Kuchokera m'buku la «Moyo wa Anzake»

Dziwani Anzanu a Mtumiki Wanu

Allah akhale okondwa nawo onse

﴿وَالَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولَٰئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ﴾

Sura Al-Anfal: 74

Njira Yowerengera

Mbiri ya moyo ngati chisankho

Timaŵerenga chochitika kuti timvetse chisankho chimene mnzake anatenga, ndi zimene chisankhocho chinavumbula za chikhulupiriro ndi makhalidwe.

Nkhani ndi chidaliro

Nkhani zimaperekedwa ndi kutchula gwero lake ndi mulingo wake wosinthidwa, ndipo kusiyana kumapangidwa pakati pa nkhani yeniyeni ndi nkhani yosavuta yosimbidwanso.

Chidziwitso ngati chitsanzo

Cholinga chake ndi kuti mbiri ya moyo ibweretse matanthauzo a kuona mtima, kuleza mtima, ndi chifundo pafupi ndi moyo wa oŵerenga, osati kungokhala mbiri yakale yakutali.

Kudziwa Anzake, Allah akhale okondwa nawo, sikungotolera mayina ndi masiku okha; koma ndi kuyandikira ku mbadwo umene unalandira Uthenga kuchokera kwa Mtumiki wa Allah ﷺ, ndipo unasandutsa chikhulupiriro kukhala moyo umene umaonekera mu kuona mtima, kudzipereka, kukhazikika, ndi chifundo.

Buku la «Moyo wa Anzake» likufotokoza nkhani zawo m'magawo ake atatu: kuyambira kuitana, kulumbira, kusamuka, kuthandiza, ndi jihad, mpaka kugwirizana, kupereka, kulimbana ndi zilakolako ndi makhalidwe, kenako chikhulupiriro, kulambira, chidziwitso, kukumbukira, mapemphero, maulaliki, ndi zitsimikiziro. Ndipo kuchokera ku njira iyi tsamba ili likuyamba: timadziwa amuna ndi akazi kudzera m'zochitika zomwe zidapanga mbiri yawo.

Iyi ndi mbiri ya amuna amene kuitana kwa Chisilamu kunawafikira ndipo adakhulupirira, ndipo adatsimikizira ndi mitima yawo, ndipo mawu awo pamene adaitanidwa kwa Allah ndi Mtumiki Wake anali kungonena kuti: ﴿AMBUYE WATHU, IFE TIDAMVA WOITANA AKUITANIRA KUCHIKHULUPIRIRO KUTI KHULUPIRIRANI AMBUYE WANU, NDIPO TIDAKHULUPIRIRA﴾.

Kuchokera ku mawu oyamba a buku la «Moyo wa Anzake» — Gawo Loyamba

Nkhani ndi Zochitika Zosankhidwa

Nkhani 35 zosankhidwa kuchokera m'magawo atatu, zafotokozedwanso m'chilankhulo chosavuta ndi kusunga gwero ndi mulingo wa nkhani zilipo mu nkhani iliyonse.

Kupereka kwa ena

Nkhani za masahaba opatsa ena zofunika zawo, ndikupanga zabwino kukhala chisankho chothandiza.

Nkhani 13 — Gawo Loyamba — Kupereka Zofunika Kwambiri

Hafu ya Chuma Sichiyenera Kutengedwa

Abd al-Rahman ibn Awf ndi Sa'd ibn al-Rabi' (Allah awasangalatsa onse awiri)

Pamene Mtumiki ﷺ anapanga ubale pakati pa Asilamu ochokera ku Mecca (Muhajirun) ndi Asilamu ochokera ku Medina (Ansar), anapanga ubale pakati pa Abd al-Rahman ibn Awf ndi Sa'd ibn al-Rabi'. Sa'd anapatsa m’bale wake wa ku Mecca kuti agawane naye chuma chake, ndipo anamuuza kuti iye anali mmodzi mwa Ansar olemera kwambiri. Anaperekanso kuti ASUDZULE mmodzi wa akazi ake awiri kuti Abd al-Rahman amukwatire pambuyo pa nthawi yake yodikirira. Kuperekako kunali umboni wa kupereka zofunika kwambiri, osati kungochita zinthu mwachikondi; chifukwa ankafuna kuthetsa ulendo wa m’bale wake wa ku Mecca ndi zosowa zake. Koma Abd al-Rahman anamuthokoza ndipo anamupempherera madalitso pa banja lake ndi chuma chake, kenako anafunsa za msika kuti akagwire ntchito ndi kupeza ndalama, ndipo anauzidwa za msika wa Banu Qaynuqa. Nkhaniyi ikusonyeza kuwolowa manja kwa wolandira alendo ndi ulemu wa mlendo: Ansar anapereka zomwe amakonda, ndipo Muhajir sanapangitse kuwolowa manja kwa m’bale wake kukhala m’malo mwa kuyesetsa.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Kupereka zofunika kwambiri kumatsegula chitseko cha thandizo, ndipo ulemu umagwiritsa ntchito izi kumanga luso lodziyimira pawokha m’malo mopitiriza kusowa.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Abd al-Rahman ibn Awf (Mulungu amukomere mtima)

    M'modzi mwa khumi omwe adalonjezedwa Paradiso komanso m'modzi mwa oyamba kusamukira ku Madina. Anali wodziwika chifukwa cha malonda ndi kupereka, ndipo anali m'modzi mwa anthu asanu ndi limodzi a Shura.

  • Saad ibn Al-Rabi (Mulungu amukomere mtima)

    M'modzi mwa atsogoleri a Ansar ochokera ku Khazraj, Mtumiki ﷺ adagwirizanitsa iye ndi Abd al-Rahman ibn Awf. Adafera pa tsiku la Uhud.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat al-Sahabah, Gawo Loyamba, tsamba 459, Mutu wa Ubalewo

Kutchulidwa: Sahih al-Bukhari kuchokera kwa Abd al-Rahman ibn Awf (Allah amusangalatsa)

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Nkhani 17 — Gawo Lachiwiri — Kupereka

Kudyetsa mlendo m'nyumba ya njala

Mwamuna wochokera ku Ansar ndi mkazi wake, Allah awasangalatsa

Mwamuna wina anabwera kwa Mtumiki ﷺ kudandaula za njala, ndipo Mtumiki ﷺ sanapeze chilichonse choti amudyetsere m'nyumba zake. Choncho anati: “Ndani angalandire uyu usikuuno, Allah amuchitire chifundo?” Mwamuna wina wochokera ku Ansar anadzuka n’kupita naye kwa banja lake. Anapeza chakudya chokwanira ana okha, choncho banjali linagwirizana kuti agoneke anawo n’kupereka chakudya chawo kwa mlendo, ndipo mkaziyo azimitsa nyali ngati kuti akukonza kuti mlendoyo aganize kuti akudya naye. Anagona ndi njala n’kumusiya kuti akhute. M’mawa, Mtumiki ﷺ anawauza kuti Allah anadabwa ndi zomwe anachita, ndipo vesi ili linatsika ponena za zochita zotere: ﴿Ndipo amakonda ena kuposa iwo eni, ngakhale kuti iwo eni ali ndi zosowa.﴾ Nkhani yodalirika siinatchule dzina, choncho nkhaniyi siingaperekedwe kwa munthu wina.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Kupereka sikufuna kuchuluka; kumawonekera pamene tisunga ulemu wa wosowa ngakhale tikudziwa tanthauzo la kusowa.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Mwamuna ndi Mkazi wa Ansari (Mulungu awamukomere mtima)

    Mwamuna ndi mkazi wa Ansari omwe adalandira mlendo wa Mtumiki wa Mulungu ﷺ ndipo adamupatsa chakudya cha ana awo ndipo adagona ndi njala. Nkhani yodalirika siinawatchule mayina, choncho ndikokwanira kuwafotokozera chifukwa cha zomwe adachita popanda kuwatchula mayina enieni.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat al-Sahaba, Gawo Lachiwiri, masamba 412–413, Mutu wa Kupereka

Kutchulidwa: Sahih al-Bukhari ndi Muslim kuchokera kwa Abu Hurayrah, Allah asangalale naye

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Chenjezo: Nkhani yodalirika siinatchule dzina la wolandira alendo ndi mkazi wake; choncho tapewa kuigwirizanitsa ndi Abu Talhah kapena Umm Sulaym, ngakhale kuti mayina ena adatchulidwa m'njira zina.

Nkhani 22 — Gawo Lachitatu — Kupereka

Sitikwera pamwamba pa Mtumiki wa Allah ﷺ

Abu Ayyub ndi Ummu Ayyub Al-Ansari, Allah awasangalatsa

Pamene Mtumiki ﷺ anafika ku Madina, anakhala m’nyumba ya Abu Ayyub Al-Ansari, ndipo poyamba anasankha pansi kuti zikhale zosavuta kwa amene amamuyendera. Koma pamene Abu Ayyub ndi Ummu Ayyub anagona pamwamba, anadzimva kuti n’kovuta kukhala pamwamba pa Mtumiki wa Allah ﷺ. Choncho anakhala mbali imodzi ya chipinda, ndiyeno chidebe cha madzi chinagwa kuchokera kwa iwo, ndipo anachita changu kuchiumitsa poopa kuti chinachake chifikire pamalo ake. Anamupempha kuti asamukire pamwamba, ndiyeno anasamuka pamene anthu ambiri anayamba kumubwera. Nkhani zimasonyeza tanthauzo la ulemu wa kuchereza alendo, umene umapangitsa chitonthozo ndi ufulu wa mlendo kukhala patsogolo pa chitonthozo cha eni nyumba.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Kulemekeza mlendo si chizindikiro chabe cha chikhalidwe; ndi chidwi chothandiza pa chitonthozo chake ndi ufulu wake, ngakhale m’mikhalidwe yovuta kwambiri.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Abu Ayyub Al-Ansari (Mulungu amukomere mtima)

    Khalid ibn Zayd Al-Ansari, Mtumiki ﷺ adakhala m'nyumba mwake atafika ku Madina. Adachitira umboni nkhondo zambiri ndipo adapitiliza kukhala msilikali mpaka atamwalira pa Nkhondo ya Constantinople.

  • Umm Ayyub Al-Ansariyah (Mulungu amukomere mtima)

    Mkazi wa Abu Ayyub Al-Ansari komanso m'modzi mwa anzawo a Mtumiki (SAW). Nyumba yake idalandira Mtumiki ﷺ pa nthawi ya Hijra. Amatchulidwa m'nkhani za kulandira alendo koyamba kwa Mtumiki ﷺ ku Madina.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat Al-Sahaba, Gawo Lachitatu, masamba 29–31, Mutu wa Chikondi cha Mtumiki ﷺ

Kutchulidwa: Yafotokozedwa ndi Al-Tabarani, ndipo chiyambi cha kutsika kwake m’nyumba ya Abu Ayyub chili chotsimikizika mu Sahih

Mulingo wa Kusintha: Chiyambi chotsimikizika ndi tsatanetsatane wosiyana

Chenjezo: Kutsika kwa Mtumiki ﷺ m’nyumba ya Abu Ayyub kuli kotsimikizika mu Sahih, koma tsatanetsatane wa kukhala mbali imodzi ya chipinda ndi chidebe cha madzi amafotokozedwa m’mabuku a sirah ndi m’mabuku ofotokozera mawu ndi ma isnad omwe amafunikira kusamala.

Nkhani 27 — Gawo Loyamba — Kulimba Mtima

Dzanja Loteteza Mtumiki wa Mulungu ﷺ

Talhah ibn Ubaydullah (Mulungu amukomere mtima)

Nkhondo ya Uhud itakula kwambiri ndipo malo a Mtumiki wa Mulungu ﷺ adaonekera, Talhah ibn Ubaydullah (Mulungu amukomere mtima) adakhala pafupi naye, ndipo adadziteteza ku ngozi mpaka adavulala. Zatsimikiziridwa mu Sahih al-Bukhari kuti dzanja lake lidapunduka kapena kuvulala pamene adali kuteteza Mtumiki ﷺ nalo, ndipo Anzake adamtamanda chifukwa cha zomwe adachita tsiku limenelo. Koma chiwerengero cha mabala ake ndi dongosolo la kayendedwe kalikonse pabwalo la nkhondo zimanenedwa m'mawu osiyanasiyana; ndipo chotsimikizika nchakuti adadzipereka yekha ndi dzanja lake ngati chishango pa nthawi yovuta.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Kulimba mtima sikufuna kuvulaza, koma kupereka zomwe tingathe kuteteza moyo umene tidaikidwa kuti tiusamalire pamene zosankha zachepa.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Talha ibn Ubayd Allah (Allah amukondwere naye)

    M'modzi mwa oyamba kulowa Chisilamu komanso m'modzi mwa khumi omwe analonjezedwa Paradiso. Anachitira umboni nkhondo ya Uhud ndipo anateteza Mneneri ﷺ mmenemo, ndipo anali m'modzi mwa anthu asanu ndi limodzi a Shura.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat al-Sahabah, Gawo Loyamba, Mutu wa Nkhondo ya Uhud ndi Kuteteza Mtumiki wa Mulungu ﷺ

Kutchulidwa: Sahih al-Bukhari kuchokera kwa Qays ibn Abi Hazim pa kuvulala kwa dzanja la Talhah pa tsiku la Uhud

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Chenjezo: Kuteteza kwake Mtumiki ﷺ ndi kuvulala kwa dzanja lake zatsimikiziridwa mu Bukhari; koma chiwerengero cha mabala ndi zina mwatsatanetsatane za kunyamula kwake Mtumiki ﷺ zimasiyana m'nkhani za sirah, choncho sizinapangidwe kukhala chithunzi chimodzi chotsimikizika.

Nkhani 29 — Gawo Lachiwiri — Kudzichepetsa

Nditengere zolemetsa zanga pa Tsiku la Chiweruzo

Umar ibn al-Khattab, Mulungu amukomere mtima

Nkhani zikusonyeza kuti Umar ibn al-Khattab, Mulungu amukomere mtima, anatuluka usiku kudzaona anthu. Anaona moto ndipo anapeza mayi ndi ana akulira ndi njala. Anali atayika mphika wamadzi kuti awatonthoze mpaka agone. Anathamangira ku malo osungira chakudya, natenga ufa ndi mafuta kumbuyo kwake, ndipo anakana kuti mtumiki wake amunyamulire. Kenako anaphikira anawo mpaka anadya ndi kuseka. Sanawone udindo wake ngati chopinga pakunyamula chakudya ndi kukonza chakudya; m'malo mwake, anaona njala ya banja ngati udindo wofuna kupezeka kwake ndi ntchito yake.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Kudzichepetsa pa udindo si maonekedwe akunja; ndiko kunyamula wekha zomwe zimachotsa kuvulala pamene kupereka lamulo sikukwanira.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Umar ibn al-Khattab ﷺ

    Khalifa wachiwiri wa Chisilamu komanso mmodzi mwa Anzake akuluakulu a Mtumiki ﷺ. Anachita nawo nkhondo zambiri, ndipo ufumu wa Chisilamu unakula kwambiri pa nthawi ya ukhalifa wake ndi chidwi chachikulu pa chilungamo ndi kukaikira.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat al-Sahabah, Gawo Lachiwiri, Mutu wa Kutonthoza Osauka ndi Kusamalira Anthu

Kutchulidwa: Nkhani za Umar kuchokera kwa Ibn Sa'd, Abu Nu'aym, ndi al-Bayhaqi mu Dala'il al-Nubuwwah ndi ma isnad ndi mawu osiyanasiyana

Mulingo wa Kusintha: Isnad yake ndi yosiyana

Chenjezo: Nkhaniyi ndi yotchuka m'mbiri yakale, koma njira zake ndi tsatanetsatane wa mawu ake akufufuzidwa ndipo si hadith yotsimikizika mu Sahihayn; idapangidwa pa zomwe zimagwirizana ndi nkhani ya Umar akuyang'ana ndi kunyamula chakudya.

Kugwirizana

Zithunzi za masahaba akugwirizana pofunafuna chidziwitso, kutumikira gulu, ndi kunyamula udindo wogwirizana.

Nkhani 8 — Gawo Lachiwiri — Udindo Wogawana

Palibe Chigamulo Popanda Kukambirana

Umar ibn al-Khattab ndi anthu a Shura (Mulungu awasangalatsa)

Umar ibn al-Khattab (Mulungu amukomere mtima) ataphedwa ndipo anadziwa kuti bala lake likhoza kumuphetsa, anafunsa anthu za utsogoleri, koma sanasinthe nkhaniyi kukhala cholowa kapena kukakamiza dzina linalake. Anatchula asanu ndi mmodzi mwa anzawo akuluakulu a Mtumiki ﷺ, ndipo anati Mtumiki ﷺ anamwalira ali okondwa nawo, ndipo anawapatsa ufulu wosankha pakati pawo. Anaphatikizanso mwana wake Abdullah mu kukambirana kuti apindule ndi maganizo ake, koma kenako ananena momveka bwino kuti iye alibe udindo uliwonse pa nkhaniyi, kuti ubale wa Khalifa usakhale njira yopita ku ulamuliro. Atamwalira, Abd al-Rahman ibn Awf anatenga udindo wokambirana, ndipo anafunsa anthu ndipo anaganizira mozama nkhaniyi mpaka chisankho chinagwera pa Uthman (Mulungu awasangalatsa onse). Mtengo wa nkhaniyi sunali pa mayina a asanu ndi mmodzi okha, koma pa mfundo yakuti munthu amene anali ndi mphamvu zokopa anasiya njira yosinthira kukhala yotakata kuposa chifuniro chake, ndipo anasiya udindo wopanga chisankho kwa anthu a Shura.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Mtsogoleri wodalirika amamanga njira yosinthira udindo kuti isadalire pa iye yekha.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Umar ibn al-Khattab ﷺ

    Khalifa wachiwiri wa Chisilamu komanso mmodzi mwa Anzake akuluakulu a Mtumiki ﷺ. Anachita nawo nkhondo zambiri, ndipo ufumu wa Chisilamu unakula kwambiri pa nthawi ya ukhalifa wake ndi chidwi chachikulu pa chilungamo ndi kukaikira.

  • Anthu Asanu ndi Mmodzi a Shura (Mulungu awamukomere mtima)

    Iwo anali Uthman, Ali, Talha, Al-Zubayr, Saad ibn Abi Waqqas, ndi Abd al-Rahman ibn Awf. Umar adawapatsa ufulu wosankha Khalifa pakati pawo. Anali m'modzi mwa Anzake akuluakulu omwe Mtumiki ﷺ adamwalira ali okondwa nawo, malinga ndi mawu a Umar munkhaniyi.

  • Abdullah ibn Umar (Allah awiriwa awiri akondwere nawo)

    Mneneri wolemekezeka komanso mwana wa Umar ibn al-Khattab (Allah amukondwere naye). Ankadziwika chifukwa chotsatira kwambiri Sunnah komanso kufotokoza zambiri, ndipo adapezeka pamsonkhano wa anthu a Shura popanda ufulu wa Caliphate.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat al-Sahaba, Gawo Lachiwiri, masamba 38–41, Mutu wa Kukambirana

Kutchulidwa: Sahih al-Bukhari kuchokera kwa Amr ibn Maymun pa nkhani ya kuphedwa kwa Umar ndi Shura

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Nkhani 12 — Gawo Lachitatu — Kufunafuna Chidziwitso

Tsiku lake ndi tsiku la mnansi wake

Umar ibn Al-Khattab ndi mnansi wake wochokera ku Ansar, Mulungu awasangalatsa

Umar ibn Al-Khattab, Mulungu amusangalatse, amakhala ku Awali ya Madina, ndipo anali ndi mnansi wochokera ku Ansar wa Banu Umayyah ibn Zayd. Amasinthana kutsika kwa Mtume ﷺ. Mmodzi wa iwo amatsika tsiku lina ndipo amapita ku msonkhano ndikulandira zomwe zidabwera kuchokera ku Uthenga Woyera, chidziwitso, ndi nkhani za Mtume ﷺ, kenako amabwerera ndikuuza mnzake zomwe adamva. Winayo amatsika tsiku lotsatira, kuti ntchito zawo ndi moyo wawo zisawalepheretse kukhala pafupi ndi gwero la chitsogozo. Aliyense wa iwo sanali kudikira nthawi yopuma yopanda malire yomwe singabwere, koma adakonza nthawi ndi udindo pakati pawo, choncho chidziwitso chidasanduka chinthu chodalirika chomwe anansiwo adasinthana. Mu nkhaniyi, Umar akufotokoza njira yothandiza yophunzirira ndi kutsatira: kupezeka mwachindunji pamene kuli kotheka, kenako kufotokozera molondola kwa amene analibe, ndikupitiriza kulumikizana ndi msonkhano wa Mtume.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Kufunafuna chidziwitso sikufuna nthawi yopuma yopanda malire nthawi zonse; mutha kuchipanga kudzera mu mgwirizano woyenera momwe anthu amagawana nthawi ndi chidziwitso.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Umar ibn al-Khattab ﷺ

    Khalifa wachiwiri wa Chisilamu komanso mmodzi mwa Anzake akuluakulu a Mtumiki ﷺ. Anachita nawo nkhondo zambiri, ndipo ufumu wa Chisilamu unakula kwambiri pa nthawi ya ukhalifa wake ndi chidwi chachikulu pa chilungamo ndi kukaikira.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat Al-Sahaba, Gawo Lachitatu, masamba 502–503, za kusinthana kwa Umar ndi mnansi wake wa Ansar

Kutchulidwa: Sahih Al-Bukhari kuchokera kwa Umar ibn Al-Khattab, Mulungu amusangalatse

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Nkhani 14 — Gawo Loyamba — Kugwirizana

Chakudya cha Hijra ndi Zovala Ziwiri

Asma (Allah amukomere mtima) ndi Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukomere mtima)

Pamene Mtumiki wa Allah ﷺ ndi Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukomere mtima) anali kukonzekera Hijra, nyumba ya Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukomere mtima) inali gawo la ntchito yolinganizidwa bwino, osati malo ongotsanzikana. Asma bint Abi Bakr anawakonzera chakudya chaulendo. Pamene sanapeze chilichonse chokhomera nacho chakudyacho, anang'amba lamba wake pakati: chimodzi anachigwiritsa ntchito kumangirira chakudya ndipo china chake anachigwiritsa ntchito ngati lamba wake. Chifukwa cha zimenezi, anatchedwa 'Wokhala ndi Malamba Awiri'. Kukonzekera kwake sikunali chizindikiro chabe; anakwaniritsa chosowa chothandiza panthawi yachinsinsi ndi kukonzekera, ndipo ntchito ya anthu apakhomo inathandiza kukonzekera ulendowo popanda phokoso kapena kufunafuna ulemerero.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Ntchito yayikulu imafuna ntchito zazing'ono zochitidwa bwino; ndipo zomwe munthu amachita kunyumba kwake zitha kukhala gawo lofunikira kwambiri pakupambana kwa gulu.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Asma bint Abi Bakr (Mulungu amukomere mtima)

    Wokhala ndi malamba awiri, m'modzi mwa oyamba kutembenukira ku Chisilamu komanso mwana wamkazi wa Abu Bakr Al-Siddiq (Mulungu amukomere mtima). Anali ndi gawo lodziwika bwino pokonzekera Hijra, ndipo adafotokoza Hadith ndi nkhani zochokera ku Sirah.

  • Abu Bakr As-Siddiq ﷺ

    Abdullah ibn Abi Quhafah, Khalifa woyamba wa Chisilamu komanso mmodzi mwa oyamba kulowa Chisilamu. Mnzake wa Mtumiki ﷺ pa ulendo wopita ku Madina, ndipo adatenga udindo wa Ukhalifa pambuyo pa imfa yake.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat As-Sahaba, Gawo Loyamba, masamba 410–411, Mutu wa Hijra

Kutchulidwa: Sahih Al-Bukhari kuchokera kwa Asma (Allah amukomere mtima), ndi zambiri m'mabuku a Sirah

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Chenjezo: Kukonzekera koyambirira kwa chakudya ndi dzina la 'Wokhala ndi Malamba Awiri' zatsimikiziridwa mu Bukhari; ndipo zambiri za zochitika zina za kutsatira ndi kuyendera zafotokozedwa mu Sirah ndi ma isnad osiyanasiyana.

Nkhani 16 — Gawo Loyamba — Kugwirizana

Mawu a osamukira pamaso pa Negus

Jaʿfar ibn Abī Ṭālib ndi Umm Salamah, Mulungu awakhomere mtima

Pamene nthumwi za Quraysh zinafika kwa osamukira ku Abyssinia kudzafuna kuti abwezedwe, Negus anasonkhanitsa osamukirawo ndipo anawafunsa za chipembedzo chomwe anasiyira anthu awo. Osamukirawo anasankha Jaʿfar ibn Abī Ṭālib kuti alankhule m'malo mwawo. Iye anafotokoza momwe analili asanakhale Asilamu ndi zomwe Mtumiki ﷺ anawaitanira, monga kuona mtima, kukhulupirika, ndi kulumikiza ubale, kenako anawerenga chiyambi cha Sūrat Maryam. Negus ndi omwe anali naye anakhudzidwa, ndipo anakana kuwapereka. Tsiku lotsatira, nthumwi ziwirizo zinayesa kukweza nkhani ya Yesu (Yesu), ndipo Jaʿfar anafotokoza zomwe Mtumiki ﷺ anabweretsa ponena za iye, zomwe zinachititsa Negus kuwamamatira kwambiri ku kuwateteza. Umm Salamah, yemwe anali m'modzi mwa osamukirawo, akufotokoza zochitika za mbiri yakaleyi ngati chisankho chogwirizana chomwe anthu anasankha bwino wolankhulayo ndipo anasunga kuona mtima kwa udindo wawo.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Kugwirizana m'mavuto sikutanthauza kuti aliyense ayankhule; koma kuti asankhe yemwe angawafotokozere moona mtima komanso mwanzeru.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Jafar ibn Abi Talib (Mulungu amukomere mtima)

    Mwana wa azakhali a Mtumiki ﷺ komanso mchimwene wake wa Ali, komanso m'modzi mwa oyamba kusamukira ku Abyssinia. Adafera ngati mtsogoleri ku Mu'tah, ndipo Mtumiki ﷺ adamutcha Dhul-Janahayn (Wokhala ndi Mapiko Awiri).

  • Umm Salamah ﷺ

    Hind bint Abi Umayyah, mmodzi mwa Amayi a Okhulupirira komanso mmodzi mwa akazi oyamba kusamukira ku Madina. Anafotokoza Hadith zambiri, ndipo ankadziwika ndi nzeru zake komanso kudziwa kwake za malamulo a Chisilamu.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Ḥayāt aṣ-Ṣaḥābah, Gawo Loyamba, tsamba 423–427, Mutu wa Hijra ku Abyssinia

Kutchulidwa: Ibn Isḥāq kuchokera ku hadith ya Umm Salamah, Mulungu amukomere mtima

Mulingo wa Kusintha: Nkhani ya mbiri yakale

Chenjezo: Nkhani yodziwika bwino ya mbiri yakale yofotokozedwa kudzera mwa Umm Salamah mu Ibn Isḥāq; sichiyenera kuchitidwa ngati hadith yovomerezeka.

Nkhani 21 — Gawo Lachitatu — Kugwirizana

Kusonkhanitsa Qur'an: Chigamulo, Kuwunikanso, ndi Kukhulupirika

Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukhululukire), Umar ibn Al-Khattab (Allah amukhululukire), ndi Zayd ibn Thabit (Allah amukhululukire)

Pambuyo pa kuphedwa kwa owerenga ambiri ku Yamamah, Umar ibn Al-Khattab (Allah amukhululukire) anachita mantha kuti gawo lina la Qur'an likhoza kutayika pamene anthu amene anali kulisunga akufa. Choncho, anapempha Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukhululukire) kuti asonkhanitse Qur'an. Poyamba, Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukhululukire) anakayikira chifukwa ichi chinali ntchito imene Mtumiki ﷺ sanachite mwanjira imeneyi. Koma pambuyo pokambirana, Allah anatsegula mtima wake. Anaitanitsa Zayd ibn Thabit, amene anali mmodzi mwa alembi a vumbulutso. Zayd anachita mantha ndi ntchitoyi koma kenako anavomereza. Anasonkhanitsa Qur'an kuchokera ku zikopa, mitengo ya kanjedza, ndi zimene amuna anali ataloweza, ndipo anatsimikizira chilichonse mosamala. Nkhaniyi ikusonyeza kuti kusunga mawuwo sikunali ntchito yongochita mwachisawawa: Umar anapereka lingaliro, Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukhululukire) anavomereza, ndipo Zayd anachita ntchitoyi pogwiritsa ntchito njira yosamalitsa.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Kukhulupirika kogwirizana kumafuna kuyambitsa, kenako kukambirana, kenako ntchito yosamalitsa yomwe siingodalira zolinga zabwino zokha.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Abu Bakr As-Siddiq ﷺ

    Abdullah ibn Abi Quhafah, Khalifa woyamba wa Chisilamu komanso mmodzi mwa oyamba kulowa Chisilamu. Mnzake wa Mtumiki ﷺ pa ulendo wopita ku Madina, ndipo adatenga udindo wa Ukhalifa pambuyo pa imfa yake.

  • Umar ibn al-Khattab ﷺ

    Khalifa wachiwiri wa Chisilamu komanso mmodzi mwa Anzake akuluakulu a Mtumiki ﷺ. Anachita nawo nkhondo zambiri, ndipo ufumu wa Chisilamu unakula kwambiri pa nthawi ya ukhalifa wake ndi chidwi chachikulu pa chilungamo ndi kukaikira.

  • Zayd ibn Thabit (Mulungu amukomere mtima)

    Mlembi wa Uthenga Woyera kuchokera ku Ansar, adachitira umboni Nkhondo ya Khandaq ndi zomwe zidatsatira. Abu Bakr As-Siddiq (Mulungu amukomere mtima) adamupatsa ntchito yosonkhanitsa Qur'an, ndipo pambuyo pake adakhala ndi gawo pakusonkhanitsa kwa Uthman kwa Qur'an.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat As-Sahabah, Gawo Lachitatu, masamba 81–82, Mutu wa Kusunga Qur'an

Kutchulidwa: Sahih Al-Bukhari kuchokera kwa Zayd ibn Thabit (Allah amukhululukire)

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Nkhani 24 — Gawo Lachitatu — Utumiki

Nthandizeni pa inu nokha ndi kugwada kochuluka

Rabia bin Kaab Al-Aslami, Mulungu amukomere mtima

Rabia bin Kaab Al-Aslami, Mulungu amukomere mtima, anali kutumikira Mtumiki ﷺ ndipo anali kumubweretsera madzi ochapira ndi zosowa zake. Tsiku lina Mtumiki ﷺ anamuuza kuti: Funsani, ndipo Rabia anasankha pempho lomwe linaposa phindu lakanthawi, nati: Ndikupemphani kuti ndikhale nanu ku Paradiso. Mtumiki ﷺ anamufunsa ngati anali ndi china chilichonse, ndipo pamene anatsimikizira pempho lake, anati: «Ndiye ndithandizeni pa inu nokha ndi kugwada kochuluka.» Nkhaniyi siikuwonetsa utumiki ngati njira yochitira chifundo kapena mwayi waulere, koma ikuwonetsa ubale wa maphunziro: utumiki woona mtima, kenako pempho lapamwamba, kenako malangizo opita ku kulambira ndi ntchito zomwe zimathandiza munthu kukwaniritsa cholinga chake.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Mphunzitsi woona mtima sakhutira ndi kungopereka chiyembekezo; amalumikiza chikhumbo ndi ntchito yomwe imakonzekeretsa munthu.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Rabi'ah ibn Ka'b Al-Aslami (Mulungu amukomere mtima)

    Mnzake wa Mtumiki (SAW) kuchokera kwa anthu a As-Suffah, adatumikira Mtumiki ﷺ ndipo anali naye pafupi. Adanena Hadith yokhudza kufunsa kwake kuti aperekeze Mtumiki ﷺ ku Paradiso.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat Al-Sahaba, Gawo Lachitatu, tsamba 398–399, Mutu wa Utumiki wa Mtumiki ﷺ

Kutchulidwa: Sahih Muslim kuchokera kwa Rabia bin Kaab Al-Aslami, Mulungu amukomere mtima

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Nkhani 25 — Gawo Loyamba — Kulimba mtima

Kodi mukupha munthu chifukwa choti akuti Ambuye wanga ndi Allah?

Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukhululukire)

Pamene Mtumiki wa Allah ﷺ anali kupemphera pa Kaaba, Uqbah bin Abi Mu'ayt anabwera n’kuika chovala chake m’khosi mwa Mtumiki ﷺ n’kumukhetsa kwambiri. Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukhululukire) anathamangira n’kumukankhira kutali ndi Mtumiki wa Allah ﷺ, uku akuti: “Kodi mukupha munthu chifukwa choti akuti Ambuye wanga ndi Allah, ndipo wabweretsani umboni wochokera kwa Ambuye wanu?” Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukhululukire) sanadikire kuti ngozi ithe kapena kuti othandizira achuluke; anaona nkhanza zikuchitika ndipo anapita patsogolo ndi thupi lake ndi mawu ake kuti ateteze Mtumiki ﷺ, pa nthawi yomwe nkhani yodalirika inasunga ngati umboni wa kulimba mtima kwake koyambirira.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Kulimba mtima kwamakhalidwe ndikupita patsogolo kukakana nkhanza pamene kulowererapo kuli kodula, osati kungodziyesa kuti mukutsutsa pambuyo poti ngozi yatha.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Abu Bakr As-Siddiq ﷺ

    Abdullah ibn Abi Quhafah, Khalifa woyamba wa Chisilamu komanso mmodzi mwa oyamba kulowa Chisilamu. Mnzake wa Mtumiki ﷺ pa ulendo wopita ku Madina, ndipo adatenga udindo wa Ukhalifa pambuyo pa imfa yake.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat As-Sahabah, Gawo Loyamba, Mutu wa Kupirira Mavuto ndi Kuteteza Mtumiki wa Allah ﷺ

Kutchulidwa: Sahih Al-Bukhari kuchokera kwa Urwah bin Az-Zubayr poyankha funso la Abdullah bin Amr (Allah awiriwo awakhululukire)

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Nkhani 26 — Gawo Loyamba — Kulimba mtima

Usiku wa Hijrah ndi Kubweza Zinthu Zosungidwa

Ali bin Abi Talib (Allah amukhululukire)

Mabuku a mbiri yakale amanena kuti pamene Quraysh anazungulira nyumba ya Mtumiki ﷺ usiku wa Hijrah, Ali bin Abi Talib (Allah amukhululukire) anagona pabedi lake n’kudziphimba ndi chovala chake, pamene Mtumiki wa Allah ﷺ anapita ku njira yopita ku Madina. Kenako Ali anakhala ku Makkah masiku angapo akubweza kwa eni ake zinthu zosungidwa zomwe Mtumiki ﷺ anali nazo, ngakhale kuti ena mwa eni ake anali mwa iwo omwe anamutsutsa ndi kumuvulaza. Nkhaniyi ikusonyeza kulimba mtima kwa mnyamata amene anadziika pangozi komanso kukhulupirika komwe sikugwa chifukwa cha mikangano ndi eni ufulu.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Kukhulupirika sikugawika malinga ndi momwe anthu amatichitira; ndipo kukhulupirika kumawonekera pamene tisunga ufulu wa iwo amene anatitsutsa pamene tili ndi mphamvu zowasiya.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Ali ibn Abi Talib (Allah amukondwere naye)

    Msuweni wa Mneneri ﷺ komanso mwamuna wa Fatima (Allah amukondwere naye). Anali m'modzi mwa oyamba kulowa Chisilamu komanso wotsatira wachinayi wa Caliphs Oongoka. Anachitira umboni nkhondo zonse kupatula Tabuk pamene Mneneri ﷺ anamusiya kuti azilamulira Madina.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat As-Sahabah, Gawo Loyamba, Mutu wa Hijrah

Kutchulidwa: Sirat Ibn Ishaq ndi nkhani za Sirah za usiku wa Hijrah

Mulingo wa Kusintha: Nkhani ya Sirah

Chenjezo: Nkhani ya kugona kwa Ali (Allah amukhululukire) ndi kubweza kwake zinthu zosungidwa ndi yodziwika bwino m’mabuku a Sirah, koma tsatanetsatane wa chochitika ndi ma isnad ake sali pa mlingo wa Hadith za Sahihayn; chifukwa chake, ikuperekedwa ngati nkhani ya Sirah.

Nkhani 28 — Gawo Loyamba — Kulimba Mtima

Ndani Adzapita kwa Banu Qurayzah?

Al-Zubayr ibn al-Awwam (Mulungu amukomere mtima)

Pa tsiku la al-Ahzab, Mtumiki ﷺ adafunika wina woti amubweretsere nkhani za Banu Qurayzah, choncho adaitanira Anzake nati: «Ndani adzapita kwa Banu Qurayzah?». Al-Zubayr ibn al-Awwam (Mulungu amukomere mtima) adadzipereka pa ntchitoyi. Mtumiki ﷺ adabwereza kuitana kachiwiri kenako kachitatu, ndipo nthawi iliyonse Al-Zubayr ndiye adali kunena: Ine. Pamenepo Mtumiki ﷺ adati: «Mtumiki aliyense ali ndi wothandizira, ndipo wothandizira wanga ndi Al-Zubayr». Kuyankha mobwerezabwereza kukuwonetsa kuyambitsa kosalekeza, osati chidwi chongodutsa pa kuitana koyamba.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Kudalirika sikuwonekera pokhapokha povomereza ntchito kamodzi kokha, koma pokonzekera mobwerezabwereza pamene kufunika kukupitirira.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Al-Zubayr ibn Al-Awwam (Mulungu amukomere mtima)

    M'modzi mwa khumi omwe adalonjezedwa Paradiso komanso m'modzi mwa Asilamu oyambirira, ndipo anali mwana wa azakhali a Mtumiki ﷺ. Adaona zochitika zambiri ndipo anali m'modzi mwa anthu asanu ndi limodzi a Shura.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat al-Sahabah, Gawo Loyamba, Mutu wa Jihad ndi Kufufuza

Kutchulidwa: Sahih al-Bukhari ndi Muslim kuchokera kwa Jabir ibn Abdullah (Mulungu awiriwo awukomere mtima)

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Nkhani 32 — Gawo Lachiwiri — Kudzichepetsa

Ndidzakutumizirani munthu wokhulupirika, wokhulupirika kwambiri

Abu Ubayda Amir ibn al-Jarrah, Mulungu amukomere mtima

Anthu a ku Najran adapempha Mtumiki ﷺ kuti awatumizire munthu wokhulupirika kuti awaphunzitse ndi kuthetsa mikangano yawo. Adawalonjeza kuti adzatumiza munthu wokhulupirika, wokhulupirika kwambiri, ndipo Anzake adayang'ana umboni umenewu, osati kufunafuna ulamuliro koma chiyembekezo choti m'modzi wa iwo adzakhala mwini wake. Mtumiki ﷺ adasankha Abu Ubayda ibn al-Jarrah, Mulungu amukomere mtima, ndipo adati: «Uyu ndi wokhulupirika wa umma uno.» Abu Ubayda adalandira ntchitoyi ndipo adachita popanda kusandutsa matamando kukhala kudzitamandira kapena mwayi waumwini.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Kudzichepetsa kumateteza munthu wodalirika kuti asanyengedwe ndi izo; amawona matamando ngati ntchito yofunikira kuchitidwa, osati udindo womumasula ku udindo.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Abu Ubayda Amir ibn al-Jarrah (Allah amukondwere naye)

    M'modzi mwa oyamba kulowa Chisilamu komanso m'modzi mwa khumi omwe analonjezedwa Paradiso, ndipo Mneneri ﷺ anamutcha kuti wokhulupirika wa Ummah iyi. Anatsogolera magulu ankhondo ku Sham ndipo anamwalira mu mliri wa Amwas.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat al-Sahaba, Gawo Lachiwiri, Mutu wa Kutumiza Olalikira ndi Odalirika

Kutchulidwa: Sahih al-Bukhari ndi Muslim kuchokera kwa Anas ibn Malik ndi Hudhayfah, Mulungu awakhomere mtima

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Nkhani 35 — Gawo Lachitatu — Nzeru

Lupanga la Mulungu ku Mu'tah

Khalid ibn al-Walid (Mulungu amukomere mtima)

Mtume ﷺ adauza anzake ku Madina zomwe zidachitika ku Mu'tah: Zayd ibn Harithah adatenga mbendera ndipo adaphedwa, kenako Ja'far ibn Abi Talib adaphedwa, kenako Abdullah ibn Rawahah adaphedwa, ndipo maso a Mtume ﷺ anali kudontha misozi. Kenako Khalid ibn al-Walid (Mulungu amukomere mtima) adatenga mbendera popanda lamulo loyambirira, ndipo Mtume ﷺ adamufotokozera kuti ndi lupanga la Mulungu, ndipo Mulungu adabweretsa chigonjetso kapena chipulumutso kudzera mwa iye. Ponena za tsatanetsatane wodziwika bwino wosintha malo ankhondo ndi dongosolo lobwerera, mabuku a sirah (mbiri) amatchula izi, koma si zonse zomwe zatsimikiziridwa ndi mawu a hadith yoyenera.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Pakagwa chisokonezo cha dongosolo lodziwika bwino, gulu limafunikira munthu woti atenge udindo wopanga zisankho ndikuteteza anthu ndi zomwe ali nazo zokhudzana ndi luso komanso kulimba mtima.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Khalid ibn al-Walid (Allah amukondwere naye)

    Mtsogoleri wa mneneri yemwe adasandulika Chisilamu chisanachitike kugonjetsa Mecca, ndipo Mneneri ﷺ adamutcha lupanga la Allah pambuyo pa Mu'tah. Anachita nawo nkhondo za Ridda komanso kugonjetsa Iraq ndi Sham.

  • Zayd ibn Harithah (Allah amukondwere naye)

    Wokondedwa wa Mtumiki ﷺ komanso mfulu wake, komanso m'modzi mwa oyamba kulowa Chisilamu. Mneneri ﷺ adamupatsa udindo wotsogolera gulu lankhondo la Mu'tah, ndipo adanyamula mbendera mpaka ataphedwa.

  • Jafar ibn Abi Talib (Mulungu amukomere mtima)

    Mwana wa azakhali a Mtumiki ﷺ komanso mchimwene wake wa Ali, komanso m'modzi mwa oyamba kusamukira ku Abyssinia. Adafera ngati mtsogoleri ku Mu'tah, ndipo Mtumiki ﷺ adamutcha Dhul-Janahayn (Wokhala ndi Mapiko Awiri).

  • Abdullah ibn Rawaha (Mulungu amukomere mtima)

    Mnzake wa Mtumiki ﷺ wochokera ku Ansar, mmodzi mwa olemba ndakatulo a Mtumiki ﷺ komanso mmodzi mwa atsogoleri a Aqabah. Anatenga mbendera ya Asilamu ku Mu'tah pambuyo pa kuphedwa kwa Zayd ndi Ja'far, kenako anaphedwa (Mulungu amukomere mtima).

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat al-Sahabah, Gawo Lachitatu, Mutu wa Nkhondo ya Mu'tah ndi Utsogoleri

Kutchulidwa: Sahih al-Bukhari kuchokera kwa Anas ibn Malik (Mulungu amukomere mtima) ponena za nkhani ya Mu'tah

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Chenjezo: Zatsimikiziridwa mu Bukhari kuti Khalid adatenga mbendera pambuyo pa imfa ya atsogoleri ndipo adatchedwa lupanga la Mulungu; koma zokhudzana ndi zoyenda zatsatanetsatane komanso kuchuluka kwa kusintha kwa mizere ndi kuchokera ku nkhani zosiyanasiyana za sirah.

Kupereka

Nkhani za kupereka kuchokera ku zinthu zokondedwa kwambiri za munthu, ndikufikira anthu mwanzeru ndi chifundo.

Nkhani 6 — Gawo Lachiwiri — Kupereka

Chuma chake chokondedwa kwambiri

Abu Talha Al-Ansari (Allah amukhululukire)

Abu Talha (Allah amukhululukire) anali ndi munda ku Madina wotchedwa Bayr Ha, ndipo unali umodzi mwa chuma chake chokondedwa kwambiri, pafupi ndi mzikiti, kumene ankamwa madzi ake abwino ndipo Mtumiki ﷺ ankalowamo. Pamene mawu a Allah adatsika: ﴿Simudzapeza ubwino mpaka mutapereka kuchokera ku zimene mumakonda﴾, Abu Talha sanayang'ane chuma chowonjezera chimene sanali kuchikonda, koma anapita kwa Mtumiki ﷺ nati kuti chuma chake chokondedwa kwambiri ndi Bayr Ha, ndipo akuchipereka ngati sadaka akuyembekezera madalitso ake ndi mphotho yake kwa Allah. Mtumiki ﷺ anakondwera ndi kupereka kumeneku, ndipo anamulangiza kuti apereke kwa achibale ake. Abu Talha anavomera, motero chuma chinasintha kuchoka pa kukhala chokondedwa chapadera kukhala chothandiza achibale ndi kutumikira gulu. Nkhaniyi ikusonyeza kuti sadaka si kungotaya zotsalira zokha, koma kusankha chimene chili chofunika kwa munthu, kenako kuchipereka mwanzeru kwa amene akuyenera.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Mtengo wa kupereka sumayesedwa ndi kukula kwake kokha, koma ndi malo a chimene timasiya ndi nzeru ya kufika kwake kwa anthu.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Abu Talha Al-Ansari (Mulungu amukomere mtima)

    Zayd ibn Sahl Al-Ansari wochokera ku Banu Najjar, wochokera ku anthu a Badr ndi Uhud. Anali wodziwika chifukwa chopereka ndi kumenya nkhondo, ndipo Anas ibn Malik adafotokoza kuchokera kwa iye.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat As-Sahabah, Gawo Lachiwiri, masamba 407–408, Mutu wa Kupereka

Kutchulidwa: Sahih Al-Bukhari ndi Muslim kuchokera kwa Anas (Allah amukhululukire)

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Nkhani 15 — Gawo Loyamba — Kupereka

Kugulitsa kwapindulitsa, Abū Yahyā

Suhayb ar-Rūmī, Mulungu amukomere mtima

Suhayb ar-Rūmī, Mulungu amukomere mtima, anafuna kusamukira ku Madina. Koma anthu a Quraysh anamulepheretsa, nati iye anafika ku Makka ali wosauka ndipo chuma chake chinachuluka ali komweko, ndipo sadzamulola kuchoka ndi iye yekha ndi chuma chake. Iye anawapatsa mwayi woti awauze komwe kuli chuma chake kuti amulole kupita, ndipo iwo anavomera. Choncho anawauza komwe kuli chuma chake ndipo anapita kusamukira kwa Mtumiki ﷺ. Mabuku a mbiri yakale amanena kuti Mtumiki ﷺ anamulandira ponena kuti: «Kugulitsa kwapindulitsa, Abū Yahyā», ndipo vesi la Qur’an linatsika ponena za kupereka moyo ndi chuma pofuna kukondweretsa Mulungu. Cholinga cha nkhaniyi si kukweza umphawi, koma kusonyeza kuti Suhayb anayika ufulu wosamuka ndi chikhulupiriro patsogolo pa chuma chomwe chingathe kubwezeredwa.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Kupereka sikungakhale nthawi zonse zomwe timapereka kuchokera ku zochulukirapo zathu; kungakhalenso chisankho chachidziwitso cha zomwe sitilola kuti ndalama zitiletse.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Suhayb Al-Rumi (Mulungu amukomere mtima)

    M'modzi mwa oyamba kutembenukira ku Chisilamu komanso m'modzi mwa omwe adasamukira ku Madina. Anali wodziwika chifukwa cha kukhazikika ndi kupereka, ndipo Umar adamupatsa udindo wotsogolera anthu pa Swala atavulala.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Ḥayāt aṣ-Ṣaḥābah, Gawo Loyamba, tsamba 436, Mutu wa Hijra

Kutchulidwa: Al-Bayhaqī ndi mabuku a mbiri yakale ponena za nkhani ya kusamuka kwa Suhayb

Mulingo wa Kusintha: Nkhani ya mbiri yakale

Chenjezo: Ma chain of narration a mawu a nkhaniyi ndi chifukwa cha kutsika kwa vesi amasiyana; koma tanthauzo la Suhayb kusiya chuma chake chifukwa cha kusamuka ndi lodziwika bwino m'mabuku a mbiri yakale ndi zolimbikitsa.

Nkhani 18 — Gawo Lachiwiri — Kupereka

Mtengo wa kanjedza ku Paradiso ndi munda padziko lapansi

Abu al-Dahdah ndi Umm al-Dahdah, Allah awasangalatsa

Nkhani zolimbikitsa zimatchula kuti mwamuna wina anali ndi mtengo wa kanjedza womwe unkasokoneza mnansi wake. Mtumiki ﷺ anamupatsa mtengo wa kanjedza ku Paradiso posinthana ndi kusiya mtengowo, koma sanavomereze. Pamene nkhaniyi inafika kwa Abu al-Dahdah, anagula mtengo wa kanjedza kwa mwini wake ndi munda wake, kenako anaupereka kwa wosowa, ndipo anabwerera kunyumba kwake n’kuyitana mkazi wake kuti atuluke m’mundamo chifukwa anabwereketsa kwa Allah. Nkhani zina zimasonyeza yankho la Umm al-Dahdah mosangalala komanso kuvomereza. Cholinga cha nkhaniyi ndi kusonyeza kuyankha mwachangu kwa Abu al-Dahdah, komanso kuti banja lomwe mamembala ake amagawana tanthauzo la kupereka lingathe kusintha katundu wokondedwa kukhala phindu ndi chifundo.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Pamene anthu a m’banja agwirizana pa cholinga, kupereka sikukhala kutayika kwa munthu payekha koma chisankho chomanga tanthauzo limodzi.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Abu Ad-Dahdah Al-Ansari (Mulungu amukomere mtima)

    Mnzake wa Mtumiki (SAW) wa ku Ansar amene ankadziwika chifukwa cha kuwolowa manja kwake ndi kupereka kwake chifukwa cha Mulungu. Nkhani ya munda wake imapezeka m'nkhani zosiyanasiyana zolimbikitsa ndi mawu osiyanasiyana ndi tsatanetsatane.

  • Umm Ad-Dahdah (Mulungu amukomere mtima)

    Mnzake wa Mtumiki (SAW) wa ku Ansar. Nkhani zina za munda wa Abu Ad-Dahdah zimamutchula iye ndi kuvomereza kwake kupereka. Dzina lake silinatsimikizidwe m'njira zonse za nkhaniyi.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat al-Sahaba, Gawo Lachiwiri, masamba 413–414, Mutu wa Kupereka

Kutchulidwa: Musnad Ahmad ndi al-Mustadrak wa al-Hakim m'nkhani ya Abu al-Dahdah

Mulingo wa Kusintha: Maziko olimba ndi tsatanetsatane wosiyanasiyana

Chenjezo: Nkhaniyi idafotokozedwa ndi mawu ndi tsatanetsatane wosiyanasiyana, ndipo pali kusiyana pa dzina la mkazi ndi mawu ake; choncho idafotokozedwa pano molingana ndi tanthauzo lodziwika.

Nkhani 19 — Gawo Lachiwiri — Kupereka

Kukonzekera Gulu Lankhondo la Mavuto

Uthman bin Affan (Allah amukondwere)

Pa nkhondo ya Tabuk, anthu anali m’mavuto a ndalama ndi chakudya, Mtumiki ﷺ anaitanira kuti gulu lankhondo likonzeke. Uthman bin Affan (Allah amukondwere) anapereka zambiri pokonzekera gulu lankhondo la mavuto, ndipo nkhani zosiyanasiyana zimanena za kuchuluka kwa ngamila ndi madinari, koma zonse zikugwirizana pa kuchuluka kwa ndalama zake komanso kuyamika kwa Mtumiki ﷺ kwa iye. Kupereka kuno sikunali ndalama zosiyana ndi zenizeni za anthu; koma kunali kuthetsa vuto la gulu lankhondo lomwe linkakonzekera ulendo wautali panthawi yovuta. Choncho, nkhaniyi idakhalabe chitsanzo chakuti munthu wolemera akhoza kusintha mphamvu zake kukhala udindo wa anthu onse pakafunika.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Chuma chimapeza tanthauzo lake labwino pamene, panthawi yamavuto, chimasanduka mphamvu yothandiza kuchepetsa mavuto a gulu.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Uthman ibn Affan (Mulungu amukomere mtima)

    Khalifa wachitatu wolunjika komanso m'modzi mwa oyamba kutembenukira ku Chisilamu, ndipo adatchedwa Dhul-Nurayn chifukwa chokwatira ana aakazi awiri a Mtumiki ﷺ. Adakonza gulu lankhondo la Al-Usra ndipo adasonkhanitsa anthu pa Qur'an imodzi pa nthawi ya ukhalifa wake.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat al-Sahaba, Gawo Lachiwiri, tsamba 418, Mutu wa Kupereka

Kutchulidwa: At-Tirmidhi, Ahmad, ndi Al-Hakim pa ubwino wa Uthman ndi kukonzekera gulu lankhondo la mavuto

Mulingo wa Kusintha: Chabwino

Chenjezo: Nkhani zosiyanasiyana zimanena zosiyana pa kuchuluka kwa zomwe Uthman anakonzekera komanso mawu oyamika; koma chokhazikika ndi kupereka kwake kwakukulu pokonzekera gulu lankhondo la mavuto.

Nkhani 20 — Gawo Lachiwiri — Kupereka

Pakati pa Hafu ya Ndalama ndi Zonse

Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukondwere) ndi Umar bin Al-Khattab (Allah amukondwere)

Umar (Allah amukondwere) akunena kuti tsiku lina adalamula za sadaka, ndipo izi zidagwirizana ndi ndalama zomwe anali nazo, choncho adadzinenera kuti adzatsogola Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukondwere) ngati adzamutsogola tsiku lina. Adabwera ndi theka la ndalama zake, ndipo Mtumiki ﷺ adamufunsa: Kodi wasiyiranji banja lako? Adati: Zofanana. Kenako Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukondwere) adabwera ndi zonse zomwe anali nazo, ndipo atafunsidwa zomwe adasiyira banja lake adati: Ndawasiyira Allah ndi Mtumiki Wake. Umar adati adadziwa panthawiyo kuti sangatsogole Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukondwere) pa chilichonse. Nkhaniyi ikupereka mpikisano wabwino osati chidani, koma sichipanga kukhala lamulo lalikulu la kuwerengera; chifukwa munthu aliyense ali ndi udindo wake komanso udindo wake womwe sayenera kunyalanyazidwa.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Mpikisano woyamikika umalimbikitsa zabwino, koma umakhalabe wofunikira kumvetsetsa udindo osati kungoyerekeza.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Abu Bakr As-Siddiq ﷺ

    Abdullah ibn Abi Quhafah, Khalifa woyamba wa Chisilamu komanso mmodzi mwa oyamba kulowa Chisilamu. Mnzake wa Mtumiki ﷺ pa ulendo wopita ku Madina, ndipo adatenga udindo wa Ukhalifa pambuyo pa imfa yake.

  • Umar ibn al-Khattab ﷺ

    Khalifa wachiwiri wa Chisilamu komanso mmodzi mwa Anzake akuluakulu a Mtumiki ﷺ. Anachita nawo nkhondo zambiri, ndipo ufumu wa Chisilamu unakula kwambiri pa nthawi ya ukhalifa wake ndi chidwi chachikulu pa chilungamo ndi kukaikira.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat al-Sahaba, Gawo Lachiwiri, tsamba 398, Mutu wa Kupereka

Kutchulidwa: Sunan Abi Dawud ndi Jami' At-Tirmidhi kuchokera kwa Umar (Allah amukondwere)

Mulingo wa Kusintha: Chabwino

Chenjezo: At-Tirmidhi adawona nkhaniyi ngati yabwino, ndipo akatswiri ena adakayikira njira zina zake; ikunenedwa pa ubwino wa As-Siddiq popanda kuipanga kukhala lamulo lalikulu la kupereka ndalama zonse.

Nkhani 31 — Gawo Lachiwiri — Kupatsa

Nkhani ya msika wosandulika kukhala chopereka

Abd al-Rahman ibn Awf, Mulungu amukomere mtima

Abd al-Rahman ibn Awf, Mulungu amukomere mtima, anali m'modzi mwa amalonda olemera kwambiri ku Madina. Nkhani zikusonyeza kuti msika wake waukulu wodzaza ndi chakudya ndi katundu unafika, ndipo adaupereka m'njira ya Mulungu pamene adawona zosowa za anthu. Mabuku a mbiri yakale amalongosola zithunzi zina za kuchuluka kwa zopereka zake ndi thandizo lake kwa anthu othawa kwawo, anthu a ku Badr, ndi amayi a okhulupirira. Nkhani zosiyanasiyana zimasiyana pa chiwerengero cha ngamila ndi madinari, kotero palibe nambala imodzi yotsimikizika; koma kuphatikiza kwa nkhani kumasonyeza kuti sanapangitse kupambana kwa malonda kukhala cholinga chotsekedwa, koma adasandutsa gawo lalikulu la izo kukhala phindu lomwe limapita kwa ena.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Kupatsa kosatha sikudikira zochulukirapo zopanda phindu; m'malo mwake, kumapangitsa kupambana kukhala gwero lofunikira pothandiza anthu.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Abd al-Rahman ibn Awf (Mulungu amukomere mtima)

    M'modzi mwa khumi omwe adalonjezedwa Paradiso komanso m'modzi mwa oyamba kusamukira ku Madina. Anali wodziwika chifukwa cha malonda ndi kupereka, ndipo anali m'modzi mwa anthu asanu ndi limodzi a Shura.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat al-Sahaba, Gawo Lachiwiri, Mutu wa Kupereka m'njira ya Mulungu ndi Zopereka za Abd al-Rahman ibn Awf

Kutchulidwa: Musnad Ahmad, al-Tabaqat al-Kubra ya Ibn Sa'd, ndi mabuku a mbiri yakale pa nkhani za kupereka kwa Abd al-Rahman ibn Awf, Mulungu amukomere mtima

Mulingo wa Kusintha: Choyambirira chokhazikika ndi tsatanetsatane wosiyanasiyana

Chenjezo: Kuchuluka kwa kupereka kwa Abd al-Rahman, Mulungu amukomere mtima, kumadziwika bwino m'mabuku a mbiri yakale, koma chiwerengero cha msika, kuchuluka kwa zopereka, ndi mawu a nkhani zina zimasiyana; chifukwa chake, nkhaniyi sinamangidwe pa nambala inayake.

Makhalidwe Ena

Nkhani zosonyeza makhalidwe a kukhazikika, utsogoleri, kuleza mtima, kulambira, ndi makhalidwe abwino m'miyoyo ya masahaba.

Nkhani 1 — Gawo Loyamba — Kukambirana

Khalani pansi ndikumvetsera kaye

Mus'ab ibn Umayr, Usayd ibn Hudayr, Sa'd ibn Mu'adh

Mus'ab ibn Umayr, Mulungu amukomere mtima, adakhala ku Madina ndi As'ad ibn Zurarah, akuitana anthu ku Chisilamu ndikuphunzitsa Qur'an kwa omwe adasandulika. Izi zidafika kwa Usayd ibn Hudayr, yemwe panthawiyo anali m'modzi mwa atsogoleri a anthu ake. Adabwera mokwiya atanyamula mkondo wake kuti aletse msonkhano uwu. Mus'ab sanamukwiyitse kapena kumubwezera ziwopsezo, koma adati kwa iye mwamtendere: Khalani pansi ndikumvetsera. Ngati mukukonda chinthu, chilandireni; ngati simukuchikonda, tidzakulekerani. Usayd adatsitsa mkondo wake ndikukhala pansi. Mus'ab adamwerengera Qur'an ndikumufotokozera Chisilamu. Nkhope yake idasintha, ndipo adafunsa za njira yolowera m'chipembedzo. Kenako adapita kwa anthu ake ndikuwongolera Sa'd ibn Mu'adh ku msonkhano; Sa'd nayenso adabwera, ndipo msonkhanowo udatha ndi kusandulika kwawo ndikutsegula chitseko chachikulu cha Da'wah pakati pa Banu Abd al-Ashhal.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Kukopa sikuyamba ndi kutsekereza wotsutsa, koma mwa kumupatsa chitetezo chokwanira kuti amvetsere ndikumvetsetsa.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Mus'ab ibn Umayr ﷺ

    Mmodzi mwa oyamba kulowa Chisilamu, Mtumiki ﷺ anamutuma ku Madina asanachoke ku Mecca kuti akaphunzitse ndi kuitana anthu ku Chisilamu. Chisilamu cha atsogoleri angapo a Ansar mwa iye chinali ndi chikoka chachikulu pakukonzekera Madina.

  • As'ad ibn Zurarah ﷺ

    Mmodzi mwa Ansar oyamba kulowa Chisilamu komanso mmodzi mwa atsogoleri a pangano la Aqabah. Mus'ab ibn Umayr anakhala m'nyumba mwake ku Madina asanachoke ku Mecca, ndipo anamwalira chaka choyamba cha Hijra asanachitike nkhondo ya Badr.

  • Usayd ibn Hudayr ﷺ

    Mmodzi mwa atsogoleri a fuko la Aws komanso wa banja la Banu Abd al-Ashhal, adalowa Chisilamu kudzera mwa Mus'ab ibn Umayr. Anachita nawo nkhondo zambiri ndi Mtumiki ﷺ, ndipo ankadziwika ndi ubwino wake komanso kuwerenga bwino Qur'an.

  • Sa'd ibn Mu'adh ﷺ

    Mtsogoleri wa fuko la Aws komanso mtsogoleri wa Banu Abd al-Ashhal, adalowa Chisilamu ndipo anthu ake adamutsatira mwachangu. Anachita nawo nkhondo za Badr, Uhud, ndi Khandaq, ndipo anamwalira chifukwa cha mabala ake pambuyo pa Khandaq.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat al-Sahabah, Gawo Loyamba, tsamba 219–220, Mutu wa Da'wah

Kutchulidwa: Sirat Ibn Ishaq kudzera mwa Abdullah ibn Abi Bakr ndi ena

Mulingo wa Kusintha: Nkhani ya Sirah

Chenjezo: Nkhani yodziwika bwino ya Sirah; ikuperekedwa ngati nkhani ya mbiri yakale osati Hadith yotsimikizika.

Nkhani 2 — Gawo Loyamba — Kukhazikika

Ulendo pambuyo pa chaka chimodzi cha kupatukana

Umm Salamah, Mulungu amukomere mtima

Pamene Abu Salamah, Mulungu amukomere mtima, adaganiza zosamukira ku Madina, Umm Salamah adatuluka naye, koma anthu ake adamulepheretsa kupita ndikumubwezera ku Mecca. Kenako anthu a Abu Salamah adabwera ndikumutengera mwana wake, kotero adakumana ndi kupatukana kwa mwamuna, mwana, ndi dziko. Adatuluka m'mawa uliwonse kupita ku al-Abtah, adakhala pansi ndikulira mpaka madzulo, osatha kuchita chilichonse koma kupereka madandaulo ake kwa Mulungu. Pambuyo pa chaka chimodzi, mwamuna wina wa m'banja lake adamumvera chisoni, ndipo adakopa anthu ake kuti amusiye. Kenako anthu a Abu Salamah adamumvera chisoni ndikumubwezera mwana wake. Pambuyo pake adatuluka yekha ndi mwana wake, ndipo Uthman ibn Talhah adakumana naye, ndipo adamuperekeza bwinobwino mpaka adafika kwa mwamuna wake ku Madina. Motero, kukhazikika kwake sikunali mawu opita, koma kuleza mtima kwautali komwe kudatsatiridwa ndi ntchito mpaka Hijrah idakwaniritsidwa.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Pakutayika ndi kukakamizidwa kuchedwa, munthu amasunga njira yake mwa kuleza mtima, ntchito, ndi kulandira thandizo lotetezeka.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Umm Salamah ﷺ

    Hind bint Abi Umayyah, mmodzi mwa Amayi a Okhulupirira komanso mmodzi mwa akazi oyamba kusamukira ku Madina. Anafotokoza Hadith zambiri, ndipo ankadziwika ndi nzeru zake komanso kudziwa kwake za malamulo a Chisilamu.

  • Abu Salamah ibn Abd al-Asad ﷺ

    Mmodzi mwa oyamba kulowa Chisilamu komanso mwamuna wa Umm Salamah asanakwatirane ndi Mtumiki ﷺ. Anasamukira ku Abyssinia kenako ku Madina, ndipo anamwalira chifukwa cha mabala omwe adalandira ku Uhud.

  • Uthman ibn Talhah ﷺ

    Anali wa banja la Banu Abd al-Dar, ndipo adalowa Chisilamu asanagonjetsedwe Mecca ndipo anasamukira ku Madina. Mtumiki ﷺ anamusiira udindo wosamalira Ka'bah pa tsiku la kugonjetsa Mecca mwa Banu Shaybah.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat al-Sahabah, Gawo Loyamba, tsamba 434–435, Mutu wa Hijrah

Kutchulidwa: Ibn Ishaq kuchokera kwa Umm Salamah, Mulungu amukomere mtima

Mulingo wa Kusintha: Nkhani ya Sirah

Nkhani 3 — Gawo Loyamba — Ufulu wa Chikumbumtima

Mmodzi, Mmodzi

Bilal ibn Rabah (Allah amukomere mtima) ndi Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukomere mtima)

Bilal (Allah amukomere mtima) anali wofooka ku Makka, akuzunzidwa ndi Umayyah ibn Khalaf pa nthawi ya kutentha kwambiri. Ankamugoneka pa mchenga wotentha n’kumuyika mwala waukulu pachifuwa chake, n’kumufunsa kuti asiye Chisilamu. Iye analibe mphamvu yopewera kuzunzidwa, koma anali ndi mawu omwe sakanatha kumuchotsa: “Mmodzi, Mmodzi.” Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukomere mtima) anadutsa pafupi naye, ndipo anaona munthu akuzunzidwa chifukwa cha chikhulupiriro chake. Choncho, anakambirana ndi Umayyah kuti amugule. Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukomere mtima) sanangotsutsa, koma anapereka ndalama n’kumumasula Bilal, kenako n’kumupatsa ufulu chifukwa cha Allah. Pambuyo pake, Bilal anakhala muezzin wa Mtumiki wa Allah ﷺ, ndipo mawu amene ananena pansi pa mwalawo anakhala umboni wakuti kufooka kwa thupi sikutanthauza kugwa kwa chikumbumtima.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Ufulu wa chikhulupiriro umasungidwa mwa kulimbikira pamaso pa kukakamizidwa komanso mwa kuthandizira ozunzidwa ndi omwe ali ndi mphamvu.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Bilal ibn Rabah ﷺ

    Mmodzi mwa oyamba kulowa Chisilamu, anazunzidwa ku Mecca kenako Abu Bakr As-Siddiq ﷺ anamumasula. Mtumiki ﷺ anamusankha kukhala muezzin, ndipo anachita nawo nkhondo zambiri.

  • Abu Bakr As-Siddiq ﷺ

    Abdullah ibn Abi Quhafah, Khalifa woyamba wa Chisilamu komanso mmodzi mwa oyamba kulowa Chisilamu. Mnzake wa Mtumiki ﷺ pa ulendo wopita ku Madina, ndipo adatenga udindo wa Ukhalifa pambuyo pa imfa yake.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat As-Sahabah, Gawo Loyamba, masamba 347–348, Mutu wa Kupirira Mavuto

Kutchulidwa: Nkhani za Ibn Ishaq ndi Abu Nu'aym mu Al-Hilyah

Mulingo wa Kusintha: Nkhani ya mbiri

Chenjezo: Njira zina za tsatanetsatane wa nkhaniyi zimasiyana; koma maziko a kuzunzidwa kwa Bilal, kulimba mtima kwake, ndi kumasulidwa kwake ndi Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukomere mtima) ndi odziwika komanso otsimikizika.

Nkhani 4 — Gawo Loyamba — Ntchito Yaboma

Munthu Amene Sayenera Kutulutsidwa

Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukomere mtima) ndi Ibn Ad-Dughunnah

Pamene kuzunzidwa kwa Quraysh kunakula, Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukomere mtima) anatuluka akufuna kupita ku dziko la Abyssinia. Anafika ku Birak Al-Ghimad, ndipo anakumana ndi Ibn Ad-Dughunnah yemwe anamufunsa komwe akupita. Atafika podziwa kuti watulutsidwa m’dziko lake, anamuuza kuti munthu ngati iye sayenera kutuluka kapena kutulutsidwa; chifukwa iye amapatsa osauka, amalumikiza ubale, amanyamula katundu wa ofooka, amalandira alendo, ndipo amathandiza pa zovuta za chilungamo. Anamubwezera ku Makka pansi pa chitetezo chake, ndipo anamuchitira umboni ndi mikhalidwe imeneyi pamaso pa Quraysh, ndipo iwo anavomereza kuti Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukomere mtima) akhale pansi pa chitetezo chake. Koma iwo anafuna kuti asakweze mawu ake powerenga ndi kupemphera poopa kuti anthu angakhudzidwe, kenako anakhumudwa ngakhale ndi chitetezo chake, choncho Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukomere mtima) anasankha kukana chitetezo cha Ibn Ad-Dughunnah ndikupitiriza kulambira Mbuye wake pansi pa chitetezo cha Allah yekha. Nkhaniyi ikuwonetsa momwe mbiri yabwino ingakhalire umboni kwa munthu, komanso momwe mfundo imakhalira yamtengo wapatali kuposa chitetezo chokhazikika.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Chitetezo champhamvu kwambiri cha munthu chingakhale chizindikiro chomwe adasiya m'miyoyo ya anansi ake asanafunikire chitetezo chawo.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Abu Bakr As-Siddiq ﷺ

    Abdullah ibn Abi Quhafah, Khalifa woyamba wa Chisilamu komanso mmodzi mwa oyamba kulowa Chisilamu. Mnzake wa Mtumiki ﷺ pa ulendo wopita ku Madina, ndipo adatenga udindo wa Ukhalifa pambuyo pa imfa yake.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat As-Sahabah, Gawo Loyamba, masamba 339–340, Mutu wa Kupirira Mavuto

Kutchulidwa: Sahih Al-Bukhari kuchokera kwa Aisha (Allah amukomere mtima)

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Nkhani 5 — Gawo Lachiwiri — Utsogoleri pa nthawi ya mavuto

Pamene chisoni chinabwezeretsa anthu ku choonadi

Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukhululukire) ndi Umar ibn Al-Khattab (Allah amukhululukire)

Pamene Mtumiki ﷺ anamwalira, nkhaniyi inakhudza kwambiri anzawo, mpaka Umar (Allah amukhululukire) sanakhulupirire kuti Mtumiki anamwalira, ndipo anayamba kulankhula ndi anthu ndi chisoni chachikulu. Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukhululukire) analowa kwa Mtumiki ﷺ, namupsompsona pakati pa maso ake nati: “Wakhala wabwino pamoyo wako ndi pa imfa yako.” Kenako anatuluka kwa anthu ndipo sanakanize chisoni chawo, koma anawabwezeretsa ku maziko a chikhulupiriro. Anawerenga mawu a Allah: ﴿Ndipo Muhammad si wina koma Mtumiki; ndithu atumiki ambiri anadutsa kale iye﴾, kenako anati: “Amene anali kulambira Muhammad, ndithu Muhammad wamwalira; ndipo amene anali kulambira Allah, ndithu Allah ndi wamoyo, samwalira.” Mphamvu ya mantha inachepa pamaso pa kumveka kwa vesi, ndipo Umar anati mapazi ake sanathe kumunyamula pamene anamva. Kulankhula kwa Abu Bakr As-Siddiq (Allah amukhululukire) sikunali kukana chikondi, koma kuteteza Umodzi wa Allah ndi kuthekera kwa gulu kuchita ntchito yake pambuyo pa kutayika kwakukulu.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Utsogoleri pa nthawi ya kutayika sukana chisoni; koma umalepheretsa chisoni kuletsa choonadi ndi ntchito.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Abu Bakr As-Siddiq ﷺ

    Abdullah ibn Abi Quhafah, Khalifa woyamba wa Chisilamu komanso mmodzi mwa oyamba kulowa Chisilamu. Mnzake wa Mtumiki ﷺ pa ulendo wopita ku Madina, ndipo adatenga udindo wa Ukhalifa pambuyo pa imfa yake.

  • Umar ibn al-Khattab ﷺ

    Khalifa wachiwiri wa Chisilamu komanso mmodzi mwa Anzake akuluakulu a Mtumiki ﷺ. Anachita nawo nkhondo zambiri, ndipo ufumu wa Chisilamu unakula kwambiri pa nthawi ya ukhalifa wake ndi chidwi chachikulu pa chilungamo ndi kukaikira.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat As-Sahabah, Gawo Lachiwiri, masamba 44–45, Mutu wa Kugwirizana kwa Mawu

Kutchulidwa: Sahih Al-Bukhari, ndipo pali umboni wotsimikizika kuchokera kwa Aisha ndi Ibn Abbas

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Nkhani 7 — Gawo Lachiwiri — Ntchito ndi Ulemu

Nkhata Pamutu Pake

Asma bint Abi Bakr (Allah asangalale naye)

Asma bint Abi Bakr (Allah asangalale naye) akusimba za chiyambi cha banja lake ndi Az-Zubair (Allah asangalale naye); panthawiyo analibe chuma kapena kapolo kupatula kavalo wake. Iye anadyetsa kavalo, kumupatsa madzi, kukonza chidebe chake, kuphika mkate, ndi kupera nkhata za ngamila yawo yothirira. Kenako ananyamula nkhata kuchokera kumunda wakutali wa Az-Zubair pamutu pake. Tsiku lina pamene anali kubwerera, Mtumiki wa Allah ﷺ anamukomana naye pamodzi ndi anthu ena mwa anzawo, ndipo anamuuza kuti akwere kumbuyo kwake. Koma iye anachita manyazi kuyenda ndi amuna ndipo anakumbukira nsanje ya Az-Zubair, choncho anapitiriza kunyamula katundu wake. Asma sanasimbire nkhaniyi kuti apange chithunzi changwiro chopanda kutopa, koma anafotokoza ntchito monga momwe inalili: khama la tsiku ndi tsiku m'nyumba yosauka, ndi manyazi, ulemu, ndi kuthekera konyamula udindo. Choncho, nkhaniyi imatipatsa mbali imodzi ya mbiri ya banja yomwe siimaonekera m'nkhani za nkhondo ndi zisankho zokha.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Mbiri siimapangidwa ndi olankhula okha; imapangidwanso ndi ntchito za tsiku ndi tsiku zosawoneka zomwe zimamanga mabanja.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Asma bint Abi Bakr (Mulungu amukomere mtima)

    Wokhala ndi malamba awiri, m'modzi mwa oyamba kutembenukira ku Chisilamu komanso mwana wamkazi wa Abu Bakr Al-Siddiq (Mulungu amukomere mtima). Anali ndi gawo lodziwika bwino pokonzekera Hijra, ndipo adafotokoza Hadith ndi nkhani zochokera ku Sirah.

  • Al-Zubayr ibn Al-Awwam (Mulungu amukomere mtima)

    M'modzi mwa khumi omwe adalonjezedwa Paradiso komanso m'modzi mwa Asilamu oyambirira, ndipo anali mwana wa azakhali a Mtumiki ﷺ. Adaona zochitika zambiri ndipo anali m'modzi mwa anthu asanu ndi limodzi a Shura.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat As-Sahabah, Gawo Lachiwiri, masamba 517–518, Mutu wa Makhalidwe ndi Kuyanjana

Kutchulidwa: Sahih Al-Bukhari ndi Muslim kuchokera kwa Asma (Allah asangalale naye)

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Nkhani 9 — Gawo Lachitatu — Kudzichepetsa pamaso pa kuwunikanso

Si kuchedwa konse ndi kugonja

Umar ibn al-Khattab (Allah amukomere mtima) ndi Abu Bakr as-Siddiq (Allah amukomere mtima)

Ku Hudaybiya, Umar ibn al-Khattab (Allah amukomere mtima) anaona kuti zikhalidwe za mgwirizano zinali zolemetsa kwa Asilamu. Chifukwa cha chidwi chake pa chipembedzo, anafunsa Mtumiki ﷺ momveka bwino: Kodi sitili pa choonadi? Kodi iwo sali pa chinyengo? Nanga n'chifukwa chiyani tikuvomereza kutsika kumeneku mu chipembedzo chathu? Funso lake silinali kutsutsa vumbulutso, koma ankafuna kumvetsa momwe lonjezo la chigonjetso likugwirizanira ndi kuwoneka kotsika kumeneku. Kenako anapita kwa Abu Bakr as-Siddiq (Allah amukomere mtima) ndikumufunsa mafunso omwewo. Abu Bakr as-Siddiq (Allah amukomere mtima) anati kwa iye: Khalani naye, chifukwa iye ali pa choonadi. Pambuyo pake, Umar anadzifufuza yekha, mpaka ankanena kuti anachita zinthu zambiri chifukwa cha mantha a zotsatira za mawu ake. Kenako Allah anaonetsa kuti mgwirizano unali chigonjetso, ndipo Asilamu analowa ku Mecca pambuyo pake ali otetezeka. Nkhaniyi imasungira wokhulupirira ufulu wofunsa, ndipo nthawi yomweyo imamuphunzitsa ulemu wobwerera pamene nzeru yaonekera.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Kulimba mtima sikuti sitifunsa; koma kuti tifunse mwaulemu, kenako tiwunikenso chiweruzo chathu pamene chithunzi chokulirapo chaonekera kwa ife.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Umar ibn al-Khattab ﷺ

    Khalifa wachiwiri wa Chisilamu komanso mmodzi mwa Anzake akuluakulu a Mtumiki ﷺ. Anachita nawo nkhondo zambiri, ndipo ufumu wa Chisilamu unakula kwambiri pa nthawi ya ukhalifa wake ndi chidwi chachikulu pa chilungamo ndi kukaikira.

  • Abu Bakr As-Siddiq ﷺ

    Abdullah ibn Abi Quhafah, Khalifa woyamba wa Chisilamu komanso mmodzi mwa oyamba kulowa Chisilamu. Mnzake wa Mtumiki ﷺ pa ulendo wopita ku Madina, ndipo adatenga udindo wa Ukhalifa pambuyo pa imfa yake.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat as-Sahabah, Gawo Lachitatu, masamba 19–20, Mutu wa Chikhulupiriro mu Zobisika

Kutchulidwa: Sahih al-Bukhari mu nkhani ya mgwirizano wa Hudaybiya

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Nkhani 10 — Gawo Lachitatu — Kuleza mtima kogwira ntchito

Kupitirira nthawi yovuta

Khabbab ibn al-Aratt (Allah amukomere mtima)

Khabbab ibn al-Aratt (Allah amukomere mtima) anali m'modzi mwa oyamba kulawa kuzunzika ku Mecca. Pamene mayesero anakula, anabwera kwa Mtumiki ﷺ ali atagona pa chofunda chake mumthunzi wa Kaaba, akupempha mapemphero ndi chigonjetso, ndipo anafunsa: Kodi simutifunira chigonjetso? Kodi simupempherera ife kwa Allah? Mtumiki ﷺ sanamudzudzule chifukwa cha ululu wake, koma anamukumbutsa kuti okhulupirira omwe analipo kale anapesa ndi zipeso zachitsulo mpaka mafupa awo, ndipo anagawidwa pakati, ndipo izi sizinawalepheretse kuchoka pa chipembedzo chawo. Kenako anamuuza kuti Allah adzamaliza nkhaniyi mpaka wokwera pamahatchi adzayenda kuchokera ku Sana'a kupita ku Hadramawt osawopa aliyense koma Allah ndi nkhandwe pa nkhosa zake, ndipo anati akuchita zinthu mwachangu. Yankho linali lonjezo ndi chiyembekezo, osati kukana kuzunzika kapena kulungamitsa kuponderezana; chifukwa kudikira apa ndi kuleza mtima panjira ndi chikhulupiriro chokhazikika ndi ntchito, osati kugonja ku zochitika zamakono.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Chiyembekezo sichikana ululu wanthawi yochepa, koma chimalepheretsa mantha kulamulira zam'tsogolo.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Khabbab ibn Al-Aratt (Mulungu amukomere mtima)

    M'modzi mwa oyamba kulowa Chisilamu komanso m'modzi mwa ofooka amene anazunzidwa ku Makkah. Adachitira umboni Nkhondo ya Badr ndi zomwe zidatsatira ndipo adanena Hadith.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat as-Sahabah, Gawo Lachitatu, masamba 11–12, Mutu wa Ukulu wa Chikhulupiriro

Kutchulidwa: Sahih al-Bukhari kuchokera kwa Khabbab (Allah amukomere mtima)

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Nkhani 11 — Gawo Lachitatu — Kulambira

Perekani kwa aliyense ufulu wake

Salman Al-Farsi ndi Abu Al-Darda, Mulungu awasangalatsa

Mtume ﷺ adagwirizanitsa Salman Al-Farsi ndi Abu Al-Darda, Mulungu awasangalatsa. Tsiku lina, Salman adachezera Abu Al-Darda ndipo adapeza Umm Al-Darda atavala zovala zosayenera. Adamufunsa za momwe analili, ndipo adati Abu Al-Darda alibe chidwi ndi dziko lapansi. Abu Al-Darda adakonza chakudya kwa mlendo wake ndipo adati anali kusala kudya, koma Salman adakana kudya mpaka adadya naye, choncho adasala. Kenako, usiku udakafika, Abu Al-Darda adadzuka kukapemphera, koma Salman adamuuza kuti: Gonani, choncho adagona. Adadzayesanso kudzuka, koma adamuuza kuti agone, mpaka usiku udakafika, adamuuza kuti: Dzuka tsopano, choncho adawiri adapemphera. Kenako Salman adamuuza kuti: Ndithudi, Ambuye wanu ali ndi ufulu pa inu, ndipo inu nokha muli ndi ufulu pa inu, ndipo banja lanu lili ndi ufulu pa inu; choncho perekani kwa aliyense ufulu wake. Pamene izi zidatchulidwa kwa Mtume ﷺ, adati: “Salman wanena zoona.” Nkhaniyi sichotsa phindu la kupemphera usiku, koma imayika kulambira mu sikelo yomwe imalepheretsa khama kusanduka kunyalanyaza ufulu wa thupi ndi banja.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Kulambira sikumangidwa pa kunyalanyaza thupi kapena banja; kukwanira kwake kuli mu sikelo yomwe imasonkhanitsa ufulu wa Mulungu ndi ufulu wa anthu.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Salman Al-Farisi (Mulungu amukomere mtima)

    Mnzake wa Mtumiki (SAW) amene anachokera ku Persia kufunafuna choonadi mpaka atakumana ndi Mtumiki ﷺ. Adalangiza kukumba Khandaq, ndipo ankadziwika chifukwa cha chidziwitso chake ndi kudzipatula kwake.

  • Abu Ad-Darda (Mulungu amukomere mtima)

    Uwaymir Al-Ansari, m'modzi mwa anzawo a Mtumiki ﷺ komanso m'modzi mwa anthu odziwa zambiri komanso opembedza. Adakhala ku Sham pa nthawi ya ukhalifa wa Umar ndi Uthman ndipo adaphunzitsa anthu ake.

  • Umm al-Darda Khairah bint Abi Hadrad (Allah amukondwere naye)

    Mtsikana wa mneneri komanso mkazi wa Abu al-Darda. Anakhalapo pa nthawi ya Mneneri ﷺ ndipo anafotokoza kuchokera kwa iye. Iye ndi Umm al-Darda wamkulu, osati Umm al-Darda wamng'ono, wotsatira wodziwika chifukwa cha chidziwitso chake.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat Al-Sahaba, Gawo Lachitatu, masamba 516–517, za zomwe zidachitika pakati pa Salman ndi Abu Al-Darda

Kutchulidwa: Sahih Al-Bukhari kuchokera kwa Abu Juhaifa, Mulungu amusangalatse

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Nkhani 23 — Gawo Lachitatu — Mtima Woyera

Ntchito Yobisika: Mtima Wopanda Chinyengo

Abdullah ibn Amr ibn al-Aas (Allah amukomere mtima) ndi munthu wina wa ku Ansar

Zikunenedwa kuti Mtumiki ﷺ adauza anzawo kwa masiku atatu kuti munthu wina wa ku Ansar adzawonekera kwa iwo ndipo adzakhala mmodzi wa anthu aku Paradiso. Abdullah ibn Amr anafuna kudziwa ntchito yake, choncho anapempha chilolezo chokhala naye masiku atatu, koma sanamuone akuchita mapemphero ochuluka kuposa masiku onse, kupatula kuti sanagone mpaka atakumbukira Allah. Pamene anamuuza chifukwa chokhala naye, munthuyo anati kuti iye alibe chinyengo kwa Msilamu aliyense ndipo sachedwera aliyense pa zimene Allah wamupatsa. Abdullah anati: Izi ndi zimene zakufikitsa pa izi. Nkhaniyi ikusonyeza ntchito yobisika ya mtima imene anthu sakuiona nthawi zambiri, ngakhale kuti udindo wake wa Hadith ukufunikabe chidwi.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Makhalidwe amene anthu sakuiona, monga kusiya kaduka ndi chinyengo, angakhale ofunika kwambiri pakumanga munthu kuposa ntchito zimene ena amaziyamikira.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Abdullah ibn Amr ibn Al-Aas (Mulungu awiriwo awamere mtima)

    Mnzake wa Mtumiki (SAW) amene anafotokoza nkhani zambiri, ankadziwika chifukwa cha kupembedza kwake ndi kulemba Hadith ndi chilolezo cha Mtumiki ﷺ. Anali m'modzi mwa akatswiri a zamalamulo pakati pa anzawo a Mtumiki (SAW) ndi anthu odziwa zambiri.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: حياة الصحابة، الجزء الثالث، ص ١٥٩–١٦٠، باب سلامة الصدر

Kutchulidwa: مسند أحمد والسنن الكبرى للنسائي عن أنس رضي الله عنه

Mulingo wa Kusintha: Kafotokozedwe kake kakusiyana

Chenjezo: Akatswiri ena adawona kuti njira zina zake ndi zolondola kapena zabwino, ndipo pali zokambirana za ma isnad ake; chifukwa chake, zimatchulidwa mu ubwino wa ntchito ndi kusamala, ndipo munthu wa Ansar sanatchulidwe dzina m'nkhaniyi.

Nkhani 30 — Gawo Lachiwiri — Kudzichepetsa

Kodi sindingachite manyazi ndi munthu amene angelo amamuchitira manyazi?

Uthman ibn Affan, Mulungu amukomere mtima

Mtume ﷺ anali atagona m'nyumba mwake ndipo gawo lina la miyendo yake kapena ntchafu zake linali litavumbuluka. Abu Bakr kenako Umar, Mulungu awakhomere mtima, anapempha chilolezo ndipo anawalola ali choncho. Koma pamene Uthman, Mulungu amukomere mtima, anapempha chilolezo, Mtumiki wa Mulungu ﷺ anakhala pansi ndipo anakonza zovala zake. Aisha, Mulungu amukomere mtima, anafunsa za kusiyana kwa kulandira kwake, ndipo iye anati: «Kodi sindingachite manyazi ndi munthu amene angelo amamuchitira manyazi?». Nkhaniyi siipanga manyazi kukhala kuchepa kapena kufooka; m'malo mwake, imatsimikizira Uthman khalidwe lapamwamba lomwe Mtumiki ﷺ anaganizira za kupezeka kwake.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Kuganizira za makhalidwe abwino a anthu ndi mtundu wa ubwenzi wabwino; ulemu umaganizira za kukhudzidwa kwa wina ndipo sumuseka.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Uthman ibn Affan (Mulungu amukomere mtima)

    Khalifa wachitatu wolunjika komanso m'modzi mwa oyamba kutembenukira ku Chisilamu, ndipo adatchedwa Dhul-Nurayn chifukwa chokwatira ana aakazi awiri a Mtumiki ﷺ. Adakonza gulu lankhondo la Al-Usra ndipo adasonkhanitsa anthu pa Qur'an imodzi pa nthawi ya ukhalifa wake.

  • Abu Bakr As-Siddiq ﷺ

    Abdullah ibn Abi Quhafah, Khalifa woyamba wa Chisilamu komanso mmodzi mwa oyamba kulowa Chisilamu. Mnzake wa Mtumiki ﷺ pa ulendo wopita ku Madina, ndipo adatenga udindo wa Ukhalifa pambuyo pa imfa yake.

  • Umar ibn al-Khattab ﷺ

    Khalifa wachiwiri wa Chisilamu komanso mmodzi mwa Anzake akuluakulu a Mtumiki ﷺ. Anachita nawo nkhondo zambiri, ndipo ufumu wa Chisilamu unakula kwambiri pa nthawi ya ukhalifa wake ndi chidwi chachikulu pa chilungamo ndi kukaikira.

  • Aisha bint Abi Bakr (Allah amukondwere naye)

    Amayi a Okhulupirira komanso mkazi wa Mneneri ﷺ komanso mwana wamkazi wa Abu Bakr al-Siddiq (Allah amukondwere naye). Anali m'modzi mwa Anzake odziwa bwino, ndipo adafotokoza hadith ya manyazi a Uthman ndi malangizo ena a Mneneri ﷺ.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat al-Sahabah, Gawo Lachiwiri, Mutu wa Ubwino wa Uthman ndi Manyazi Ake

Kutchulidwa: Sahih Muslim kuchokera kwa Aisha, Mulungu amukomere mtima

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Nkhani 33 — Gawo Lachitatu — Kulimba mtima

Woponya muvi woyamba ndi chilimbikitso cha Mtumiki

Sa'd ibn Abi Waqqas (Allah amukondwere)

Sa'd ibn Abi Waqqas (Allah amukondwere) ankadziwika chifukwa chokhala woyamba kuponya muvi. Zinanenedwa kuti anali woyamba kuponya muvi chifukwa cha Allah. Zatsimikiziridwa mu Sahihayn kuti Mtumiki ﷺ ankamupatsa mivi pa tsiku la Uhud ndipo ankamuuza kuti: «Ponya, bambo anga ndi amayi anga akupereka nsembe chifukwa cha iwe.» Nkhani ziwirizi zikuonetsa luso la Sa'd, luso lake, ndi udindo wake, koma sizikutanthauza kuti muvi woyamba ndi chilimbikitso cha Uhud zidachitika nthawi imodzi; chifukwa chake, nkhaniyi imasunga nkhani iliyonse payokha, ndipo ikuwonetsa momwe luso limakulira ndi kuyambitsa kenako ndi chilimbikitso.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Luso limamangidwa ndi kuchita koyambirira, ndipo mtsogoleri amalimbikitsa kwambiri akawona luso ndikulilimbikitsa momveka bwino.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Saad ibn Abi Waqqas (Allah amukondwere naye)

    M'modzi mwa oyamba kulowa Chisilamu komanso m'modzi mwa khumi omwe analonjezedwa Paradiso, komanso m'modzi mwa anthu odziwa bwino kuwombera mivi pakati pa Anzake. Anatsogolera kugonjetsa Iraq, ndipo anali m'modzi mwa anthu asanu ndi limodzi a Shura.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat al-Sahabah, Gawo Lachitatu, Mutu wa Jihad ndi Kuponya

Kutchulidwa: Sahih al-Bukhari pa muvi woyamba, ndi Sahih al-Bukhari ndi Muslim pa mawu a Mtumiki ﷺ kwa Sa'd pa tsiku la Uhud: Ponya, bambo anga ndi amayi anga akupereka nsembe chifukwa cha iwe

Mulingo wa Kusintha: Zolondola

Chenjezo: Muvi woyamba ndi chilimbikitso cha Mtumiki ﷺ ndizotsimikizika m'nkhani zolondola, koma ndi zochitika ziwiri zosiyana m'nkhani; sizinaphatikizidwe pano mu nthawi imodzi.

Nkhani 34 — Gawo Lachitatu — Kulimba mtima

Umboni wa khumi ndi chitetezo cha Anzake

Sa'id ibn Zayd (Allah amukondwere)

Pamene munthu wina ananyoza Ali ibn Abi Talib (Allah amukondwere) pamaso pa Sa'id ibn Zayd (Allah amukondwere), Sa'id anakana zimenezo ndipo anakumbutsa zimene anamva kuchokera kwa Mtumiki ﷺ ponena za ubwino wa gulu la anzake. Anatchula Abu Bakr, Umar, Uthman, Ali, Talhah, al-Zubayr, Sa'd, Abd al-Rahman ibn Awf, ndi Abu Ubaydah, kenako anafotokoza kuti iye anali wakhumi, ndipo ananena za uthenga wabwino wawo wa Paradiso. Udindo wake unali chitetezo chotsimikizika ndi zimene anasunga, osati tsankho lopanda nzeru, ndipo analengeza izi pamene panali kufunika koyankha kunyoza.

Chifukwa Chiyani Zili Zofunika kwa Ife Lero? Ndi kulimba mtima kuyankha bodza ndi chowonadi chotsimikizika, osati kusandutsa ubwino kukhala mafuta a mkangano watsopano.

Kufotokozera za Anzake Omwe Atchulidwa
  • Saeed ibn Zayd (Allah amukondwere naye)

    M'modzi mwa oyamba kulowa Chisilamu komanso m'modzi mwa khumi omwe analonjezedwa Paradiso, ndipo ndi mwana wa Zayd ibn Amr ibn Nufayl. Anachitira umboni nkhondo pambuyo pa Badr, ndipo ankadziwika chifukwa chosafuna utsogoleri.

  • Abu Bakr As-Siddiq ﷺ

    Abdullah ibn Abi Quhafah, Khalifa woyamba wa Chisilamu komanso mmodzi mwa oyamba kulowa Chisilamu. Mnzake wa Mtumiki ﷺ pa ulendo wopita ku Madina, ndipo adatenga udindo wa Ukhalifa pambuyo pa imfa yake.

  • Umar ibn al-Khattab ﷺ

    Khalifa wachiwiri wa Chisilamu komanso mmodzi mwa Anzake akuluakulu a Mtumiki ﷺ. Anachita nawo nkhondo zambiri, ndipo ufumu wa Chisilamu unakula kwambiri pa nthawi ya ukhalifa wake ndi chidwi chachikulu pa chilungamo ndi kukaikira.

  • Uthman ibn Affan (Mulungu amukomere mtima)

    Khalifa wachitatu wolunjika komanso m'modzi mwa oyamba kutembenukira ku Chisilamu, ndipo adatchedwa Dhul-Nurayn chifukwa chokwatira ana aakazi awiri a Mtumiki ﷺ. Adakonza gulu lankhondo la Al-Usra ndipo adasonkhanitsa anthu pa Qur'an imodzi pa nthawi ya ukhalifa wake.

  • Ali ibn Abi Talib (Allah amukondwere naye)

    Msuweni wa Mneneri ﷺ komanso mwamuna wa Fatima (Allah amukondwere naye). Anali m'modzi mwa oyamba kulowa Chisilamu komanso wotsatira wachinayi wa Caliphs Oongoka. Anachitira umboni nkhondo zonse kupatula Tabuk pamene Mneneri ﷺ anamusiya kuti azilamulira Madina.

  • Talha ibn Ubayd Allah (Allah amukondwere naye)

    M'modzi mwa oyamba kulowa Chisilamu komanso m'modzi mwa khumi omwe analonjezedwa Paradiso. Anachitira umboni nkhondo ya Uhud ndipo anateteza Mneneri ﷺ mmenemo, ndipo anali m'modzi mwa anthu asanu ndi limodzi a Shura.

  • Al-Zubayr ibn Al-Awwam (Mulungu amukomere mtima)

    M'modzi mwa khumi omwe adalonjezedwa Paradiso komanso m'modzi mwa Asilamu oyambirira, ndipo anali mwana wa azakhali a Mtumiki ﷺ. Adaona zochitika zambiri ndipo anali m'modzi mwa anthu asanu ndi limodzi a Shura.

  • Saad ibn Abi Waqqas (Allah amukondwere naye)

    M'modzi mwa oyamba kulowa Chisilamu komanso m'modzi mwa khumi omwe analonjezedwa Paradiso, komanso m'modzi mwa anthu odziwa bwino kuwombera mivi pakati pa Anzake. Anatsogolera kugonjetsa Iraq, ndipo anali m'modzi mwa anthu asanu ndi limodzi a Shura.

  • Abd al-Rahman ibn Awf (Mulungu amukomere mtima)

    M'modzi mwa khumi omwe adalonjezedwa Paradiso komanso m'modzi mwa oyamba kusamukira ku Madina. Anali wodziwika chifukwa cha malonda ndi kupereka, ndipo anali m'modzi mwa anthu asanu ndi limodzi a Shura.

  • Abu Ubayda Amir ibn al-Jarrah (Allah amukondwere naye)

    M'modzi mwa oyamba kulowa Chisilamu komanso m'modzi mwa khumi omwe analonjezedwa Paradiso, ndipo Mneneri ﷺ anamutcha kuti wokhulupirika wa Ummah iyi. Anatsogolera magulu ankhondo ku Sham ndipo anamwalira mu mliri wa Amwas.

Gwero ndi Mulingo wa Nkhani

Malo: Hayat al-Sahabah, Gawo Lachitatu, Mutu wa Ubwino wa Anzake ndi Kusunga Lilime

Kutchulidwa: Sunan Abi Dawud, Jami' al-Tirmidhi, ndi Musnad Ahmad kuchokera kwa Sa'id ibn Zayd (Allah amukondwere)

Mulingo wa Kusintha: Chabwino

Chenjezo: Hadith ya khumi ndi yabwino ndi njira zake zonse, ndipo mawu a nkhani ndi zochitika za msonkhano zimasiyana, komanso kudziwika kwa yemwe anayambitsa nkhaniyo; chifukwa chake, chiwonetserocho chinangokhala pa kukana koyambirira kwa Sa'id ndi nkhani yake ya ubwino.

Magawo Atatu

Gawo Loyamba

Kuitana ndi Kumanga Gulu

  • Kuitana kwa Allah
  • Kupereka Lonjezo ndi Kukhulupirika
  • Kupirira Mavuto
  • Kusamuka
  • Kuthandiza ndi Kupereka Malo Ogona
  • Jihad ndi Kupereka

Gawo Lachiwiri

Umodzi wa Gulu ndi Kuyeretsa Moyo

  • Kugwirizana kwa Mawu
  • Kupereka mu Njira ya Allah
  • Kulimbana ndi Zilakolako
  • Makhalidwe ndi Mikhalidwe
  • Kukambirana Pakati Pawo

Gawo Lachitatu

Chikhulupiriro, Kulambira ndi Chidziwitso

  • Chikhulupiriro mu Zobisika
  • Kusonkhana pa Pemphero
  • Chidziwitso ndi Chikumbutso
  • Pemphero
  • Mawu ndi Malangizo
  • Zithandizo Zobisika ndi Zifukwa za Chigonjetso

Moyo wa Anzake, Allah akhale okondwa nawo

Sheikh Muhammad Yusuf Al-Kandahlawi — Magawo Oyamba, Achachiwiri, ndi Achitatu — Kusindikiza Kwatsopano Kosinthidwa

Kusonkhanitsa, Kukonza, ndi Kufotokozera: Muhammad Ilyas Al-Barabankwi

Werengani Buku ndi Mndandanda Wake mu Library ya Shamela

Tsamba ili lidatengera makope ophatikizidwa a magawo atatu, ndikubwerera ku mndandanda wa buku mu Library ya Shamela. Mawu oyamba omwe ali pamwambawa akukhudza mawu oyamba a gawo loyamba, pomwe kufotokozera kwa magawo kukufotokoza mitu ya buku ndi nkhani zake m'magawo atatu.