နှာသည် အပူနှင့် အအေး နှစ်မျိုးလုံးကို ရှောင်ရှားလိုသော်လည်း၊ ပြင်းထန်သော မီးတောက်များမှ ကာကွယ်ရန် အလွန်ခက်ခဲနေပါသည်။

ضِقْتُ ذَرْعاً مِمَّا جَنَيْتُ فَيوْمِي
قَمْطَرِيرٌ وليلَتي دَرْعاءُ

ကျွန်ုပ်ကျူးလွန်ခဲ့သော အရာများကြောင့် အလွန်အမင်း စိတ်ဆင်းရဲရပြီး၊ ကျွန်ုပ်၏နေ့ရက်သည် မှောင်မိုက်၍ ညသည်လည်း အမှောင်ဖုံးနေပါသည်။

وَتَذَكَّرْتُ رَحْمَةَ اللَّهِ فالبِش
رُ لِوَجْهِي أنّى انْتَحَى تِلْقاءُ

ထို့နောက် ကျွန်ုပ်သည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ ကရုဏာတော်ကို သတိရမိရာ၊ ကျွန်ုပ်၏မျက်နှာသည် မည်သည့်ဘက်သို့ လှည့်လှည့် ပျော်ရွှင်မှုဖြင့် လင်းလက်လာခဲ့သည်။

فألحَّ الرَّجاء والخوفُ بالقَلْ
بِ ولِلْخَوفِ والرَّجا إِخْفاءُ

ထို့ကြောင့် မျှော်လင့်ခြင်းနှင့် ကြောက်ရွံ့ခြင်းတို့သည် ကျွန်ုပ်၏နှလုံးသား၌ ဆက်လက်တည်ရှိနေပြီး၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် မျှော်လင့်ခြင်း နှစ်ခုစလုံးတွင် သိမ်မွေ့သော ဖုံးကွယ်မှုများ ရှိနေသည်။

صَاحِ لا تأسَ إنْ ضَعُفْتَ عَنِ الطَّا
عةِ واسْتَأْثَرَتْ بها الأقوياءُ

အဆွေ၊ သင်သည် နာခံမှု၌ အားနည်းနေပြီး၊ အားကောင်းသူများကသာ ၎င်းကို လက်ဝါးကြီးအုပ်ထားသည်ဆိုလျှင် စိတ်ဓာတ်မကျပါနှင့်။

إنَّ للَّهِ رَحمةً وأحَقُّ ال
ناسِ منه بالرَّحمةِ الضُّعَفَاءُ

အမှန်စင်စစ် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၌ ကရုဏာတော်ရှိပြီး၊ ကိုယ်တော်၏ ကရုဏာတော်ကို အထိုက်အသင့်ဆုံးသူများမှာ အားနည်းသူများပင် ဖြစ်သည်။

فابقَ في العُرْجِ عندَ مُنْقَلَبِ الذَّوْ
دِ ففِي العَوْدِ تَسْبِقُ العَرْجاءُ

ထို့ကြောင့် နွားအုပ်လှည့်သည့်နေရာ၌ ခြေမသန်စွမ်းသူများကြားတွင် ဆက်လက်နေပါ၊ အကြောင်းမှာ ပြန်လာသည့်အခါ ခြေမသန်စွမ်းသူသည်ပင် ကျော်တက်သွားနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

لا تَقُلْ حاسداً لِغَيْرِك هذَا
أثْمَرَتْ نَخْلَهُ ونَخْلِي عَفاءُ

အခြားသူတစ်ဦးကို မနာလိုစိတ်ဖြင့် "သူ၏စွန်ပလွန်ပင်သည် အသီးသီးပြီး၊ ကျွန်ုပ်၏စွန်ပလွန်ပင်မှာမူ အသီးမသီးပါ" ဟု မပြောပါနှင့်။

وائْتِ بالمَسْتَطاع مِنْ عَمَل البر
ر فقدْ يُسْقِطُ الثِّمارَ الإِتاءُ

သင်တတ်နိုင်သမျှ ကောင်းမှုကုသိုလ်များကို ပြုလုပ်ပါ၊ အကြောင်းမှာ အသီးအနှံများစွာရှိသော်လည်း အချို့သည် ကြွေကျနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

وبِحُبِّ النبيِّ فابْغِ رِضَى الل
هِ فَفِي حُبِّهِ الرِّضا والحِبَاءُ

ထို့ကြောင့် တမန်တော် ﷺ ကို ချစ်ခြင်းဖြင့် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ နှစ်သက်မှုကို ရှာဖွေပါ၊ အကြောင်းမှာ ကိုယ်တော်ကို ချစ်ခြင်း၌ ဘုရားသခင်၏ နှစ်သက်မှုနှင့် များပြားသော ဆုလာဘ်များ နှစ်မျိုးလုံးကို တွေ့ရှိရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

يا نبيَّ الهُدَى اسْتِغَاثَةَ مَلْهو
فٍ أَضَرَّتْ بحالِه الحوْبَاءُ

အို လမ်းညွှန်မှု၏ တမန်တော် ﷺ၊ ဤသည်မှာ ပြင်းထန်စွာ စိတ်ဆင်းရဲနေသူတစ်ဦး၏ လှိုက်လှဲသော တောင်းပန်မှုဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏အခြေအနေသည် အပြစ်များကြောင့် ဆိုးရွားစွာ ထိခိုက်နေပါသည်။

يَدَّعِي الحُبَّ وهْوَ يأْمُرُ بالسُّو
ءِ ومَنْ لِي أنْ تَصْدُقَ الرَّغْبَاءُ

သူသည် ချစ်သည်ဟု ဆိုသော်လည်း မကောင်းမှုကို အမိန့်ပေးနေပြီး၊ ကျွန်ုပ်၏ စစ်မှန်လိုသော ဆန္ဒသည် မည်သို့လျှင် မှန်ကန်နိုင်မည်နည်း။

أَيُّ حُبٍّ يَصِحُّ منه وطَرْفِي
لِلْكَرَى واصِلٌ وطَيْفُكَ رَاءُ

အိပ်စက်ခြင်းသို့ အမြဲတစေ မျက်စိကျနေသူထံမှ မည်သည့်စစ်မှန်သော ချစ်ခြင်းမေတ္တာ ထွက်ပေါ်လာနိုင်မည်နည်း၊ ကိုယ်တော် ﷺ ၏ မင်္ဂလာရှိသော ရုပ်ပုံတော်ကို အမြဲတစေ မြင်တွေ့နေရချိန်တွင်ပင်။

ليت شِعرِي أَذَاكَ مِنْ عُظمِ ذَنْبٍ
أمْ حُظُوظُ المُتَيَّمِينَ حُظَاءُ

ဤအခြေအနေသည် ကျွန်ုပ်၏အပြစ်ကြီးမားမှုကြောင့်လား၊ သို့မဟုတ် ဤအရာများသည် စိတ်အားထက်သန်စွာ ဆည်းကပ်သူများ၏ ကံကြမ္မာအရ ရရှိသော အစိတ်အပိုင်းများသာလားဟူသည်ကို ကျွန်ုပ်သိလိုလှပါသည်။

إنْ يكُنْ عُظْمُ زَلَّتي حَجْبَ رُؤْيَا
كَ فقدْ عَزَّ داءَ قلبي الدَّواءُ

ကျွန်ုပ်၏ပြစ်မှုကြီးမားမှုက ကိုယ်တော် ﷺ ကို မြင်တွေ့ရခြင်းမှ ကျွန်ုပ်ကို ကာဆီးထားသည်ဆိုလျှင်၊ ကျွန်ုပ်၏နှလုံးသားဝေဒနာအတွက် ကုထုံးသည် လုံးဝမရနိုင်တော့ပါ။

كيف يَصدا بالذَّنْبِ قلبُ مُحِبٍّ
وله ذِكْرُكَ الجميلُ جِلاءُ

ချစ်သူတစ်ဦး၏နှလုံးသားသည် အပြစ်ဖြင့် မည်သို့ညစ်နွမ်းနိုင်မည်နည်း၊ ကိုယ်တော် ﷺ ၏ လှပသော အမှတ်ရခြင်းက ၎င်း၏တောက်ပသော အရောင်တင်ဆေးအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေချိန်တွင်။

هذه عِلَّتي وأنت طبيبي
ليسَ يَخفَى عليك في القلبِ داءُ

ဤသည်မှာ ကျွန်ုပ်၏ရောဂါဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်တော် ﷺ သည် ကျွန်ုပ်၏ဆရာဝန်ဖြစ်ပါသည်၊ အကြောင်းမှာ နှလုံးသား၏ မည်သည့်ရောဂါမျှ ကိုယ်တော်၏ အသိပညာမှ ဖုံးကွယ်ထား၍ မရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ومِنَ الفَوْزِ أنْ أبُثَّكَ شكوَى
هِيَ شكوَى إليكَ وهْيَ اقْتضاءُ

ကျွန်ုပ်၏ညည်းညူမှုကို ကိုယ်တော် ﷺ ထံ ဖွင့်ဟပြောဆိုနိုင်ခြင်းသည် အမှန်ပင် အောင်ပွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်တော်ထံသို့ ဦးတည်သော ညည်းညူမှုသည် တရားမျှတသော တောင်းဆိုမှုတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

ضُمِّنتها مَدَائح مُستطابٌ
فيك منها المَديحُ والإصغاءُ

ကျွန်ုပ်သည် ၎င်းအတွင်း၌ ချီးမွမ်းမှုများကို ထည့်သွင်းထားပြီး၊ ကိုယ်တော် ﷺ ထံသို့ ဦးတည်သည့်အခါ ချီးမွမ်းခန်းနှင့် အာရုံစိုက်နားထောင်ခြင်း နှစ်ခုစလုံးသည် နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းပါသည်။

قلما حاوَلتْ مَدِيحكَ إِلّا
سَاعَدَتْهَا مِيمٌ ودالٌ وحَاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ ကို ချီးမွမ်းရန် ကျွန်ုပ်ကြိုးစားသည့်အခါတိုင်း မင်မ်၊ ဒယ်လ် နှင့် ဟာ အက္ခရာများက ကျွန်ုပ်၏ကြိုးပမ်းမှုကို အသင့်အတင့် ကူညီပေးခဲ့သည်မှာ ရှားပါးလှပါသည်။

حقَّ لِي فيكَ أنْ أُسَاحِلَ قوْماً
سَلَّمَتْ منهم لَدَلْوِي الدِّلاءُ

ကိုယ်တော် ﷺ နှင့်ပတ်သက်၍ ကျွန်ုပ်၏တရားမျှတသော တောင်းဆိုချက်မှာ၊ ကဗျာစွမ်းရည်၌ ကျွန်ုပ်၏ပုံးကို လက်လျှော့ခဲ့သော ကဗျာဆရာများနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ရန်ဖြစ်သည်။

إنَّ لِي غيرةً وقد زَاحَمَتْني
في معاني مَديحِكَ الشُّعراءُ

အမှန်စင်စစ် ကျွန်ုပ်၌ ပြင်းပြသော မနာလိုစိတ်ရှိပါသည်၊ အကြောင်းမှာ အခြားကဗျာဆရာများသည် ကိုယ်တော် ﷺ ၏ ချီးမွမ်းခြင်း၏ နက်နဲသော အဓိပ္ပာယ်များကို ဖော်ကျူးရာတွင် ကျွန်ုပ်နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ولقلبي فيك الغُلوُّ وأنَّى
لِلِساني في مَدْحِكَ الغُلواءُ

ကျွန်ုပ်၏နှလုံးသားသည် ကိုယ်တော် ﷺ အပေါ် အလွန်အမင်း ချစ်ခြင်းမေတ္တာကို ပိုင်ဆိုင်ထားသော်လည်း၊ ကိုယ်တော်ကို ချီးမွမ်းရာတွင် ကျွန်ုပ်၏လျှာသည် ထိုမျှလောက် အစွန်းရောက်အောင် မည်သို့ရောက်ရှိနိုင်မည်နည်း။

فأَثِبْ خاطِراً يَلَذُّ له مَدْ
حُك عِلْماً بأَنه اللَّأْلاءُ

ထို့ကြောင့် ကိုယ်တော် ﷺ ၏ ချီးမွမ်းခြင်း၌ နှစ်သက်မှုကို တွေ့ရှိသော စိတ်ကို ဆုချပါ၊ ထိုချီးမွမ်းခြင်းသည် စစ်မှန်သော တောက်ပမှုဖြစ်ကြောင်း အပြည့်အဝ သိရှိထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

حاكَ مِنْ صَنْعَةِ القَرِيض بُرُوداً
لَكَ لم تحْكِ وشْيَها صَنْعَاءُ

၎င်းသည် ကဗျာအနုပညာမှ ကိုယ်တော် ﷺ အတွက် ခမ်းနားထည်ဝါသော အဝတ်တန်ဆာများကို ရက်လုပ်ထားပြီး၊ ၎င်း၏ရှုပ်ထွေးသော ပန်းထိုးလက်ရာကို ဆာနာမြို့မှ ကျွမ်းကျင်သော ပန်းထိုးသမားများပင် တုပ၍ မရနိုင်ပါ။

أعجزَ الدُّرَّ نَظمُهُ فاستوتْ في
هِ اليَدَانِ الصَّناعُ والخَرْقَاءُ

၎င်း၏ဖွဲ့စည်းမှုသည် ပုလဲများကိုပင် မလုံလောက်အောင် ဖြစ်စေပြီး၊ ကျွမ်းကျင်သော လက်များနှင့် မကျွမ်းကျင်သော လက်များ နှစ်ခုစလုံးကို ၎င်း၏ဖန်တီးမှုတွင် တန်းတူဖြစ်စေသည်။

فَارْضَهُ أفْصَحَ امرئٍ نطقَ الضَّا
دَ فقامتْ تَغَارُ منها الظاءُ

ထို့ကြောင့် ၎င်းကို လက်ခံပါ၊ အို လူသားတို့တွင် အပြောအဆို အပြောင်မြောက်ဆုံး ကိုယ်တော် ﷺ၊ ကိုယ်တော်သည် ဒဒ် အက္ခရာကို အလွန်ပြည့်စုံစွာ အသံထွက်ခဲ့ရာ ဇာ အက္ခရာပင် မနာလိုစိတ်ဖြင့် ထရပ်ခဲ့ရပါသည်။

أبِذِكْرِ الآياتِ أُوفِيكَ مَدْحَاً
أيْنَ مِنى وأَيْنَ منها الوفَاءُ

ကျွန်ုပ်၏စွမ်းရည်သည် အလွန်ကန့်သတ်ထားပြီး၊ ၎င်းတို့မှ စစ်မှန်သော ပြည့်စုံမှုသည် မည်သည့်နေရာ၌ ရှိနေချိန်တွင်၊ ဘုရားသခင်၏ကျမ်းပိုဒ်များကို ဖော်ပြရုံဖြင့် ကိုယ်တော် ﷺ ကို အမှန်တကယ် ချီးမွမ်းနိုင်ပါမည်လော။

أمْ أُمَارِي بهِنَّ قَوْمَ نَبِيٍّ
ساءَ ما ظَنَّهُ بِيَ الأغبياءُ

သို့မဟုတ် ဤကျမ်းပိုဒ်များဖြင့် တမန်တော် ﷺ ၏ လူမျိုးများအား ကျွန်ုပ်ယှဉ်ပြိုင်သင့်ပါသလား၊ အသိပညာမဲ့သူများသည် ကျွန်ုပ်ကို အမှန်ပင် မည်မျှညံ့ဖျင်းစွာ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြပါသနည်း။

ولَكَ الأُمَّةُ التي غَبَطَتْهَا
بكَ لَمَّا أتيْتَها الأنبياءُ

အသင်ကြွရောက်လာသောအခါ ပရောဖက်များပင် မနာလိုဖြစ်ခဲ့ကြသည့် လူမျိုးသည် အသင်နှင့်သက်ဆိုင်ပါ၏။

لَمْ نَخَفْ بَعْدَكَ الضَّلالَ وفينا
وَارِثُوا نُورِ هَدْيِكَ العُلَماءُ

အသင်၏နောက်ပိုင်းတွင် ကျွန်ုပ်တို့သည် လမ်းမှားခြင်းကို မကြောက်ရွံ့တော့ပါ။ အကြောင်းမှာ အသင်၏လမ်းပြမှုအလင်းကို အမွေဆက်ခံသော ပညာရှင်များ ကျွန်ုပ်တို့အထဲ၌ ရှိနေသောကြောင့်တည်း။

فانْقَضَتْ آيُ الَانبياءُ وَآيا
تُكَ في الناس ما لَهُنَّ انْقضاءُ

ပရောဖက်တို့၏ နိမိတ်လက္ခဏာများသည် ကုန်ဆုံးသွားခဲ့ပြီဖြစ်သော်လည်း လူတို့အကြားရှိ အသင်၏နိမိတ်လက္ခဏာတို့မှာမူ အဆုံးမရှိပေ။

والكراماتَ منهمُ مُعجزاتٌ
حازَهَا مِنْ نَوَالِكَ الأولياءُ

ထိုသူတို့ထံမှ ထင်ရှားသော ကရာမတ်တို့သည် အသင်၏ကျေးဇူးတော်ကြောင့် သူတော်စင်များ ရရှိခဲ့သော အံ့ဖွယ်ရာများပင် ဖြစ်ကြ၏။

إنَّ مِنْ مُعجزاتِكَ العَجزَ عَنْ وص
فِكَ إذْ لا يَحُدُّهُ الإحصاءُ

အမှန်စင်စစ် အသင်၏မုအ်ဂျိဇာတ် (အံ့ဖွယ်ရာများ) ထဲမှ တစ်ခုမှာ အသင်၏ဂုဏ်ပုဒ်များကို ဖော်ပြရန် မစွမ်းဆောင်နိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်၏။ အကြောင်းမှာ မည်သည့်ရေတွက်မှုမျှ အသင်၏အနှစ်သာရကို မခြုံငုံနိုင်သောကြောင့်တည်း။

كيفَ يَسْتَوعِبُ الكلامُ سَجَايا
كَ وَهَلْ تَنْزِحُ البحار الرِّكَاءُ

မည်သို့လျှင် စကားလုံးသက်သက်ဖြင့် အသင်၏မြင့်မြတ်သော ဂုဏ်ပုဒ်များကို ခြုံငုံနိုင်ပါမည်နည်း။ ရေတိမ်ပိုင်းပင်လယ်များကို ကုန်အောင် ခန်းခြောက်စေနိုင်ပါမည်လော။

ليسَ مِنْ غايَةٍ لِوَصْفِكَ أَبغي
ها وللْقَوْلِ غايَةٌ وانتهاءُ

အသင်၏ဂုဏ်ပုဒ်များကို ဖော်ပြရာ၌ အဆုံးအစကို ကျွန်ုပ်မရှာဖွေပါ။ စကားပြောခြင်း၌မူ အဆုံးအစနှင့် ကန့်သတ်ချက်ရှိသော်လည်း ဖြစ်၏။

إنما فضلُكَ الزَّمَانُ وآيا
تُكَ فيما نَعُدُّهُ الآناءُ

အမှန်စင်စစ် အသင်၏ထူးမြတ်မှုသည် အချိန်ကာလကိုယ်တိုင်ပင် ဖြစ်ပြီး၊ အသင်၏နိမိတ်လက္ခဏာတို့သည် ကျွန်ုပ်တို့ရေတွက်နေသော အချိန်အခါများပင် ဖြစ်ကြ၏။

لَمْ أُطِلْ في تَعْدادِ مَدْحِكَ نُطْقي
ومُرادِي بذلك استقصاءُ

အသင်၏ချီးမွမ်းခန်းများကို ရေတွက်ရာ၌ ကျွန်ုပ်၏စကားကို မရှည်စေခဲ့ပါ။ သို့သော် ကျွန်ုပ်၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ ပြည့်စုံစွာ ဖော်ပြရန်ပင် ဖြစ်၏။

غير إنيَ ظمآنُ وَجْدٍ ومَا لي
بِقَليلٍ مِنَ الورودِ ارْتِواءُ

သို့သော် ကျွန်ုပ်သည် ပြင်းပြသောမေတ္တာဖြင့် ရေငတ်နေသူဖြစ်ပြီး၊ အနည်းငယ်မျှသော သောက်သုံးမှုဖြင့် ကျွန်ုပ်၏ရေငတ်ခြင်းကို မပြေစေနိုင်ပါ။

فسلامٌ عليك تَتْرَى مِنَ الل
هِ وَتَبْقَى به لَكَ البَأواءُ

ထို့ကြောင့် အသင် ﷺ အပေါ် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံမှ ငြိမ်းချမ်းသာယာခြင်းများ ဆက်တိုက်သက်ရောက်ပါစေ။ ထိုငြိမ်းချမ်းသာယာခြင်းဖြင့် အသင်၏ဘုန်းတော်သည် တည်တံ့ပါစေသတည်း။

وسلامٌ عليك منكَ فما غَي
رُك منه لكَ السلام كِفاءُ

အသင် ﷺ အပေါ် အသင်ကိုယ်တိုင်ထံမှ ငြိမ်းချမ်းသာယာခြင်း သက်ရောက်ပါစေ။ အကြောင်းမှာ ထိုငြိမ်းချမ်းသာယာခြင်းအတွက် အသင်မှတစ်ပါး အခြားမည်သူမျှ ထိုက်တန်သူမရှိသောကြောင့်တည်း။

وَسَلامٌ مِنْ كلِّ ما خَلَقَ الل
هُ لِتحْيا بِذِكْرِكَ الأملاءُ

အလ္လာဟ်အရှင်မြတ် ဖန်ဆင်းထားသမျှ အရာအားလုံးထံမှ ငြိမ်းချမ်းသာယာခြင်း သက်ရောက်ပါစေ။ သို့မှသာ မျိုးဆက်အပေါင်းတို့သည် အသင်၏အမှတ်ရမှုဖြင့် အသက်ရှင်နေနိုင်ကြမည် ဖြစ်၏။

وَصلاةٌ كالمِسْكِ تَحْمِله مِن
ني شمَالٌ إليكَ أَو نكْباءُ

ကတိုးနံ့သာကဲ့သို့သော ဆွလာဝါတ် (မေတ္တာပို့သမှု) သည် မြောက်လေ သို့မဟုတ် လေပြင်းဖြင့် ကျွန်ုပ်ထံမှ အသင် ﷺ ထံသို့ သယ်ဆောင်သွားပါစေသတည်း။

وَسَلامٌ عَلَى ضَرِيحِكَ تخْضَل
لُ به منه تُرْبَةٌ وَعْساءُ

အသင် ﷺ ၏ ဂူဗိမာန်အပေါ် ငြိမ်းချမ်းသာယာခြင်း သက်ရောက်ပါစေ။ ထိုငြိမ်းချမ်းသာယာခြင်းဖြင့် ၎င်း၏နူးညံ့သော သဲမြေသည် စိုစွတ်လာပါစေသတည်း။

وَثَنَاءٌ قَدَّمْتَ بينَ يَدَيْ نَجْ
وَايَ إذْ لم يكن لَديَّ ثَراءُ

ကျွန်ုပ်၌ စည်းစိမ်ဥစ္စာမရှိသောကြောင့် ကျွန်ုပ်၏ဆုတောင်းမေတ္တာမပြုမီ ကျွန်ုပ်ပေးအပ်ခဲ့သော ချီးမွမ်းခြင်းများလည်း သက်ရောက်ပါစေ။

ما أَقَامَ الصلاةَ مَنْ عَبَدَ الل
هِ وقامتْ بِربِّهَا الأشياءُ

အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ကို ကိုးကွယ်သူသည် ဆွလာတ် (ဝတ်ပြုဆုတောင်းခြင်း) ကို မည်မျှပြည့်စုံစွာ ထူထောင်ခဲ့ပါသနည်း။ အရာခပ်သိမ်းတို့သည် ၎င်းတို့၏အရှင်သခင်ဘေးတွင် ရပ်တည်နေကြစဉ်ပင် ဖြစ်၏။