Atumwi Ake ﷺ ndi Alembi Ake kwa Mafumu

Atumwi Ake ﷺ kwa Mafumu ndi Olamulira

Mtume ﷺ adatumiza atumwi ake kwa mafumu ndi olamulira a dziko lapansi, kuwaitana ku Chisilamu, kukwaniritsa mawu Ake (Allah) akuti: ﴿Ndipo sitinakutumizeni inu koma kuti mukhale chifundo kwa zolengedwa zonse.﴾ Izi zidachitika m'chaka chachisanu ndi chimodzi cha Hijra.

• Amr bin Umayyah Ad-Damri (Allah amukondwere naye) ← An-Najashi mfumu ya Abyssinia (mtumwi wake woyamba ﷺ)
• Dihyah bin Khalifah Al-Kalbi ← Heraclius mfumu ya Aroma
• Abdullah bin Hudhafah As-Sahmi ← Khosrow mfumu ya Persia
• Hatib bin Abi Balta'ah ← Al-Muqawqis mfumu ya Egypt
• Amr bin Al-Aas (Allah amukondwere naye) ← Jaifar ndi Abd mafumu a Oman (adalandira Chisilamu)
• Shuja' bin Wahb Al-Asadi ← Al-Harith bin Abi Shamir Al-Ghassani mfumu ya Sham (Syria)
• Al-Ala' bin Al-Hadrami ← Al-Mundhir bin Sawa mfumu ya Bahrain
• Abu Musa Al-Ash'ari ndi Mu'adh bin Jabal ← Yemen

Alembi Ake ﷺ a Vumbulutso ndi Makalata

Mtume ﷺ anali ndi alembi olemekezeka omwe ankalemba Vumbulutso ndikupereka makalata ake. Chiwerengero cha alembi ake chinali pafupifupi masahaba makumi atatu olemekezeka. Ndipo Mu'awiyah bin Abi Sufyan ndi Zayd bin Thabit anali odzipereka kwambiri pa ntchitoyi komanso apadera kwambiri.

• Akalifa anayi: Abu Bakr, Umar, Uthman, ndi Ali (Allah awasangalatsa)
• Zayd bin Thabit — wodziwa kwambiri pakati pa alembi komanso wapadera, adaphunzira Chihebri ndi Chisyria
• Mu'awiyah bin Abi Sufyan — m'modzi mwa odzipereka kwambiri komanso okhulupirika kwambiri
• Ubayy bin Ka'b — mtsogoleri wa owerenga Qur'an pakati pa Ansar
• Abdullah bin Al-Arqam — ankalemba makalata ndikuyankha ndi chilolezo chake ﷺ

Zitsanzo za Zolemba za Makalata Ake ﷺ kwa Mafumu

Iye ﷺ adalembera Heraclius kuti: «M'dzina la Allah, Wachifundo Chambiri, Wachisoni Chosatha. Kuchokera kwa Muhammad Mtumwi wa Allah ﷺ kupita kwa Heraclius, mfumu yayikulu ya Aroma; Mtendere ukhale pa iye amene atsatira chitsogozo. Pambuyo pake, ndikukuitanani ku uthenga wa Chisilamu. Landirani Chisilamu mudzatetezedwa. ﴿Nena: E inu anthu a Buku, tiyeni ku mawu ofanana pakati pathu ndi inu.﴾» Heraclius adapsompsona kalatayo ndikuyiyika pamaso pake. Koma Khosrow adang'amba kalatayo, ndipo Mtume ﷺ adati: «Allah ang'ambe ufumu wake.»

• Kalata yake kwa Heraclius — adaiyipsompsona ndikuyiyika pamaso pake ndipo adati: «Ufumu wake udakhazikika.»
• Kalata yake kwa An-Najashi — adabweretsa kalata yolengeza Chisilamu chake ndipo adatumiza mwana wake kwa Mtume ﷺ
• Kalata yake kwa Khosrow — adang'amba kalatayo ndipo Mtume ﷺ adati: «Allah ang'ambe ufumu wake,» ndipo zidachitikadi.
• Kalata yake kwa Al-Muqawqis mfumu ya Egypt — adapereka Mariya Al-Qibtiyyah ndi mphatso zapadera