Ghaybga imon

Dunyo faqat cheklangan his-tuyg'ularimiz qamrab olgan narsalardan iborat emas; haqiqat guvohlik olami — moddiy dunyodan — ancha kengdir. Ruh, u bizning hayotimiz siri, uning mohiyati bizning hissiy idrokimizdan yo'q bo'lsa ham, biz unga imon keltiramiz. Shunday qilib, ghaybga imon mu'minni ajratib ko'rsatadi; u moddiy dunyoning ortida turgan narsalarga Allohning haqqoniy xabariga asoslanib ishongan bo'lib, bu ishonchning eng oliy darajasidir.

Bu Allohning hikmati va marhamati bo'lib, U bizning aqlimiz yolg'iz idrok eta olmaydigan narsalardan bizni xabardor qilib qo'ydi, bu esa bizga o'zlarimizdan tashqaridan kelgan va'z—vahiylar orqali yetkazildi. Ushbu ilohiy xabarlar doimiy yo'llarni oldi, eng ulug'i esa Rasullarga farishtalar yuborilishi bo'lib, ular shariatni yetkazishdi; bu bizga moddiyat torligidan Allohni bilish va oxirat ishlari uchun kenglikka chiqish imkonini berdi.

Oliy axloq imoniy e'tiqod asosiga qurilmasa barqaror bo'lmaydi; Alloh uni sirida ham, oshkora ham ko'rayotganiga qat'iy ishongan mu'mingina yaxshilikka sodiq bo'lib, yomonlikdan tiyiladi, ister maqtov topmagan bo'lsin yoki topgan bo'lsin. Faqat moddiy sabablar bilan ishlarini bog'laydigan kishi esa o'zining shaxsiy manfaatlarining quliga aylanib qoladi va ruhiy yuksalish hamda oliy insoniy qadriyatlardan chetda qoladi.

Xulosa qilib aytganda, ghaybga imon koinot qonunlari bilan ziddiyatda emas; Alloh sabablar va natijalarni yaratuvchidir. Ba'zi odamlar fan bilan ayrim ghaibiy narsalar o'rtasida ziddiyat bor deb o'ylashadi, aslida bu tushunish yetishmovchiligining natijasidir. Masalan, ob-havo prognozi ghaibni idrok etish emas, balki Allohning moddiy hodisalardagi sunnatlarini kuzatib chiqarishdir; xuddi pochta kelishini ko'rib, uning kelishini oldindan xabar qilgandek.

إن العالم لا يقتصر على ما تدركه حواسنا المحدودة، فالحقيقة أوسع من عالم الشهادة المادي. فالروح، التي هي سر حياتنا، حقيقة قائمة نؤمن بها رغم غياب ماهيتها عن إدراكنا الحسي. وهكذا، يُعد الإيمان بالغيب تمييزاً للمؤمن، حيث يصدق بما وراء المادة اعتماداً على خبر الله الصادق، وهو أسمى مراتب اليقين.

من حكمة الله ورحمته بنا أن أخبرنا عما تعجز عقولنا عن إدراكه وحده، وذلك عبر رسالاته التي جاءت من خارج ذواتنا. وقد اتخذت هذه الأخبار الإلهية طرقاً ثابتة، أعظمها إرسال الملائكة إلى الرسل المصطفين لتبليغ الشريعة؛ ليكون ذلك بياناً لنا يخرجنا من ضيق المادة إلى رحابة المعرفة بالله والعمل لليوم الآخر.

إن الأخلاق الفاضلة لا تستقيم إلا إذا بُنيت على أساس العقيدة الإيمانية، فالمؤمن الذي يوقن بأن الله يراه في سره وعلانيته هو وحده الذي يلتزم الخير ويجتنب الشر، سواء وجد ثناءً أو لم يجد. أما من يربط أفعاله بالأسباب المادية وحدها، فإنه يظل أسيراً لمصالحه الشخصية، معرضاً عن الرقي الروحي والقيم الإنسانية السامية.

ختاماً، إن الإيمان بالغيب لا يتناقض مع السنن الكونية، فالله هو خالق الأسباب والمسببات. وما يظنه البعض تعارضاً بين العلم وبعض الغيبيات، هو في الحقيقة قصور في الفهم. فالنشرة الجوية مثلاً ليست إدراكاً للغيب، بل استقراءً لسنن الله في الظواهر المادية المشهودة، تماماً كمن يرى قدوم البريد ويخبر به قبل وصوله.