الهمزية في المدائح النبوية
أم القرى في مدح خير الورى — الإمام شرف الدين البوصيري (ت 696هـ)
من عيون المدائح النبوية، نظمها الإمام البوصيري رحمه الله في سيرة النبي ﷺ وشمائله ومعجزاته، ومطلعها المشهور: «كيف ترقى رقيك الأنبياء». تُدرَّس وتُنشد في مجالس العلم والذكر شرقًا وغربًا.
Al-Hamziyya — Imam Sharaf ad-Din al-Busiri
Pakati pa ndakatulo zokongola kwambiri zoyamika Mtumiki ﷺ pali ndakatuloyi, yolembedwa ndi Imam al-Busiri (Allah amuchitire chifundo), imene ikufotokoza mbiri ya Mtumiki ﷺ, makhalidwe ake abwino, ndi zozizwitsa zake. Mzere wake woyamba wotchuka ndi: 'Kodi aneneri angakwere bwanji kufika pa ulemerero wanu?' Imafufuzidwa ndi kuwerengedwa m'misonkhano ya maphunziro ndi chikumbutso, kum'mawa ndi kumadzulo.
كيف ترقَى رُقِيَّك الأَنبياءُ
يا سماءً ما طاوَلَتْها سماءُKodi aneneri angakwanitse bwanji kukwera pa udindo wanu wapamwamba, inu thambo limene palibe thambo lina lililonse lofananalo?
لَمْ يُساوُوك في عُلاكَ وَقَدْ حا
لَ سناً مِنك دونَهم وسَناءُSanathe kukufananizani pa ulemerero wanu, chifukwa kuwala kowala ndi ukulu wochokera kwa inu kunali ngati chotchinga, kukusiyanitsani ndi iwo.
إنّما مَثَّلُوا صِفاتِك للنا
س كما مثَّلَ النجومَ الماءُNdithudi, iwo anangofotokoza makhalidwe anu kwa anthu, monga momwe madzi amasonyezera nyenyezi, kusonyeza chifaniziro chabe.
أنتَ مِصباحُ كلِّ فضلٍ فما تَص
دُرُ إلا عن ضوئِكَ الأَضواءُInu ndinu nyale ya ubwino uliwonse, chifukwa kuwala kwina konse kumachokera ndi kutengedwa kokha ku kuwala kwanu kowala.
لكَ ذاتُ العلومِ من عالِمِ الغَي
بِ ومنها لآدمَ الأَسماءُKwa inu kuli chidziwitso chenicheni chochokera kwa Wodziwa Zobisika, ndipo ndi kuchokera ku gwero lomweli Adamu analandira chidziwitso cha maina.
لم تَزَلْ في ضمائرِ الكونِ تُختَا
رُ لك الأُمهاتُ الأَباءُMunali nthawi zonse m'zobisika za chilengedwe, kumene amayi ndi abambo anasankhidwa kwa inu kudzera mu mzera woyera.
ما مضتْ فَترةٌ من الرُّسْلِ إِلّا
بَشَّرَتْ قومَها بِكَ الأَنبياءُPalibe nthawi pakati pa atumwi imene inatha popanda aneneri kuneneratu za kubwera kwanu kwa anthu awo.
تتباهَى بِكَ العصورُ وَتَسْمو
بِكَ علْياءٌ بعدَها علياءُNthawi zonse zimadzitamandira ndi kubwera kwanu, ndipo kudzera mwa inu, ulemerero umodzi pambuyo pa wina umakwezedwa mosalekeza.
وَبَدا للوُجُودِ منك كريمٌ
من كريمٍ آبَاؤُه كُرماءُNdipo kuchokera kwa inu, wolemekezeka anawonekera padziko lapansi, wobadwa kuchokera ku mzera wolemekezeka umene abambo ake onse anali olemekezeka.
نَسَبٌ تَحسِبُ العُلا بِحُلاهُ
قَلَّدَتْهَا نجومهَا الْجَوزاءُMzera wokongola kwambiri moti ndi kukongola kwake, munthu amayesa ulemu weniweni, ndipo ngakhale nyenyezi za gulu la nyenyezi la Gemini zadzikongoletsa ndi ukulu wake.
حبذا عِقْدُ سُؤْدُدٍ وَفَخَارٍ
أنتَ فيه اليتيمةُ العصماءُUlemerero ndi kunyada kwabwino chotani nanga, kumene inu ﷺ ndinu ngale yapadera komanso yamtengo wapatali kwambiri.
وُمُحَيّاً كالشَّمس منكَ مُضِيءٌ
أسْفَرَت عنه ليلةٌ غَرّاءُNdipo nkhope yanu, yowala ngati dzuwa, inawonekera pa usiku waulemerero ndi wowala.
ليلةُ المولدِ الذي كَان للدِّي
نِ سرورٌ بيومِهِ وازْدِهاءُUnali usiku wobadwa kwake ﷺ, umene tsiku lake linabweretsa chisangalalo chachikulu ndi ukulu ku chipembedzo.
وتوالَتْ بُشْرَى الهواتفِ أن قدْ
وُلِدَ المصطفى وحُقّ الهَناءُNdipo nkhani zabwino zochokera ku mawu osawoneka zinatsatizana, kulengeza kuti Wosankhidwa ﷺ wabadwa, motero, chisangalalo chinali choyenera.
وتَدَاعَى إيوانُ كِسْرَى ولَوْلا
آيةٌ مِنكَ ما تَدَاعَى البناءُNdipo Iwan ya Kisra inagwa, pakadapanda chizindikiro chodabwitsa chochokera kwa inu ﷺ, nyumba yayikulu imeneyo ikanakhala isanagwe.
وغَدَا كلُّ بيتِ نارٍ وفيهِ
كُرْبَةٌ مِنْ خُمودِها وَبلاءُNdipo nyumba iliyonse ya moto inazimitsidwa, kubweretsa chisoni ndi tsoka kwa olambira ake chifukwa cha kutha kwake kwadzidzidzi.
وعيونٌ لِلْفُرسِ غارَتْ فهل كا
نَ لنِيرانِهِم بها إطفاءُNdipo akasupe a Apersia anaphwa; kodi si ndi ntchito imeneyi yomwe moto wawo wopatulika unazimitsidwa?
مَوْلِدٌ كان منهُ في طالعِ الكُفْ
رِ وبالٌ عليهِمُ ووباءُKubadwa kumene, m'tsogolo la kusakhulupirira, kunabweretsa chiwonongeko ndi mliri kwa otsatira ake.
فَهنيئاً به لآمِنَةَ الفَض
لُ الذي شُرِّفَتْ به حوَّاءُChoncho tikuthokoza Aminah chifukwa cha iye ﷺ, chifukwa adapeza ubwino umene ngakhale Hava mwiniwake anapatsidwa ulemu.
مَنْ لِحَوَّاءَ أنها حملَتْ أحْ
مدَ أو أنها به نُفَسَاءُPakuti ndani mwa amayi, kuphatikizapo Hava, angadzitamandire ndi ulemu wonyamula Ahmad ﷺ kapena kukhala ndi nthawi yodalitsika pambuyo pa kubadwa kwake?
يوْمَ نَالت بِوَضْعِهِ ابنَةُ وَهْبٍ
مِنْ فَخَارٍ ما لم تَنَلْهُ النِّساءُPa tsiku limene mwana wamkazi wa Wahb (Amina) adapeza, kudzera mu kubadwa kwake, ulemerero wosapezeka ndi mkazi wina aliyense.
وَأَتَتْ قومَها بأفضلَ مما
حَمَلَتْ قبلُ مريمُ العذراءُNdipo anabwera kwa anthu ake atanyamula chinthu chapamwamba kuposa chimene Namwali Mariya ananyamula kale.
شمَّتته الأَملاكُ إذ وضَعَتْهُ
وشَفَتْنَا بِقَوْلِهَا الشَّفّاءُAngelo anamuthokoza pa kubadwa kwake, ndipo ndi mawu awo ochiritsa, anatibweretsera chitonthozo.
رافعاً رأسَه وفي ذلك الرف
ع إلى كل سُؤْدُدٍ إيماءُIye ﷺ anabadwa atakweza mutu wake, ndipo mu chizindikiro chimenecho munali chisonyezero cha ulemerero ndi udindo wapamwamba wamtsogolo.
رامقاً طَرْفه السَّماءَ ومَرْمَى
عينِ مَنْ شَأْنُهُ العُلُوُّ العَلاءُMaso ake anali atayang'ana kumwamba, cholinga chenicheni cha munthu amene tsogolo lake ndi kukwezeka kwambiri ndi ulemerero.
وتَدَلَّتْ زُهْرُ النُّجومِ إليهِ
فأضاءت بِضوئها الأَرجاءُNdipo nyenyezi zowala zinatsikira kwa iye, kuunikira madera onse ozungulira ndi kuwala kwawo.
وتراءت قصورُ قَيصَر بالرُّو
مِ يَرَاهَا مَنْ دَارُهُ البطحاءُNyumba zachifumu za Kaisara ku Roma zinawonekera, zikuwonedwa ndi munthu amene nyumba yake inali m'chigwa cha mchenga cha Mecca.
وبَدَتْ فِي رَضَاعِهِ مُعْجِزَاتٌ
لَيْس فيها عنِ العيون خَفَاءُNdipo pa nthawi yoyamwitsa kwake, zozizwitsa zinawonekera, zowonekera bwino ndi zosatsutsika kwa maso onse.
إذْ أَبَتْهُ لِيُتْمِهِ مُرْضِعاتٌ
قُلْنَ ما في اليتيمِ عنا غَنَاءُPakuti amayi oyamwitsa anamukana chifukwa cha uliro wake, akunena kuti, "Mwana wamasiye satipatsa phindu lililonse."
فأتتهُ من آلِ سعدٍ فتاةٌ
قد أبَتْهَا لِفَقْرِهَا الرُّضَعاءُKenako mkazi wina wachinyamata wochokera ku fuko la Sa'd anabwera kwa iye, amene ana ena anamukana chifukwa cha umphawi wake.
أرْضَعتْهُ لِبَانَهَا فَسَقَتْهَا
وَبنِيها أَلْبَانَهُنَّ الشَّاءُAnamuyamwitsa ndi mkaka wake, ndipo pobwezera, nkhosa zake zinamupatsa iye ndi ana ake mkaka wochuluka.
أَصْبَحَتْ شُوَّلاً عِجافا وأمْسَتْ
ما بِها شائلٌ ولا عَجْفاءُNkhosa zake, zimene zinali zouma ndi zowonda m'mawa, pofika madzulo sizinakhale zouma kapena zowonda.
أخْصَبَ العَيْشُ عِنْدَهَا بعدَ مَحْلٍ
إذ غَدا للنبيِّ منها غِذاءُMoyo unakhala wochuluka kwa iye pambuyo pa nthawi ya chilala, pamene Mtumiki ﷺ analandira chakudya chake kuchokera kwa iye.
يا لَها مِنَّةً لقدْ ضُوعِفَ الأَجْ
رُ عليها من جِنْسِها والجزَاءُO, dalitso lalikulu chotani nanga, pakuti mphotho ndi malipiro a ntchito yake zinachulukitsidwa mochuluka, m'njira yofanana ndi kupitirira.
وإذا سخَّرَ الإِلهُ أُناساً
لسعيدٍ فإِنهم سُعَداءُNdipo pamene Mulungu apangitsa anthu kukhala ogonjera munthu wodalitsika, ndiye kuti anthu amenewo amakhala odalitsika okha.
حَبَّة أَنْبَتَتْ سَنَابِلَ والعَص
فُ لَدَيْهِ يَسْتَشْرِفُ الضُّعَفَاءُIye ﷺ anali ngati mbewu imodzi imene inamera nkhokwe zambiri, kuchokera kumene ngakhale ofooka anapeza chakudya kuchokera ku chipolopolo chake.
وَأَتَتْ جَدَّهُ وقد فَصَلَتْهُ
وبِهَا مِنْ فِصَالِهِ البُرَحَاءُNdipo anabwera kwa agogo ake atamuleka kuyamwitsa, atadzaza ndi chisoni cha kuchoka kwake.
إذ أحاطتْ به ملائكةُ الل
هِ فظنَّتْ بأنهم قُرَنَاءُPakuti angelo a Mulungu anali atamuzungulira, kumupangitsa kuganiza kuti anali anzake.
ورأى وَجْدَها به ومِنَ الوَج
دِ لهيبٌ تَصْلَى بهِ الأَحْشاءُNdipo iye ﷺ anaona kudzipereka kwake kwakukulu kwa iye, chikondi chachikulu choterocho chomwe chinkamveka ngati lawi loyaka mkati mwa mtima wake.
فَارَقَتْهُ كُرْهَاً وكان لَدَيْهَا
ثاوِياً لا يُمَلُّ مِنْهُ الثّواءُAnachoka kwa iye mosafuna, chifukwa kukhala kwake naye kunali kukhala kumene sanatope nako.
شُقَّ عَنْ قَلْبِهِ وأُخْرِجَ مِنْهُ
مُضْغَةٌ عِنْدَ غَسْلِهِ سوداءُPamene mtima wake unayeretsedwa, chidutswa chakuda chinatulutsidwa mmenemo utang'ambidwa.
خَتَمَتْهُ يُمْنَى الأَمينِ وقد أُو
دِعَ ما لم تُذَع له أَنْبَاءُDzanja lamanja la Mngelo Wokhulupirika linasindikiza mtima wake ﷺ, umene unapatsidwa zinsinsi zomwe nkhani zake zisanavumbulutsidwe.
صانَ أَسْرَارَه الخِتَامُ فلا الفَضْ
ضُ مُلِمٌّ بِهِ وَلا الإِفضاءُChisindikizocho chinateteza zinsinsi zake, kotero kuti sizingathe kutsegulidwa kapena zinthu zake kuvumbulutsidwa.
أَلِفَ النُّسْكَ والعبادةَ والخَل
وةَ طِفلاً وهكذا النُّجَبَاءُAli mwana, anazolowera kudzipereka, kulambira, ndi kukhala yekha, chifukwa ndi mmene anthu olemekezeka amakhalira.
وإذا حَلَّتِ الْهِدَايَةُ قَلْبَاً
نَشِطَتْ في العبادة الأَعضاءُPamene chitsogozo chikhazikika mumtima, ziwalo zimakhala zogwira ntchito ndi zofunitsitsa kulambira.
بَعَثَ اللَّهُ عندَ مبعثهِ الشُّه
بَ حِراساً وضاقَ عنها الفضاءُPa kubwera kwake ﷺ, Allah anatumiza nyenyezi zowala ngati alonda, ndipo mlengalenga waukulu unadzaza nazo.
تَطْرُدُ الجِنَّ عن مقاعدَ للسَّمْ
عِ كما تَطْرُدُ الذِّئابَ الرِّعاءُNyenyezi zowala izi zinathamangitsa majini pamalo awo omvera, monga momwe abusa amathamangitsira mimbulu.
فَمَحَتْ آيةُ الكَهَانَةِ آيا
تٌ مِنَ الوحْيِ ما لَهنَّ امِّحاءُChoncho, zizindikiro za ulosi zafafanizidwa ndi mavesi a vumbulutso la Mulungu, zomwe sizingathe kufafanizidwa.
ورأَتْهُ خديجةٌ والتُّقَى وال
زُّهْدُ فيه سجيَّةٌ والحياءُKhadijah anamuona ﷺ, ndipo anaona kuti kudzipereka, kudziletsa, ndi manyazi zinali chikhalidwe chake chobadwa nacho.
وأتاها أن الغمامةَ والسر
حَ أَظَلَّتْهُ منهما أفياءُNkhani inamufikira kuti mtambo ndi mtengo zinamupatsa ﷺ mthunzi wawo woteteza.
وأحاديث أنَّ وَعْدَ رسولِ ال
له بالبعثِ حانَ منه الوفاءُNdipo nkhani zinamveka kuti lonjezo la Mtumiki wa Allah ﷺ lokhudza kubwera kwake linali pafupi kukwaniritsidwa.
فدَعَتْهُ إلى الزواجِ وما أَحْ
سَنَ ما يبلغُ المُنَى الأَذكياءُChoncho anamuitana ﷺ kuti akwatire, ndipo ndi bwino bwanji kuti anzeru akwaniritse zokhumba zawo ndi nzeru zotere.
وأتاهُ في بيتها جَبْرَئيلٌ
ولِذي اللُّبِّ في الأُمورِ ارْتياءُNdipo Jibril anabwera kwa iye ﷺ m'nyumba mwake, chifukwa munthu wanzeru amakhala ndi kuzindikira pazinthu zofunika kwambiri zotere.
فأماطت عنها الخِمَارَ لتَدْري
أهُوَ الوحْيُ أم هو الإِغماءُChoncho anavula chophimba mutu wake kuti adziwe ngati chinali vumbulutso kapena kungokhala chizungulire.
فاختفى عند كشفِها الرأْسَ جِبْري
لُ فما عادَ أو أُعيدَ الغِطاءُJibril anasowa pamene anavula chophimba mutu wake, ndipo sanabwerere mpaka chophimbacho chitabwezedwanso.
فاستبانت خديجةٌ أنه الكنْ
زُ الذي حَاوَلَتْهُ والكِيميَاءُKhadijah kenako anatsimikiza kuti iye ﷺ anali chuma chimene anachifunafuna ndi mankhwala osintha zinthu.
ثم قام النبيُّ يدعو إلى الل
هِ وفي الكُفرِ نَجْدَةٌ وإباءُKenako Mtumiki ﷺ anadzuka, akuitana anthu kwa Allah, ngakhale kuti kusakhulupirira kunali kolimba ndi kotsutsa.
أُمَمَاً أُشرِبَتُ قلوبُهُم الكُف
رَ فَدَاءُ الضَّلالِ فيهم عَيَاءُAnaitana mitundu yomwe mitima yawo inali yodzaza ndi kusakhulupirira, zomwe zinapangitsa kuti kuchiritsa kusokera kwawo kukhale kovuta.
ورأينا آياتِه فاهتدَيْنَا
وإذا الحقُّ جاء زالَ المِراءُNdipo tinaona zizindikiro zake ﷺ, choncho tinatsogozedwa, chifukwa choonadi chikabwera, kukayikira konse kumatha.
رَبِّ إِنَّ الهُدى هُداك وَآيا
تُكَ نورٌ تَهْدِي بها من تشاءُAmbuye wanga, ndithudi chitsogozo ndi Chitsogozo Chanu, ndipo zizindikiro Zanu ndi kuwala kumene Mumatsogozera aliyense amene Mukufuna.
كم رأَيْنَا ما ليس يَعْقِلُ قد أُلْ
هم ما ليْس يُلْهَمُ العُقلاءُNdi kangati takhala tikuona zinthu zopanda nzeru zikupatsidwa nzeru zomwe anthu anzeru kwambiri amakanidwa.
إذ أبى الفيلُ ما أتى صاحبُ الفي
لِ ولم ينفعِ الحِجا والذكاءُIzi zinaoneka pamene njovu inakana kumvera mbuye wake, mwini njovu, ndipo nzeru zake kapena luntha lake sizinatheke.
والجماداتُ أفصحت بالذي أُخ
رِسَ عنه لأَحمدَ الفُصحاءُNgakhale zinthu zopanda moyo zinalankhula momveka bwino za zoona za Ahmad ﷺ, zomwe olankhula bwino kwambiri analephera kulankhula.
ويْحَ قومٍ جَفَوا نَبِيَّاً بأرضٍ
أَلِفَتْهُ ضِبَابُها والظِّبَاءُTsoka kwa anthu amene ananyoza Mtumiki ﷺ m'dziko limene ngakhale fisi ndi nswala zake zinamuzolowera.
وَسَلَوْهُ وَحَنَّ جِذعٌ إِليه
وَقَلَوْهُ وَوَدَّهٌ الغُرَباءُAnamusiya, koma tsinde la mtengo linamulakalaka; anamuda, koma alendo anamukonda.
أخرَجوه منها وآوَاهُ غارٌ
وَحَمَتْهُ حَمامَةٌ وَرقاءُAnamuthamangitsa kunyumba kwake, koma phanga linamupatsa pogona, ndipo nkhunda imvi inamuteteza.
وَكَفَتْهُ بِنَسْجِها عنكبوتٌ
ما كَفَتْهُ الحمامةُ الحَصْداءُKandira, ndi uluka wake wofewa, inamupatsa chitetezo chimene ngakhale nkhunda yolimba sikanatha kumupatsa.
وَاختفى منهمُ على قُرْبٍ مَرْآ
هُ ومن شِدَّةِ الظهورِ الخَفَاءُAnabisika kwa iwo ngakhale anali pafupi kwambiri kuti amuone, kubisika komwe kunachitika chifukwa cha kukhalapo kwake kwakukulu.
وَنَحا المصطفى المدينةَ وَاشتا
قتْ إليه من مكةَ الأَنحاءُWosankhidwa ﷺ kenako anapita ku Medina, pamene madera a Mecca anali kumulakalaka kuti abwerere.
وَتغنّتْ بِمَدْحِهِ الْجِنُّ حتَّى
أطرَبَ الإِنسَ منه ذاك الغِناءُMajini anaimba nyimbo zotamanda iye ﷺ, nyimbo zawo zinali zokongola kwambiri moti zinabweretsa chisangalalo ngakhale kwa anthu.
وَاقتفى إثْرَهُ سُراقَةُ فاستَهْ
وَتهُ في الأَرْضِ صافنٌ جَرْداءُSuraqa anatsatira mapazi ake, koma kavalo wake wothamanga, wamphamvu anamira pansi, kumugwira.
ثم ناداهُ بعدَما سِيمَتِ الخَس
فَ العُلا وَقَد يُنْجِدُ الغريقَ النِّداءُKenako Suraqa anamuitana ﷺ pambuyo poti kavalo wake wolemekezeka ananyozedwa, chifukwa ndithudi, kufuula kungapulumutse munthu womira.
فطوى الأَرضَ سائرا وَالسموا
تِ العُلا فوقَها له إِسراءُAnayenda padziko lapansi wapansi, koma kumwamba kwakukulu kunalinso komwe ankapita pa Ulendo Wodabwitsa wa Usiku.
فصِفِ الليلةَ التي كان للمُخ
تارِ فيها على البُراقِ استواءُChoncho, fotokozani usiku wodabwitsa umene Wosankhidwa ﷺ anakwera pa Buraq.
وترقى به إلى قابِ قَوْسَيْ
نِ وَتِلكَ السيادةُ القَعْساءُAnakwera naye mpaka mtunda wa mauta awiri, umboni wa ulamuliro wake wapamwamba ndi wosagwedezeka.
رُتَبٌ تَسْقُط الأَمانيُّ حَسْرَى
دونَها ما وراءهن وَرَاءُAwa ndi maudindo okwezeka kwambiri moti zokhumba zonse zimalephera ndi chisoni pamaso pawo, chifukwa kupyola pamenepo, palibe kukwera kwina.
ثم وافَى يحدِّثُ الناسَ شُكْرَاً
إذ أتته من ربِّه النَّعْماءُKenako anabwerera, akufotokozera anthu ndi chiyamiko madalitso akuluakulu amene Mbuye wake anamupatsa.
وتَحَدَّى فارتابَ كلُّ مُريبٍ
أَوَ يَبْقَى مع السُّيُولِ الغُثاءُAnapereka vuto lake, zomwe zinapangitsa aliyense wokayikira kugwedezeka, chifukwa kodi zinyalala zazing'ono zingakhalepo bwanji pakati pa madzi osefukira amphamvu?
وَهْوَ يدعو إلى الإِلهِ وَإن شق
قَ عليه كفرٌ به وَازدِراءُIye ﷺ anapitiriza kuitana anthu kwa Mulungu, ngakhale kuti kusakhulupirira kwawo ndi kunyoza kunamupweteka kwambiri.
وَيَدُلُّ الورَى على اللَّهِ بالتَّوْ
حيدِ وَهْوَ المَحَجَّةُ البَيْضاءُIye ﷺ amatsogolera zolengedwa zonse kwa Mulungu kudzera mu mfundo ya umodzi wa Mulungu, umene ndithudi ndi njira yoyera ndi yowala.
فَبِمَا رحمةٍ مِنَ اللَّهِ لانَتْ
صَخْرةٌ مِنْ إبائِهم صَمَّاءُChifukwa cha chifundo chochokera kwa Allah, thanthwe losamva la kuuma mtima kwawo linasanduka lofewa.
وَاستجابَتْ له بنصرٍ وَفَتْحٍ
بعد ذاكَ الخضراء والغبراءُNdipo pambuyo pake, dziko lapansi lobiriwira ndi lofumbi linamuyankha ndi chigonjetso ndi kulanda.
وَأَطاعَتْ لأَمْرِهِ العَرَبُ العَرْ
باء وَالْجَاهِلِيَّةُ الْجَهْلاءُAarabu oyera mtima ndi anthu osadziwa kwambiri a nthawi ya Jahiliyyah anamvera lamulo lake.
وَتَوالَتْ للمصطفى الآيةُ الكبْ
رَى عليهمْ وَالغارةُ الشَّعْواءُKwa Wosankhidwa ﷺ, zizindikiro zazikulu ndi ziwawa zosiyanasiyana zinamutsatira motsatizana pa iwo.
فإذا ما تلا كتابا من الل
هِ تَلَتْهُ كَتِيبَةٌ خضراءُPamene anawerenga buku lochokera kwa Allah, gulu lankhondo lobiriwira linamutsatira.
وَكفاهُ المستهزئينَ وَكم سا
ءَ نبِيَّاً من قومِه استهزاءُAllah anamukwanira iye motsutsana ndi onyoza, pakuti kangati kunyoza kochokera kwa anthu ake kwavulaza mneneri.
وَرَماهم بِدَعْوَةٍ من فِناءِ ال
بَيتِ فيهَا للظالمين فَنَاءُNdipo iye ﷺ anawaponya pemphero kuchokera pabwalo la Kaaba, lomwe linali ndi chiwonongeko kwa opondereza.
خمسةٌ كُلُّهم أُصيبوا بداءٍ
والرَّدَى من جنودِهِ الأَدوَاءُAnthu asanu onse anadwala matenda, pakuti matenda ali pakati pa asilikali a imfa.
فدَهَى الأَسودَ بنَ مُطَّلِبٍ أَي
يُ عمىً مَيِّتٌ به الأَحياءُLinagunda Al-Aswad bin Al-Muttalib ndi khungu loti ngakhale amoyo anali ngati akufa nalo.
وَدَهَى الأَسودَ بنَ عبدِ يغوثٍ
أن سَقَاهُ كأسَ الرَّدَى اسْتِسْقَاءُNdipo linagunda Al-Aswad bin Abd Yaghuth pomupatsa chikho cha imfa kuti amwe ngati akuzimitsa ludzu.
وأَصابَ الوليدَ خَدْشَةُ سَهْمٍ
قَصَّرَتْ عنها الْحَيَّةُ الرَّقْطاءُNdipo Al-Walid anadwala chifukwa cha kukanda pang'ono kwa muvi, koma ululu wake unali wamphamvu kwambiri moti ngakhale kuluma kwa njoka yamabala sikanafike mphamvu yake.
وَقَضَتْ شَوْكَةٌ على مَهْجَةِ العا
صِي فللّهِ النَّقْمَة الشَّوْكاءُNdipo munga unamaliza moyo wa wosamvera, pakuti kwa Allah kuli kubwezera kwakuthwa.
وَعَلا الحارثَ القُيُوحُ وَقد سا
لَ بِها رأسُه وَساء الوِعاءُNdipo mafinya anaphimba Al-Harith, akuyenda kuchokera kumutu kwake, ndipo mutu wake unasanduka chotengera chonyansa.
خمسةٌ طُهِّرَتْ بِقَطْعِهِم الأَر
ضُ فَكَفُّ الأَذى بهم شَلَّاءُAsanuwa, ndi imfa yawo, anayeretsa dziko lapansi, kupangitsa dzanja la kuvulaza kukhala lopunduka kudzera mwa iwo.
فُدِيَتْ خمسةُ الصَّحيفةِ بالخَم
سةِ إن كان بالكرام فِدَاءُAsanu amene anasaina chikalata anawomboledwa ndi asanuwa, ngati ndithudi miyoyo yolemekezeka ingakhale chiwombolo.
فِتْيَةٌ بَيَّتُوا على فِعلِ خَيْرٍ
حَمِد الصبحُ أمرَهم وَالمَساءُAnali achinyamata amene anatsimikiza mtima kuchita zabwino, ndipo m'mawa ndi madzulo onse anayamika ntchito yawo.
يَا لأَمر أَتاهُ بعدَ هِشامٍ
زَمْعَةٌ إنه الفتَى الأَتَّاءُO, nkhani yanji inamufikira pambuyo pa Hisham, Zam'ah, pakuti anali mnyamata amene anabwera patsogolo.
وَزُهَيْرٌ وَالْمُطْعِمُ بنُ عَدِيٍّ
وَأبو البَخْتَرِيِّ مِنْ حيث شاؤواNdipo Zuhayr, Al-Mut'im bin Adiyy, ndi Abu Al-Bakhtari anawagwirizana kuchokera kulikonse kumene anafuna.
نَقَضُوا مُبْرَمَ الصَّحيفةِ إذ شد
دَت عليهم من العِدا الأَنداءُAnaswa chikalata chosindikizidwa mwamphamvu pamene zovuta za adani zinawonjezereka pa iwo.
أذْكَرَتْنَا بِأَكْلِهَا أكلَ مِنْسَا
ةِ سُلَيْمانَ الأَرْضَةُ الخَرساءُNdi kudya kwake, chiswe chosayankhula chinatikumbutsa za kudya kwake ndodo ya Solomoni.
وَبهَا أخبَر النبيُّ وكم أخ
رَجَ خَبْئاً له الغُيُوبُ خِبَاءُNdipo kudzera mwa icho, Mtumiki ﷺ anapereka nkhani zabwino, kuwulula zowona zambiri zobisika zomwe zinthu zosaoneka zinali chophimba.
لا تَخَلْ جانِبَ النبيِّ مُضَاماً
حينَ مَسَّتْهُ منهمُ الأَسْواءُMusaganize kuti Mtumiki ﷺ anaponderezedwa pamene zoipa zinamukhudza kuchokera kwa adani ake.
كلُّ أمرٍ نَابَ النبيِّينَ فالشد
دَةُ فيه محمودةٌ وَالرّخاءُNkhani iliyonse imene inagwera Aneneri, kaya zovuta kapena zosavuta, inali yotamandidwa.
لو يَمسُّ النُّضَارَ هُونٌ مِنَ النا
رِ لما اختيرَ للنُّضَارِ الصِّلاءُNgati golide akanakhudzidwa ndi manyazi ochokera ku moto, ndiye kuti moto sikanasankhidwe kuyeretsa.
كم يَدٍ عن نَبِيِّهِ كَفَّهَا الل
هُ وَفي الخَلْقِ كَثْرَةٌ وَاجتراءُNdi manja angati amene Allah anawaletsa kwa Mtumiki Wake ﷺ, ngakhale kuti zolengedwa zinali zambiri komanso zolimba mtima.
إذ دعا وَحْدَهُ العبادَ وَأَمْسَتْ
مِنه في كلِّ مُقلَةٍ أَقْذاءُPamene iye ﷺ yekha anaitana anthu kwa Mulungu, komabe m'maso onse, munali timadontho ta chidani kwa iye.
هَمَّ قومٌ بِقَتْلِهِ فأَبى السَّيْ
فُ وَفاءً وَفاءتِ الصَّفْواءُAnthu anafuna kumupha iye ﷺ, koma lupanga linakana chifukwa cha kukhulupirika, ndipo thanthwe loyera linagonja.
وَأبو جهلٍ إذ رأى عُنُقَ الفح
لِ إليه كأنه العنقَاءُNdipo Abu Jahl, pamene anaona khosi la kavalo wamphongo likuyandikira kwa iye, zinali ngati Anqa wopeka.
وَاقتضَاهُ النبيُّ دَيْنُ الإِراشي
يِ وَقد سَاء بيعُهُ وَالشِّرَاءُNdipo Mtumiki ﷺ analipira ngongole ya munthu wa Irashi, ngakhale kuti kugulitsa ndi kugula kwake kunali koyipa.
وَرأى المصطفى أَتَاهُ بما لَمْ
يُنْجِ منه دونَ الوفاء النَّجَاءُNdipo Wosankhidwa ﷺ anamuwona akubwera ndi chofuna chomwe panalibe kuthawa popanda kukwaniritsa lonjezo.
هوَ ما قد رآهُ مِن قبلُ لكنْ
ما عَلَى مِثْلِهِ يُعَدُّ الخَطَاءُNdi zomwe iye ﷺ adaziona kale, komabe palibe cholakwika chomwe chimawerengedwa kwa wina ngati iye.
وَأَعَدَّتْ حَمَّالَةُ الحَطَبِ الفِه
رَ وَجَاءَتْ كأَنها الوَرْقاءُNdipo wonyamula nkhuni anakonza mwala ndipo anabwera ngati nkhunda yokwiya.
يومَ جاءَت غَضْبَى تقولُ أفي مِث
لِيَ مِنْ أحمدٍ يُقالُ الهِجَاءُTsiku limene anabwera mokwiya, akunena kuti, "Kodi ndakatulo yonyoza imanenedwa za wina ngati ine ndi Ahmad ﷺ?"
وَتَولَّتْ وَمَا رأته وَمِنْ أَيْ
نَ تَرَى الشمسَ مُقْلَةٌ عمياءُNdipo anatembenuka, osamuona iye ﷺ, pakuti diso lakhungu lingaone bwanji dzuwa?
ثم سَمّتْ له اليهوديَّةُ الشَا
ةَ وَكم سَامَ الشِّقْوَةَ الأَشقِيَاءُKenako mkazi wachiyuda anamuikira poizoni nkhosa iye ﷺ, ndipo zovuta zingati zimene anthu oipa amachitira ena?
فأَذاعَ الذِّراعُ مَا فيه مَن شر
رٍ بِنُطْقٍ إخفاؤُهُ إبداءُChoncho mwendo wakutsogolo unawulula zoipa zomwe zinali mmenemo ndi mawu omwe kubisa kwake kunali kuwulula.
وَبِخُلقٍ مِنَ النبيِّ كريمٍ
لَمْ تُقَاصَصْ بِجرحهَا العَجْماءُNdipo ndi khalidwe labwino lochokera kwa Mtumiki ﷺ, amene anayambitsa kuvulala sanabwezeredwe.
مَنَّ فَضْلاً عَلَى هَوَازِنَ إذْ كا
نَ له قبلَ ذَاكَ فيهِمِ رِبَاءُIye ﷺ anapatsa chifundo Hawazin, ngakhale kuti anali ndi ufulu woyamba wa ubale pakati pawo.
وَأتى السَّبيُ فيه أُختُ رَضَاعٍ
وَضَعَ الكُفْرُ قَدْرَهَا وَالسِّبَاءُNdipo pakati pa akapolo panabwera mlongo woyamwitsa, amene udindo wake unatsitsidwa ndi kusakhulupirira ndi ukapolo.
فَحَبَاهَا بِرّاً تَوَهَّمَتِ النَّا
سُ به أنَّما السِّبَاء هِداءُChoncho iye ﷺ anamuonetsa kukoma mtima kotero kuti anthu anaganiza kuti ukapolo wokha ndi mphatso.
بَسَطَ المصطفى لها مِن رِداءٍ
أيُّ فضل حَوَاهُ ذاكَ الرِّداءُWosankhidwa ﷺ anamutambasulira chofunda chake, ndipo ubwino waukulu wotani nanga umene chofunda chimenecho chinali nacho!
فَغَدَتْ فيه وَهْيَ سيِّدةُ النِّسْ
وَةِ وَالسيِّدَاتُ فيه إمَاءُChoncho iye anakhala, m’chofunda chimenecho, mfumukazi ya akazi onse, pamene akazi ena onse olemekezeka anali akapolo chabe poyerekeza naye.
فتَنَزَّهْ في ذاتِه وَمَعَانيهِ
استماعاً إنْ عَزَّ مِنهَا اجتِلاءُChoncho sangalalani ndi chikhalidwe chake ndi matanthauzo ake pomvetsera, ngati kuona kwenikweni kuli kovuta.
وَاملأ السّمْعَ مِن محَاسِنَ يُمْلِي
هَا عليك الإنشَادُ وَالإِنْشَاءُNdipo dzazani makutu anu ndi ubwino umene kuwerenga ndi kulemba kumakuuzani.
كلُّ وَصْفٍ له ابْتَدَأتَ به استَوْ
عَبَ أخبَارَ الفضلِ مِنه ابتداءُKufotokoza kulikonse kwa iye kumene muyambira, kumaphatikiza nkhani zonse za ubwino kuyambira pachiyambi pake.
سَيِّدٌ ضِحْكُهُ التَّبَسُّمُ وَالْمَش
يُ الهَوَيْنَا وَنَومُهُ الإِغفاءُIye ndi mbuye amene kuseka kwake ndi kumwetulira chabe, kuyenda kwake n’kofatsa, ndipo kugona kwake n’kugona kopepuka.
مَا سِوَى خُلْقِهِ النسيمُ وَلا غَيْ
رَ مُحَيَّاهُ الرَّوْضَةُ الغَنَّاءُPalibe china koma khalidwe lake ndi mphepo yofatsa, ndipo palibe china koma nkhope yake ndi munda wobiriwira.
رحمةٌ كلُّهُ وَحَزْمٌ وَعَزْمٌ
وَوَقَارٌ وَعِصْمَةٌ وَحَيَاءُIye ndi chifundo chonse, kulimba mtima, kutsimikiza mtima, ulemu, kusalakwa, ndi manyazi.
لا تَحُلُّ البأْسَاء مِنه عُرَا الصَّبْ
رِ وَلا تَسْتَخِفُّهُ السَّرَّاءُMasautso samamasula zomangira za kuleza mtima mwa iye, ndipo chuma sichimupangitsa kukhala wopanda nzeru.
كَرُمَتْ نَفْسُهُ فما يخْطُرُ السُّو
ء عَلَى قَلْبِهِ وَلا الفحشَاءُMoyo wake ndi wolemekezeka kwambiri moti zoipa sizidutsa konse mumtima mwake, ndiponso zonyansa.
عَظُمَتْ نِعْمَةُ الإِله عليه
فاستَقَلَّتْ لِذِكْرِهِ العُظَمَاءُChisomo cha Mulungu pa iye chinali chachikulu, choncho pokumbukira iye, akuluakulu onse ankaoneka ngati opanda pake.
جَهِلَتْ قومُهُ عليه فأَغْضَى
وَأخو الحِلْم دَأبُهُ الإِغْضَاءُAnthu ake anamuchitira zinthu mopanda nzeru, komabe iye anazinyalanyaza, chifukwa ndi chizolowezi cha oleza mtima kunyalanyaza.
وَسِعَ العَالَمِين عِلْمَاً وَحِلْمَاً
فهْوَ بحرٌ لم تُعْيِهِ الأَعبَاءُIye anaphatikiza dziko lonse ndi chidziwitso ndi kuleza mtima, chifukwa iye ndi nyanja imene zolemetsa sizimulemetsa.
مُسْتَقِلٌّ دُنْيَاكَ أن يُنْسَبَ الإِم
ساكُ منها إليه والإِعطاءُKatundu wanu wapadziko lapansi ndi wosafunika kwambiri kuti iye agwirizanitsidwe ndi kusunga kapena kupereka kuchokera kwa iwo.
شمسُ فضلٍ تَحَقَّقَ الظنُّ فيه
أنه الشمسُ رِفْعَةً والضِّياءُIye ndi dzuwa la ubwino, momwe lingaliro linatsimikiziridwa kuti iye ndi dzuwa mu ukulu ndi kuwala.
فإذا ما ضحا محا نورُه الظِّل
لَ وقد أثْبَتَ الظِّلالَ الضَّحَاءُChoncho pamene anawala, kuwala kwake kunachotsa mthunzi, ngakhale kuti kuwala kwa m’mawa kumakhazikitsa mithunzi.
فكأنَّ الغمامةَ استَوْدَعَتْهُ
مَنْ أظَلَّتْ مَنْ ظِلِّهِ الدُّفَفَاءُZili ngati mtambo unamupatsa kuzizira kwa mthunzi umene unaponya, mthunzi umene unachokera kwa iye yekha.
خَفِيَتْ عِنْدَهُ الفضائلُ وانجا
بَتْ به عن عقولِنَا الأهواءُPamaso pake, ubwino wina wonse unabisalika, ndipo kudzera mwa iye, zilakolako ndi zokhumba zinachotsedwa m’maganizo mwathu.
أمَعَ الصُّبحِ للنجومِ تَجَلٍّ
أمْ مع الشمسِ للظلامِ بَقاءُKodi nyenyezi zingawale ndi mbandakucha, kapena kodi mdima ungakhalepo ndi dzuwa?
مُعجزُ القَوْلِ والفِعَالِ كريمُ ال
خلقِ وَالخُلْقِ مُقْسِطٌ مِعْطاءُIye ndi wodabwitsa m’mawu ndi zochita, wolemekezeka m’thupi ndi khalidwe, wolungama ndi wopatsa.
لا تَقِسْ بالنبيِّ في الفضل خَلْقَاً
فهو البحر والأنامُ إضاءُMusayerekeze cholengedwa chilichonse ndi Mtumiki ﷺ mu ubwino, chifukwa iye ndi nyanja pamene zolengedwa zina zonse ndi zithunzi zake chabe.
كلُّ فضل في العالَمين فمن فَض
لِ النبيِّ استعارَهُ الفُضَلاءُUbwino uliwonse wopezeka m’maiko onse unatengedwa ndi anthu abwino kuchokera ku ubwino wa Mtumiki ﷺ.
شُقَّ عَنْ صَدْرِهِ وشُقَّ لَهُ البَدْ
رُ وَمِنْ شَرْطِ كلِّ شَرْطٍ جَزاءُChifuwa chake chinatsegulidwa, ndipo mwezi wathunthu unagawanika chifukwa cha iye, pakuti chizindikiro chilichonse chotero ndi lamulo laumulungu.
ورَمَى بالحَصَى فأَقْصَدَ جَيشاً
ما العَصَا عِنْدَه وَمَا الإِلقاءُAnaponya miyala, nagonjetsa gulu lankhondo, kupangitsa ndodo ya Mose ndi kuponya kwake kuoneka ngati zopanda pake poyerekeza.
ودعا للأنامِ إذ دَهَمَتْهُم
سَنَةٌ مِنْ مُحولِها شَهْباءُNdipo anapempherera anthu pamene anavutika ndi chaka cha chilala chachikulu, chosabereka.
فاسْتَهَلّتْ بالغَيْثِ سَبْعَةَ أَيَّا
مٍ عليهم سحابةٌ وَطْفاءُChoncho mtambo waukulu, wakuda unagwa mvula pa iwo kwa masiku asanu ndi awiri.
تَتَحَرّى مَواضِعَ الرَّعْيِ وَالسَّقْ
يِ وحيث العِطاشُ تُوهَى السِّقاءُUnayang’ana malo odyetsera ndi kuthirira, ndipo kumene kunali anthu ofuna kumwa, unatsanulira madzi ochuluka.
وأتى الناسُ يَشْتَكُونَ أذاها
وَرَخَاءٌ يُؤْذِي الأنام غلاءُNdipo anthu anabwera kudandaula za kuipa kwake, chifukwa ngakhale kuchuluka kungavulaze anthu chifukwa cha kuchulukira kwake.
فدعا فانجلى الغمام فقلت في
وصف غيث إِقْلاعَه استسقاءُChoncho anapemphera, ndipo mitambo inachoka, kundipangitsa kunena kuti kutha kwa mvula yotere kunali pemphero la mvula.
ثم أَثْرى الثَّرَى فقرَّتْ عُيونٌ
بقُراهَا وَأُحْيِيَتْ أَحْيَاءُKenako dziko lapansi linakhala lachonde, kusangalatsa maso ndi midzi yake yotukuka, ndipo zolengedwa zamoyo zinatsitsimulidwa.
فترى الأرضَ غِبَّهُ كسماءٍ
أشْرَقَتْ مِنْ نُجومِهَا الظَّلْمَاءُChoncho mukanaona dziko lapansi pambuyo pake ngati thambo limene mdima wake umayatsidwa ndi nyenyezi zake.
تُخْجِلُ الدُّرَّ واليواقيتَ من نَوْ
رِ رُباها البَيْضَاءُ والحَمراءُMaliboni oyera ndi ofiira a zitunda zake anachititsa manyazi ngale ndi miyala yamtengo wapatali.
لَيْتَهُ خَصَّنِي بِرُؤْيَةِ وَجْهٍ
زَالَ عن كلِّ من رآه الشّقاءُMwenzi iye ﷺ akanandikomera mtima ndi kundionetsa nkhope imene masautso onse anachoka kwa aliyense amene anaiwona.
مُسْفِرٌ يَلْتَقِي الكَتِيبَةَ بَسَّا
ماً إذا أسْهَمَ الوُجُوهَ اللِّقاءُWokongola, iye ﷺ ankalumikizana ndi gulu lankhondo akumwetulira, ngakhale pamene kukumana kunapangitsa nkhope zina kukhala zowawa.
جُعِلَتْ مَسْجِدَاً له الأرضُ فاهْتز
زَ به للصلاةِ فيها حِرَاءُDziko lapansi linapangidwa kukhala mzikiti kwa iye ﷺ, choncho Hira yemweyo ananjenjemera ndi chisangalalo cha pemphero pa ilo.
مُظْهِرٍ شَجّةَ الْجَبِينِ عَلَى البُرْ
ءِ كما أَظهرَ الهلالَ البَرَاءُIye ﷺ anasonyeza chilemba cha pamphumi pake ngakhale atachira, monga momwe mwezi watsopano umaonekera ndi mawonekedwe ake ochepa.
سُتِرَ الحُسْنُ منه بالحسنِ فاعجَبْ
لِجَمِالٍ له الْجَمالُ وِقاءُKukongola kwake ﷺ kunabisika ndi kukongola, choncho zizwitsani kukongola kumene kukongola kwake kumakhala ngati chishango.
فهْوَ كالزّهْرِ لاحَ من سَجَفِ الأك
مام والعودِ شُقَّ عنه اللّحاءُIye ﷺ ali ngati duwa likuonekera kuchokera m’chivundikiro cha masamba ake, ndipo ngati nthambi imene khungwa lake lachotsedwa.
كَادَ أَنْ يُغشِيَ العُيونَ سناً مِنْ
هُ لِسِرٍّ فيه حَكَتْهُ ذُكاءُKuwala kwake ﷺ kunatsala pang’ono kuchititsa maso kukhala akhungu, chifukwa cha chinsinsi chomwe chinali mwa iye chimene dzuwa lenilenilo linanena.
صانَهُ الحُسْنُ وَالسّكِينَةُ أَنْ تُظ
هِرَ فيه آثارها البأساءُKukongola ndi bata zinamuteteza iye ﷺ kuti asasonyeze zotsatira za masautso pa iye.
وتَخَالُ الوجوهَ إنْ قابَلَتْه
أَلْبَسَتْهَا ألوانَهَا الحِرْبَاءُUngaganize kuti nkhope, zikamuyang'ana iye ﷺ, zimasintha mitundu yake ngati kuti njoka yambira yazibwereketsa mitundu yake.
فإذا شِمْتَ بِشْرَهُ وَنَدَاهُ
أذْهَلَتْكَ الأنوارُ والأنواءُUkawona chisangalalo chake ﷺ ndi kuwolowa manja kwake, kuwala ndi madalitso zikadakudabwitsa kwambiri.
أَوْ بتقبيلِ راحةٍ كانَ لل
هِ وباللَّه أخذها والعطاءُKapena pophula dzanja lake ﷺ, lomwe kutenga kwake konse ndi kupereka kwake kunali kwa Allah ndipo kunali mwa chifuniro Chake chaumulungu.
تَتَّقِي بأْسَها الملوكُ وَتحْظَى
بالغِنَى من نَوَالِهَا الفُقَراءُMafumu akadaopa mphamvu ya dzanja limenelo ﷺ, pamene osauka akadapeza chuma kuchokera ku kuwolowa manja kwake.
لا تَسَلْ سَيْلَ جُودِها إنما يَك
فِيك مِنْ وكْفِ سُحْبها الأنداءُUsafunse za kusefukira kwa kuwolowa manja kwake ﷺ, chifukwa mame ochepa chabe ochokera ku mitambo yake ndi okwanira kwa iwe.
دَرَّتِ الشاةُ حينَ مرَّتْ عَلَيها
فلها ثَرْوَةٌ بها وَنَماءُNkhosa inatulutsa mkaka pamene iye ﷺ anadutsa pafupi nayo, ndipo kudzera mwa iye, inapeza chitukuko ndi kukula.
نَبَعَ الماءُ أَثْمَرَ النخلُ في عا
مٍ بها سَبَّحَتْ بها الحصباءُMadzi anatuluka, migwalangwa inabala zipatso m'chaka chimodzi chokha kudzera mwa iye ﷺ, ndipo ngakhale miyala inatamanda Allah chifukwa cha kukhalapo kwake.
أحْيَتِ المُرْمِلِينَ مِنْ مِوْتِ جَهْدٍ
أَعْوَزَ القَوْمَ فيه زادٌ وماءُIye ﷺ anaukitsa osauka ku imfa ya mavuto, mkhalidwe umene anthu analibe chakudya ndi madzi.
فتغَدَّى بالصَّاعِ أَلْفٌ جِياعٌ
وتَرَوَّى بالصَّاعِ ألفٌ ظِمَاءُChoncho, anthu chikwi chanjala anadyetsedwa ndi Sa' imodzi yokha ya chakudya, ndipo anthu chikwi chanjala anathiridwa madzi ndi Sa' imodzi yokha ya madzi.
وَوَفَى قدرُ بَيْضَةٍ مِنْ نُضَارٍ
دَيْنَ سَلْمَانَ حِينَ حانَ الوفاءُNdipo golide woyera wolemera ngati dzira anamaliza ngongole ya Salman pamene nthawi yobweza inakwana.
كانَ يُدْعَى قِنّاً فأُعْتِقَ لَمَّا
أيْنَعَتْ مِنْ نَخيلِه الأَقْنَاءُIye (Salman) ankatchedwa kapolo, koma anamasulidwa pamene mitolo ya masiku ochokera ku migwalangwa yake inacha.
أفلا تَعْذُرُونَ سَلْمَانَ لَمَّا
أَنْ عَرَتْهُ مِنْ ذِكْرِهِ العُروَاءُNanga simungamukhululukire Salman pamene mantha a ulemu anamugwira potchulidwa dzina lake ﷺ?
وَأَزالَت بِلَمْسِهَا كلَّ دَاءٍ
أكْبَرَتْهُ أطِبَّةٌ وَإِسَاءُNdipo ndi kukhudza kwake, kunachotsa matenda aliwonse amene madokotala ndi ochiritsa anawaona kuti sangachiritsike.
وعُيُونٌ مَرَّتْ بها وَهْي رُمْدٌ
فأَرَتْهَا مَا لَمْ تَرَ الزَّرْقَاءُNdipo maso anadutsa pafupi naye ﷺ pamene anali opweteka, koma anawapangitsa kuona zomwe ngakhale anthu owona bwino kwambiri sakanatha kuziwona.
وأَعادَتْ عَلَى قَتَادَةَ عَيْنَاً
فَهْيَ حتى مماتِه النَّجْلاءُNdipo anabwezera diso kwa Qatadah, lomwe linakhalabe lalikulu ndi lokongola mpaka imfa yake.
أَوْ بِلَثْمِ التُّرَابِ مِنْ قَدَمٍ لا
نَتْ حَياءً من مَشْيِهَا الصَّفْواءُKapena pophula fumbi la phazi lake ﷺ, lomwe kuyenda kwake kunapangitsa thanthwe lolimba kufewa chifukwa cha manyazi.
مَوْطِئُ الأخمَصِ الَّذِي منه للقل
لبِ إذا مَضْجَعي أَقَضَّ وِطاءُMalo amene phazi lake ﷺ linapondapo amapereka malo opumulirapo ofewa kwa mtima pamene bedi langa likakhala losamasuka.
حَظيَ المسجدُ الحرامُ بمَمْشا
ها ولم يَنْس حَظه إِيلِيَاءُMsikiti Woyera unadalitsidwa ndi mapazi ake ﷺ, ndipo Yerusalemu sanaiwale gawo lake la madalitso ake.
وَرَمَتْ إذْ رَمَى بها ظُلَمَ اللي
لِ إلى اللَّه خوفُه والرَّجاءُNdipo phazi lake ﷺ linachotsa mdima wa usiku pamene iye, nalo, anatsogolera mantha ake ndi chiyembekezo chake kwa Allah.
دَمِيَتْ في الوَغَى لِتَكْسِبَ طِيباً
ما أراقتْ من الدَّمِ الشُّهداءُPhazi lake ﷺ linatuluka magazi pankhondo kuti lipeze fungo lomwe magazi a ofera chikhulupiriro sakanatha kupeza.
فَهْيَ قُطْبُ المحرابِ وَالْحَرْبِ كم دا
رت عليها في طاعة أَرحاءُIye ndiye mzati wa malo opempherera komanso wa nkhondo, ozungulira omwe miyala yambiri yagaya yatembenuka mwa kumvera.
وَأُرَاهُ لو لم يُسَكِّنْ بها قب
لُ حِراءً ماجَتْ بِهِ الدَّأْمَاءُNdipo ndikhulupirira kuti akadakhala kuti sanakhazikike mmenemo (dziko lapansi) Hira asanadze, kukula kwa chilengedwe kukadasefukira chisokonezo.
عَجَباً للكُفّارِ زادوا ضلالاً
بالذي فيه للعقول اهتداءُN'zodabwitsa bwanji osakhulupirira, amene anangowonjezera kulakwitsa kudzera m'zimene zili ndi chitsogozo chomveka bwino kwa nzeru zonse.
والذي يسألون منه كتابٌ
مُنْزَلٌ قد أتاهم وارتقاءُNdipo chimene akufuna ndi Buku lovumbulutsidwa lomwe lawafikira kale, lopereka kukwezeka ndi kukwera.
أَوَ لم يَكْفِهِمْ من اللَّهِ ذِكْرٌ
فيه للناس رحمةٌ وشفاءُKodi chikumbutso chochokera kwa Allah sichinali chokwanira kwa iwo, momwe muli chifundo ndi machiritso kwa anthu onse?
أَعجزَ الإِنسَ آية منه والجن
نَ فَهَلَّا يأتي بها البُلَغاءُVesi limodzi lokha lochokera mmenemo lachititsa anthu ndi majini kukhala opanda mphamvu, nanga bwanji olankhula bwino kwambiri pakati pawo sapanga chofanana nacho?
كلّ يومٍ تُهدَى إلى سامِعِيه
مُعجِزاتٍ من لفظِه القُرَّاءُTsiku lililonse, owerenga amapereka zozizwitsa kuchokera ku mawu ake enieni kwa omvera.
تَتَحَلَّى به المسامِعُ والأف
واه فَهْو الحُلِيُّ وَالحَلْوَاءُMakutu ndi pakamwa zimakongoletsedwa nalo, chifukwa ndi chokongoletsera komanso chokoma.
رَقَّ لَفْظاً وراق معنىً فجاءَتْ
في حُلاها وحَلْيِها الخَنْسَاءُLofewa m'mawu ndiponso lokwezeka m'tanthauzo, linatuluka mu kukongola kwake ndi zokongoletsera zake ngati ndakatulo ya Al-Khansa'.
وأرَتْنَا فيه غوامضَ فضلٍ
رِقَّةٌ مِنْ زُلالِهَا وَصَفاءُNdipo linativumbulutsira mmenemo ubwino wozama, kufewa kochokera ku chiyero chake choyera, chomveka bwino ndi chiyero.
إنما تُجْتَلَى الوُجُوهُ إذَا ما
جُلِيَتْ عِنْ مِرْآتِهَا الأصْداءُNkhope zimangowonekera bwino pamene dothi lachotsedwa pa magalasi awo.
سُوَرٌ منه أشْبَهَتْ صُوَراً مِن
نَا ومِثْلُ النَّظَائِر النُّظَراءُMitu yochokera mmenemo inafanana ndi maonekedwe ochokera kwa ife, ndipo zowonadi, zofanana zimayerekezeredwa ndi zofanana.
والأقاويل عندَهمْ كالتماثي
لِ فلا يُوهِمَنَّكَ الخطباءُNdipo mawu awo ali ngati ziboliboli zopanda moyo, choncho musalole olankhula kuti akupusitseni.
كم أبانَتْ آياتُهُ من علومٍ
عن حُروفٍ أبانَ عنها الهجاءُNdi sayansi zingati zimene mavesi ake avumbulutsa kuchokera ku zilembo zosavuta, zimene kulankhula kwazipangitsa kuonekera.
فهْي كالحَبِّ والنَّوَى أعجبَ الزُّر
راعَ منهُ سنابلٌ وَزَكاءُChoncho zili ngati mbewu ndi nthangala ya deti, zomwe kuchokera pamenepo makutu a chimanga ndi kukula kwakukulu zadabwitsa alimi.
فأطالوا فيه التردُّدَ وَالرَّي
بَ فقالوا سِحْرٌ وقالوا افتراءُChoncho anatalikitsa kukayikakayika kwawo ndi kukayikira za izo, akunena, "Ndi matsenga," ndi "Ndi nkhani yabodza."
وإذا البيِّنَاتُ لَمْ تُغْنِ شيئاً
فَالتماسُ الهُدَى بِهِنَّ عَناءُNdipo ngati umboni womveka bwino supindulitsa kalikonse, ndiye kufunafuna chitsogozo kudzera mwa iwo ndi ntchito yopanda phindu.
وإذا ضلَّتِ العُقول على عِلْ
مٍ فماذا تقوله الفُّصَحاءُNdipo ngati nzeru zimasokera ngakhale zili ndi chidziwitso, ndiye kuti olankhula bwino angathe kunena chiyani china?
قومَ عيسى عاملْتم قومَ موسى
بالذي عامَلَتْكُم الحُنفاءُInu anthu a Yesu, munachitira anthu a Mose mofanana ndi mmene anthu okhulupirira Mulungu mmodzi wokha anakuchitirani inu.
صَدَّقوا كُتْبَكُمُ وكذَبْتُمْ
كُتبَهُمُ إنّ ذا لَبِئْسَ البَواءُIwo (okhulupirira Mulungu mmodzi wokha) anakhulupirira mabuku anu, koma inu simunakhulupirire awo; zowonadi, imeneyo ndi mphotho yoyipa.
لو جحدنا جُحُودَكم لاستويْنَا
أوَ للحقِّ بالضَّلالِ استواءُTikadakana monga momwe inu mukukanira, tikadakhala ofanana, koma kodi kungakhalepo kufanana pakati pa choonadi ndi bodza?
مَا لَكُم إِخْوَةَ الكِتابِ أُناساً
ليس يُرْعَى للحقِّ منكم إخاءُKodi chikukuvutani chiyani, inu Anthu a Buku, kuti ndinu anthu amene ubale waunansi sukusungidwa chifukwa cha choonadi?
يَحْسُدُ الأولُ الأخيرَ وما زا
لَ كذا المُحْدَثُونَ وَالقُدَمَاءُWoyamba amachitira nsanje womaliza, ndipo zakhala zikuchitika choncho nthawi zonse kwa mibadwo yatsopano ndi yakale.
قد عَلِمْتُم بِظلمِ قابيل هابي
لَ ومظلومُ الإِخْوَةِ الأَتْقِيَاءُNdithudi mwadziwa za chisalungamo cha Kaini kwa Abele, ndi za ozunzidwa pakati pa abale opembedza.
وسمِعْتم بكَيْدِ أَبناءِ يعقو
بَ أَخَاهم وكلُّهم صُلَحَاءُNdipo mwamva za chiwembu cha ana a Yakobo kwa m'bale wawo, ngakhale kuti onse anali olungama.
حِينَ أَلْقَوْهُ في غَيابَةِ جُبٍّ
وَرَمَوْهُ بالإفْكِ وَهْوَ بَراءُPamene adamuponya m'chitsime chakuya chobisika ndikumunenera zabodza, ngakhale kuti anali wosalakwa.
فتأَسَّوْا بِمَن مَضَى إذْ ظَلَمتمْ
فالتَّأَسِّي لِلنَّفْسِ فيه عَزَاءُChoncho, pezani chitonthozo mwa iwo amene adatsogola, popeza inu mwachita chisalungamo, pakuti m'chitonthozo chotero, moyo umapeza mpumulo.
أتُرَاكُم وَفَّيْتُم حينَ خَانُوا
أم تُرَاكُمْ أَحْسَنْتُمُ إذْ أساؤُواKodi mukuganiza kuti munali okhulupirika pamene iwo anapereka, kapena kuti munachita zolungama pamene iwo anachita zoipa?
بَلْ تَمَادَتْ عَلَى التَّجَاهُلِ آبَا
ءٌ تَقَفَّتْ آثَارِهَا الأَبناءُM'malo mwake, abambo anapitiriza kukhala osadziwa, ndipo ana awo anatsatira mapazi awo.
بَيَّنَتْهُ تَوْراتُهُمْ وَالأَناجِي
لُ وَهم في جُحُودِهِ شُرَكاءُMabuku awo a Torah ndi Mau Aabwino adamufotokoza momveka bwino ﷺ, koma iwo ali ogwirizana pakumukana.
إنْ تقولوا ما بَيَّنَتْهُ فما زَا
لَتْ بها عن عيونهم غشوَاءُNgati mukunena kuti sanamufotokoze momveka bwino ﷺ, ndiye kuti chophimba chakhala chikubisa iye pamaso pawo nthawi zonse.
أو تقولوا قد بَيَّنَتْهُ فما لِلْ
أُذْنِ عما تقوله صَمَّاءُKapena ngati mukunena kuti adamufotokoza momveka bwino ﷺ, ndiye chifukwa chiyani khutu ndi logontha ku zomwe likulengeza?
عَرَفُوهُ وَأنْكَرَوهُ وَظُلمَاً
كَتَمَتْهُ الشَّهَادَةَ الشُّهَدَاءُAdamuona ﷺ ndiyeno adamukana, ndipo mwachisalungamo mboni zidabisa umboni.
أوَ نُورُ الإِلهِ تُطْفِئُهُ الأَفْ
واهُ وَهْوَ الذي به يُسْتَضاءُKodi kuwala kwa Mulungu kungazimitsidwe ndi pakamwa chabe, pamene ndi kuwala kumeneku kumene zonse zimawunikiridwa?
أوَلا يُنْكِرُونَ مَن طَحَنَتْهُم
بِرَحاها عِنْ أمْرِهِ الْهَيجاءُKodi sakumukana ﷺ amene adawaphwanya ndi mphero ya nkhondo pa lamulo lake?
وَكَساهم ثَوْبَ الصَّغارِ وقد
طُلَّت دِماً منهم وصِينَتْ دِمَاءُNdipo adawaveka chovala chachisoni, pamene magazi adakhetsedwa kuchokera kwa iwo ndipo magazi ena adasungidwa.
كيف يَهدِي الإِله منهم قلوباً
حَشْوُها من حَبِيبِهِ الْبَغْضاءُKodi Mulungu angatsogolere bwanji mitima pakati pawo yomwe mkati mwake mudzaza ndi chidani kwa wokondedwa Wake ﷺ?
خَبِّرونَا أهلَ الكِتَابَيْنِ من أَيْ
نَ أَتَاكُم تَثْليثكم والبَداءُTiuzeni, inu Anthu a Mabuku Awiri, kuchokera kuti kudachokera Utatu wanu ndi lingaliro la "Bada'" (kusintha kwa chifuniro cha Mulungu) kwa inu?
مَا أتى بالعقِيدَتَيْنِ كتابٌ
واعتقادٌ لا نَصَّ فيه ادِّعاءُPalibe buku la Mulungu lomwe lidabweretsa ziphunzitso ziwirizi, ndipo chikhulupiriro chilichonse chopanda lemba ndi chabe chidandaulo.
والدَّعاوَى ما لم تُقيموا عليها
بَيِّنَاتٍ أبناؤُها أَدْعِياءُNdipo zodandaula, pokhapokha mutazikhazikitsa ndi umboni womveka, ana awo ndi osaloledwa.
ليت شعري ذِكرُ الثلاثةِ وَالوا
حِدِ نَقْصٌ في عَدِّكم أمْ نَماءُNdikudabwa ngati kutchulidwa kwa atatu ndi mmodzi kumapanga kuchepa pakawerengedwe kanu kapena kuwonjezereka.
كيف وَحَّدْتُم إِلهاً نَفَى التَّو
حِيدَ عنه الآباءُ والأَبناءُKodi mudamupanga bwanji Mulungu mmodzi amene abambo ndi ana onse adakana lingaliro la umodzi?
أإِلهٌ مُرَكَّبٌ ما سَمِعْنَا
بإِلهٍ لذاتِهِ أَجْزَاءُKodi Iye ndi mulungu wopangidwa ndi zigawo, pakuti sitinamvepo za mulungu amene chikhalidwe chake chili ndi zigawo zosiyana?
أَلِكُلٍّ منهم نَصِيبٌ مِنَ المُل
كِ فَهَلَّا تَمَيَّزُ الأَنْصِبَاءُKodi aliyense wa iwo ali ndi gawo mu ufumu, ndipo ngati ndi choncho, chifukwa chiyani magawo amenewa sakusiyanitsidwa momveka bwino?
أم هُمُ حَلّلوُا بها شِرْكَةَ الأب
دَانِ أمْ هُمْ لبعضِهم كُفَلاءُKapena kodi adalola kudzera mwa ichi mgwirizano wa matupi, kapena kodi amaimirira ngati oimira wina ndi mnzake?
أتراهم لحاجةٍ واضطرارٍ
خَلَطُوهَا ومَا بَغَى الخُلَطَاءُKodi mukuganiza kuti adazisakaniza chifukwa cha kufunika ndi kukakamizidwa, ndipo kuti osakanizawo sanachite cholakwa chilichonse?
أهُوَ الرَّاكِبُ الحمارَ فيا عَجْ
زَ إِلهٍ يَمَسُّهُ الإِعْيَاءُKodi Iye ndi amene adakwera bulu, pakuti kufooka kotani kumagwira mulungu amene kutopa kungamukhudze?
أمْ جميعٌ عَلَى الحمار لقد جَل
لَ حِمَارٌ بِجَمْعِهِم مَشَّاءُKapena kodi onse ali pa bulu; ndithudi, bulu amene akuyenda atanyamula onse ndi wamphamvu kwambiri!
أم سِواهم هُو الإِلهُ فما نِسْ
بَةُ عيسى إليه والإِنْتِمَاءُKapena kodi wina osati iwo ndiye Mulungu weniweni, ndipo ngati ndi choncho, ndiye kuti ubale ndi kukhala wa Yesu kwa Iye ndi chiyani?
أم أردتُم بها الصفاتِ فلمْ خُص
صَتْ ثُلاثٌ بِوصفِه وَثُناءُKapena kodi munatanthauza ndi ichi makhalidwe a Mulungu, ndipo ngati ndi choncho, chifukwa chiyani atatu okha adasankhidwa kuti afotokozedwe ndi kutamandidwa?
أم هُو ابنٌ للَّه ما شاركته
في معاني النُّبُوَّةِ الأَنبياءُKapena kodi Iye ndi mwana wa Mulungu, amene aneneri sanagawane naye matanthauzo akuya a uneneri?
قتلَتْهُ اليهودُ فيما زَعَمْتُم
وَلأَمْواتِكم به إحياءُAyuda adamuphe, monga momwe mukunenera, koma kudzera mwa Iye, kuli kuuka kwa akufa anu.
إنَّ قَوْلاً أَطْلَقْتُمُوهُ عَلَى الل
هِ تعالى ذِكْرا لقَوْلٌ هُراءُNdithudi, mawu amene mwanena za Mulungu, wolemekezeka kutchulidwa Kwake, ndi chabe zopanda pake.
مِثْلَ مَا قَالَت اليهودُ وكلٌّ
لَزِمَتْهُ مقالَةٌ شَنعاءُZili ngati zomwe Ayuda adanena, ndipo aliyense wa iwo amamangidwa ndi mawu onyansa.
إذْ همُ اسْتَقْرَؤُوا البَداءَ وكم سا
قَ وَبَالاً إِليهم اسْتِقْرَاءُPakuti adaganiza kuti pali kusintha mu chifuniro cha Mulungu, ndipo masoka angati omwe kuganiza kotero kudawabweretsera!
وَأَرَاهم لم يجعلُوا الواحِدَ القَه
هارَ في الخَلْقِ فاعلاً ما يشاءُNdipo ndikuona kuti sanamuwone Mmodzi, Wamphamvuyonse, ngati wochita chilichonse chimene akufuna m'chilengedwe.
جَوَّزُوا النَّسْخَ مِثْلَما جوَّزُوا المس
خَ عَلَيْهِم لو أنهم فُقهاءُAdalola kulepheretsa lamulo monga momwe adalolera kusandulika pa iwo okha, akadapanda kukhala akatswiri a malamulo enieni.
هُوَ إِلَّا أَن يُرْفَعَ الحكمُ بالحك
مِ وخَلْقٌ فيه وأمرٌ سَواءُSichinthu china koma kuti lamulo limachotsedwa ndi lamulo lina, ndipo mwa ichi, chilengedwe ndi lamulo zili mofanana pansi pa chifuniro Chake.
ولحُكمٍ من الزمانِ انتهاءٌ
ولحُكم من الزمانِ ابتداءُPakuti lamulo la nthawi, pali kutha, ndipo lamulo la nthawi, pali chiyambi.
فَسَلُوهم أكان في مسخِهِم نَسْ
خٌ لآيات اللَّه أم إنشاءُChoncho afunseni: kodi kusandulika kwawo kunali kulepheretsa mavesi a Mulungu kapena chilengedwe chatsopano?
وَبَدَاءٌ في قَوْلِهمْ نَدِمَ الل
هُ عَلَى خَلْقِ آدمٍ أمْ خَطاءُKodi ndi kusintha maganizo pa mawu awo akuti Mulungu anadandaula kulenga Adamu, kapena ndi kulakwa chabe?
أم مَحَا اللَّهُ آية الليل ذكراً
بعدَ سَهْوٍ ليوجَدَ الإِمْساءُKapena kodi Mulungu anafafaniza chizindikiro cha usiku m'chikumbukiro pambuyo pa kusakumbukira, kuti madzulo abwere?
أم بدا للإِلهِ في ذَبْحِ إِسْحَا
قَ وقد كان الأمر فيه مَضاءُKapena kodi zinamveka kwa Mulungu ponena za nsembe ya Isake, pamene lamulo lonena za izo linali litaperekedwa kale motsimikiza?
أوَ ما حَرَّمَ الإِلهُ نِكَاحَ ال
أُختِ بعدَ التحليلِ فَهْوَ الزِّناءُKapena kodi Mulungu analetsa kukwatira mlongo pambuyo poti zinaloledwa, motero kuzipanga kukhala chigololo?
لا تُكَذِّبْ إنَّ اليَهُودَ وقد زا
غُوا عن الحقِّ مَعْشَرٌ لُؤَماءُUsakayikire, pakuti Ayuda, atapatuka pa choonadi, ndi anthu onyansa ndithu.
جَحَدُوا المصطفى وآمن بالطا
غُوتِ قومٌ همْ عندهمْ شُرَفاءُIwo anakana Wosankhidwa ﷺ, pamene ankakhulupirira mafano, anthu amene iwo eni amawaona ngati olemekezeka.
قتَلوا الأَنبياءَ وَاتَّخَذُوا العِج
لَ أَلا إنهم هم السُّفَهاءُAnapha aneneri ndipo anatenga mwana wang'ombe (kuti amulambire); ndithudi, iwo ndi opusa enieni.
وسَفيهٌ من ساءَه المنُّ والسَّلْ
وَى وأَرضاهُ الفُومُ وَالقِثَّاءُNdipo wopusa ndi amene mana ndi nkhwali zinamukhumudwitsa, komabe adyo ndi nkhaka zinamukondweretsa.
مُلِئَتْ بالخبيثِ منهم بُطُونٌ
فَهْيَ نَارٌ طِباقُها الأمعاءُMimba zawo zidzadzidwa ndi zoipa, motero iwo ali ngati moto umene zigawo zake ndi matumbo awo enieni.
لو أُرِيدُوا في حال سَبْتٍ بخيرٍ
كان سَبْتَاً لديهمُ الأَربِعاءُAkanati akonzedwere zabwino pa Sabata, ndiye kuti Lachitatu likanakhala Sabata lawo losankhidwa.
هُوَ يومٌ مُبارَكٌ قيلَ للتص
ريفِ فيه من اليهود اعتداءُNdi tsiku lodalitsika, komabe kunanenedwa kuti Ayuda anachita zolakwa pakulisunga.
فَبِظُلْمٍ منهمُ وكفْرٍ عَدَتْهُم
طَيِّبَاتٌ في تَرْكِهنَّ ابْتِلاءُChoncho, chifukwa cha kupanda chilungamo kwawo ndi kusakhulupirira kwawo, zinthu zabwino zinawakanizidwa, ndipo pakuzisiya panali mayesero aakulu.
خُدِعوا بالمنافقين وهل يَنْ
فُقُ إلَّا على السفيهِ الشَّقاءُAnanyengedwa ndi achinyengo, pakuti kodi masautso amagwera wina aliyense kupatula opusa?
واطمأنوا بقَوْلِ الَاحزاب إِخوا
نِهِمُ إِننا لكم أولياءُNdipo anapeza chitsimikizo m'mawu a abale awo, ogwirizana, amene anati, "Ndithudi, ife ndife ogwirizana nanu."
حالَفوهم وخالفوهم ولمْ أَدْ
رِ لماذا تخالَفَ الحُلفاءُAnapangana nawo mgwirizano kenako anawatsutsa, ndipo sindikudziwa chifukwa chake ogwirizanawo anatsutsana.
أسلَمُوهم لأَوَّلِ الحَشْرِ لا مِي
عادُهم صادقٌ ولا الإِيلاءُAnawasiya pa msonkhano woyamba, pakuti lonjezo lawo silinali loona ndipo lumbiro lawo silinali lomangirira.
سكَنَ الرُّعْبُ والخَرابُ قلوباً
وبُيُوتاً منهمُ نعاها الجَلاءُMantha ndi chiwonongeko zinakhazikika m'mitima ndi m'nyumba zawo, zomwe kuthamangitsidwa kwawo kunalira.
وَبِيَوْمِ الأحزابِ إِذْ زاغتِ الأَب
صَارُ فيهم وضلتِ الآراءُNdipo pa Tsiku la Ogwirizana, pamene maso anapatuka pakati pawo ndipo maganizo onse anasokera.
وتَعَدَّوْا إلى النبيّ حدوداً
كان فيها عليهم العُدَوَاءُNdipo anaphwanya malire kwa Mtumiki ﷺ, kudutsa malire amene anabweretsa udani pa iwo okha.
وَنَهَتْهُم وما انتهت عنه قوم
فأُبيدَ الأَمَّارُ والنَّهاءُNdipo Iye anawaletsa, komabe anthu sanasiye, motero onse amene analamula ndi amene analamulidwa anawonongedwa kotheratu.
وتعاطَوْا في أحمدٍ مُنْكَرَ القَوْ
لِ وَنُطقُ الأَراذِلِ العَوْراءُAnayankhula zoipa motsutsana ndi Ahmad ﷺ, pakuti mawu a anthu onyansa ndi oipa komanso opanda nzeru.
كلُّ رِجْسٍ يَزِيدُه الخُلُقُ السُّو
ءُ سِفاهاً والمِلَّةُ العَوْجاءُMunthu aliyense woipa amangowonjezereka kupusa chifukwa cha khalidwe lake loipa ndi chipembedzo chake chopotoka.
فانظروا كيف كان عاقبة القوْ
مِ وَما ساق لِلْبَذِيِّ البَذَاءُChoncho onani chimene chinachitikira anthu amenewo ndi kumapeto kwake kunyansa kwawo kunatsogolera olankhula zonyansa.
وجَد السَّبَّ فيه سُمَّاً وَلم يَدْ
رِ إِذْ المِيمُ في مواضِعَ بَاءُAnazindikira kuti kutukwana iye ﷺ kunali poizoni, osazindikira kuti mawu otukwanawo anasanduka poizoni kwa iye mwini.
كانَ مِن فيه قتلُه بِيَدَيْهِ
فهو في سوء فِعله الزَّبَّاءُPakamwa pake panali chida cha imfa yake ndi manja ake, kumupanga iye, mu ntchito yake yoipa, kukhala ngati Az-Zabba'.
أوْ هُوَ النحلُ قَرْصُهَا يَجْلُبُ الحَت
فَ إليها وما له إنْكَاءُKapena iye ali ngati njuchi imene kuluma kwake kumabweretsa imfa pa iyo yokha, komabe sikupweteka kwambiri pa cholinga chake.
صَرَعَتْ قومَهُ حبائِلُ بَغْيٍ
مَدَّها المكرُ منهم والدَّهاءُMisampha ya kupanda chilungamo, imene nzeru zawo zochenjera ndi chinyengo chawo chinali chitayala, inagwetsa anthu ake.
فأتتهم خيلٌ إلى الحرب تختا
لُ وللخيْلِ في الوغَى خُيَلاءُKenako akavalo anabwera kwa iwo kunkhondo, akudumpha monyadira, pakuti akavalo amakhala ndi kunyada kwachibadwa pankhondo.
قَصَدَتْ فيهم القنا فقَوافِي ال
طعْنِ منها ما شأنها الإيطاءُMikondo inawalunjika, ndipo kubaya kwake kunali kosalekeza komanso kotsimikiza, osadandaula za kubwereza.
وأثَارَتْ بأرضِ مكةَ نَقْعَاً
ظُنَّ أن الغُدُوَّ منها عِشاءُNdipo anadzutsa fumbi lalikulu m'dziko la Mecca moti m'mawa anasokonezedwa ndi madzulo.
أحْجَمَتْ عندهُ الحجُون وأكْدى
عِنْد إعطائه القليلَ كَدَاءُPamaso pake ﷺ, ngakhale mapiri ovuta ankaoneka ngati akubwerera, ndipo chilala chokha chinabala zipatso pamene iye ﷺ anapereka ngakhale pang'ono.
وَدَهَتْ أَوْجُهاً بها وبيوتاً
مُلّ منها الإكفاءُ والإقواءُNdipo zinagunda nkhope ndi nyumba kumeneko, mosalekeza moti ngakhale mawu ochepa sakanatha kufotokoza kukula kwake.
فَدَعَوْا أحْلَمَ البريَّةِ والعفْ
وُ جوابُ الحليمِ والإغْضاءُChoncho anapempha woleza mtima kwambiri pa zolengedwa zonse ﷺ, pakuti kukhululukira ndi kunyalanyaza ndi mayankho achibadwa a woleza mtima weniweni.
ناشدوه القُرْبَى التي من قُرَيْش
قطعَتْهَا التِّراتُ والشَّحْناءُAnamupempha ﷺ ndi ubale wa Quraysh, ubale umene mikangano ndi udani zinali zitadula kalekale.
فعَفا عَفْوَ قَادرٍ لم يُنَغِّصْ
هُ عليهم بما مضى إغراءُChoncho iye ﷺ anakhululukira ndi chikhululukiro cha wokhala ndi mphamvu, chikhululukiro chosadetsedwa ndi chilichonse chochokera ku madandaulo akale motsutsana nawo.
وإذا كان القطْع وَالوصلُ لل
هِ تَسَاوَى التَّقْرِيبُ وَالإِقْصاءُNdipo pamene kudula ndi kulumikiza maubale zimachitika chifukwa cha Mulungu yekha, ndiye kuti kuyandikira ndi kukhala kutali zimakhala zofunika mofanana.
وسواءٌ عليه فيما أتاهُ
مِنْ سِواهُ المَلامُ وَالإطْراءُNdipo zinali zofanana kwa iye ﷺ, ponena za zimene zinamudzera kuchokera kwa ena, kaya kunali kudzudzula kapena kutamanda.
وَلَو انَّ انتقامَهُ لِهَوَى النَّف
سِ لَدَامَتْ قطيعةٌ وَجَفَاءُNdipo ngati kubwezera kwake ﷺ kukanachitika chifukwa cha chilakolako chaumwini, ndiye kuti kudzipatula ndi nkhanza zikanapitirira mpaka kalekale.
قام للَّه في الأُمورِ فأَرْضَى ال
لهَ منه تَبايُنٌ وَوَفاءُIye ﷺ anaimira Mulungu pa nkhani zonse, motero Mulungu anakondwera ndi kusiyana kwake kwapadera ﷺ ndi kukhulupirika kwake kosasunthika.
فِعْلُهُ كلُّهُ جَمِيلٌ وَهل يَنْ
صَحُ إلّا بمَا حَوَاهُ الإناءُZochita zake zonse ﷺ ndi zokongola, pakuti kodi chotengera chimatsanulira china chilichonse kupatula chimene chili mkati mwake?
أطْربَ السامعينَ ذِكْرُ عُلاهُ
يا لَرَاحٍ مَالَتْ بهَا النُّدَماءُKukumbukira ukulu wake ﷺ kumakondweretsa omvera, ngati chisangalalo chokololedwa chimene chimapangitsa anzake kugwedezeka.
النبيُّ الأميُّ أعلمُ مَنْ أس
نَدَ عنه الرُّوَاةُ وَالحكَماءُMneneri ﷺ wosaphunzira ndiye wodziwa zambiri kuposa onse amene anena nkhani ndi anzeru adalandira chidziwitso kuchokera kwa iye.
وَعَدَتْنِي ازْدِيَارَهُ العامَ وَجْنا
ءٌ وَمَنَّتْ بِوَعْدِها الوجْناءُNgamila yothamanga inandilonjeza kuti ndidzamuyendera ﷺ chaka chino, ndipo nyama yamphamvuyo inakwaniritsa lonjezo lake.
أفلا أنْطَوِي لها في اقْتضائِي
ه لِتُطْوَى ما بَيْنَنا الأَفْلاءُKodi sindiyenera kufulumira chifukwa cha iye pokwaniritsa ulendowo, kuti zipululu zazikulu pakati pathu zithe kuyendetsedwa mwachangu?
بألُوفِ البَطْحاءِ يُجْفِلُهَا النِّي
لُ وقد شَفَّ جَوْفَهَا الإِظْماءُZikwi zambiri za ngamila za m'zigwa, zoyendetsedwa ndi mtsinje wa Nile, zili ndi mimba zowonda chifukwa cha ludzu.
أنْكَرَتْ مِصْرَ فَهيَ تَنْفِرُ ما لا
حَ بِنَاءٌ لِعَيْنِهَا أوْ خَلاءُIye (ngamila) anakana Igupto, n’kumathawa chilichonse chomangidwa kapena malo otseguka chimene chinkaonekera pamaso pake.
فأَقَضّتْ عَلَى مبَارِكها بِرْ
كَتهَا فالبُّوَيْبُ فالخَضْراءُChoncho, anadutsa malo ake opumulira ku Birket, kenako Buwayb, ndiyeno Al-Khadra'.
فالقِبَابُ التي تَلِيها فبِئْرُ ال
نخْلِ وَالرَّكْبُ قائِلُونَ رِوَاءُKenako zinyumba zotsatira, ndiyeno Bir al-Nakhl, kumene okwera amapumula, ludzu lawo litatha.
وَغَدَتْ أَيْلَةُ وَحِقْلٌ وَقُرٌّ
خَلْفَها فَالمَغَارَةُ الفَيْحَاءُNdipo Ayla, Hiql, ndi Qurr anasiyidwa kumbuyo kwake, kutsatiridwa ndi phanga lalikulu.
فعيونُ الأَقْصَابِ يَتبعُها النَّب
كُ وَيتْلو كُفَافَةَ العَوْجاءُKenako akasupe a Al-Aqsab, kutsatiridwa ndi Al-Nabk, ndiyeno Kafafat al-Awja'.
حاوَرَتْهَا الحوراءُ شَوْقاً فينبو
عٌ فَرَقَّ اليَنْبُوعُ وَالْحَوْراءُWamaso okongola adalankhula naye (ngamila) chifukwa cha chilakolako, kenako Yanbu', kumene kasupe ndi wamaso okongola onse adakhala ofewa.
لاحَ بالدَّهْنَوَيْنِ بَدْرٌ لها بَع
دَ حُنَيْنٍ وَحَنَّتِ الصَّفْرَاءُMwezi wathunthu unamuonekera ku Al-Dahna'ayn pambuyo pa Hunayn, ndipo Al-Safra' analakalaka.
ونَضَتْ بَزْوَةٌ فرابغُ فالجُحْ
فَةُ عنها ما حاكه الإِنضاءُNdipo Bazwa, kenako Rabigh, ndiyeno Al-Juhfa anasiyidwa kumbuyo kwake, pamodzi ndi kutopa kumene kunamuvutitsa.
وأرَتْهَا الخَلاصَ بئْرُ عَليٍّ
فَعِقَابُ السَّوِيقِ فالخَلصاءُNdipo Bir Ali anamuonetsa kutha kwa ulendo, kenako Iqab al-Sawīq, ndiyeno Al-Khalsa'.
فهْيَ من ماء بئْرِ عُسفَانَ أو مِنْ
بَطْنِ مَرٍّ ظمآنةٌ خَمْصَاءُChoncho, iye ali kuchokera ku madzi a Bir Usfan, kapena kuchokera ku chigwa cha Marr, akadali ndi ludzu komanso wowonda.
قَرَّبَ الزَّاهِرَ المساجِدُ منها
بخُطاها فالبُطءُ منها وَحاءُMisikiti inabweretsa Al-Zahir pafupi naye ndi mapazi ake, kupangitsa kuchedwa kulikonse kuchokera kwa iye kukhala katundu.
هذه عِدَّةُ المنازلِ لا ما
عدَّ فيه السّماكُ وَالعَوَّاءُIzi ndi chiwerengero chenicheni cha malo oyendera, osati omwe adawerengedwa ndi Al-Simak ndi Al-Awwa' (nyenyezi).
فكأَني بها أُرَحِّلُ منْ مَك
كَةَ شمساً سماؤُها البَيْداءُZili ngati ndikuchoka ku Mecca naye, dzuwa lomwe thambo lake ndi chipululu chachikulu.
مَوْضِعُ البَيْتِ مَهْبِطُ الوَحْي مأْوى ال
رسلِ حيثُ الأنوارُ حيثُ البَهاءُNdi malo a Nyumba, kutsika kwa vumbulutso, pothawirapo pa Atumwi, kumene kuli kuwala ndi ulemerero wochuluka.
حيثُ فرضُ الطَّوَافِ والسَّعْيُ وَالحل
قُ وَرَمْيُ الجِمار وَالإِهداءُKumene kuzungulira Kaaba, kuthamanga kwachikhalidwe, kumeta tsitsi, kuponya miyala pa mizati, ndi kupereka nsembe zonse ndi zofunika.
حَبَّذا حَبَّذَا معاهِدُ منها
لم يُغَيِّرْ آياتِهِنَّ البِلاءُZabwino kwambiri, zabwino kwambiri ndi malo opatulika amenewo omwe zizindikiro zawo sizinasinthidwe ndi mavuto.
حَرَمٌ آمِن وَبَيْتٌ حَرامٌ
وَمَقَامٌ فيه المُقامُ تَلاءُNdi malo opatulika otetezeka ndi nyumba yopatulika, ndi malo amene kukhalamo kokha ndi ulemerero.
فَقَضَيْنَا بها مَناسِكَ لا يُح
مَدُ إلّا في فِعْلِهِنَّ القضاءُChoncho tinachita kumeneko miyambo yomwe lamulo lake laumulungu limatamandidwa kokha kupyolera mu kuchita kwake kwenikweni.
وَرَمَيْنَا بها الفِجَاجَ إلَى طَيْ
بَةَ والسَّيْرُ بالمطايا رِماءُNdipo ndi iwo tinadutsa njira zazikulu zopita ku Taybah, ulendo wathu ndi zokwera zofulumira ngati mivi yoponyedwa.
فأصَبْنا عَنْ قَوْسِها غَرضَ القُر
بِ وَنِعْمَ الخَبِيئَةُ الكَوْمَاءُChoncho kuchokera pa uta wake tinagunda chandamale cha kuyandikira, ndipo inali yabwino bwanji ngamila yonenepa, chuma chathu chobisika cha ulendowo.
فرأينا أرضَ الحَبيبِ يَغُضُّ ال
طرفَ منها الضياءُ وَالْلأْلاءُKenako tinaona dziko la Wokondedwa ﷺ, kumene kuwala ndi kunyezimira kwake kumatsitsa maso awo mwaulemu.
فكأنَّ البَيْدَاءَ مِنْ حيثُما قا
بَلَتِ العَينَ رَوْضَة غَنَّاءُChoncho zinali ngati chipululu, kulikonse kumene diso linkakumana nalo, chinasanduka munda wobiriwira, wochititsa chidwi.
وكأَنَّ البِقاعَ زَرَّتْ عليها
طَرَفَيْها مُلاءَةٌ حَمْرَاءُNdipo zinali ngati maderawo adakongoletsedwa, malekezero awo awiri atamangidwa ndi chofunda chofiira.
وكأَنَّ الأَرجاء تَنشُر نَشْر ال
مِسْكِ فيها الجَنُوبُ وَالجِرْبِياءُNdipo zinali ngati malo ozungulira, ndi mphepo zakumwera ndi kumpoto chakumadzulo, zinkafalitsa fungo la miski mwa iwo monse.
فإذا شِمتَ أو شَمِمْتَ رُبَاها
لاحَ منها برقٌ وفاحَ كِباءُChoncho ngati mutayang'ana kapena kununkhiza malo ake okwera, mphezi inawala kuchokera pamenepo ndipo fungo lokoma linatuluka.
أيَّ نُورٍ وَأيَّ نَوْرٍ شَهِدْنا
يَوْمَ أَبْدَت لَنا القِبَابَ قُباءُNdi kuwala kotani nanga ndi maluwa otani amene tinaona tsiku limene Quba anatisonyeza zinyumba zake!
قَرَّ منها دَمْعِي وفَرَّ اصْطبَارِي
فدُمُوعي سَيْلٌ وصَبْرِي جُفاءُMisozi yanga inatuluka momasuka kuchokera pamenepo ndipo kuleza mtima kwanga kunathawa, choncho misozi yanga inakhala chigumula ndipo kuleza mtima kwanga kunazimiririka ngati thovu.
فترى الرَّكْبَ طائرِينَ من الشَّوْ
قِ إِلى طَيْبَةٍ لَهُمْ ضَوْضاءُChoncho mukuona msilikali akuuluka chifukwa cha chilakolako chofuna kupita ku Taybah, akupanga phokoso.
وكأَنَّ الزُّوَّارَ مَا مَسَّتِ البَأْ
ساءُ منهم خَلْقاً ولا الضَّرَّاءُNdipo zinali ngati kuti palibe vuto kapena masoka omwe adakhudzapo alendo.
كلُّ نفسٍ منها ابتهال وسؤْلٌ
ودُعاءٌ وَرَغْبَة وَابْتِغَاءُMzimu uliwonse pakati pawo unadzaza ndi pemphero ndi pempho, mapemphero, chikhumbo, ndi kufunafuna kwachangu.
وَزَفيرٌ تَظُنُّ منه صُدوراً
صادحاتٍ يَعْتادُهُنَّ زُقاءُNdipo kuusa moyo kumene mungaganizire kuti zifuwa zinali mbalame zoyimba zomwe kulira kwawo kunali kwachizolowezi.
وَبُكَاءٌ يُغْرِيِهِ بالعين مَدّ
وَنجيبٌ يَحُثُّه اسْتِعلاءُNdipo kulira kumene kumakopa diso kuti lituluke, ndi chisoni cholemekezeka chokakamizidwa ndi kukwezeka kwauzimu.
وجُسومٌ كَأَنَّمَا رَحَضَتْهَا
منْ عظيم المَهَابَةِ الرُّحَضاءُNdipo matupi ngati kuti adatsukidwa ndi thukuta la ulemu waukulu.
وَوجُوهٌ كأَنَّما ألْبَسَتْها
منْ حياءٍ ألوانَها الحرْباءُNdipo nkhope ngati kuti ng'ona inawaveka mitundu yake, chifukwa cha manyazi.
ودموعٌ كأنّما أرسلتها
من جفونٍ سحابةٌ وطفاءُNdipo misozi ngati kuti inatumizidwa kuchokera m'maso ndi mtambo wodzaza kwambiri.
فَحَطَطْنا الرِّحالَ حيثُ يحَطُّ ال
وِزْرُ عنّا وترفع الحوجاءُChoncho tidatsitsa katundu wathu pamene machimo athu amachotsedwa kwa ife ndipo zosowa zathu zimakwaniritsidwa.
وَقَرَأْنا السلامَ أكْرَمَ خلق ال
لَه مِنْ حيثُ يُسمَعُ الإقْراءُNdipo tidapereka moni kwa wolemekezeka kwambiri pa zolengedwa za Allah, kuchokera kumalo kumene mapemphero otere amamveka ndi kulandiridwa.
وذهلنا عند اللقاء وكم أَذْ
هَلَ صَبَّاً من الحَبيبِ لِقاءُNdipo tidatengeka ndi kukumana, pakuti kangati kukumana kwa wokonda ndi wokondedwa kumamusiya atatengeka kwambiri?
وَوَجمنَا مِنَ المَهَابَةِ حتَّى
لا كلامٌ منا ولا إيماءُNdipo tidakhala chete chifukwa cha ulemu waukulu wotere, moti palibe mawu kapena chizindikiro chomwe chikanatuluka mwa ife.
وَرَجَعْنا وَللقلُوبِ التفاتا
تٌ إليه وللجُسوم انْثِناءُNdipo tidabwerera, ngakhale mitima yathu inkapitiriza kumuyang'ana ndi chikhumbo, ndipo matupi athu ankapendekera kumbali yake.
وَسَمحْنا بما نُحِبُّ وقد يَس
مَحُ عند الضرورةِ البُخلاءُNdipo tidapereka mowolowa manja zomwe tinkazikonda, pakuti ngakhale osungira kwambiri angapereke chuma chawo pamene zosowa zikukakamiza.
يا أبا القاسمِ الذي ضِمنَ إِقسا
مِي عليه مَدْحٌ لهُ وَثَنَاءُE Abul Qasim ﷺ, malumbiro anga akuluakulu aperekedwa ku matamando anu ndi ulemu wanu.
بالعلومِ التي عَليكَ مِن الل
هِ بلا كاتِبٍ لها إِمْلاءُNdi chidziwitso cha Mulungu chopatsidwa kwa inu kuchokera kwa Allah, chomwe chidalamulidwa kwa inu popanda kufunika kwa mlembi aliyense.
ومسير الصَّبا بنصْرِك شَهْرا
فكأَنَّ الصَّبا لَدَيكَ رُخاءُNdipo ndi mphepo yakum'mawa yomwe idayenda kwa mwezi umodzi kukuthandizani, zinali ngati mphepo yomweyo idakhala yofatsa ndi yomvera pa lamulo lanu.
وَعَلِيٍّ لمَّا تَفَلْتَ بِعَيْنَيْ
هِ وكلتاهما مَعاً رمْداءُNdipo ndi Ali, pamene inu ﷺ mudapumira m'maso mwake, onse awiri omwe anali atadwala matenda a maso nthawi imodzi.
فَغَدا ناظراً بِعَيْنَيْ عُقَابٍ
في غَزاةٍ لها العُقَابُ لِواءُChoncho adatha kuona ndi maso akuthwa ngati a chiwombankhanga, pa nkhondo kumene chiwombankhanga chokha chidakhala mbendera yopambana.
وَبِرَيْحانَتَيْنِ طيبُهُما مِن
كَ الذي أودعتهُما الزَّهْراءُNdipo ndi zomera ziwiri za basil zokoma, zomwe fungo lawo linatuluka mwa inu, ndipo Az-Zahra adawapereka ku chisamaliro chanu chachikondi.
كُنْتَ تُؤْوِيهِمَا إليك كما آ
وَتْ من الخَطِّ نُقْطَتَيْهَا اليَاءُMunkawakumbatira pafupi ndi inu, monga momwe chilembo 'ya' chimatetezera madontho ake awiri pansi pa mzere wake.
مِنْ شهيدَيْنِ ليس يُنْسِيَني الطَّف
فُ مُصابَيْهِما وَلا كَرْبَلاءُKuchokera kwa ofera chikhulupiriro awiri, omwe masoka awo sadzandiiwalitsa konse dziko la At-Taff kapena Karbala.
مَا رَعَى فيهما ذِمامَك مرؤو
سٌ وَقد خانَ عَهْدَكَ الرُّؤساءُPalibe mtsogoleri amene adalemekeza chikhulupiriro chanu choyera chokhudza iwo, ndipo ndithudi, olamulira adanyenga pangano lomwe adachita nanu.
أبْدَلوا الودَّ وَالحَفيظَةَ في القُرْ
بَى وَأَبدَتْ ضِبَابها النَّافِقاءُAdasinthanitsa chikondi ndi chitetezo cha ubale ndi udani, ndipo chidani chobisika cha chinyengo chidawulula chikhalidwe chake chenicheni.
وَقَسَتْ منهم قلوبٌ عَلَى مَنْ
بَكَتِ الأرضُ فقدَهم والسماءُNdipo mitima yawo idakhwima kwa iwo, omwe chifukwa cha kutayika kwawo dziko lapansi ndi kumwamba zidatsitsa misozi.
فابْكِهِمْ ما اسْتَطَعْتَ إنَّ قليلاً
في عَظيمٍ مِن المُصابِ البُكاءُChoncho awalireni momwe mungathere, pakuti kulira kulikonse n'kochepa pamaso pa tsoka lalikulu lotere.
كلَّ يوْمٍ وَكلُّ أَرْضٍ لِكَرْبي
منهمُ كَرْبَلا وَعاشورَاءُChifukwa cha chisoni changa pa iwo, tsiku lililonse limamveka ngati Ashura ndipo dziko lililonse limakhala Karbala.
آلَ بَيْتِ النبيِّ إِنَّ فُؤادِي
ليسَ يُسْلِيهِ عَنْكم التَّأْسَاءُE Banja la Mtumiki ﷺ, ndithudi mtima wanga supeza chitonthozo kapena mpumulo wokhudza mavuto anu.
غيرَ أَنِّي فَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَى الل
هِ وَتَفْوِيضِيَ الأُمورَ بَراءُKupatula kuti ndapereka nkhani yanga kwa Mulungu, ndipo kupereka kwanga nkhani zonse ndi kumasulidwa ku chidzudzulo chonse.
رُبَّ يومٍ بِكَربَلاءَ مُسيئٍ
خَفَّفَتْ بعض وِزْرِهِ الزَّوْراءُMasiku angati ku Karbala, kwa wochita zoipa, Zaurā' yachepetsa zina mwa zolemetsa zake za machimo.
وَالأَعادِي كَأَنَّ كلَّ طَرِيحٍ
منهمُ الزَّقُّ حُلَّ عَنْه الوِكاءُNdipo adani, ngati kuti aliyense wogwa pakati pawo anali chikopa cha vinyo chomwe chotsekeracho chidachotsedwa, atatha mphamvu zonse za moyo.
آلَ بيتِ النبيِّ طبتُم فطابَ الْ
مَدْحُ لِي فيكُمُ وَطابَ الرّثاءُE Banja la Mtumiki ﷺ, inu ndinu oyera ndi abwino, choncho matamando anga onse kwa inu ndi maliro anga ndi abwino ndi oyenera.
أنا حَسَّانُ مَدْحِكم فإذَا نُحْ
تُ عليكمْ فإنَّنِي الخنساءُIne ndine Hassan wa matamando anu, ndipo ngati ndikulira chifukwa cha inu, ndiye ndine Al-Khansa'.
سُدْتُمُ النّاسَ بالتُّقَى وَسِواكم
سَوَّدَتْهُ البَيْضاءُ والصَّفْراءُInu mudatsogolera anthu kudzera mu umulungu, pamene ena adakhala atsogoleri chifukwa cha siliva ndi golide.
وَبِأصحابك الذين همُ بَعْ
دَكَ فينا الهُداةُ وَالأوْصِياءُNdipo ndi Anzanu anu, omwe pambuyo panu ndi otsogolera ndi olowa m'malo pakati pathu.
أَحْسَنُوا بعدكَ الخِلافَةَ فِي الدي
نِ وَكلٌّ لِما تَوَلَّى إزَاءُAdalamulira bwino Ulamuliro mu chipembedzo pambuyo panu, ndipo aliyense anali woyenera bwino ntchito yomwe adachita.
أَغْنياءٌ نزاهَةً فُقَرَاء
عُلَمَاءٌ أَئمَّةٌ أُمَرَاءُAnali olemera mu umphumphu koma osauka mu chuma cha dziko lapansi, akatswiri, atsogoleri, ndi akuluakulu ankhondo.
زَهِدُوا في الدُّنَا فما عُرِفَ المَي
لُ إلَيْهَا منهم وَلا الرَّغْبَاءُAdakana moyo wa dziko lapansi, choncho palibe chikhumbo kapena chilakolako chachikulu cha izo chomwe chidadziwika kuchokera kwa iwo.
أَرْخَصُوا في الوغَى نُفُوسَ مُلُوكٍ
حارَبُوها أسلابُها إغْلاءُPa nkhondo, adapeputsa miyoyo ya mafumu omwe adamenyana nawo, ngakhale zofunkha zawo zinali zamtengo wapatali.
كلُّهُمْ في أحكامه ذو اجتهادٍ
وَصَوابٍ وَكُلُّهمْ أَكفاءُOnse, pa zigamulo zawo, anali ndi khama ndi kulondola, ndipo onse anali ofanana mu luso.
رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمُ وَرَضُوا عَنْ
هُ فأنَّى يَخطو إليهم خَطَاءُMulungu adakondwera nawo, ndipo iwo adakondwera Naye, choncho kodi kulakwa kukanawafikira bwanji?
جاء قَوْمٌ مِنْ بَعْدِ قَوْمٍ بحَقٍّ
وَعَلَى المَنْهَجِ الحَنِيفِيِّ جاؤواMibadwo idabwera, imodzi pambuyo pa inzake, ikusunga choonadi, ndipo adatsatira njira yolunjika ya Abrahamu.
ما لموسى وَلا لعِيسى حَوارِي
يُونَ في فَضْلِهم وَلا نُقَبَاءُNgakhale Mose kapena Yesu analibe ophunzira kapena akuluakulu omwe ubwino wawo unali wofanana ndi wa Anzanu.
بأَبي بَكْرٍ اِلذي صَحَّ لِلنَّا
سِ به في حياتك الإِقتِداءُNdi Abu Bakr, amene anthu adatsatira molondola pa nthawi ya moyo wanu ﷺ.
والمُهَدِّي يَوْمَ السَّقِيفَةِ لَما
أرْجَفَ الناسُ أنه الدَّأْدَاءُNdipo amene adatsogolera pa tsiku la Saqifah, pamene anthu adafalitsa mphekesera kuti linali tsoka lalikulu.
أَنقذَ الدينَ بعدَ ما كان للد
دينِ عَلَى كلِّ كُرْبَةٍ إشْفَاءُAdapulumutsa chipembedzo pambuyo poti chinali pafupi ndi mavuto onse.
أَنْفَقَ المالَ في رِضَاكَ وَلا مَن
نٌ وَأَعْطَى جَمَّاً وَلا إكْداءُAdagwiritsa ntchito chuma chifukwa cha chisangalalo chanu, popanda kudzitamandira za kuwolowa manja kwake, ndipo adapeleka mochuluka, osasunga chilichonse.
وأبي حَفْصٍ الذي أظهر الل
هُ به الدينَ فارعَوى الرُّقباءُNdipo ndi Abu Hafs (Umar), kudzera mwa iye Mulungu adawonetsa chipembedzo, potero kuletsa adani oyang'anira.
والذي تَقْرُبُ الأباعِدُ في الل
هِ إليه وَتَبْعُدُ القُرَباءُNdipo iye amene kudzera mwa iye, anthu akutali amayandikira kwa Mulungu, ndipo oyandikira amakhala akutali.
عُمَر بن الخطابِ مَنْ قَوْلُهُ الفَص
لُ ومَنْ حُكْمُهُ السَّوِيُّ السّواءُUmar ibn al-Khattab, amene mawu ake ndi otsimikiza ndipo chiweruzo chake ndi cholungama kwambiri.
فَرَّ منه الشيطانُ إذْ كانَ فارو
قاً فلِلنَّارِ مِنْ سَنَاهُ انْبِراءُSatana anathawa kwa iye, chifukwa anali Al-Faruq, ndipo kuchokera ku kuwala kwake, moto wa ku gehena umachoka.
وَابْن عفَّانَ ذِي الأيادي التي طا
لَ إلى المصطفى بها الإِسْدَاءُNdipo Ibn Affan, mwini ntchito zabwino zomwe ubwino wake kwa Wosankhidwa ﷺ unali wokhazikika.
حَفَر البِئْرَ جَهَّزَ الجَيْشَ أهْدَى الْ
هَدْيَ لما أنْ صَدَّهُ الأعْداءُAnakumba chitsime, anakonzekeretsa gulu lankhondo, ndipo anapereka nsembe za nyama pamene adani anamulepheretsa.
وَأبَى أنْ يَطُوفَ بالبيتِ إذْ لمْ
يَدْنُ منه إلى النبيِّ فِناءُNdipo anakana kuzungulira Kaaba pamene palibe aliyense wa anthu a Mtumiki ﷺ amene anali pafupi nayo.
فَجَزَتْهُ عنها بِبِيعَةِ رِضْوا
نٍ يَدٌ مِنْ نَبِيِّهِ بَيْضَاءُChoncho, dzanja lodalitsika lochokera kwa Mtumiki wake ﷺ linamupatsa mphotho chifukwa cha zimenezo ndi Pangano la Ridwan.
أدَبٌ عنده تَضَاعَفَتِ الأع
مالُ بالترْكِ حَبَّذَا الأُدَباءُUmu ndi mmene makhalidwe ake analili, momwe ntchito zabwino zinachulukira chifukwa cha kudziletsa; abwino bwanji anthu a makhalidwe abwino!
وَعَلِيٍّ صِنْوِ النبيّ وَمَنْ دِي
نُ فُؤادِي وِدادُهُ وَالوَلاءُNdipo Ali, wachibale wa Mtumiki ﷺ, amene chikondi chake ndi kukhulupirika kwake ndi chipembedzo chenicheni cha mtima wanga.
وَوَزيرِ ابن عَمِّه في المعالي
ومِنَ الأهلِ تُسْعَدُ الوُزَراءُNdipo nduna ya msuweni wake pa ntchito zabwino, chifukwa nduna zochokera m'banja zimadalitsidwa.
لم يَزِدْهُ كَشْفُ الغِطاءِ يَقِيناً
بَل هُوَ الشمْسُ ما عليه غِطاءُKuchotsedwa kwa chophimba sikunawonjezere chitsimikizo chake, chifukwa iye ali ngati dzuwa lomwe lilibe chophimba.
وبباقِي أصحابِكَ المُظْهِرِ التَّرْ
تيبِ فينا تَفْضِيلُهم والولاءُNdipo ndi anzanu ena onse, amene ukulu wawo ndi kukhulupirika kwawo kukuonekera pakati pathu malinga ndi udindo wawo.
طَلْحَةِ الخَيْرِ المُرْتَضِيهِ رَفيقاً
وَاحداً يومَ فَرَّت الرُّفَقَاءُTalha Wabwino, amene iye ﷺ anamusankha kukhala mnzake yekha pa tsiku limene anzake ena anathawa.
وَحَوارِيِّكَ الزُّبَيْرِ أبي القَرْ
مِ الذي أَنْجَبَتْ بِهِ أسماءُNdipo wophunzira wanu Al-Zubayr, bambo wa wolemekezeka, amene Asma anamubereka.
وَالصَّفِيَّيْنِ تَوْأَمِ الفضل سَعْدٍ
وسَعِيدٍ إنْ عُدَّتِ الأصْفياءُNdipo osankhidwa awiri, mapasa a ubwino, Saad ndi Saeed, ngati oyera mtima akuwerengedwa.
وابْنِ عَوْفٍ مَنْ هَوَّنَتْ نفسُه الدُّن
يَا بِبَذْلٍ يُمِدُّهُ إثْراءُNdipo Ibn Awf, amene moyo wake unanyozetsa dziko lapansi kudzera mu kuwolowa manja, komwe chuma chake chinathandizira.
والمُكَنَّى أبا عُبيْدَةَ إذْ يَعْ
زِي إليه الأمانةَ الأُمَناءُNdipo iye amene amadziwika kuti Abu Ubaydah, amene okhulupirika amamupatsa kukhulupirika.
وَبِعَمَّيْكَ نَيِّرَي فَلَكِ المَج
دِ وكلٌّ أتَاهُ منك إتاءُNdipo ndi amalume anu awiri, zowala ziwiri za mlalang'amba wa ulemerero, ndipo kuchokera kwa inu kunabwera madalitso kwa aliyense.
وبأمِّ السِّبْطَيْنِ زَوْجِ عَلِيٍّ
وَبَنِيها وَمَنْ حَوَتْهُ العَبَاءُNdipo ndi mayi wa zidzukulu ziwiri, mkazi wa Ali, ndi ana ake, ndi onse amene chovala chinawaphimba.
وَبِأَزواجكَ اللَّواتي تَشَرَّفْ
ن بأنْ صانَهُنَّ منك بِناءُNdipo ndi akazi anu, amene anapatsidwa ulemu ndi chitetezo cha nyumba yochokera kwa inu.
الأمانَ الأمانَ إنَّ فُؤادِي
من ذُنوبٍ أَتَيْتُهُنَّ هَواءُPothawirapo, pothawirapo! Pakuti mtima wanga uli poyera ndipo ukunjenjemera chifukwa cha machimo amene ndachita.
قد تَمَسَّكْتُ مِنْ وِدَادِكَ بالحَب
لِ الذي اسْتَمْسَكَتْ به الشفَعاءُNdagwira chingwe cha chikondi chanu, chingwe chomwe onse opembedzera agwiritsitsa.
وَأبى اللَّهُ أنْ يَمَسَّنِيَ السُّو
ءُ بحالٍ وَلِي إليك الْتِجاءُMulungu wakana kuti vuto lililonse lindikhudze, chifukwa ndathawira kwa inu.
قد رَجَوْناكَ للأُمورِ الّتي أب
رَدُها فِي فُؤَادِنا رَمْضاءُTayika chiyembekezo chathu mwa inu pa nkhani zonse, ngakhale zazing'ono zomwe zimamveka ngati mchenga wotentha m'mitima mwathu.
وَأَتَيْنا إليكَ أَنْضاءَ فَقْرٍ
حَمَلَتْنا إلى الغِنَى أَنْضاءُTabwera kwa inu, totopa ndi umphawi, chifukwa ndi kutopa kumeneku komwe kwatinyamula kupita ku chuma chenicheni.
وانْطَوَتْ في الصُّدُورِ حاجاتُ نفسٍ
ما لها عَنْ نَدَى يَدَيْكَ انْطِوَاءُNdipo m'mitima mwathu muli zosowa zobisika za moyo, zomwe sizingathetsedwe kapena kukwaniritsidwa pokhapokha ndi kuwolowa manja kwanu.
فأَغِثْنَا يَا مَنْ هُوَ الغَوثُ والغَيْ
ثُ إذا أَجْهَدَ الورَى اللّأْوَاءُChoncho tithandizeni, inu amene ndinu chithandizo ndi mvula yothandiza, pamene anthu atopa ndi mavuto ﷺ.
وَالجَوَادُ الذِي به تُفْرَجُ الغُم
مَةُ عَنا وتُكْشَفُ الحَوْباءُNdipo wowolowa manja amene kudzera mwa iye mavuto amachotsedwa kwa ife, ndipo tsoka limavumbulutsidwa.
يا رحيماً بالمؤمنين إذا ما
ذَهِلَت عن أبنائها الرُّحَماءُInu amene ndinu wachifundo kwa okhulupirira, ngakhale pamene achifundo kwambiri pakati pa anthu aiwala ana awo.
يا شفيعاً في المُذنبين إذا أش
فقَ مِنْ خَوفِ ذَنْبِهِ البُرَآءُInu wopembedzera ochimwa, ngakhale pamene osalakwa akunjenjemera ndi mantha a machimo awo.
جُدْ لعاصٍ ومَا سِوايَ هُوَ العا
صِي وَلكنْ تَنَكُّرِي اسْتِحْياءُKhalani owolowa manja kwa wochimwa, ndipo ngakhale ndine wochimwa, kukana kwanga ndi chophimba cha manyazi.
وتَدَارَكْهُ بالعناية ما دا
مَ له بالذِّمامِ منك ذماءُNdipo mufikireni ndi chisamaliro chanu, malinga ngati akusunga chotsalira chilichonse cha chitetezo chanu ndi pangano lanu.
أخَّرَتْهُ الأعمالُ والمالُ عَمَّا
قدَّمَ الصَّالحُونَ والأغنياءُNtchito zake ndi chuma chake zamulepheretsa kuchita zabwino zomwe olungama ndi olemera apereka.
كل يومٍ ذُنُوبُهُ صاعداتٌ
وعليها أنفاسُهُ صُعَدَاءُTsiku lililonse machimo ake akukwera, ndipo mpweya wake ndi kuusa moyo kolemera pansi pa kulemera kwawo.
أَلِفَ البِطْنَةَ المُبَطِّئَة السَّيْ
رِ بدار بها البِطانُ بِطَاءُAnazolowera kudya kwambiri, komwe kumachedwetsa ulendo, m'malo momwe odya kwambiri amakhala aulesi mwachibadwa.
فَبَكَى ذَنْبَهُ بِقَسْوَةِ قَلْبٍ
نَهَتِ الدَّمْعَ فالبُكاءُ مُكاءُChoncho analira chifukwa cha tchimo lake ndi mtima wolimba umene unakana misozi, kupangitsa kulira kwake kukhala phokoso lopanda kanthu.
وغَدَا يَعْتِبُ القَضَاءُ ولا عذ
ر لعاص فيما يسوق القضاءُNdipo anayamba kudzudzula chigamulo cha Mulungu, komabe palibe chifukwa kwa wochimwa pa zomwe tsoka limabweretsa.
أوثقته من الذنوب دُيُونٌ
شَدَّدَتْ فِي اقْتِضائِها الغُرَماءُNgongole za machimo zamumanga, ndipo obwereketsa akufuna kulipira kwawo mosalekeza.
ما لَهُ حِيلَةٌ سِوَى حِيلَةِ المُو
ثَقِ إِمَّا تَوَسُّلٌ أَوْ دُعَاءُAlibe njira ina koma ya munthu womangidwa: mwina kupempha chithandizo kapena pemphero.
رَاجِياً أَنْ تعودَ أعمالُه السُّو
ءُ بِغُفْرَانِ اللَّهِ وَهْيَ هَباءُAkuyembekeza kuti ntchito zake zoipa zidzasandulika kukhala zopanda pake ndi chikhululukiro cha Mulungu.
أَوْ تُرَى سَيِّئاتُهُ حَسَناتٍ
فيقَالُ اسْتحالتِ الصَّهْباءُKapena zolakwa zake zimaonedwa ngati zabwino, moti zimati vinyo wofiira wasandulika?
كلُّ أمْرٍ تُعنَى به تُقْلَبُ الأعْ
يانُ فيه وتَعْجَبُ البُصَراءُNkhani iliyonse imene mumayang'anira, zinthu zake zonse zimasandulika, n'kudabwitsa anthu ozindikira.
رُبَّ عَيْنٍ تَفَلْتَ في مائها المِلْ
حِ فأضْحَى وَهْوَ الفُراتُ الرَّوَاءُAkasupe angati amene madzi awo amchere munawalavulira, ndipo pambuyo pake anakhala ngati mtsinje wokoma, woyenda bwino wa Firate.
آهِ مِما جَنَيْتُ إنْ كانَ يُغْنِي
ألِفٌ مِنْ عَظيمِ ذنْبٍ وهاءُKalanga ine chifukwa cha zimene ndachita, ngati gawo laling'ono chabe la tchimo lalikulu likadakwanira!
أرْتَجِي التَّوْبَةَ النَّصُوحَ وفِي القَلْ
بِ نفَاقٌ وفي اللسانِ رِياءُNdikulakalaka kulapa koona, koma chinyengo chili mumtima mwanga ndipo chionetsero chili pakamwa panga.
ومتى يَسْتَقيمُ قَلْبِي ولِلْجِسْ
مِ اعْوِجَاجٌ مِنْ كَبْرتي وانْحِناءُNdipo mtima wanga udzakhala wolunjika liti, pamene thupi langa lagwada ndi kupindika chifukwa cha ukalamba wanga ndi kufooka kwanga?
كُنْتُ في نَوْمَةِ الشَّبابِ فما اسْتَيْ
قَظْتُ إِلَّا ولِمَّتي شَمْطاءُNdinali nditagona tulo ta ubwana, ndipo sindinadzuke mpaka tsitsi langa lakutsogolo litakhala loyera.
وتمادَيْتُ أَقْتَفي أَثَرَ القَوْ
مِ فطالَتْ مَسَافَةٌ واقْتِفَاءُNdipo ndinapitiriza kutsatira mapazi a ena, motero ulendo ndi kufunafuna zinakhala zazitali kwambiri.
فوَرا السائرينَ وهْوَ أمامِي
سُبُلٌ وَعْرَةٌ وأرضٌ عَراءُKumbuyo kwa oyenda olungama, koma patsogolo panga, pali njira zovuta ndi malo opanda kanthu, opanda anthu.
حَمِدَ المُدلِجونَ غِبَّ سُرَاهُم
وكَفَى مَنْ تَخَلَّف الإِبْطاءُAmene anayenda molimbika usiku anapeza matamando pambuyo pa maulendo awo, pamene kwa amene anatsalira, kuchedwa kwenikweni kunali chilango chawo chokwanira.
رِحلةٌ لَمْ يَزَلْ يُفنِّدني الصَّي
فُ إِذَا مَا نَوَيْتُها والشِّتاءُNdi ulendo umene chilimwe chimandiletsa nthawi zonse, nthawi iliyonse ndikafuna, monga momwe zimachitira nyengo yozizira.
يَتَّقِي حُرُّ وجْهِي الحَرَّ والبَرْ
دَ وَقَدْ عَزَّ مِنْ لَظى الاتِّقاءُNkhope yanga yolemekezeka imayesetsa kupewa kutentha ndi kuzizira, koma kwakhala kovuta kwambiri kudzitchinjiriza ku malawi amoto oyaka.
ضِقْتُ ذَرْعاً مِمَّا جَنَيْتُ فَيوْمِي
قَمْطَرِيرٌ وليلَتي دَرْعاءُNdakhumudwa kwambiri ndi zimene ndachita, motero tsiku langa ndi lodetsa ndipo usiku wanga ndi wakuda.
وَتَذَكَّرْتُ رَحْمَةَ اللَّهِ فالبِش
رُ لِوَجْهِي أنّى انْتَحَى تِلْقاءُKenako ndinakumbukira chifundo cha Allah, ndipo chisangalalo chinawala pankhope panga kulikonse kumene inatembenukira.
فألحَّ الرَّجاء والخوفُ بالقَلْ
بِ ولِلْخَوفِ والرَّجا إِخْفاءُChoncho chiyembekezo ndi mantha zinapitirira mumtima mwanga, chifukwa mantha ndi chiyembekezo zonse zili ndi chinsinsi chobisika.
صَاحِ لا تأسَ إنْ ضَعُفْتَ عَنِ الطَّا
عةِ واسْتَأْثَرَتْ بها الأقوياءُBwenzi, usataye mtima ngati uli wofooka pakumvera, ndipo amphamvu ali ndi ulamuliro wonse pa izo.
إنَّ للَّهِ رَحمةً وأحَقُّ ال
ناسِ منه بالرَّحمةِ الضُّعَفَاءُNdithudi, Allah ali ndi chifundo, ndipo oyenera kwambiri chifundo Chake ndi ofooka.
فابقَ في العُرْجِ عندَ مُنْقَلَبِ الذَّوْ
دِ ففِي العَوْدِ تَسْبِقُ العَرْجاءُChoncho khalani pakati pa olumala pamalo otsetsereka a gulu la ziweto, pakuti pobwerera, wolumala akhoza kuwaposa.
لا تَقُلْ حاسداً لِغَيْرِك هذَا
أثْمَرَتْ نَخْلَهُ ونَخْلِي عَفاءُUsanene, chifukwa cha nsanje kwa wina, "Mtengo wake wa kanjedza unabala zipatso, pamene mtengo wanga wa kanjedza ndi wosabereka."
وائْتِ بالمَسْتَطاع مِنْ عَمَل البر
ر فقدْ يُسْقِطُ الثِّمارَ الإِتاءُNdipo chita ntchito zabwino zimene ungathe, pakuti ngakhale zipatso zambiri zingachititse zina kugwa.
وبِحُبِّ النبيِّ فابْغِ رِضَى الل
هِ فَفِي حُبِّهِ الرِّضا والحِبَاءُChoncho, pokonda Mtumiki ﷺ, funani chisangalalo cha Mulungu, pakuti m'chikondi chake mupezeka kukhutira kwa Mulungu ndi mphotho zambiri.
يا نبيَّ الهُدَى اسْتِغَاثَةَ مَلْهو
فٍ أَضَرَّتْ بحالِه الحوْبَاءُE Mtumiki wa Chitsogozo ﷺ, ichi ndi pempho lachangu la munthu wovutika kwambiri, amene mkhalidwe wake wawonongeka kwambiri chifukwa cha tchimo.
يَدَّعِي الحُبَّ وهْوَ يأْمُرُ بالسُّو
ءِ ومَنْ لِي أنْ تَصْدُقَ الرَّغْبَاءُAmanena kuti amakonda, koma amalamula zoipa, ndipo ndingayembekezere bwanji kuti chikhumbo changa cha kuona mtima chikhale choona?
أَيُّ حُبٍّ يَصِحُّ منه وطَرْفِي
لِلْكَرَى واصِلٌ وطَيْفُكَ رَاءُChikondi choona chotani nanga chingatuluke mwa iye amene diso lake limakopeka nthawi zonse ndi tulo, pamene chithunzi chanu chodalitsika ﷺ chimakhalapo nthawi zonse kuti chioneke?
ليت شِعرِي أَذَاكَ مِنْ عُظمِ ذَنْبٍ
أمْ حُظُوظُ المُتَيَّمِينَ حُظَاءُNdikadadziwa ngati mkhalidwe uwu ndi chifukwa cha ukulu wa tchimo langa, kapena ngati izi ndi magawo okhawo a amene ali odzipereka kwambiri.
إنْ يكُنْ عُظْمُ زَلَّتي حَجْبَ رُؤْيَا
كَ فقدْ عَزَّ داءَ قلبي الدَّواءُNgati ukulu wa kulakwa kwanga wandibisa kuona inu ﷺ, ndiye kuti mankhwala a matenda a mtima wanga akhala osatheka kupeza.
كيف يَصدا بالذَّنْبِ قلبُ مُحِبٍّ
وله ذِكْرُكَ الجميلُ جِلاءُKodi mtima wa wokonda ungadetsedwe bwanji ndi tchimo, pamene kukumbukira kwanu kokongola ﷺ kumakhala ngati chotsukira chake chowala?
هذه عِلَّتي وأنت طبيبي
ليسَ يَخفَى عليك في القلبِ داءُUwu ndi matenda anga, ndipo inu ﷺ ndinu dokotala wanga, pakuti palibe matenda a mtima amene amabisika ku chidziwitso chanu.
ومِنَ الفَوْزِ أنْ أبُثَّكَ شكوَى
هِيَ شكوَى إليكَ وهْيَ اقْتضاءُNdithudi ndi chipambano kuti ndingathe kutsanulira madandaulo anga kwa inu ﷺ, madandaulo opita kwa inu omwe alinso chofunika choyenera.
ضُمِّنتها مَدَائح مُستطابٌ
فيك منها المَديحُ والإصغاءُNdaphatikiza mmenemo matamando, omwe onse awiri, matamando ndi kumvetsera mwatcheru, ndi okondweretsa akapita kwa inu ﷺ.
قلما حاوَلتْ مَدِيحكَ إِلّا
سَاعَدَتْهَا مِيمٌ ودالٌ وحَاءُNthawi zochepa ndinayesa kulemba matamando anu ﷺ popanda zilembo Mim, Dal, ndi Ha kundithandiza mosavuta pa ntchito yanga.
حقَّ لِي فيكَ أنْ أُسَاحِلَ قوْماً
سَلَّمَتْ منهم لَدَلْوِي الدِّلاءُNdi ufulu wanga wokhudza inu ﷺ kukangana ndi olemba ndakatulo amene zidebe zawo zagwada pamaso pa zanga pa luso la ndakatulo.
إنَّ لِي غيرةً وقد زَاحَمَتْني
في معاني مَديحِكَ الشُّعراءُNdithudi, ndili ndi nsanje yachangu, chifukwa olemba ndakatulo ena apikisana nane pakutenga matanthauzo ozama a matamando anu ﷺ.
ولقلبي فيك الغُلوُّ وأنَّى
لِلِساني في مَدْحِكَ الغُلواءُMtima wanga uli ndi chikondi chachikulu kwa inu ﷺ, koma lilime langa lingafike bwanji pamtunda woterewu pofotokoza matamando anu?
فأَثِبْ خاطِراً يَلَذُّ له مَدْ
حُك عِلْماً بأَنه اللَّأْلاءُChoncho, perekani mphotho ku mtima umene umakondwera ndi matamando anu ﷺ, podziwa bwino kuti matamando oterowo ndi kuwala kwakukulu.
حاكَ مِنْ صَنْعَةِ القَرِيض بُرُوداً
لَكَ لم تحْكِ وشْيَها صَنْعَاءُYaluka kuchokera ku luso la ndakatulo zovala zokongola kwa inu ﷺ, zomwe zokongoletsa zake zovuta ngakhale amisiri aluso a Sana'a sakanatha kuzitsanzira.
أعجزَ الدُّرَّ نَظمُهُ فاستوتْ في
هِ اليَدَانِ الصَّناعُ والخَرْقَاءُKulemba kwake kwachititsa ngakhale ngale kukhala zosakwanira, kupangitsa manja aluso ndi osalimba kukhala ofanana pakupanga kwake.
فَارْضَهُ أفْصَحَ امرئٍ نطقَ الضَّا
دَ فقامتْ تَغَارُ منها الظاءُChoncho landirani, E inu wodziwa kulankhula kwambiri mwa anthu ﷺ, amene munatchula chilembo Dad ndi ungwiro woterewu moti chilembo Zha chinadzuka ndi nsanje pa icho.
أبِذِكْرِ الآياتِ أُوفِيكَ مَدْحَاً
أيْنَ مِنى وأَيْنَ منها الوفَاءُKodi ndingathe kukwaniritsa matamando anu ﷺ pongotchula mavesi a Mulungu, pamene luso langa ndi lochepa kwambiri ndipo kodi kukwaniritsidwa kwenikweni kumachokera kuti?
أمْ أُمَارِي بهِنَّ قَوْمَ نَبِيٍّ
ساءَ ما ظَنَّهُ بِيَ الأغبياءُKapena ndiyenera kukangana ndi mavesi awa motsutsana ndi anthu a Mtumiki ﷺ, momwe osadziwa andiweruzira molakwika!
ولَكَ الأُمَّةُ التي غَبَطَتْهَا
بكَ لَمَّا أتيْتَها الأنبياءُNdipo muli ndi mtundu umene Aneneri eni ake anausirira pamene munabwera kwa iwo.
لَمْ نَخَفْ بَعْدَكَ الضَّلالَ وفينا
وَارِثُوا نُورِ هَدْيِكَ العُلَماءُSitinaope kusokera pambuyo panu, chifukwa pakati pathu pali akatswiri amene anatengera kuwala kwa chitsogozo chanu.
فانْقَضَتْ آيُ الَانبياءُ وَآيا
تُكَ في الناس ما لَهُنَّ انْقضاءُPakuti zizindikiro za Aneneri zinatha, koma zizindikiro zanu pakati pa anthu zilibe mapeto.
والكراماتَ منهمُ مُعجزاتٌ
حازَهَا مِنْ نَوَالِكَ الأولياءُNdipo zozizwitsa (karamat) zomwe anasonyeza ndi zodabwitsa zomwe oyera mtima anazipeza chifukwa cha kuwolowa manja kwanu.
إنَّ مِنْ مُعجزاتِكَ العَجزَ عَنْ وص
فِكَ إذْ لا يَحُدُّهُ الإحصاءُNdithudi, pakati pa zozizwitsa zanu pali kulephera kokha kukufotokozani, chifukwa palibe chiwerengero chimene chingakwanitse kufotokoza chikhalidwe chanu.
كيفَ يَسْتَوعِبُ الكلامُ سَجَايا
كَ وَهَلْ تَنْزِحُ البحار الرِّكَاءُKodi mawu chabe angakwanitse bwanji kufotokoza makhalidwe anu abwino, ndipo nyanja zosazama zingathe bwanji kuumitsidwa?
ليسَ مِنْ غايَةٍ لِوَصْفِكَ أَبغي
ها وللْقَوْلِ غايَةٌ وانتهاءُSindifuna malire pa kufotokoza kwanu, ngakhale kuti mawu eni ake ali ndi malire ndi mapeto.
إنما فضلُكَ الزَّمَانُ وآيا
تُكَ فيما نَعُدُّهُ الآناءُNdithudi, ubwino wanu ndi nthawi yokha, ndipo zizindikiro zanu ndi mphindi zomwe timaziwerenga.
لَمْ أُطِلْ في تَعْدادِ مَدْحِكَ نُطْقي
ومُرادِي بذلك استقصاءُSindinatalikitse mawu anga pofotokoza matamando anu, ngakhale cholinga changa ndi kufotokoza zonse.
غير إنيَ ظمآنُ وَجْدٍ ومَا لي
بِقَليلٍ مِنَ الورودِ ارْتِواءُKomabe ndili ndi ludzu la chikondi chachikulu, ndipo sipangakhale kamadzi kakang'ono kamene kangathetse ludzu langa.
فسلامٌ عليك تَتْرَى مِنَ الل
هِ وَتَبْقَى به لَكَ البَأواءُChoncho mtendere ukhale pa inu ﷺ, mosalekeza kuchokera kwa Allah, ndipo ndi mtendere umenewu ulemerero wanu ukhalebe.
وسلامٌ عليك منكَ فما غَي
رُك منه لكَ السلام كِفاءُNdipo mtendere ukhale pa inu ﷺ kuchokera kwa inu nokha, chifukwa palibe wina kupatula inu amene angakhale woyenera mtendere umenewo.
وَسَلامٌ مِنْ كلِّ ما خَلَقَ الل
هُ لِتحْيا بِذِكْرِكَ الأملاءُNdipo mtendere uchokere ku zonse zimene Allah adalenga, kuti mibadwo ikhale ndi moyo ndi kukumbukira kwanu.
وَصلاةٌ كالمِسْكِ تَحْمِله مِن
ني شمَالٌ إليكَ أَو نكْباءُNdipo pemphero ngati fungo la miski, lotengedwa kuchokera kwa ine kupita kwa inu ﷺ ndi mphepo yakumpoto kapena mphepo yamkuntho.
وَسَلامٌ عَلَى ضَرِيحِكَ تخْضَل
لُ به منه تُرْبَةٌ وَعْساءُNdipo mtendere ukhale pa manda anu ﷺ, ndipo ndi mtendere umenewu dothi lake lofewa, lamchenga likhale lonyowa.
وَثَنَاءٌ قَدَّمْتَ بينَ يَدَيْ نَجْ
وَايَ إذْ لم يكن لَديَّ ثَراءُNdipo matamando amene ndinapereka pamaso pa pemphero langa, popeza ndinalibe chuma.
ما أَقَامَ الصلاةَ مَنْ عَبَدَ الل
هِ وقامتْ بِربِّهَا الأشياءُKodi iye amene analambira Allah anakhazikitsa bwanji pemphero mokwanira, pamene zinthu zonse zinayima ndi Mbuye wawo!