قصيدة البُردة
الكواكب الدرية في مدح خير البرية — الإمام شرف الدين البوصيري (ت 696هـ)
أشهر قصائد المديح النبوي على الإطلاق، نظمها الإمام البوصيري رحمه الله بعد أن أصابه الفالج، فرأى النبي ﷺ في المنام يمسح على وجهه ويلقي عليه بردته، فقام وقد شُفي. سارت بها الركبان وشُرحت مئات الشروح وتُرجمت إلى لغات العالم.
Qasidat al-Burda — Imam Sharaf ad-Din al-Busiri
Het meest gerenommeerde profetische lofdicht ooit gecomponeerd, geschreven door Imam al-Busiri, moge Allah hem genadig zijn. Hij schreef het nadat hij verlamd raakte, na een droom waarin hij de Profeet ﷺ zijn gezicht zag strelen en zijn mantel over hem heen wierp, waarna hij volledig genezen ontwaakte. Dit gedicht heeft sindsdien wijd en zijd gereisd, honderden commentaren geïnspireerd en is vertaald in talloze talen over de hele wereld.
أمِنْ تذَكُّرِ جيرانٍ بذي سلمِ
مزجتَ دمعاً جرى من مقلةٍ بدمِIs het uit herinnering aan buren in Dhi Salam dat je tranen, die uit je oog vloeiden, met bloed hebt vermengd?
أمْ هبَّتِ الريحُ من تلقاءِ كاظمةٍ
وأوْمَضَ البَرْقُ في الظلْماءِ مِنْ إضَمِOf waaide de wind uit de richting van Kadhimah, en flitste de bliksem in de diepe duisternis vanuit Idham?
فما لعينيكَ إن قلتَ اكففا هَمَتا
ومَا لِقَلْبِك إنْ قُلْتَ اسْتَفِقْ يَهِمِWat scheelt je ogen dat ze stromen als je ze beveelt te stoppen, en wat scheelt je hart dat het verlangt als je het gebiedt te ontwaken?
أَيَحْسَبُ الصَّبُّ أنَّ الحُبَّ مُنْكتِمٌ
ما بَيْنَ مُنْسَجِم منهُ ومضطَرِمِDenkt de verliefde werkelijk dat liefde verborgen kan blijven, gezien de tranen die uit hem vloeien en het vuur dat in hem brandt?
لولاَ الهَوَى لَمْ تُرِقْ دَمْعاً عَلَى طَلَلٍ
ولا أرقتَ لذكرِ البانِ والعَلمِWare het niet om liefde, dan had je geen tranen vergoten over verlaten ruïnes, noch was je slapeloos geweest bij de vermelding van de Ban-boom of de bergtop.
فكيفَ تُنْكِرُ حُبَّا بعدَ ما شَهِدَتْ
بهِ عليكَ عدولُ الدَّمْعِ والسَّقَمHoe kun je dan een liefde ontkennen, wanneer de rechtvaardige getuigen van je tranen en je ziekte tegen je hebben getuigd?
وَأثْبَتَ الوجْدُ خَطَّيْ عَبْرَةٍ وضَنًى
مِثْلَ البَهارِ عَلَى خَدَّيْكَ والعَنَمِEn hartstocht heeft twee lijnen van tranen en uitmergeling op je wangen gegrift, gelijkend op de gele Bahar-bloem en de rode Anam-bessen.
نعمْ سرى طيفُ من أهوى فأرقني
والحُبُّ يَعْتَرِضُ اللَّذاتِ بالأَلَمِZeker, het spookbeeld van mijn geliefde bezocht me 's nachts en hield me wakker, want liefde plaatst onvermijdelijk pijn te midden van alle geneugten.
يا لائِمِي في الهَوَى العُذْرِيِّ مَعْذِرَةً
منِّي إليكَ ولو أنصفتَ لم تلُمِO jij die mij verwijt om mijn kuise liefde, ik bied je mijn verontschuldiging aan, hoewel je, als je werkelijk rechtvaardig was, geen fout zou vinden.
عَدَتْكَ حالِيَ لا سِرِّي بمُسْتَتِرٍ
عن الوُشاةِ ولادائي بمنحسمِMijn toestand is je duidelijk geworden; mijn geheim is niet verborgen voor de roddelaars, noch is mijn kwaal te genezen.
مَحَّضَتْنِي النُّصْحَ لكِنْ لَسْتُ أَسْمَعُهُ
إنَّ المُحِبَّ عَن العُذَّالِ في صَمَمِJe bood me oprecht advies, maar ik hoor het niet, want de minnaar is doof voor de woorden van zijn berispers.
إني اتهمتُ نصيحَ الشيبِ في عذلٍ
والشَّيْبُ أَبْعَدُ في نُصْحٍ عَنِ التُّهَمIk wantrouwde zelfs de raad van de ouderdom toen deze mij berispte, hoewel ouderdom in zijn advies het verst verwijderd is van verdenking.
فإنَّ أمَّارَتي بالسوءِ مااتعظتْ
من جهلها بنذيرِ الشيبِ والهرمِWant mijn ziel, die aanzet tot het kwade, liet zich niet vermanen, door haar onwetendheid over de waarschuwing van ouderdom en verval.
ولا أَعَدَّتْ مِنَ الفِعْلِ الجَمِيلِ قِرَى
ضيفٍ المَّ برأسي غير محتشمِNoch bereidde zij enige gastvrijheid van goede daden voor de gast van de ouderdom die schaamteloos mijn hoofd bezocht.
لو كنت أعلم أني ما أوقره
كتمت سرا بدا لي منه بالكتمHad ik geweten dat ik deze gast niet zou eren, dan had ik het geheim van zijn komst, dat mij duidelijk werd, verborgen gehouden.
من لي بِرَدِّ جماحٍ من غوايتها
كما يُرَدُّ جماحُ الخيلِ باللجمِWie kan mij helpen haar wildheid en waan te beteugelen, zoals de wildheid van paarden met teugels wordt beteugeld?
فلا تَرُمْ بالمعاصِي كَسْرَ شَهْوَتِها
إنَّ الطعامَ يُقَوِّي شهوةَ النهمِProbeer daarom haar verlangens niet te breken door zonden, want voedsel versterkt slechts de eetlust van de gulzigaard.
والنفسُ كالطفلِ إن تهملهُ شَبَّ على
حُبِّ الرَّضاعِ وإنْ تَفْطِمْهُ يَنْفَطِمEn de ziel is als een kind: als je het verwaarloost, zal het opgroeien met liefde voor het zogen, maar als je het speent, zal het gespeend worden.
فاصرفْ هواها وحاذرْ أنْ تُوَلِّيَهُ
إنَّ الهوى ما تولَّى يُصمِ أوْ يَصمِWend daarom haar verlangens af en pas op dat je haar geen gezag geeft, want verlangen, eenmaal gezag gegeven, zal ofwel doof maken of vernietigen.
وَراعِها وهيَ في الأعمالِ سائِمةٌ
وإنْ هِيَ اسْتَحْلَتِ المَرْعَى فلا تُسِمEn hoed haar terwijl zij vrij graast in daden, maar als zij de weide zoet vindt, laat haar dan niet verder grazen.
كَمْ حَسَّنَتْ لَذَّةٍ لِلْمَرءِ قاتِلَةً
من حيثُ لم يدرِ أنَّ السُّمَّ في الدَّسَمِHoe menig dodelijk genot heeft zich voor een mens verfraaid, die niet wist dat het gif verborgen lag in zijn aantrekkingskracht.
وَاخْشَ الدَّسائِسَ مِن جُوعٍ وَمِنْ شِبَع
فَرُبَّ مَخْمَصَةٍ شَرٌّ مِنَ التُّخَمِVrees de verraderlijke gevaren van zowel honger als verzadiging, want vaak zijn de gevaren van ontbering erger dan die van overdaad.
واسْتَفْرِغ الدَّمْعَ مِنْ عَيْنٍ قد امْتَلأتْ
مِنَ المَحارِمِ وَالْزَمْ حِمْيَةَ النَّدَمِLaat tranen overvloedig vloeien uit een oog dat verboden dingen heeft aanschouwd, en houd standvastig vast aan de onthouding die voortkomt uit oprecht berouw.
وخالفِ النفسَّ والشيطانَ واعصهما
وإنْ هُما مَحَّضاكَ النُّصحَ فاتهمVerzet je tegen je lagere zelf en Satan, en wees hen beiden ongehoorzaam, en zelfs als zij je oprecht advies lijken te geven, wantrouw het dan.
وَلا تُطِعْ منهما خَصْماً وَلا حَكمَاً
فأنْتَ تَعْرِفُ كيْدَ الخَصْمِ والحَكمِGehoorzaam geen van beiden, noch als tegenstander, noch als rechter, want je kent de listigheid van zowel de tegenstander als de scheidsrechter.
أسْتَغْفِرُ الله مِنْ قَوْلٍ بِلاَ عَمَلٍ
لقد نسبتُ به نسلاً لذي عقمِIk vraag Allah om vergeving voor woorden zonder daden, want daarmee heb ik nageslacht toegeschreven aan iemand die onvruchtbaar is.
أمرتكَ الخيرَ لكنْ ماائتمرتُ بهِ
وما استقمتُ فماقولي لك استقمِIk beval je het goede te doen, maar ik volgde mijn eigen raad niet op, noch bleef ik standvastig, dus hoe kan ik jou opdragen oprecht te zijn?
ولا تَزَوَّدْتُ قبلَ المَوْتِ نافِلةً
ولَمْ أُصَلِّ سِوَى فَرْضٍ ولَمْ أَصُمِIk verzamelde geen extra voorzieningen voor de dood, noch verrichtte ik gebeden buiten de verplichte, noch vastte ik.
ظلمتُ سُنَّةَ منْ أحيا الظلامَ إلى
أنِ اشْتَكَتْ قَدَماهُ الضُّرَّ مِنْ وَرَمIk heb onrecht gedaan aan de praktijk van hem ﷺ die de nachten levend hield in aanbidding, totdat zijn voeten klaagden over pijn door zwelling.
وشدَّ مِنْ سَغَبٍ أحشاءهُ وَطَوَى
تحتَ الحجارةِ كشحاً مترفَ الأدمِEn hij ﷺ spande zijn ingewanden aan van honger, en onder stenen bond hij ﷺ een zachte flank, gewend aan gemak.
وراودتهُ الجبالُ الُشُّمُّ من ذهبٍ
عن نفسهِ فأراها أيما شممِDe torenhoge bergen van goud verleidden hem ﷺ met betrekking tot zijn ziel, doch hij ﷺ toonde hen de grootste edelmoedigheid en minachting voor wereldse rijkdommen.
وأكَّدَتْ زُهْدَهُ فيها ضرورتهُ
إنَّ الضرورةَ لاتعدو على العصمِZijn eigen noodzaak bevestigde zijn ascetisme jegens hen, want ware noodzaak overwint de goddelijk beschermden niet.
وَكَيفَ تَدْعُو إلَى الدُّنيا ضَرُورَةُ مَنْ
لولاهُ لم تخرجِ الدنيا من العدمِEn hoe zou de noodzaak van hem ﷺ hem ooit tot deze wereld kunnen neigen, zonder wie de wereld zelf niet uit het niets zou zijn voortgekomen?
محمدٌ سيدُّ الكونينِ والثَّقَلَيْنِ
والفريقينِ من عُربٍ ومن عجمِMohammed ﷺ is de meester van de twee werelden, van djinn en mensheid, en van de twee volkeren, Arabieren en niet-Arabieren.
نبينَّا الآمرُ الناهي فلا أحدٌ
أبَرَّ في قَوْلِ «لا» مِنْهُ وَلا «نَعَمِ»Onze Profeet ﷺ is degene die beveelt en verbiedt, en niemand is oprechter in zijn uitspraken van 'nee' of 'ja' dan hij ﷺ.
هُوَ الحَبيبُ الذي تُرْجَى شَفَاعَتُهُ
لِكلِّ هَوْلٍ مِنَ الأهوالِ مُقْتَحَمِHij ﷺ is de geliefde wiens voorspraak wordt gezocht voor elke verschrikking onder de vreselijke rampen die moeten worden doorstaan.
دعا إلى اللهِ فالمستمسكونَ بهِ
مستمسكونَ بحبلٍ غيرِ منفصمِHij ﷺ riep op tot Allah, en zij die zich aan hem ﷺ vasthouden, houden zich inderdaad vast aan een onbreekbaar touw.
فاقَ النبيينَ في خلْقٍ وفي خُلُقٍ
ولمْ يدانوهُ في علمٍ ولا كَرَمِHij ﷺ overtrof alle profeten in zowel fysieke schepping als edel karakter, en niemand kon zijn ﷺ eminentie in kennis of vrijgevigheid benaderen.
وكلهمْ من رسول اللهِ ملتمسٌ
غَرْفاً مِنَ البَحْرِ أوْ رَشْفاً مِنَ الدِّيَمِEn allen, de profeten, zochten van de Boodschapper van Allah ﷺ slechts een schep uit zijn oceaan of een slok uit zijn overvloedige regens.
وواقفونَ لديهِ عندَ حَدِّهمِ
من نقطةِ العلمِ أومنْ شكلةِ الحكمِEn zij staan voor hem ﷺ op hun vastgestelde grens, puttend van hem ﷺ slechts een puntje van kennis of een enkel diakritisch teken van wijsheid.
فهْوَ الذي تَمَّ معناهُ وصُورَتُه
ثمَّ اصطفاهُ حبيباً بارىءُ النَّسمِHij ﷺ is degene wiens essentie en vorm volmaakt waren, die de Schepper van zielen vervolgens als Zijn geliefde verkoos.
مُنَّزَّهٌ عن شريكٍ في محاسنهِ
فَجَوْهَرُ الحُسْنِ فيهِ غيرُ مُنْقَسِمَHij ﷺ is vrij van elke partner in zijn deugden, want de essentie van schoonheid in hem is ondeelbaar.
دَعْ ما ادَّعَتْهُ النَّصارَى في نَبيِّهِمِ
وَاحكُمْ بما شِئْتَ مَدْحاً فيهِ واحْتَكِمِLaat varen wat de christenen over hun profeet beweerden, en oordeel dan zoals u wilt in zijn lof, en wees beslist in uw oordeel.
وانْسُبْ إلى ذاتِهِ ما شِئْتَ مِنْ شَرَفٍ
وَانْسُبْ إلى قَدْرِهِ ما شِئْتَ منْ عِظَمِSchrijf aan zijn wezen ﷺ alle eer toe die u wenst, en aan zijn status alle grootsheid die u begeert.
فإن فضلَ رسولِ اللهِ ليسَ لهُ
حَدٌّ فيُعْرِبَ عنه ناطِقٌ بفَمِWant de voortreffelijkheid van de Boodschapper van Allah ﷺ kent geen grens die een spreker met zijn mond zou kunnen uitdrukken.
لو ناسبتْ قدرهُ آياتهُ عظماً
أحيا اسمهُ حينَ يُدعى دارسَ الرِّممِAls zijn wonderen zijn immense status evenaarden, zou zijn naam, wanneer aangeroepen, vergane beenderen doen herleven.
لَمْ يَمْتَحِنَّا بما تعْمل العُقولُ بِهِ
حِرْصاً علينا فلمْ ولَمْ نَهَمِUit zorg voor ons beproefde hij ﷺ ons niet met zaken die de geest moeilijk kan bevatten, zodat wij noch verward noch verbijsterd raakten.
أعيا الورى فهمُ معانهُ فليس يُرى
في القُرْبِ والبعدِ فيهِ غير منفحِمِHet begrijpen van zijn betekenissen putte de hele schepping uit, zodat niemand, dichtbij of veraf, anders dan overweldigd door zijn essentie wordt gezien.
كالشمسِ تظهرُ للعينينِ من بُعُدٍ
صَغِيرَةٍ وَتُكِلُّ الطَّرْفَ مِنْ أممٍHij ﷺ is als de zon, die van verre klein lijkt voor de ogen, maar de blik vermoeit wanneer men haar van dichtbij aanschouwt.
وكيفَ يُدْرِكُ في الدُّنْيَا حَقِيقَتَهُ
قومٌ نيامٌ تسلَّوا عنهُ بالحُلُمِEn hoe kunnen mensen die slapen, afgeleid van hem ﷺ door dromen, ooit zijn ware werkelijkheid in deze wereld begrijpen?
فمبلغُ العلمِ فيهِ أنهُ بشرٌ
وأنهُ خيرُ خلقِ اللهِ كلهمِDe uiterste grens van kennis over hem ﷺ is dat hij een mens is, en dat hij de beste van alle schepselen van Allah is.
وَكلُّ آيِ أَتَى الرُّسْلُ الكِرامُ بها
فإنما اتَّصلتْ من نورهِ بهمِEn elk teken dat de edele boodschappers voortbrachten, was in waarheid met hen verbonden door zijn licht ﷺ.
فإنهُ شمسٌ فضلٍ همْ كواكبها
يُظْهِرْنَ أَنْوارَها للناسِ في الظُلَمWant hij ﷺ is de zon van voortreffelijkheid, en zij zijn haar sterren, die hun licht aan de mensen tonen te midden van de duisternis.
أكرمْ بخلقِ نبيٍّ زانهُ خُلُقٌ
بالحُسْنِ مُشْتَمِلٍ بالبِشْرِ مُتَّسِمِHoe edel is de schepping van een Profeet ﷺ, getooid met zulk een karakter, dat alle schoonheid omvat en gekenmerkt wordt door opgewektheid!
كالزَّهرِ في تَرَفٍ والبَدْرِ في شَرَفٍ
والبَحْر في كَرَمٍ والدهْرِ في هِمَمِHij ﷺ is als de bloem in tederheid, de volle maan in eer, de zee in vrijgevigheid, en de tijd zelf in hoge vastberadenheid.
كأنهُ وهو فردٌ من جلالتهِ
في عَسْكَرٍ حينَ تَلْقاهُ وفي حَشَمِAlsof hij ﷺ, hoewel alleen, door zijn majesteit te midden van een leger en gevolg verschijnt wanneer men hem ontmoet.
كَأَنَّما اللُّؤْلُؤُ المَكْنونُ في صَدَفِ
من معدني منطقٍ منهُ ومبتسمِHet is alsof de verborgen parel in zijn schelp voortkomt uit de twee bronnen van zijn spraak ﷺ en zijn glimlach.
لا طِيبَ يَعْدِلُ تُرْباً ضَمَّ أَعْظُمَهُ
طُوبَى لِمُنْتَشِقٍ منهُ ومُلْتَئِمGeen geur kan het stof evenaren dat zijn beenderen ﷺ omhelsde; gezegend is hij die ervan inademt en zich eraan vastklampt.
أبان مولدهُ عن طيبِ عُنصرهِ
يا طِيبَ مُبْتَدَإٍ منه ومُخْتَتَمِZijn geboorte ﷺ openbaarde de zuiverheid van zijn essentie; o, hoe zuiver is zijn begin en zijn einde!
يومٌ تفرَّسَ فيهِ الفرسُ أنهمُ
قد أنذروا بحلولِ البؤسِ والنقمِHet was een dag waarop de Perzen voorzagen dat zij gewaarschuwd waren voor de komst van ellende en wraak.
وباتَ إيوانُ كسرى وهو منصدعٌ
كشملِ أصحابِ كسرى غيرَ ملتئمِDe Iwan van Khosrow bracht die nacht gebarsten en versplinterd door, net als de verspreide vergadering van zijn metgezellen, nooit meer te herenigen.
والنَّارُ خامِدَةُ الأنفاس مِنْ أَسَفٍ
عليه والنَّهرُ ساهي العين من سدمِHet heilige vuur, als zuchtend van verdriet, lag uitgedoofd over hem, terwijl de rivier, dof van verdriet, leek op te drogen.
وساء ساوة أن غاضتْ بحيرتها
ورُدَّ واردها بالغيظِ حين ظمىَSawa was bedroefd toen haar meer opdroogde, en zij die kwamen drinken werden vol ergernis weggestuurd, hun dorst ongestild.
كأنَّ بالنارِ مابالماء من بللٍ
حُزْناً وبالماءِ ما بالنَّارِ من ضرمِHet was alsof het vuur, in zijn verdriet, de vochtigheid van water bezat, en het water, in zijn rouw, de verterende gloed van vuur.
والجنُّ تهتفُ والأنوار ساطعةٌ
والحَقُّ يَظْهَرُ مِنْ مَعْنىً ومِنْ كَلِمDe djinn riepen, en schitterende lichten straalden voort, terwijl de Waarheid zich begon te manifesteren door zowel haar diepe betekenis als haar gesproken woorden.
عَموُا وصمُّوا فإعلانُ البشائرِ لمْ
تُسْمَعْ وَبارِقَةُ الإِنْذارِ لَمْ تُشَمToch waren zij blind en doof, zodat de aankondiging van blijde tijdingen ongehoord bleef, en de flitsende waarschuwing onopgemerkt.
مِنْ بَعْدِ ما أَخْبَرَ الأقْوامَ كاهِنُهُمْ
بأَنَّ دينَهُمُ المُعْوَجَّ لَمْ يَقُمِDit was nadat hun eigen waarzeggers de mensen hadden meegedeeld dat hun kromme religie niet langer stand zou houden.
وبعدَ ما عاينوا في الأفقِ من شُهُبٍ
منقضةٍ وفقَ مافي الأرضِ من صنمِEn nadat zij aan de horizon vallende sterren hadden aanschouwd, die neerkwamen in overeenstemming met de afgodsbeelden die op aarde werden omvergeworpen.
حتى غدا عن طريقِ الوحيِ مُنهزمٌ
من الشياطينِ يقفو إثرَ منهزمِTotdat, van het pad van goddelijke openbaring, de duivels volledig werden verslagen, de één vluchtend in het kielzog van de ander.
كأَنُهُمْ هَرَباً أبطالُ أَبْرَهَةٍ
أوْ عَسْكَرٌ بالحَصَى مِنْ رَاحَتَيْهِ رُمِيIn hun vlucht waren zij als de helden van Abraha, of een leger dat met kiezels uit zijn ﷺ handpalmen werd bekogeld.
نَبْذاً بهِ بَعْدَ تَسْبِيحِ بِبَطْنِهما
نَبْذَ المُسَبِّحِ مِنْ أحشاءِ مُلْتَقِمِZij werden uitgeworpen, nadat zij God in zijn ﷺ handpalmen hadden verheerlijkt, net zoals de verheerlijker uit de ingewanden van de verslinder werd geworpen.
جاءتْ لدَعْوَتِهِ الأشجارُ ساجِدَةً
تَمْشِي إليهِ عَلَى ساقٍ بِلا قَدَمِDe bomen kwamen op zijn ﷺ roep, zich neerwerpend, lopend naar hem toe op hun stammen zonder voeten.
كأنَّما سَطَرَتْ سَطْراً لِمَا كَتَبَتْ
فروعها من بديعِ الخطِّ في اللقمِHet was alsof hun takken een lijn van prachtige kalligrafie op de grond hadden geschreven, hun pad markeerde.
مثلَ الغمامةِ أنىَسارَ سائرةٌ
تقيهِ حرَّ وطيسٍ للهجيرِ حميAls een wolk bewoog het zich waar hij ﷺ ook ging, hem beschermend tegen de intense hitte van de verzengende middagzon.
أقسمتُ بالقمرِ المنشقِّ إنَّ لهُ
مِنْ قَلْبِهِ نِسْبَةً مَبْرُورَةَ القَسَمِIk zweer bij de gespleten maan, want zij draagt een relatie tot zijn ﷺ hart, een eed die waarlijk vervuld is.
ومَا حَوَى الغارُ مِنْ خَيْرٍ ومَنْ كَرَم
وكلُّ طرفٍ من الكفارِ عنه عميEn wat een goedheid en vrijgevigheid de grot bevatte, toch was elk oog van de ongelovigen ervoor blind.
فالصدقُ في الغارِ والصديقُ لم يرِما
وَهُمْ يقولونَ ما بالغارِ مِنْ أَرمِDe Waarheid ﷺ en de Waarachtige (Abu Bakr) bleven standvastig in de grot, terwijl de ongelovigen verklaarden dat niemand zich binnen haar grenzen bevond.
ظَنُّوا الحَمامَ وظَنُّو العَنْكَبُوتَ على
خيْرِ البَرِيَّةِ لَمْ تَنْسُجْ ولمْ تَحُمZij dachten dat de duiven en de spin, boven het beste der schepping, noch geweven noch gezweefd hadden om hem te beschermen.
وقايةُ اللهِ أغنتْ عن مضاعفةٍ
من الدروعِ وعن عالٍ من الأطمِDe bescherming van God volstond, waardoor dubbele schilden of hoge vestingen overbodig werden.
ما سامني الدهرُ ضيماً واستجرتُ بهِ
إلاَّ استلمتُ الندى من خيرِ مُستلمِNooit heeft de tijd mij leed berokkend en zocht ik mijn toevlucht bij hem ﷺ, of ik ontving vrijgevigheid van de beste van hen bij wie men toevlucht zoekt.
لاتنكرُ الوحيَ من رؤياهُ إنَّ لهُ
قَلْباً إذا نامَتِ العَيْنانِ لَمْ يَنمِOntken de openbaring niet die kwam door zijn ﷺ visioenen, want hij bezat een hart dat waakzaam bleef, zelfs wanneer zijn ogen gesloten waren in slaap.
وذاكَ حينَ بُلوغٍ مِنْ نُبُوَّتِهِ
فليسَ يُنْكَرُ فيهِ حالُ مُحْتَلِمِDit geschiedde bij het aanbreken van zijn ﷺ profeetschap, zodat de toestand van een werelds dromer niet aan zijn visioenen kan worden toegeschreven.
تَبَارَكَ الله ما وحْيٌ بمُكْتَسَبٍ
وَلا نَبِيٌّ عَلَى غَيْبٍ بِمُتَّهَمِGezegend zij Allah, want openbaring is niet iets dat door inspanning wordt verworven, noch mag een profeet ooit van onwaarheid worden verdacht aangaande het ongeziene.
كَمْ أبْرَأَتْ وَصِبا باللَّمْسِ راحَتهُ
وأَطْلَقَتْ أرِباً مِنْ رِبْقَةِ اللَّمَمِHoeveel zieken genas zijn ﷺ gezegende handpalm met een enkele aanraking, en hoeveel door waanzin geplaagden bevrijdde zij van hun bindende ketenen.
وأحْيَتِ السنَةَ الشَّهْبَاءَ دَعْوَتُهُ
حتى حَكَتْ غُرَّةً في الأَعْصُرِ الدُّهُمِZijn ﷺ smeekbede deed het onvruchtbare, door droogte geteisterde jaar herleven, totdat het straalde als een helderwitte bles te midden van de donkerste tijden.
بعارضٍ جادَ أو خلتَ البطاحَ بها
سيبٌ من اليَمِّ أو سيلٌ من العرمِMet een gulle wolk werden de valleien zo overspoeld dat men zou hebben gedacht dat ze gevuld waren met een vloedgolf uit de zee of een stortvloed van de dam van Al-Arem.
دعني ووصفي آياتٍ له ظهرتْ
ظهورَ نارِ القرى ليلاً على علمِSta mij toe de duidelijke tekenen te beschrijven die voor hem ﷺ verschenen, stralend als de dorpsvuren die 's nachts op een bergtop worden gezien.
فالدرُّ يزدادُ حُسناً وهو منتظمٌ
وليسَ ينقصُ قدراً غير منتظمِWant parels winnen aan schoonheid wanneer ze aaneengeregen zijn, maar hun intrinsieke waarde neemt niet af wanneer ze los zijn.
فما تَطاوَلُ آمالُ المَدِيحِ إلى
ما فيهِ مِنْ كَرَمِ الأَخْلاَقِ والشِّيَمِZo schieten de aspiraties van lof tekort om de volle omvang van zijn ﷺ edele karakter en sublieme aard te omvatten.
آياتُ حقٍّ من الرحمنِ محدثةٌ
قَدِيمَةٌ صِفَةُ المَوْصوفِ بالقِدَمDit zijn tekenen van waarheid van de Meest Barmhartige, nieuw geopenbaard, doch zij belichamen de eeuwenoude eigenschap van Degene die als Eeuwig wordt beschreven.
لم تقترنْ بزمانٍ وهي تخبرنا
عَن المعادِ وعَنْ عادٍ وعَنْ إرَمِZe zijn niet gebonden aan een specifieke tijd, toch informeren ze ons over het Hiernamaals, en over de oude volkeren van 'Ad en Iram.
دامَتْ لَدَيْنا فَفاقَتْ كلَّ مُعْجِزَةٍ
مِنَ النَّبِيِّينَ إذْ جاءتْ ولَمْ تَدُمِZe zijn bij ons blijven bestaan, en overtreffen zo elk wonder van voorgaande profeten, die verschenen maar niet bleven.
مُحَكَّماتٌ فما تبقينَ من شبهٍ
لذي شقاقٍ وما تبغينَ من حكمِZe zijn doorslaggevend en helder, laten geen ruimte voor twijfel voor enige twistzoeker, noch zoeken ze verder oordeel.
ما حُورِبَتْ قَطُّ إلاَّ عادَ مِنْ حَرَبٍ
أَعْدَى الأعادي إليها مُلقِيَ السَّلَمِNooit werd er tegen hen ﷺ (of zijn boodschap/Koran) gestreden, of de meest vijandige vijanden keerden terug van de strijd, zich in vrede onderwerpend.
رَدَّتْ بلاغَتُها دَعْوى مُعارِضِها
ردَّ الغيور يدَ الجاني عن الحُرمِZijn ﷺ welsprekendheid weerlegde de beweringen van zijn tegenstanders, zoals een ijverige beschermer de hand van een agressor afweert van het heilige.
لها مَعانٍ كَمَوْجِ البَحْر في مَدَدٍ
وفَوْقَ جَوْهَرِهِ فِي الحُسْنِ والقِيَمِZijn ﷺ betekenissen zijn zo uitgestrekt als de golven van de zee, doch overtreffen de schoonheid en waarde van zijn eigen essentie.
فما تُعَدُّ وَلا تُحْصَى عَجَائبُها
ولا تُسامُ عَلَى الإكثارِ بالسَّأَمِZijn ﷺ wonderen kunnen niet geteld of opgesomd worden, noch wordt het ooit vermoeiend ondanks veelvuldige recitatie.
قرَّتْ بها عينُ قاريها فقلت له
لقد ظفِرتَ بِحَبْلِ الله فاعْتَصِمِHet oog van zijn reciteerder vindt er troost in, dus zei ik tot hem: "Gij hebt waarlijk het touw van Allah gegrepen, houd u er dan stevig aan vast."
إنْ تَتْلُها خِيفَةً مِنْ حَرِّ نارِ لَظَى
أطْفَأْتَ نارَ لَظَى مِنْ وِرْدِها الشَّبمِAls u het reciteert uit vrees voor de verzengende hitte van het Hellevuur, zult u de vlammen van de Hel doven met zijn verkoelende recitatie.
كأنها الحوضُ تبيضُّ الوجوه به
مِنَ العُصاةِ وقد جاءُوهُ كَالحُمَمِHet is alsof het de (Profeet ﷺ) Bron van Kawthar is, waardoor de gezichten van zondaars, die naderden als zwartgeblakerde kolen, stralend worden gemaakt.
وَكالصِّراطِ وكالمِيزانِ مَعدِلَةً
فالقِسْطُ مِنْ غَيرها في الناس لَمْ يَقُمِZijn rechtvaardigheid is als het Rechte Pad en de Weegschaal in haar billijkheid, want zonder haar zou rechtvaardigheid onder de mensen niet tot stand komen.
لا تعْجَبَنْ لِحَسُودٍ راحَ يُنكِرُها
تَجاهُلاً وهْوَ عَينُ الحاذِقِ الفَهِمِVerwonder u niet over een afgunstige die deze deugden ontkent uit geveinsde onwetendheid, hoewel hij zelf de belichaming is van de scherpzinnige en wijze.
قد تنكرُ العينُ ضوء الشمسِ من رمدٍ
ويُنْكِرُ الفَمُّ طَعْمَ الماء منْ سَقَمInderdaad, het oog kan de glans van de zon ontkennen door een kwaal, en de mond kan de smaak van water afwijzen door ziekte.
ياخيرَ من يَمَّمَ لعافونَ ساحتَهُ
سَعْياً وفَوْقَ مُتُونِ الأَيْنُقِ الرُّسُمِO beste van hen wiens heilige gebied de zoekers naar overvloed zijn afgereisd, te voet of op de ruggen van snelle, gebrandmerkte kamelen.
وَمَنْ هُو الآيَةُ الكُبْرَى لِمُعْتَبِرٍ
وَمَنْ هُوَ النِّعْمَةُ العُظْمَى لِمُغْتَنِمِEn wie is het grootste teken voor wie nadenkt, en wie is de meest magnifieke zegening voor wie wil winnen.
سريتَ من حرمٍ ليلاً إلى حرمِ
كما سرى البدرُ في داجٍ من الظلمِU reisde 's nachts van het ene heilige heiligdom naar het andere, zoals de volle maan door de diepste duisternis trekt.
وَبِتَّ تَرْقَى إلَى أنْ نِلْتَ مَنْزِلَةً
من قابِ قوسينِ لم تدركْ ولم ترمِEn u bleef 's nachts opstijgen totdat u een positie van "twee booglengtes" of dichterbij bereikte, een hoogte die door geen ander werd bereikt of zelfs maar nagestreefd.
وقدَّمتكَ جميعُ الأنبياءِ بها
والرُّسْلِ تَقْدِيمَ مَخْدُومٍ عَلَى خَدَمEn alle Profeten en Boodschappers stelden u voorop in die hemelvaart, een voorrang die een meester boven zijn dienaren wordt verleend.
وأنتَ تخترق السبعَ الطِّباقَ بهمْ
في مَوْكِبٍ كنْتَ فيهِ صاحِبَ العَلَمِEn u doorboorde de zeven gelaagde hemelen met hen, in een majestueuze processie waarin u de vaandeldrager was.
حتى إذا لَمْ تَدَعْ شَأْواً لمُسْتَبِقٍ
من الدنوِّ ولا مرقيً لمستنمِTotdat u geen aspiratie meer overliet voor enige mededinger in nabijheid, noch enige beklimming voor wie hoger wilde stijgen.
خفضتَ كلَّ مقامٍ بالإضافة إذ
نُودِيتَ بالرَّفْعِ مِثْلَ المُفْرَدِ العَلَمU verkleinde elke andere positie in vergelijking toen u werd geroepen tot zo'n verheven rang, als een unieke, onderscheiden banier.
كيما تفوزَ بوصلٍ أيِّ مستترٍ
عن العيونِ وسرٍّ أيِ مُكتتمِZodat u een verbintenis mocht bereiken, hoe gesluierd ook voor alle ogen, en een geheim, hoe diepgaand ook verborgen.
فَحُزْتَ كلَّ فَخَارٍ غيرَ مُشْتَرَكٍ
وجُزْتَ كلَّ مَقامٍ غيرَ مُزْدَحَمِZo verwierf u elke glorie die uniek de uwe was, en oversteeg u elke positie die onovertroffen bleef.
وَجَلَّ مِقْدارُ ما وُلِّيتَ مِنْ رُتَبٍ
وعزَّ إدْراكُ ما أُولِيتَ مِنْ نِعَمِEn groots was de maat van de rangen waarmee u werd toevertrouwd, en onbegrijpelijk waren de zegeningen die u werden geschonken.
بُشْرَى لَنا مَعْشَرَ الإسلامِ إنَّ لنا
من العنايةِ رُكناً غيرَمنهدمِGoed nieuws voor ons, de gemeenschap van de Islam, want wij bezitten waarlijk, door goddelijke zorg, een onverwoestbare pilaar.
لمَّا دعا الله داعينا لطاعتهِ
بأكرمِ الرُّسلِ كنَّا أكرمَ الأممِToen Allah onze oproeper (de Profeet ﷺ) riep tot Zijn gehoorzaamheid, door de edelste der Boodschappers, werden wij de meest geëerde der naties.
راعتْ قلوبَ العدا أنباءُ بعثتهِ
كَنَبْأَةٍ أَجْفَلَتْ غَفْلاً مِنَ الغَنَمِDe berichten over zijn ﷺ missie sloegen angst in de harten van de vijanden, als een plotseling alarm dat onachtzame schapen opschrikt.
ما زالَ يلقاهمُ في كلِّ معتركٍ
حتى حَكَوْا بالقَنا لَحْماً على وضَمHij ﷺ bleef hen confronteren op elk slagveld, totdat zij, door de speren, leken op vlees dat op een slagersblok lag.
ودوا الفرار فكادوا يغبطونَ بهِ
أشلاءَ شالتْ مع العقبانِ والرَّخمِZe verlangden naar ontsnapping en benijdden bijna de verspreide resten die door adelaars en gieren werden meegedragen.
تمضي الليالي ولا يدرونَ عدتها
ما لَمْ تَكُنْ مِنْ ليالِي الأَشْهُرِ الحُرُمِDe nachten verstreken, en zij kenden hun aantal niet, tenzij het nachten van de heilige maanden waren.
كأنَّما الدِّينُ ضَيْفٌ حَلَّ سَاحَتَهُمْ
بِكلِّ قَرْمٍ إلَى لحْمِ العِدا قَرِمHet was alsof de Religie zelf, als een gast, haar verblijfplaats bij hen had gevonden, vergezeld door elke machtige krijger, fel begerig naar het vlees van hun vijanden.
يَجُرُّ بَحْرَ خَمِيسٍ فوقَ سابِحَةٍ
يرمي بموجٍ من الأبطالِ ملتطمِHij ﷺ leidt een zee-achtig leger voort, gezeten op snelle paarden, golven van botsende helden werpend.
من كلِّ منتدبٍ لله محتسبٍ
يَسْطو بِمُسْتَأْصِلٍ لِلْكُفْرِ مُصطَلِمElk van hen is een kampioen, toegewijd aan God, Zijn beloning zoekend, die toeslaat met een wapen dat ongeloof ontwortelt en volledig vernietigt.
حتَّى غَدَتْ مِلَّةُ الإسلام وهْيَ بِهِمْ
مِنْ بَعْدِ غُرْبَتِها مَوْصُولَةَ الرَّحِمTotdat, door hun inspanningen, het geloof van de Islam, na een periode van vervreemding, stevig gevestigd raakte en verbonden werd door familiebanden.
مكفولةً أبداً منهم بخيرٍ أبٍ
وخير بعلٍ فلم تيتم ولم تئمِVoor altijd door hen beschermd, als door de beste vaders en de beste echtgenoten, werd het noch verweesd noch zonder beschermer achtergelaten.
هُم الجِبالُ فَسَلْ عنهمْ مُصادِمَهُمْ
ماذا رأى مِنْهُمُ في كلِّ مُصطَدَمZij zijn als bergen, dus vraag hun tegenstanders wat zij van hen ondervonden in elke strijd.
وسل حُنيناً وسل بدراً وسلْ أُحُداً
فُصُولَ حَتْفٍ لهُمْ أدْهَى مِنَ الوَخَمEn vraag Hunayn, en vraag Badr, en vraag Uhud, want zij getuigen van hoofdstukken van ondergang die hun vijanden troffen, verschrikkelijker dan enige pest.
المصدري البيضَ حُمراً بعدَ ما وردت
من العدا كلَّ مُسْوَّدٍ من اللممِZij zijn degenen die hun witte zwaarden karmozijnrood kleurden nadat zij elke donkerharige vijand hadden ontmoet.
وَالكاتِبِينَ بِسُمْرِ الخَطِّ مَا تَرَكَتْ
أقلامهمْ حرفَ جسمٍ غبرَ منعجمِEn zij zijn de schrijvers die, met hun bruine speren, zo'n schrift schreven dat hun pennen geen enkel lichaamsdeel ondoorboord lieten.
شاكي السِّلاحِ لهم سيمى تميزهمْ
والوردُ يمتازُ بالسيمى عن السلمِZwaar bewapend, bezitten zij een onderscheidend teken, net zoals de roos zich door haar unieke kenmerken onderscheidt van de acaciaboom.
تُهدى إليكَ رياحُ النصرِ نشرهمُ
فتحسبُ الزَّهرَ في الأكمامِ كلَّ كميDe winden van de overwinning dragen hun geur naar u toe, waardoor u elke krijger waarneemt als een bloeiende bloem in zijn omhulsel.
كأنهمْ في ظهورِ الخيلِ نبتُ رُباً
مِنْ شِدَّةِ الحَزْمِ لاَ مِنْ شِدَّةِ الحُزُمOp de ruggen van hun paarden verschijnen zij zo stevig geworteld als planten op heuvels, krachtens hun onwankelbare vastberadenheid, niet slechts de sterkte van hun zadels.
طارت قلوبُ العدا من بأسهمِ فرقاً
فما تُفَرِّقُ بين البهم والبُهمِDe harten van hun vijanden vluchtten in angst voor hun macht, zo verbijsterd dat zij geen onderscheid konden maken tussen de zwakken en de sterken.
ومن تكنْ برسول الله نصرتُه
إن تلقهُ الأُسدُ في آجامها تجمِEn wie door de Boodschapper van God ﷺ overwinning wordt geschonken, mochten leeuwen hem in hun holen tegenkomen, zij zouden in ontzag zwijgen.
ولن ترى من وليٍّ غير منتصرِ
بهِ ولا مِنْ عَدُوّ غَيْرَ مُنْقصمِEn u zult nooit een bondgenoot van hem ﷺ zien die niet door hem zegeviert, noch een vijand die niet volkomen verslagen wordt.
أحلَّ أمَّتَهُ في حرزِ ملَّتهِ
كاللَّيْثِ حَلَّ مَعَ الأشبال في أجَمHij ﷺ vestigde zijn gemeenschap veilig binnen het heiligdom van zijn geloof, net zoals een leeuw zich met zijn welpen in een dicht struikgewas nestelt.
كمْ جدَّلَتْ كلماتُ اللهِ من جدلٍ
فيهِ وكم خَصَمَ البُرْهانُ مِنْ خَصِمِHoeveel geschillen werden beslecht door de woorden van God betreffende hem ﷺ, en hoeveel tegenstanders werden overwonnen door helder bewijs!
كفاكَ بالعِلْمِ في الأُمِيِّ مُعْجِزَةً
في الجاهليةِ والتأديبِ في اليتمِVoldoende voor u als wonder is de kennis gevonden in de ongeletterde Profeet ﷺ, te midden van een tijdperk van onwetendheid, en zijn volmaakte discipline ondanks zijn wees zijn.
خَدَمْتُهُ بِمَديحٍ أسْتَقِيلُ بِهِ
ذُنُوبَ عُمْرٍ مَضَى في الشِّعْرِ والخِدَمIk heb hem ﷺ gediend met deze lof, waardoor ik vergeving zoek voor de zonden van een leven doorgebracht in poëzie en het dienen van anderen.
إذ قلداني ما تُخشى عواقبهُ
كَأنَّني بهما هَدْيٌ مِنَ النَّعَمWant zij (poëzie en dienstbaarheid) hebben mij belast met gevolgen waarvan ik de uitkomst vrees, alsof ik door hen een offerdier ben.
أطَعْتُ غَيَّ الصِّبَا في الحَالَتَيْنِ ومَا
حصلتُ إلاَّ على الآثامِ والندمِIk gaf toe aan de dwaasheid van de jeugd in beide fasen, en oogstte er niets dan zonden en wroeging uit.
فياخسارةَ نفسٍ في تجارتها
لم تشترِ الدِّينَ بالدنيا ولم تَسُمِO, wat een diep verlies voor een ziel in haar wereldse handel, want zij kocht het geloof niet met de vergankelijke wereld, noch deed zij er zelfs een bod op.
وَمَنْ يَبِعْ آجِلاً منهُ بِعاجِلِهِ
يَبِنْ لهُ الغَبْنُ في بَيْعِ وَفي سَلَمِEn wie zijn eeuwige hiernamaals ruilt voor zijn vluchtige wereldse gewin, voor hem zal het diepe verlies duidelijk worden in elke transactie, onmiddellijk of uitgesteld.
إنْ آتِ ذَنْباً فما عَهْدِي بِمُنْتَقِضٍ
مِنَ النبيِّ وَلا حَبْلِي بِمُنْصَرِمِMocht ik een zonde begaan, mijn verbond met de Profeet ﷺ blijft ongeschonden, noch wordt mijn band met hem ooit verbroken.
فإنَّ لي ذمةً منهُ بتسميتي
مُحمداً وَهُوَ الخَلْيقِ بالذِّمَمِInderdaad, ik heb een belofte van bescherming van hem ﷺ krachtens mijn naam Muhammad, en hij ﷺ is waarlijk de meest waardige om zulke verbonden na te komen.
إنْ لَمْ يَكُن في مَعادِي آخِذاً بِيَدِي
فضلاً وإلا فقلْ يازَلَّةَ القدمِAls hij ﷺ mijn hand niet genadig neemt op de Dag van Terugkeer, dan zou men inderdaad kunnen klagen: "O, wat een ernstige misstap!"
حاشاهُ أنْ يحرمَ الرَّاجي مكارمهُ
أو يرجعَ الجارُ منهُ غيرَ محترمِVerre zij het van hem ﷺ om zijn edele genade te ontzeggen aan wie hoopt, of voor een zoeker van zijn bescherming om zonder eer terug te keren.
ومنذُ ألزمتُ أفكاري مدائحهُ
وَجَدْتُهُ لِخَلاصِي خيرَ مُلْتَزِمEn sinds ik mijn gedachten aan zijn ﷺ lofprijzingen heb gewijd, heb ik hem de meest uitmuntende garant voor mijn redding bevonden.
وَلَنْ يَفُوتَ الغِنى مِنْهُ يداً تَرِبَتْ
إنَّ الحَيا يُنْبِتُ الأزهارَ في الأكَمِEn zijn ﷺ overvloedige vrijgevigheid zal nooit nalaten een hand te bereiken die verarmd is, want inderdaad, de levengevende regen doet bloemen bloeien, zelfs op de heuvels.
وَلَمْ أُرِدْ زَهْرَةَ الدُّنْيا التي اقتطَفَتْ
يدا زُهيرٍ بما أثنى على هرمِIk zocht niet de vluchtige bloesem van deze wereld, zoals die welke Zuhayr plukte krachtens zijn lofprijzingen voor Haram.
يا أكرَمَ الخلق مالي مَنْ أَلُوذُ به
سِوَاكَ عندَ حلولِ الحادِثِ العَمِمِO meest edele der schepselen, mij rest niemand dan u ﷺ tot wie ik mij wend voor voorspraak bij Allah, wanneer algemene rampspoed neerdaalt.
وَلَنْ يَضِيقَ رَسولَ الله جاهُكَ بي
إذا الكريمُ تَحَلَّى باسْمِ مُنْتَقِمِEn uw verheven status, O Boodschapper van Allah ﷺ, zal niet worden beperkt door mijn aanwezigheid, zelfs wanneer de Allergenadigste Heer Zich tooit met het attribuut van de Wreker.
فإنَّ من جُودِكَ الدنيا وَ ضَرَّتها
ومن علومكَ علمَ اللوحِ والقلمِWant uit uw ﷺ grenzeloze vrijgevigheid vloeien zowel deze wereld als het hiernamaals voort, en uit uw ﷺ diepe kennis ontspringt de kennis van de Bewaarde Tafel en de Pen.
يا نَفْسُ لا تَقْنَطِي مِنْ زَلَّةٍ عَظُمَتْ
إنَّ الكَبائرَ في الغُفرانِ كاللَّمَمِO mijn ziel, wanhoop niet over een zonde, hoe groot die ook moge zijn, want inderdaad, in de uitgestrektheid van goddelijke vergeving zijn zelfs grote overtredingen gelijk aan kleine fouten.
لعلَّ رحمةَ ربي حين يقسمها
تأتي على حسب العصيانِ في القسمِMisschien zal de barmhartigheid van mijn Heer, wanneer Hij die verdeelt, worden toegemeten naar de mate van ongehoorzaamheid in haar verdeling.
ياربِّ واجعل رجائي غير منعكسٍ
لَدَيْكَ وَاجعَلْ حِسابِي غَيرَ مُنْخَزِمِO Heer, laat mijn hoop in U ongedwarsboomd blijven, en laat mijn afrekening ongeschonden zijn.
والطفْ بعبدكَ في الدارينَِّ إن لهُ
صبراً متى تدعهُ الأهوالُ ينهزمِEn wees zachtmoedig met Uw dienaar in beide werelden, want zijn geduld, wanneer geconfronteerd met verschrikkingen, brokkelt snel af.
وائذنْ لِسُحْبِ صلاةٍ منكَ دائمةٍ
على النبيِّ بمنهلٍّ ومنسجمِEn sta toe dat wolken van voortdurende zegeningen van U neerdalen op de Profeet ﷺ, overvloedig en onophoudelijk stromend.
ما رَنَّحَتْ عَذَباتِ البانِ ريحُ صَباً
وأطْرَبَ العِيسَ حادي العِيسِ بِالنَّغَمِZolang de oostenwind de slanke takken van de Ban-boom doet wiegen, en de kameeldrijver de kamelen betovert met zijn melodieuze gezang.