သူ၏ စကား၊ ပြုံးနှင့် ရယ်စရာများ ﷺ
စကားပြောရာ၌ ﷺ ၏ ဥပမာ
عائشة رضي الله عنها က ပြောသည်။ «رسول الله ﷺ သည် သင်တို့လို ဆက်တိုက်အကြောင်းရှင်း၍ မဟုတ်ဘဲ အပိုင်းဖြစ်၍ ခွဲခြားထားသော စကားဖြင့် ပြောဆိုတော်မူပြီး ထိုင်သူတိုင်း အမှတ်ရနိုင်စေသည်» [al-Bukhari, Muslim]။ ဟစံဘွန်း အလီ رضي الله عنهما ကို رسول الله ﷺ ၏ မိန့်ခွန်းအကြောင်း မေးသောအခါ၊ သူ၏ မိခင်သား ခင်ပွန်း Hind بن أبي هالة رضي الله عنه က ပြောသည်။ «كان ﷺ متواصل الأحزان، دائم الفكرة، ليست له راحة، طويل السكت، لا يتكلم في غير حاجة، يفتتح الكلام ويختمه باسم الله، ويتكلم بجوامع الكلم، كلامه فصل لا فضول ولا تقصير، جُلُّ ضحكه التبسم، يفتر عن مثل حب الغمام» — ထိုအဓိပ္ပါယ်ကို မြန်မာဘာသာဖြင့် အနီးကပ်ပြောရလျှင်၊ သူ ﷺ သည် စိတ်ဝမ်းနည်းမှုကို တစက်တစောင်း ဆက်ရှိသူ၊ အမြဲစဉ်းစားနေသူ၊ စိတ်ကျန်မှုမရှိဘဲ အပန်းမပေးနိုင်၊ ကြာရှည်တိတ်တမိသူ၊ မလိုအပ်လျှင် မပြောသူ၊ စကားကို ‘بسم الله’ ဖြင့် စတင်ကာ အဆုံးသတ်၍ အကျဉ်းချုံးနှင့် ပြောဆိုလာသူ၊ စကားမှာ အလွဲမရှိ၊ လုံးဝမလုပ်ဖျက်၊ သူ၏ ရယ်မောမှုမှ အများအားဖြင့် ပြုံးခြင်းသာ ဖြစ်ပြီး အဖြူလင်း၍ တောက်ပသမျှ မိုးတိမ်ရဲ့ ရောင်ရမ်းမှုကဲ့သို့ဖြစ်သောကြောင်း။
- သူ၏ စကားသည် ရှင်းလင်း၍ ခွဲခြားထားပြီး ထိုင်သူတိုင်း မှတ်မိနိုင်လောက်သည် [muttafaqun 'alayhi] عن عائشة رضي الله عنها
- သူသည် စကားတစ်မက်ကို သုံးကြိမ်ထပ်ခါပြော၍ အဓိပ္ပါယ်ကို ပို၍နားမလည်ခြင်းမှ ကာကွယ်တတ်သည် [al-Bukhari] عن أنس رضي الله عنه
- သူသည် ကြာရှည်တိတ်ဆိတ်နေတတ်သည် [Ahmad] عن جابر بن سمرة رضي الله عنه
- သူ၏ စကားများတွင် တစ်ကြောင်းချင်းစီကို သွေးစည်းစွာ၊ သင်္ချိုင်းတက်စွာ ပြောဆိုတတ်သည် [Abu Dawud]
- လိုအပ်ချက်မရှိလျှင် မပြောဘဲ တိုက်ပွားမှုမရှိဘဲ၊ တစ်စုံတစ်ယောက်အား မလျော့လျက် ဖျက်ဖျက်မပြော၊ မချီးမွမ်းလွန်းဘူး
သူ ﷺ ၏ ပြုံးခြင်းနှင့် ပျော်ရွှင်ခြင်း
عبدالله بن الحارث رضي الله عنه က ပြောသည်။ «ما رأيت أحداً أكثر تبسُّماً من رسول الله ﷺ» [al-Tirmidhi] (wa qala: hasan sahih)။ جابر بن سمرة رضي الله عنه က ဆိုသည်။ «كان رسول الله ﷺ لا يضحك إلا تبسماً» [al-Tirmidhi]။ جرير بن عبدالله رضي الله عنه က ဆိုသည်။ «ما حجبني النبي ﷺ منذ أسلمت، ولا رآني إلا تبسّم في وجهي» [al-Bukhari, Muslim]
- သူ ﷺ ၏ အများစုသော ရယ်မောခြင်းမှာ အပြုံးသာဖြစ်သည် — မိုးတိမ်၏ အဖြူလင်းနှင့် တောက်ပမှုကဲ့သို့ ခြားနားတတ်သည်
- သူသည် အမြဲပျော်ရွှင်၍ အ character သည် မလွယ်ကူသော အရင်းအမြစ်မရှိ၊ အပြုသဘောရပြီး နူးညံ့သောဘက်ရှိသူဟု علي بن أبي طالب رضي الله عنه က ဆိုသောတိုင်း
- သူ၏ မိတ်ဆွေများ ပြောဆိုရင်း သာမာန်ထက် မလွန်လျှင် သူ ﷺ သည် ပြုံးတတ်ခဲ့သည် [Ahmad]
- သူသည် မုန်ခါချင်းတင် စကားမပြောဘဲ မည်သည့် အရာကိုမဆို ပြောရာ၌ အမြဲပြုံးတတ်သည် [al-Tabarani] عن أبي الدرداء رضي الله عنه
သူ ﷺ ၏ ရယ်စရာများနှင့် ကြင်နာမှုများ
أنس رضي الله عنه က ပြောသည်။ «النبي ﷺ قال له: يا ذا الأذنين» ဟူ၍ သူကို ရယ်စရာဖြင့် နှုတ်ဆက်ခဲ့သည် [Ahmad, Abu Dawud, al-Tirmidhi]။ သို့သျောလည်း ﷺ သည် أنس ၏ အသေးငယ်သော အစ်ကိုထံ ဝင်လာစဉ်တွင် «يا أبا عمير، ما فعل النُّغير؟» ဟု ဆိုတတ်သည်။ [muttafaqun 'alayhi]။ တစ်ကြိမ် လူတစ်ယောက်က ဆိုသလို၊ «يا رسول الله إنك تداعبنا!» ဆိုသောအခါ ﷺ က ပြောသည်၊ «نعم غير أني لا أقول إلا حقاً» — အဓိပ္ပါယ်မှာ “ဟုတ်ကဲ့၊ သို့သော် ကျွန်တော်က အမှန်သာ ပြောပါသည်” [al-Tirmidhi]
- သူ ﷺ သည် ရယ်စရာပြောတတ်သော်လည်း အကိုင်အခုံမှာ အမှန်သာ ပြောတတ်သည် [al-Tirmidhi] عن أبي هريرة رضي الله عنه
- أنس ကို တစ်ခါ ပြောသည်။ «يا ذا الأذنين» — သည်နာမည်က လက်ချောင်းကို ချီးမြှင့်ပေးရန်ဖြစ်သည် [Abu Dawud]
- သူ ﷺ က တစ်ယောက်ထံ ပြောခဲ့သည်။ «إني حاملك على ولد ناقة» သို့မဟုတ် 'ငါ မင်းကို မိန်းမရာခိုင်ခြင်းအပေါ် တာဝန်ပေးနေသည်' ဟု၊ သူက ပြန်ဖြေလိုက်သည်။ «وهل تلد الإبل إلا النوق؟» — အဓိပ္ပါယ်: 'လွယ်ကူစွာပြောရမယ်ဆိုရင် ဧကရာဇ်များသည် မိန်းမများပဲ မွေးထုတ်သနည်း?' — [al-Tirmidhi]
- သူ ﷺ က အိုမေ့ဆီကို ပြောတော်မူသည်။ «الجنة لا تدخلها عجوز» ပြီးနောက် ရယ်ကာ ပြောသည်။ «تدخل شابة» — အဓိပ္ပါယ်မှာ 'နတ်ပြည်သို့ အိုမေမဟုတ်ဘဲ လူငယ်အဖြစ် ဝင်ရမည်' ဟုဆိုသည် [al-Tirmidhi] في الشمائل