نَهْجُ البُرْدَة

ريمٌ على القاعِ بين البانِ والعَلَمِ — أمير الشعراء أحمد شوقي (ت 1351هـ / 1932م)

عارض بها أمير الشعراء أحمد شوقي بردةَ البوصيري على وزنها ورويّها، فجاءت من أبدع ما قيل في المديح النبوي في العصر الحديث، وقد أُنشدت وتُغنّيت في المشارق والمغارب.

Nahj al-Burda — Ahmad Shawqi, Mfumu ya Ndakatulo

Mfumu ya Ndakatulo, Ahmad Shawqi, analemba ndakatuloyi potsanzira Burda ya Al-Busiri, akutsatira mosamalitsa mita yake ndi ndakatulo yake. Imaima ngati imodzi mwa ntchito zapamwamba kwambiri zoyamika Mtumiki ﷺ m'nthawi yamakono, ndipo yakhala ikuwerengedwa ndi kuimbidwa kwambiri kum'mawa ndi kumadzulo.

ريمٌ عَلى القاعِ بَينَ البانِوَالعَلَمِ
أَحَلَّ سَفكَ دَمي في الأَشهُرِ الحُرُمِ

Mphala wokongola pa dambo, pakati pa mitengo ya ban ndi phiri, wandivomereza kundikhetsa magazi ngakhale m'miyezi yopatulika.

رَمى القَضاءُ بِعَينَي جُؤذَرٍ أَسَداً
يا ساكِنَ القاعِ أَدرِك ساكِنَ الأَجَمِ

Tsoka, kudzera m'maso mwa mwana wa mphala, linagonjetsa mkango; Iwe wokhala pa dambo, fulumira kuthandiza wokhala m'tchire la chikondi.

لَمّا رَنا حَدَّثَتني النَفسُ قائِلَةً
يا وَيحَ جَنبِكَ بِالسَهمِ المُصيبِ رُمي

Pamene linayang'ana, moyo wanga unandiuza, kuti, 'Kalanga mbali yako, chifukwa yabayidwa ndi muvi wosalephera.'

جَحَدتُها وَكَتَمتُ السَهمَ في كَبِدي
جُرحُ الأَحِبَّةِ عِندي غَيرُ ذي أَلَمِ

Ndinakana izi ndipo ndinabisa muvi mkati mwa chiwindi changa, chifukwa zilonda zoperekedwa ndi okondedwa, kwa ine, zilibe ululu.

رُزِقتَ أَسمَحَ ما في الناسِ مِن خُلُقٍ
إِذا رُزِقتَ اِلتِماسَ العُذرِ في الشِيَمِ

Inu ﷺ munapatsidwa makhalidwe abwino kwambiri a anthu, makamaka pamene munapatsidwa chisomo chofunira ena zifukwa za zochita zawo.

يا لائِمي في هَواهُ وَالهَوى قَدَرٌ
لَو شَفَّكَ الوَجدُ لَم تَعذِل وَلَم تَلُمِ

Iwe wondidzudzula chifukwa cha chikondi changa, ngakhale chikondi ndi cholembedwa, zikadakugwirani chilakolako, simukadadzudzula kapena kudzudzulanso.

لَقَد أَنَلتُكَ أُذناً غَيرَ واعِيَةٍ
وَرُبَّ مُنتَصِتٍ وَالقَلبُ في صَمَمِ

Ndakubwereketsani khutu lomwe silimvetsa kwenikweni, chifukwa nthawi zambiri munthu amamvetsera mosamala pamene mtima wake uli wogontha.

يا ناعِسَالطَرفِ لا ذُقتَ الهَوى أَبَداً
أَسهَرتَ مُضناكَ في حِفظِ الهَوى فَنَمِ

Iwe wamaso ogona, usadziwe chikondi konse, chifukwa wandisiyitsa tulo ine wokonda wako wozunzika posunga chikondi ichi, choncho, gonani tsopano.

أَفديكَ إِلفاً وَلا آلو الخَيالَ فِدىً
أَغراكَ باِلبُخلِ مَن أَغراهُ بِالكَرَمِ

Ndingadzipereke chifukwa cha iwe, wokondedwa, ndipo sindidzasiya chilichonse chifukwa cha chithunzi chako chabe; ndani anakuyeserani ndi dyera lotere, pamene inu munapatsidwa kuwolowa manja?

سَرى فَصادَفَ جُرحاً دامِياً فَأَسا
وَرُبَّ فَضلٍ عَلى العُشّاقِ لِلحُلُمِ

Linayenda ndipo linakumana ndi chilonda chotuluka magazi, chimene linachiritsa, ndipo nthawi zambiri pali chisomo chachikulu choperekedwa kwa okonda kudzera m'kudekha.

مَنِ المَوائِسُ باناً بِالرُبىوَقَناً
اللاعِباتُ بِروحي السافِحاتُ دَمي

Ndani akazi awa, akugwedezeka ngati mitengo ya ban pa zitunda ndi ngati mikondo yopyapyala, amene amasewera ndi moyo wanga ndipo amakhetsa magazi anga?

السافِراتُ كَأَمثالِ البُدورِ ضُحىً
يُغِرنَ شَمسَ الضُحى بِالحَليِ وَالعِصَمِ

Ndiwo osaphimbidwa, ngati miyezi yodzaza masana, zodzikongoletsera zawo ndi zibangili zawo zimachititsa dzuwa la masana nsanje.

القاتِلاتُ بِأَجفانٍ بِها سَقَمٌ
وَلِلمَنِيَّةِ أَسبابٌ مِنَ السَقَمِ

Ndiwo opha ndi zikope zomwe zili ndi matenda ofooka, chifukwa imfa nthawi zambiri imapeza zifukwa zake m'matenda.

العاثِراتُ بِأَلبابِ الرِجالِ وَما
أُقِلنَ مِن عَثَراتِ الدَلِّ في الرَسَمِ

Ndiwo amene amachititsa maganizo a amuna kugwa, komabe sachedwetsa kugwa kwa chinyengo chawo chokopa m'chikhalidwe chawo chenicheni.

المُضرِماتُ خُدوداً أَسفَرَت وَجَلَت
عَن فِتنَةٍ تُسلِمُ الأَكبادَ لِلضَرَمِ

Ndiwo oyatsa, ndi masaya osaphimbidwa ndi owala, akuonetsa chiyeso chimene chimapereka mitima ku chilakolako choyaka.

الحامِلاتُ لِواءَ الحُسنِ مُختَلِفاً
أَشكالُهُ وَهوَ فَردٌ غَيرُ مُنقَسِمِ

Ndiwo onyamula mbendera ya kukongola, omwe maonekedwe awo ndi osiyanasiyana, komabe kukongola kwake kumakhala kumodzi ndipo sikugawika.

مِن كُلِّ بَيضاءَ أَو سَمراءَ زُيِّنَتا
لِلعَينِ وَالحُسنُ في الآرامِ كَالعُصُمِ

Kuchokera kwa mkazi aliyense woyera kapena wakuda, wokongoletsedwa kuti diso lione, kukongola kwawo, ngati kwa mphala, kumakopa ngati nkhata zamatsenga.

يُرَعنَ لِلبَصَرِ السامي وَمِن عَجَبٍ
إِذا أَشَرنَ أَسَرنَ اللَيثَ بِالغَنَمِ

Amadabwitsa maso apamwamba kwambiri, ndipo n'zodabwitsa momwe, ndi chizindikiro chabe, angagwire mkango ndi nkhosa.

وَضَعتُ خَدّي وَقَسَّمتُ الفُؤادَ رُبيً
يَرتَعنَ في كُنُسٍ مِنهُ وَفي أَكَمِ

Ndayala tsaya langa ndipo ndagawana mtima wanga kukhala zitunda, kumene angadye udzu momasuka m'mapanga ake ndi pa zitunda zake.

يا بِنتَ ذي اللَبَدِ المُحَمّى جانِبُهُ
أَلقاكِ في الغابِ أَم أَلقاكِ في الأُطُمِ

Iwe mwana wa wamatsitsi otetezedwa, ndikakupezani m'nkhalango kapena ndikakupezani m'linga?

ما كُنتُ أَعلَمُ حَتّى عَنَّ مَسكَنُهُ
أَنَّ المُنى وَالمَنايا مَضرِبُ الخِيَمِ

Sindinazindikire, mpaka pamene malo ake okhala anawonekera, kuti zokhumba ndi tsoka zonse zimamanga mahema awo pamalo amodzi.

مَن أَنبَتَ الغُصنَ مِن صَمصامَةٍ ذَكَرٍ
وَأَخرَجَ الريمَ مِن ضِرغامَةٍ قَرِمِ

Ndani anameretsa nthambi yofewa kuchokera ku lupanga lamphamvu, lakuthwa, ndipo anatulutsa mphala wokongola kuchokera ku mkango wanjala, wankhanza?

بَيني وَبَينُكِ مِن سُمرِ القَنا حُجُبٌ
وَمِثلُها عِفَّةٌ عُذرِيَّةُ العِصَمِ

Pakati pa ine ndi iwe pali zopinga za mikondo yakuda, pamodzi ndi zophimba zamphamvu zofanana za ukhondo, unamwali woyera.

لَم أَغشَ مَغناكِ إِلّا في غُضونِ كِرىً
مَغناكَ أَبعَدُ لِلمُشتاقِ مِن إِرَمِ

Sindinayendere malo anu okhala kupatula m'tulo, chifukwa malo anu okhala ali kutali kwambiri kwa moyo wofunitsitsa kuposa mzinda wodziwika wa Iram.

يا نَفسُ دُنياكِ تُخفى كُلَّ مُبكِيَةٍ
وَإِن بَدا لَكِ مِنها حُسنُ مُبتَسَمِ

Iwe moyo wanga, dziko lako limabisa chifukwa chilichonse choyambitsa kulira, ngakhale pamene kumwetulira kokongola kukuonekera kwa iwe kuchokera pamenepo.

فُضّي بِتَقواكِ فاهاً كُلَّما ضَحِكَت
كَما يَفُضُّ أَذى الرَقشاءِبِالثَرَمِ

Ndi umulungu wako, tsegula pakamwa pake nthawi iliyonse ikamwetulira, monga momwe munthu amaswera mano oopsa a njoka yamabala.

مَخطوبَةٌ مُنذُ كانَ الناسُ خاطِبَةٌ
مِن أَوَّلِ الدَهرِ لَم تُرمِل وَلَم تَئَمِ

Wakhala akufunidwa kukwatiwa kuyambira pamene anthu anayamba kufunsira, ndipo kuyambira pachiyambi cha nthawi, sanakhale wamasiye wa mwamuna kapena wopanda makolo.

يَفنى الزَمانُ وَيَبقى مِن إِساءَتِها
جُرحٌ بِآدَمَ يَبكي مِنهُ في الأَدَمِ

Nthawi idzatha, komabe kuchokera ku zoipa zake, chilonda chimatsalira mwa Adamu, chimene amalira mkati mwa thupi lake.

لا تَحفَلي بِجَناها أَو جِنايَتِها
المَوتُ بِالزَهرِ مِثلُ المَوتِ بِالفَحَمِ

Usadere nkhawa ndi zipatso zake kapena zolakwa zake, chifukwa imfa pakati pa maluwa siosiyana ndi imfa pakati pa makala.

كَم نائِمٍ لا يَراها وَهيَ ساهِرَةٌ
لَولا الأَمانِيُّ وَالأَحلامُ لَم يَنَمِ

Ogonera angati amalephera kuzindikira kusamala kwake (dziko), chifukwa zikadapanda ziyembekezo ndi maloto, sakanagona konse.

طَوراً تَمُدُّكَ في نُعمى وَعافِيَةٍ
وَتارَةً في قَرارِ البُؤسِ وَالوَصَمِ

Nthawi ina, imakupatsani chitonthozo ndi thanzi labwino, ndipo nthawi ina, imakugwetsani m'phompho la mavuto ndi manyazi.

كَم ضَلَّلَتكَ وَمَن تُحجَب بَصيرَتُهُ
إِن يَلقَ صابا يَرِد أَو عَلقَماً يَسُمُ

Nthawi zambiri yakusokeretsani, chifukwa aliyense amene nzeru zake zaphimbidwa adzamwa aloe owawa ngati awapeza, kapena kudzipoizoni ndi kolokinthi.

يا وَيلَتاهُ لِنَفسي راعَها وَدَها
مُسوَدَّةُ الصُحفِ في مُبيَضَّةِ اللَمَمِ

Kalanga moyo wanga, wowopa ndi wolemetsedwa ndi masamba akuda a machitidwe pakati pa tsitsi loyera la ukalamba.

رَكَضتُها في مَريعِ المَعصِياتِ وَما
أَخَذتُ مِن حِميَةِ الطاعاتِ لِلتُخَمِ

Ndinailola kuthamanga momasuka m'madambo olemera a kusamvera, ndipo sindinatenge njira yopewera kuchokera ku kudziletsa kwa ntchito zabwino popewera dyera lake.

هامَت عَلى أَثَرِ اللَذّاتِ تَطلُبُها
وَالنَفسُ إِن يَدعُها داعي الصِبا تَهِمِ

Linayendayenda mopanda cholinga, kufunafuna zosangalatsa, chifukwa moyo, ukaitanidwa ndi kuitana kwa unyamata, umathamangira mwachangu ku chilakolako.

صَلاحُ أَمرِكَ لِلأَخلاقِ مَرجِعُهُ
فَقَوِّمِ النَفسَ بِالأَخلاقِ تَستَقِمِ

Kukonzeka kwa zochita zanu kumachokera ku makhalidwe abwino, choncho langizani moyo wanu ndi makhalidwe abwino, ndipo udzakhala wolunjika.

وَالنَفسُ مِن خَيرِها في خَيرِ عافِيَةٍ
وَالنَفسُ مِن شَرِّها في مَرتَعٍوَخِمِ

Moyo, chifukwa cha ubwino wake, umakhala mu thanzi labwino kwambiri, pamene chifukwa cha zoipa zake, umakhala m'dambo loyipa.

تَطغى إِذا مُكِّنَت مِن لَذَّةٍ وَهَوىً
طَغيَ الجِيادِ إِذا عَضَّت عَلى الشُكُمِ

Limaposa malire likapatsidwa ufulu wonse ku zosangalatsa ndi chilakolako, monga akavalo amphamvu amene amaluma zitsulo zawo ndipo amakhala osalamulirika.

إِن جَلَّ ذَنبي عَنِ الغُفرانِ لي أَمَلٌ
في اللَهِ يَجعَلُني في خَيرِ مُعتَصِمِ

Ngakhale tchimo langa lili lalikulu kwambiri kuti lisakhululukidwe, ndili ndi chiyembekezo mwa Allah, amene adzandiika pamalo abwino kwambiri otetezeka.

أَلقى رَجائي إِذا عَزَّ المُجيرُ عَلى
مُفَرِّجِ الكَرَبِ في الدارَينِ وَالغَمَمِ

Ndiponya chiyembekezo changa, pamene othandiza ali ochepa, pa wochotsa mavuto ndi zisoni m'dziko lino ndi lina.

إِذا خَفَضتُ جَناحَ الذُلِّ أَسأَلُهُ
عِزَّ الشَفاعَةِ لَم أَسأَل سِوى أُمَمِ

Ndikadzichepetsa ndikumupempha ﷺ ulemerero wa chipulumutso, sindipempha chochepa kuposa chipulumutso cha mitundu yonse.

وَإِن تَقَدَّمَ ذو تَقوى بِصالِحَةٍ
قَدَّمتُ بَينَ يَدَيهِ عَبرَةَ النَدَمِ

Ndipo ngati munthu wopembedza apereka ntchito yabwino, ine ndingopereka pamaso pake ﷺ misozi ya chisoni chokha.

لَزِمتُ بابَ أَميرِ الأَنبِياءِ وَمَن
يُمسِك بِمِفتاحِ بابِ اللَهِ يَغتَنِمِ

Ndagwira chitseko cha Mfumu ya Aneneri ﷺ, pakuti aliyense wogwira kiyi ya chitseko cha Mulungu adzapeza phindu lalikulu.

فَكُلُّ فَضلٍ وَإِحسانٍ وَعارِفَةٍ
ما بَينَ مُستَلِمٍ مِنهُ وَمُلتَزِمِ

Pakuti chisomo chilichonse, kukoma mtima, ndi ubwino zimachokera pakati pa iwo amene amalandira kuchokera kwa iye ﷺ ndi iwo amene amamamatira kwa iye.

عَلَّقتُ مِن مَدحِهِ حَبلاً أُعَزُّ بِهِ
في يَومِ لا عِزَّ بِالأَنسابِ وَاللُحَمِ

Ndagwira chingwe cha matamando ake ﷺ, chimene ndidzalemekezedwa nacho pa Tsiku limene palibe banja kapena ubale zidzapereka ulemerero uliwonse.

يُزري قَريضي زُهَيراً حينَ أَمدَحُهُ
وَلا يُقاسُ إِلى جودي لَدى هَرِمِ

Ndakatulo yanga, ndikamutamanda iye ﷺ, imachepetsa ya Zuhayr, ndipo mphotho yanga singayesedwe ndi mphatso yake kuchokera kwa Harim.

مُحَمَّدٌ صَفوَةُ الباري وَرَحمَتُهُ
وَبُغيَةُ اللَهِ مِن خَلقٍ وَمِن نَسَمِ

Muhammad ﷺ ndi wosankhidwa wa Mlengi ndi chifundo Chake, chikhumbo chenicheni cha Mulungu kuchokera ku zolengedwa zonse ndi moyo uliwonse.

وَصاحِبُ الحَوضِ يَومَ الرُسلِ سائِلَةٌ
مَتى الوُرودُ وَجِبريلُ الأَمينُ ظَمي

Iye ﷺ ndiye mwini Dziwe (Kawthar) pa Tsiku limene ngakhale Atumwi adzafunsa, "Kodi kufika ndi liti?" ndipo Gabriel wokhulupirika adzakhala ndi ludzu.

سَناؤُهُ وَسَناهُ الشَمسُ طالِعَةً
فَالجِرمُ في فَلَكٍ وَالضَوءُ في عَلَمِ

Kuwala kwake ﷺ ndi kuwala kwake kuli ngati dzuwa likutuluka, pakuti pamene thupi la dzuwa lili m'njira yake, kuwala kwake ndi mbendera yayikulu.

قَد أَخطَأَ النَجمَ ما نالَت أُبُوَّتُهُ
مِن سُؤدُدٍ باذِخٍ في مَظهَرٍ سَنِمِ

Nyenyezi zokha zidalephera kufika ku ulemerero wapamwamba ndi mawonekedwe apamwamba amene makolo ake ﷺ adafika.

نُموا إِلَيهِ فَزادوا في الوَرى شَرَفاً
وَرُبَّ أَصلٍ لِفَرعٍ في الفَخارِ نُمي

Makolo ake adakula kumbali yake ﷺ, potero nkuwonjezera ulemu pakati pa anthu, pakuti nthawi zambiri chiyambi chimapeza ulemerero wake kuchokera ku nthambi yake.

حَواهُ في سُبُحاتِ الطُهرِ قَبلَهُمُ
نورانِ قاما مَقامَ الصُلبِ وَالرَحِمِ

Asanadze iwo, kuwala kwawiri kunamukhala ﷺ m'malo oyera, kuyimirira m'malo mwa m'chiuno ndi mimba.

لَمّا رَآهُ بَحيرا قالَ نَعرِفُهُ
بِما حَفِظنا مِنَ الأَسماءِ وَالسِيَمِ

Pamene Bahira wansembe adamuwona iye ﷺ, adalengeza, "Timamuzindikira ndi mayina ndi makhalidwe amene tasunga."

سائِل حِراءَ وَروحَ القُدسِ هَل عَلِما
مَصونَ سِرٍّ عَنِ الإِدراكِ مُنكَتِمِ

Funsani Hira ndi Mzimu Woyera (Gabriel) ngati adamvetsetsa chinsinsi chosungidwa, chobisika ku kumvetsetsa konse, chimene chidavumbulutsidwa kumeneko.

كَم جيئَةٍ وَذَهابٍ شُرِّفَت بِهِما
بَطحاءُ مَكَّةَ في الإِصباحِ وَالغَسَمِ

Ndi maulendo angati obwera ndi opita omwe adalemekezetsa chigwa cha Mecca, m'mawa ndi madzulo, ndi kukhalapo kwake ﷺ.

وَوَحشَةٍ لِاِبنِ عَبدِ اللَهِ بينَهُما
أَشهى مِنَ الأُنسِ بِالأَحسابِ وَالحَشَمِ

Ndipo kusungulumwa kwa mwana wa Abdullah ﷺ pakati pa nthawi zimenezo kunali kokondedwa kwambiri kuposa kucheza ndi mabanja olemekezeka ndi antchito.

يُسامِرُ الوَحيَ فيها قَبلَ مَهبِطِهِ
وَمَن يُبَشِّر بِسيمى الخَيرِ يَتَّسِمِ

Iye ﷺ adacheza ndi vumbulutso kumeneko isanatsike kwathunthu, pakuti aliyense amene amalengezedwa ndi zizindikiro za ubwino amadziwika nazo.

لَمّا دَعا الصَحبُ يَستَسقونَ مِن ظَمَإٍ
فاضَت يَداهُ مِنَ التَسنيمِ بِالسَنَمِ

Pamene anzawo ﷺ adapempha madzi chifukwa cha ludzu lawo, manja ake adasefukira ndi kasupe woyera kwambiri (Tasnim), nkuwapatsa mitsinje yambiri.

وَظَلَّلَتهُ فَصارَت تَستَظِلُّ بِهِ
غَمامَةٌ جَذَبَتها خيرَةُ الدِيَمِ

Mtambo unamumvundikira iye ﷺ, kenako nawonso unafuna mthunzi kuchokera kwa iye, mtambo wokokedwa ndi mvula yabwino kwambiri yosalekeza.

مَحَبَّةٌ لِرَسولِ اللَهِ أُشرِبَها
قَعائِدُ الدَيرِ وَالرُهبانُ في القِمَمِ

Chikondi cha Mtumiki wa Mulungu ﷺ chidalowetsedwa ngakhale mwa amonke a m'nyumba za amonke ndi amonke a pamapiri.

إِنَّ الشَمائِلَ إِن رَقَّت يَكادُ بِها
يُغرى الجَمادُ وَيُغرى كُلُّ ذي نَسَمِ

Ndithudi, makhalidwe akakhala abwino, ngakhale zinthu zopanda moyo zimakopeka nazo, ndipo cholengedwa chilichonse chamoyo chimakopeka.

وَنودِيَ اِقرَأ تَعالى اللَهُ قائِلُها
لَم تَتَّصِل قَبلَ مَن قيلَت لَهُ بِفَمِ

Ndipo kudalengezedwa, "Werenga!" Mulungu ndi wamkulu, Wolankhula wake, pakuti sikunalankhulidwepo ndi pakamwa kwa yemwe adalankhulidwa naye.

هُناكَ أَذَّنَ لِلرَحَمَنِ فَاِمتَلَأَت
أَسماعُ مَكَّةَ مِن قُدسِيَّةِ النَغَمِ

Kumeneko, adaitanira ku pemphero kwa Wachifundo Chosatha, ndipo makutu a Mecca adadzaza ndi chiyero cha nyimbo yopatulikayo.

فَلا تَسَل عَن قُرَيشٍ كَيفَ حَيرَتُها
وَكَيفَ نُفرَتُها في السَهلِ وَالعَلَمِ

Choncho musafunse za Quraysh, momwe chisokonezo chawo chinalili chachikulu, ndi momwe kukana kwawo kunafalikira m'zigwa ndi m'mapiri.

تَساءَلوا عَن عَظيمٍ قَد أَلَمَّ بِهِم
رَمى المَشايِخَ وَالوِلدانِ بِاللَمَمِ

Adafunsa za nkhani yayikulu yomwe idawagwera, kugwira akulu ndi ana ndi kukhudza kwa misala.

يا جاهِلينَ عَلى الهادي وَدَعوَتِهِ
هَل تَجهَلونَ مَكانَ الصادِقِ العَلَمِ

Inu amene simukudziwa za Mtsogoleri ndi kuitana kwake, kodi mukunyalanyaza kwenikweni udindo wa woona, wolemekezeka?

لَقَّبتُموهُ أَمينَ القَومِ في صِغَرٍ
وَما الأَمينُ عَلى قَولٍ بِمُتَّهَمِ

Inu nokha mudamupatsa dzina lakuti "Wokhulupirika" pakati pa anthu ali wamng'ono, ndipo wokhulupirika samadzudzulidwa ndi bodza.

فاقَ البُدورَ وَفاقَ الأَنبِياءَ فَكَم
بِالخُلقِ وَالخَلقِ مِن حُسنٍ وَمِن عِظَمِ

Adaposa miyezi yonse ndipo adaposa aneneri, momwe kukongola kwake ndi ukulu wake kunalili kochuluka m'makhalidwe ndi m'chilengedwe!

جاءَ النبِيّونَ بِالآياتِ فَاِنصَرَمَت
وَجِئتَنا بِحَكيمٍ غَيرِ مُنصَرِمِ

Aneneri adabwera ndi zizindikiro zomwe pamapeto pake zidatha, koma inu ﷺ mudabwera kwa ife ndi buku lanzeru lomwe silitha.

آياتُهُ كُلَّما طالَ المَدى جُدُدٌ
يَزينُهُنَّ جَلالُ العِتقِ وَالقِدَمِ

Mavesi ake, nthawi ikapita, amakhala atsopano nthawi zonse, okongoletsedwa ndi ukulu wa kalekale kawo ndi kusatha kwawo.

يَكادُ في لَفظَةٍ مِنهُ مُشَرَّفَةٍ
يوصيكَ بِالحَقِّ وَالتَقوى وَبِالرَحِمِ

Pafupifupi m'mawu aliwonse olemekezeka ochokera kwa iye ﷺ, amakulamulirani zoona, chipembedzo, ndi ubale.

يا أَفصَحَ الناطِقينَ الضادَ قاطِبَةً
حَديثُكَ الشَهدُ عِندَ الذائِقِ الفَهِمِ

Inu wodziwa kulankhula kwambiri pakati pa onse olankhula Chiarabu, mawu anu ali ngati uchi kwa wodziwa bwino.

حَلَّيتَ مِن عَطَلٍ جيدَ البَيانِ بِهِ
في كُلِّ مُنتَثِرٍ في حُسنِ مُنتَظِمِ

Mudakongoletsa khosi la kulankhula bwino, lomwe linali lopanda kanthu, nalo, kupanga lingaliro lililonse lobalalika kukhala lokonzedwa bwino.

بِكُلِّ قَولٍ كَريمٍ أَنتَ قائِلُهُ
تُحيِ القُلوبَ وَتُحيِ مَيِّتَ الهِمَمِ

Ndi mawu aliwonse olemekezeka amene mumalankhula ﷺ, mumatsitsimutsa mitima ndikubwezeretsa zokhumba zakufa ku moyo.

سَرَت بَشائِرُ باِلهادي وَمَولِدِهِ
في الشَرقِ وَالغَربِ مَسرى النورِ في الظُلَمِ

Nkhani zabwino za Mtsogoleri ndi kubadwa kwake zidafalikira Kum'mawa ndi Kumadzulo, ngati kuwala kukudutsa mumdima.

تَخَطَّفَت مُهَجَ الطاغينَ مِن عَرَبٍ
وَطَيَّرَت أَنفُسَ الباغينَ مِن عُجُمِ

Zidatenga miyoyo ya olamulira ankhanza achiarabu ndikubalalitsa mizimu ya opondereza akunja.

ريعَت لَها شَرَفُ الإيوانِ فَاِنصَدَعَت
مِن صَدمَةِ الحَقِّ لا مِن صَدمَةِ القُدُمِ

Ulemerero wa Iwan (nyumba yachifumu ya Perisiya) udadabwa nazo ndipo udasweka, chifukwa cha mantha a choonadi, osati chifukwa cha mantha a mapazi.

أَتَيتَ وَالناسُ فَوضى لا تَمُرُّ بِهِم
إِلّا عَلى صَنَمٍ قَد هامَ في صَنَمِ

Inu ﷺ mudabwera pamene anthu anali m'chipwirikiti, ndipo simungadutse pafupi nawo osawona fano lokondana ndi fano lina.

وَالأَرضُ مَملوءَةٌ جَوراً مُسَخَّرَةٌ
لِكُلِّ طاغِيَةٍ في الخَلقِ مُحتَكِمِ

Ndipo dziko lapansi linali lodzaza ndi kupanda chilungamo, logonjera wolamulira wankhanza aliyense amene amalamulira zolengedwa.

مُسَيطِرُ الفُرسِ يَبغي في رَعِيَّتِهِ
وَقَيصَرُ الرومِ مِن كِبرٍ أَصَمُّ عَمِ

Wolamulira wa Perisiya adazunza anthu ake, ndipo Kaisara wa Roma, chifukwa cha kunyada, anali wogontha ndi wakhungu.

يُعَذِّبانِ عِبادَ اللَهِ في شُبَهٍ
وَيَذبَحانِ كَما ضَحَّيتَ بِالغَنَمِ

Amasautsa atumiki a Mulungu ndi zikaiko ndikuwapha ngati mmene inu ﷺ munaphera nkhosa.

وَالخَلقُ يَفتِكُ أَقواهُم بِأَضعَفِهِم
كَاللَيثِ بِالبَهمِ أَو كَالحوتِ بِالبَلَمِ

Ndipo pakati pa zolengedwa, amphamvu amadyera ofooka, ngati mkango umadyera ana a nkhosa kapena nsomba yaikulu imadyera nsomba zazing'ono.

أَسرى بِكَ اللَهُ لَيلاً إِذ مَلائِكُهُ
وَالرُسلُ في المَسجِدِ الأَقصى عَلى قَدَمِ

Mulungu anakunyamulani ﷺ usiku pamene angelo ake ndi atumwi anali kuyembekezera mu Msikiti wa Al-Aqsa.

لَمّا خَطَرتَ بِهِ اِلتَفّوا بِسَيِّدِهِم
كَالشُهبِ بِالبَدرِ أَو كَالجُندِ بِالعَلَمِ

Pamene munaloŵa mmenemo, anasonkhana mozungulira mbuye wawo, ngati nyenyezi zozungulira mwezi wathunthu kapena asilikali ozungulira mbendera yawo.

صَلّى وَراءَكَ مِنهُم كُلُّ ذي خَطَرٍ
وَمَن يَفُز بِحَبيبِ اللَهِ يَأتَمِمِ

Aliyense wolemekezeka pakati pawo anapemphera kumbuyo kwanu ﷺ, pakuti aliyense amene wapatsidwa wokondedwa wa Mulungu adzatsogolera pemphero.

جُبتَ السَماواتِ أَو ما فَوقَهُنَّ بِهِم
عَلى مُنَوَّرَةٍ دُرِّيَّةِ اللُجُمِ

Munadutsa kumwamba, kapena zimene zili kupyola apo, nawo, pa chikwatu chowala chokhala ndi zingwe za ngale.

رَكوبَةً لَكَ مِن عِزٍّ وَمِن شَرَفٍ
لا في الجِيادِ وَلا في الأَينُقِ الرُسُمِ

Chikwatu chopatsidwa kwa inu ﷺ cha ulemerero ndi ulemu, chosiyana ndi kavalo aliyense wolemekezeka kapena ngamira yothamanga.

مَشيئَةُ الخالِقِ الباري وَصَنعَتُهُ
وَقُدرَةُ اللَهِ فَوقَ الشَكِّ وَالتُهَمِ

Kunali kufuna ndi chilengedwe cha Mlengi, Wopanga, ndipo mphamvu ya Mulungu imaposa kukayikira konse ndi milandu.

حَتّى بَلَغتَ سَماءً لا يُطارُ لَها
عَلى جَناحٍ وَلا يُسعى عَلى قَدَمِ

Mpaka munafika kumwamba kumene munthu sangawuluke ndi mapiko, kapena kuyenda wapansi.

وَقيلَ كُلُّ نَبِيٍّ عِندَ رُتبَتِهِ
وَيا مُحَمَّدُ هَذا العَرشُ فَاِستَلِمِ

Ndipo kunalengezedwa, "Mtume aliyense ali pa udindo wake, koma O Muhammad ﷺ, ichi ndi Mpando Wachifumu, choncho yandikirani."

خَطَطتَ لِلدينِ وَالدُنيا عُلومَهُما
يا قارِئَ اللَوحِ بَل يا لامِسَ القَلَمِ

Munalongosola sayansi ya chipembedzo ndi dziko lapansi, O wowerenga Gome Losungidwa, inde, O wokhudza Cholembera.

أَحَطتَ بَينَهُما بِالسِرِّ وَاِنكَشَفَت
لَكَ الخَزائِنُ مِن عِلمٍ وَمِن حِكَمِ

Munaphatikiza chinsinsi pakati pawo, ndipo chuma cha chidziwitso ndi nzeru chinavumbulutsidwa kwa inu ﷺ.

وَضاعَفَ القُربُ ما قُلِّدتَ مِن مِنَنٍ
بِلا عِدادٍ وَما طُوِّقتَ مِن نِعَمِ

Ndipo kuyandikira kunachulukitsa zabwino zosawerengeka zimene munapatsidwa ﷺ, ndi madalitso amene munakongoletsedwa nawo.

سَل عُصبَةَ الشِركِ حَولَ الغارِ سائِمَةً
لَولا مُطارَدَةُ المُختارِ لَم تُسَمِ

Funsani gulu la opembedza mafano omwe anali kudya udzu kuzungulira phanga; pakadapanda kutsatira kwawo Wosankhidwa ﷺ, sakadatchulidwa mayina.

هَل أَبصَروا الأَثَرَ الوَضّاءَ أَم سَمِعوا
هَمسَ التَسابيحِ وَالقُرآنِ مِن أُمَمِ

Kodi anaona chizindikiro chowala, kapena kumva kunong'oneza kwa matamando ndi Qur'an kuchokera ku mitundu yosaoneka?

وَهَل تَمَثَّلَ نَسجُ العَنكَبوتِ لَهُم
كَالغابِ وَالحائِماتُ وَالزُغبُ كَالرُخَمِ

Ndipo kodi ukonde wa kangaude unaoneka kwa iwo ngati nkhalango yochuluka, ndipo mbalame zoyendayenda ndi ana awo ngati mbidzi?

فَأَدبَروا وَوُجوهُ الأَرضِ تَلعَنُهُم
كَباطِلٍ مِن جَلالِ الحَقِّ مُنهَزِمِ

Choncho anatembenuka, ndipo nkhope za dziko lapansi zinawatemberera, ngati bodza logonjetsedwa ndi ulemerero wa choonadi.

لَولا يَدُ اللَهِ بِالجارَينَ ما سَلِما
وَعَينُهُ حَولَ رُكنِ الدينِ لَم يَقُمِ

Pakadapanda dzanja la Mulungu loteteza anzawo awiri, sakadakhala otetezeka, ndipo popanda diso Lake loyang'anira, mzati wa chipembedzo sukadakhazikitsidwa.

تَوارَيا بِجَناحِ اللَهِ وَاِستَتَرا
وَمَن يَضُمُّ جَناحُ اللَهِ لا يُضَمِ

Anabisala pansi pa mapiko a Mulungu ndipo anabisika, pakuti aliyense amene wakumbatidwa ndi mapiko a Mulungu sadzapwetekedwa.

يا أَحمَدَ الخَيرِ لي جاهٌ بِتَسمِيَتي
وَكَيفَ لا يَتَسامى بِالرَسولِ سَمي

O Ahmad ﷺ wa ubwino, ndili ndi ulemu kudzera mu dzina langa, pakuti kodi munthu sangakwezedwe bwanji pogawana dzina ndi Mtumiki ﷺ?

المادِحونَ وَأَربابُ الهَوى تَبَعٌ
لِصاحِبِ البُردَةِ الفَيحاءِ ذي القَدَمِ

Otamanda ndi amene akugwidwa ndi chikondi ndi otsatira a eni chofunda chonunkhira, amene ali ndi udindo wapamwamba kwambiri.

مَديحُهُ فيكَ حُبٌّ خالِصٌ وَهَوىً
وَصادِقُ الحُبِّ يُملي صادِقَ الكَلَمِ

Kutamanda kwake kwa inu ﷺ ndi chikondi choyera ndi chilakolako chachikulu, pakuti chikondi chenicheni nthawi zonse chimalamula mawu owona.

اللَهُ يَشهَدُ أَنّي لا أُعارِضُهُ
من ذا يُعارِضُ صَوبَ العارِضِ العَرِمِ

Allah achitira umboni kuti sindikumutsutsa, pakuti ndani angatsutsane ndi mvula yamphamvu, yodzaza ndi mitambo?

وَإِنَّما أَنا بَعضُ الغابِطينَ وَمَن
يَغبِط وَلِيَّكَ لا يُذمَم وَلا يُلَمِ

Ndithudi, ine ndine mmodzi mwa amene amasilira, ndipo amene amasilira wokondedwa wanu ﷺ sayenera kudzudzula kapena kusemphana.

هَذا مَقامٌ مِنَ الرَحمَنِ مُقتَبَسٌ
تَرمي مَهابَتُهُ سَحبانَ بِالبَكَمِ

Ichi ndi malo ochokera kwa Wachifundo Chambiri, amene mantha ake amatonthoza ngakhale Sahban wolankhula bwino.

البَدرُ دونَكَ في حُسنٍ وَفي شَرَفٍ
وَالبَحرُ دونَكَ في خَيرٍ وَفي كَرَمِ

Mwezi wathunthu umalephera kukufikani ﷺ mu kukongola ndi ulemu, ndipo nyanja imaposedwa ndi inu mu ubwino ndi kuwolowa manja.

شُمُّ الجِبالِ إِذا طاوَلتَها اِنخَفَضَت
وَالأَنجُمُ الزُهرُ ما واسَمتَها تَسِمِ

Mapiri aatali akadadzichepetsa mukadapikisana nawo, ndipo nyenyezi zowala zikadanyamula chizindikiro chanu kulikonse kumene munachiyika.

وَاللَيثُ دونَكَ بَأساً عِندَ وَثبَتِهِ
إِذا مَشَيتَ إِلى شاكي السِلاحِ كَمي

Ngakhale mphamvu ya mkango imafooka pamaso panu ﷺ ukadumpha, makamaka mukapita kwa msilikali wokonzeka zida zonse.

تَهفو إِلَيكَ وَإِن أَدمَيتَ حَبَّتَها
في الحَربِ أَفئِدَةُ الأَبطالِ وَالبُهَمِ

Mitima ya ngwazi ndi ankhondo imakulakalakani ﷺ pankhondo, ngakhale mutapangitsa okondedwa awo kukhetsa magazi.

مَحَبَّةُ اللَهِ أَلقاها وَهَيبَتُهُ
عَلى اِبنِ آمِنَةٍ في كُلِّ مُصطَدَمِ

Chikondi ndi mantha a Allah anaikidwa pa mwana wa Amina ﷺ pa mkangano uliwonse.

كَأَنَّ وَجهَكَ تَحتَ النَقعِ بَدرُ دُجىً
يُضيءُ مُلتَثِماً أَو غَيرَ مُلتَثِمِ

Nkhope yanu ﷺ pansi pa fumbi la nkhondo ili ngati mwezi wathunthu mumdima, ikuwala kaya yaphimbidwa kapena yosaphimbidwa.

بَدرٌ تَطَلَّعَ في بَدرٍ فَغُرَّتُهُ
كَغُرَّةِ النَصرِ تَجلو داجِيَ الظُلَمِ

Mwezi wathunthu ﷺ umene unawala ku Badr, nkhope yake yowala ngati mbandakucha wa chigonjetso, kuthetsa mdima waukulu kwambiri.

ذُكِرتَ بِاليُتمِ في القُرآنِ تَكرِمَةً
وَقيمَةُ اللُؤلُؤِ المَكنونِ في اليُتُمِ

Munatchulidwa ﷺ ngati mwana wamasiye mu Qur'an ngati ulemu, pakuti mtengo wa ngale yobisika uli mu mapangidwe ake apadera, okhaokha.

اللَهُ قَسَّمَ بَينَ الناسِ رِزقَهُمُ
وَأَنتَ خُيِّرتَ في الأَرزاقِ وَالقِسَمِ

Pamene Allah anagawira zopatsa moyo pakati pa anthu onse, inu ﷺ munapatsidwa chisankho chokhudza zopatsa moyo ndi magawo.

إِن قُلتَ في الأَمرِ لا أَو قُلتَ فيهِ نَعَم
فَخيرَةُ اللَهِ في لا مِنكَ أَو نَعَمِ

Kaya inu ﷺ munena "ayi" kapena "inde" pa nkhani ina, chisankho cha Allah chili mu kutsimikizira kwanu kapena kukana kwanu.

أَخوكَ عيسى دَعا مَيتاً فَقامَ لَهُ
وَأَنتَ أَحيَيتَ أَجيالاً مِنَ الزِمَمِ

M'bale wanu Yesu anaitana munthu wakufa, ndipo anauka, koma inu ﷺ munatsitsimula mibadwo kuchokera ku mdima wa kuiwala.

وَالجَهلُ مَوتٌ فَإِن أوتيتَ مُعجِزَةً
فَاِبعَث مِنَ الجَهلِ أَو فَاِبعَث مِنَ الرَجَمِ

Kusadziwa ndi imfa, choncho ngati inu ﷺ munapatsidwa chozizwitsa, ndiye kuti kwezani anthu kuchokera ku kusadziwa kapena ku manda.

قالوا غَزَوتَ وَرُسلُ اللَهِ ما بُعِثوا
لِقَتلِ نَفسٍ وَلا جاؤوا لِسَفكِ دَمِ

Ananena kuti inu ﷺ munachita nkhondo, koma atumwi a Allah sanatumizidwe kupha moyo kapena kubwera kudzakhwitsa magazi.

جَهلٌ وَتَضليلُ أَحلامٍ وَسَفسَطَةٌ
فَتَحتَ بِالسَيفِ بَعدَ الفَتحِ بِالقَلَمِ

Uku ndi kusadziwa, zinyengo zosocheretsa, ndi nzeru zopanda pake, pakuti inu ﷺ munagonjetsa ndi lupanga kokha mutagonjetsa ndi cholembera.

لَمّا أَتى لَكَ عَفواً كُلُّ ذي حَسَبٍ
تَكَفَّلَ السَيفُ بِالجُهّالِ وَالعَمَمِ

Pamene munthu aliyense wochokera ku banja lolemekezeka anadzipereka mofunitsitsa kwa inu ﷺ, lupanga linatenga udindo wa osadziwa ndi anthu wamba.

وَالشَرُّ إِن تَلقَهُ بِالخَيرِ ضِقتَ بِهِ
ذَرعاً وَإِن تَلقَهُ بِالشَرِّ يَنحَسِمِ

Ngati muyesetsa kulimbana ndi zoipa ndi zabwino, mudzapeza kuti mwagonjetsedwa, koma ngati mukumana nazo ndi zoipa, zidzathetsedwa kotheratu.

سَلِ المَسيحِيَّةَ الغَرّاءَ كَم شَرِبَت
بِالصابِ مِن شَهَواتِ الظالِمِ الغَلِمِ

Funsani Chikhristu cholemekezeka kuti chinamwa kangati madzi owawa chifukwa cha zilakolako za anthu opondereza ndi osadziletsa.

طَريدَةُ الشِركِ يُؤذيها وَيوسِعُها
في كُلِّ حينٍ قِتالاً ساطِعَ الحَدَمِ

Chithawa-thawa cha chipembedzo cha milungu yambiri, chinazunzidwa ndi kukumana ndi nkhondo yoyaka moto, yomwe inkakula nthawi zonse.

لَولا حُماةٌ لَها هَبّوا لِنُصرَتِها
بِالسَيفِ ما اِنتَفَعَت بِالرِفقِ وَالرُحَمِ

Pakadapanda oteteza omwe anaimirira kuithandiza ndi lupanga, sichikadapindula ndi kukoma mtima ndi chifundo.

لَولا مَكانٌ لِعيسى عِندَ مُرسِلِهِ
وَحُرمَةٌ وَجَبَت لِلروحِ في القِدَمِ

Pakadapanda udindo wapamwamba wa Yesu kwa Wamutumiza ndi ulemu wakale woyenera Mzimu.

لَسُمِّرَ البَدَنُ الطُهرُ الشَريفُ عَلى
لَوحَينِ لَم يَخشَ مُؤذيهِ وَلَم يَجِمِ

Thupi loyera, lolemekezeka likadapachikidwa pa matabwa awiri, wozunza wake osawopa kalikonse ndipo osasonyeza chisoni.

جَلَّ المَسيحُ وَذاقَ الصَلبَ شانِئُهُ
إِنَّ العِقابَ بِقَدرِ الذَنبِ وَالجُرُمِ

Khristu ndi wolemekezeka, ndipo womuda iye analawa kupachikidwa, pakuti chilango chimafanana ndi tchimo ndi mlandu.

أَخو النَبِيِّ وَروحُ اللَهِ في نُزُلٍ
فَوقَ السَماءِ وَدونَ العَرشِ مُحتَرَمِ

M'bale wa Mtumiki ﷺ ndi Mzimu wa Mulungu amalemekezedwa m'malo okhala pamwamba pa kumwamba ndi pansi pa Mpando Wachifumu.

عَلَّمتَهُم كُلَّ شَيءٍ يَجهَلونَ بِهِ
حَتّى القِتالَ وَما فيهِ مِنَ الذِمَمِ

Inu mudawaphunzitsa zonse zomwe sanazidziwe, ngakhale nkhondo ndi mapangano omwe zimabweretsa.

دَعَوتَهُم لِجِهادٍ فيهِ سُؤدُدُهُم
وَالحَربُ أُسُّ نِظامِ الكَونِ وَالأُمَمِ

Inu mudawayitana ku nkhondo yomwe muli ulemerero wawo, pakuti nkhondo ndi maziko a dongosolo la chilengedwe chonse ndi mitundu.

لَولاهُ لَم نَرَ لِلدَولاتِ في زَمَنٍ
ما طالَ مِن عُمُدٍ أَو قَرَّ مِن دُهُمِ

Popanda izi, sitikadawona mitundu iliyonse m'nthawi iliyonse ikukhazikitsa mizati yokhazikika kapena malo olimba.

تِلكَ الشَواهِدُ تَترى كُلَّ آوِنَةٍ
في الأَعصُرِ الغُرِّ لا في الأَعصُرِ الدُهُمِ

Umboni umenewu umatsatana nthawi zonse, ukuwonekera m'nthawi zolemekezeka, osati m'nthawi zamdima.

بِالأَمسِ مالَت عُروشٌ وَاِعتَلَت سُرُرٌ
لَولا القَذائِفُ لَم تَثلَم وَلَم تَصُمِ

Dzulo, mipando yachifumu inagwa ndipo mipando ya ulamuliro inakwera; pakadapanda zida zoponya, sizikadaphwanyidwa kapena kukhala chete.

أَشياعُ عيسى أَعَدّوا كُلَّ قاصِمَةٍ
وَلَم نُعِدُّ سِوى حالاتِ مُنقَصِمِ

Otsatira Yesu anakonza mphamvu zonse zowononga, pamene ife sitinakonze chilichonse koma zigawo zong'ambika.

مَهما دُعيتَ إِلى الهَيجاءِ قُمتَ لَها
تَرمي بِأُسدٍ وَيَرمي اللَهُ بِالرُجُمِ

Nthawi zonse mukaitanidwa kunkhondo, munadzuka, mukaponya mikango pamene Mulungu anaponya zida zoponya.

عَلى لِوائِكَ مِنهُم كُلُّ مُنتَقِمٍ
لِلَّهِ مُستَقتِلٍ في اللَهِ مُعتَزِمِ

Pansi pa mbendera yanu, pakati pawo, panali wobwezera aliyense wa Mulungu, wotsimikiza mtima ndipo akufunafuna imfa chifukwa cha Iye.

مُسَبِّحٍ لِلِقاءِ اللَهِ مُضطَرِمٍ
شَوقاً عَلى سابِخٍ كَالبَرقِ مُضطَرِمِ

Akulemekeza kukumana ndi Mulungu, akuyaka ndi chilakolako, anakwera pa kavalo wothamanga, akuyaka ngati mphezi.

لَو صادَفَ الدَهرَ يَبغي نَقلَةً فَرَمى
بِعَزمِهِ في رِحالِ الدَهرِ لَم يَرِمِ

Ngati akakumana ndi nthawi yofunafuna kusintha ndikupereka chigamulo chake mu nsalu yake, nthawi siikanasuntha.

بيضٌ مَفاليلُ مِن فِعلِ الحُروبِ بِهِم
مِن أَسيُفِ اللَهِ لا الهِندِيَّةُ الخُذُمُ

Iwo ndi oyera ndi otayika chifukwa cha nkhondo zosatha, komabe ndi malupanga a Mulungu, osati malupanga akuthwa a ku India okha.

كَم في التُرابِ إِذا فَتَّشتَ عَن رَجُلٍ
مَن ماتَ بِالعَهدِ أَو مَن ماتَ بِالقَسَمِ

Amuna angati agona m'nthaka, ngati mufufuza, omwe anafa akukwaniritsa pangano lawo kapena lumbiro lawo.

لَولا مَواهِبُ في بَعضِ الأَنامِ لَما
تَفاوَتَ الناسُ في الأَقدارِ وَالقِيَمِ

Pakadapanda mphatso zachilengedwe zopatsidwa kwa anthu ena, anthu sakadasonyeza kusiyana kotereku pa udindo ndi mtengo weniweni.

شَريعَةٌ لَكَ فَجَّرتَ العُقولَ بِها
عَن زاخِرٍ بِصُنوفِ العِلمِ مُلتَطِمِ

Kupyolera mu lamulo lanu laumulungu, ﷺ, mudapangitsa malingaliro kuphulika ngati nyanja yodzaza ndi mitundu yosiyanasiyana ya chidziwitso.

يَلوحُ حَولَ سَنا التَوحيدِ جَوهَرُها
كَالحَليِ لِلسَيفِ أَو كَالوَشيِ لِلعَلَمِ

Maziko ake amanyezimira mozungulira kuwala kwa chipembedzo cha Mulungu mmodzi, ngati zokongoletsera pa lupanga kapena nsalu yokongola pa mbendera.

غَرّاءُ حامَت عَلَيها أَنفُسٌ وَنُهىً
وَمَن يَجِد سَلسَلاً مِن حِكمَةٍ يَحُمِ

Lamulo lolemekezeka limeneli, lomwe mizimu ndi nzeru zayendayenda pamwamba pake, limakoka onse amene apeza kasupe woyenda wa nzeru kuti alilandire.

نورُ السَبيلِ يُساسُ العالِمونَ بِها
تَكَفَّلَت بِشَبابِ الدَهرِ وَالهَرَمِ

Ndi kuwala kotsogolera kwa njira yomwe maiko onse amalamuliridwa, atatenga udindo wa unyamata ndi ukalamba wa nthawi.

يَجري الزَمانُ وَأَحكامُ الزَمانِ عَلى
حُكمٍ لَها نافِذٍ في الخَلقِ مُرتَسِمِ

Nthawi ndi malamulo ake zimayenda mogwirizana ndi chiweruzo chake chofala, chomwe chalembedwa mosafafanizika pa chilengedwe chonse.

لَمّا اِعتَلَت دَولَةُ الإِسلامِ وَاِتَّسَعَت
مَشَت مَمالِكُهُ في نورِها التَمَمِ

Pamene boma la Chisilamu linakwera ndikukula, maufumu ake anapita patsogolo, ataviikidwa mu kuwala kwake kokwanira ndi kofalikira.

وَعَلَّمَت أُمَّةً بِالقَفرِ نازِلَةً
رَعيَ القَياصِرِ بَعدَ الشاءِ وَالنَعَمِ

Linaphunzitsa mtundu, womwe kale unkakhala m'chipululu, za kusamalira mafumu, ntchito yomwe anachita atatha kusamalira nkhosa ndi ngamila.

كَم شَيَّدَ المُصلِحونَ العامِلونَ بِها
في الشَرقِ وَالغَربِ مُلكاً باذِخَ العِظَمِ

Maufumu angati okongola, a ukulu waukulu, omwe osintha zinthu, akuchita motsatira mfundo zake, adakhazikitsa kum'mawa ndi kumadzulo!

لِلعِلمِ وَالعَدلِ وَالتَمدينِ ما عَزَموا
مِنَ الأُمورِ وَما شَدّوا مِنَ الحُزُمِ

Chifukwa cha chidziwitso, chilungamo, ndi chitukuko, adatsimikiza kuchita zinthu zazikulu ndipo adamanga malamba awo ndi kutsimikiza mtima kosagwedezeka.

سُرعانَ ما فَتَحوا الدُنيا لِمِلَّتِهِم
وَأَنهَلوا الناسَ مِن سَلسالِها الشَبِمِ

Mofulumira adatsegula dziko lapansi ku chikhulupiriro chawo, ndipo kuchokera ku kasupe wake wozizira, woyenda, adazimitsa ludzu la anthu onse.

ساروا عَلَيها هُداةَ الناسِ فَهيَ بِهِم
إِلى الفَلاحِ طَريقٌ واضِحُ العَظَمِ

Anayenda panjira imeneyi ngati otsogolera anthu, ndipo kudzera mu chitsogozo chawo, inakhala njira yodziwika bwino yopita ku chitukuko ndi kupambana.

لا يَهدِمُ الدَهرُ رُكناً شادَ عَدلَهُمُ
وَحائِطُ البَغيِ إِن تَلمَسهُ يَنهَدِمِ

Nthawi singathe kugwetsa mzati womangidwa ndi chilungamo chawo, koma khoma la nkhanza, ngati litakhudzidwa pang'ono, lidzagwa.

نالوا السَعادَةَ في الدارَينِ وَاِجتَمَعوا
عَلى عَميمٍ مِنَ الرُضوانِ مُقتَسَمِ

Adapeza chisangalalo m'dziko lino ndi m'tsogolo, akusonkhana pamodzi mu chisangalalo chaumulungu chofala ndi chogawana.

دَع عَنكَ روما وَآثينا وَما حَوَتا
كُلُّ اليَواقيتِ في بَغدادَ وَالتُوَمِ

Siyani Roma ndi Atene ndi zonse zomwe zinali nazo, pakuti miyala yamtengo wapatali yonse imapezeka ku Baghdad ndi Tuwam.

وَخَلِّ كِسرى وَإيواناً يَدِلُّ بِهِ
هَوىً عَلى أَثَرِ النيرانِ وَالأَيُمِ

Ndipo siyani Khosrow ndi iwan yake yayikulu, yomwe imangosonyeza chilakolako chakale cha zotsalira za moto ndi mafano.

وَاِترُك رَعمَسيسَ إِنَّ المُلكَ مَظهَرُهُ
في نَهضَةِ العَدلِ لا في نَهضَةِ الهَرَمِ

Ndipo siyani Ramesses, pakuti kuwonetseratu kwenikweni kwa ufumu kuli mu kutukuka kwa chilungamo, osati mu kumanga mapiramidi.

دارُ الشَرائِعِ روما كُلَّما ذُكِرَت
دارُ السَلامِ لَها أَلقَت يَدَ السَلَمِ

Nthawi zonse Roma, malo otchuka a malamulo, akatchulidwa, Dar al-Salam (Baghdad) imatambasulira dzanja la kugonjera mwamtendere.

ما ضارَعَتها بَياناً عِندَ مُلتَأَمٍ
وَلا حَكَتها قَضاءً عِندَ مُختَصَمِ

Roma sinayerekeze konse ndi Baghdad pa luso lolankhula pamsonkhano, kapena kutsanzira nzeru zake zachiweruzo pa nthawi zamakangano.

وَلا اِحتَوَت في طِرازٍ مِن قَياصِرِها
عَلى رَشيدٍ وَمَأمونٍ وَمُعتَصِمِ

Ndipo Roma, pakati pa mafumu ake, sinakhalepo ndi anthu ofanana ndi Rashid, Ma'mun, kapena Mu'tasim.

مَنِ الَّذينَ إِذا سارَت كَتائِبُهُم
تَصَرَّفوا بِحُدودِ الأَرضِ وَالتُخَمِ

Ndani amene magulu awo ankhondo, akamayenda, amalamulira malire a dziko lapansi ndi m'mphepete mwake?

وَيَجلِسونَ إِلى عِلمٍ وَمَعرِفَةٍ
فَلا يُدانَونَ في عَقلٍ وَلا فَهَمِ

Ndipo amakhala ndi nzeru ndi kumvetsa, kotero palibe amene angawayerekeze nawo pa luntha kapena kumvetsa.

يُطَأطِئُ العُلَماءُ الهامَ إِن نَبَسوا
مِن هَيبَةِ العِلمِ لا مِن هَيبَةِ الحُكُمِ

Akatswiri amagwada mitu yawo akamalankhula, chifukwa cha ulemu wa nzeru zawo, osati chifukwa cha ulemu wa ulamuliro wawo.

وَيُمطِرونَ فَما بِالأَرضِ مِن مَحَلٍ
وَلا بِمَن باتَ فَوقَ الأَرضِ مِن عُدُمِ

Ndipo amatsanulira madalitso, kotero palibe chilala padziko lapansi, kapena umphawi pakati pa iwo amene akukhala pamenepo.

خَلائِفُ اللَهِ جَلّوا عَن مُوازَنَةٍ
فَلا تَقيسَنَّ أَملاكَ الوَرى بِهِمِ

Iwo ndi Akhalifa a Mulungu, okwezeka kwambiri kuti asayerekezedwe, choncho musayese mafumu a anthu nawo.

مَن في البَرِيَّةِ كَالفاروقِ مَعدَلَةً
وَكَاِبنِ عَبدِ العَزيزِ الخاشِعِ الحَشِمِ

Ndani pakati pa zolengedwa ali ngati Al-Farooq pa chilungamo, ndi ngati Ibn Abd al-Aziz, wodzichepetsa ndi waulemu?

وَكَالإِمامِ إِذا ما فَضَّ مُزدَحِماً
بِمَدمَعٍ في مَآقي القَومِ مُزدَحِمِ

Ndipo ngati Imam, akamabalalitsa gulu la anthu ndi misozi yodzaza m'maso mwa anthu.

الزاخِرُ العَذبُ في عِلمٍ وَفي أَدَبٍ
وَالناصِرُ النَدبِ في حَربٍ وَفي سَلَمِ

Iye ndi wochuluka ndi wokoma mu nzeru ndi mabuku, ndiponso wothandiza wolemekezeka pa nkhondo ndi pa mtendere.

أَو كَاِبنِ عَفّانَ وَالقُرآنُ في يَدِهِ
يَحنو عَلَيهِ كَما تَحنو عَلى الفُطُمِ

Kapena ngati Ibn Affan, ndi Qur'an m'manja mwake, amauwerama ngati mmene munthu amaweramira ana oyamwitsidwa.

وَيَجمَعُ الآيَ تَرتيباً وَيَنظُمُها
عِقداً بِجيدِ اللَيالي غَيرَ مُنفَصِمِ

Ndipo amasonkhanitsa mavesi motsatira ndikuwakonza, ngati mkanda pakhosi pa usiku, wosaduka konse.

جُرحانِ في كَبِدِ الإِسلامِ ما اِلتَأَما
جُرحُ الشَهيدِ وَجُرحٌ بِالكِتابِ دَمي

Mabala awiri mu mtima wa Chisilamu sanachire: bala la wophedwa chifukwa cha chikhulupiriro ndi bala lomwe linatulutsa magazi m'Buku Loyera.

وَما بَلاءُ أَبي بَكرٍ بِمُتَّهَمٍ
بَعدَ الجَلائِلِ في الأَفعالِ وَالخِدَمِ

Ndipo mayesero a Abu Bakr sayenera kukayikira, pambuyo pa ntchito zake zazikulu ndi mautumiki ake.

بِالحَزمِ وَالعَزمِ حاطَ الدينَ في مِحَنٍ
أَضَلَّتِ الحُلمَ مِن كَهلٍ وَمُحتَلِمِ

Ndi kutsimikiza mtima ndi kulimba mtima, adateteza chikhulupiriro pakati pa mayesero omwe adasokoneza nzeru za okalamba ndi achinyamata.

وَحِدنَ بِالراشِدِ الفاروقِ عَن رُشدٍ
في المَوتِ وَهوَ يَقينٌ غَيرُ مُنبَهِمِ

Ndipo adapatutsa Al-Farooq wotsogozedwa bwino kuchoka pa chitsogozo chake chokhudza imfa, yomwe ndi chitsimikizo chosatsutsika.

يُجادِلُ القَومَ مُستَلّاً مُهَنَّدَهُ
في أَعظَمِ الرُسلِ قَدراً كَيفَ لَم يَدُمِ

Adatsutsana ndi anthu, atatulutsa lupanga lake la ku India, za mtumwi wamkulu kwambiri, akudabwa kuti bwanji sakanatha kupirira.

لا تَعذُلوهُ إِذا طافَ الذُهولُ بِهِ
ماتَ الحَبيبُ فَضَلَّ الصَبُّ عَن رَغَمِ

Musamudzudzule ngati chisokonezo chidamugonjetsa, chifukwa wokondedwa adamwalira, ndipo wokonda adasochera ngakhale kuti sanafune.

يا رَبِّ صَلِّ وَسَلِّم ما أَرَدتَ عَلى
نَزيلِ عَرشِكَ خَيرِ الرُسلِ كُلِّهِمِ

Inu Ambuye, perekani madalitso anu ndi mtendere monga momwe mukufunira pa wokhala pampando wanu waufumu, mtumwi wabwino kwambiri wa onse ﷺ.

مُحيِ اللَيالي صَلاةً لا يُقَطِّعُها
إِلّا بِدَمعٍ مِنَ الإِشفاقِ مُنسَجِمِ

Adatsitsimutsa usiku ndi pemphero, lomwe sanalisokoneze, kupatula ndi misozi yoyenda ya chifundo.

مُسَبِّحاً لَكَ جُنحَ اللَيلِ مُحتَمِلاً
ضُرّاً مِنَ السُهدِ أَو ضُرّاً مِنَ الوَرَمِ

Akukutamandani pakati pa usiku, akupirira zovuta za kusagona kapena zovuta za kutupa.

رَضِيَّةٌ نَفسُهُ لا تَشتَكي سَأَماً
وَما مَعَ الحُبِّ إِن أَخلَصتَ مِن سَأَمِ

Moyo wake unali wokhutira, osadandaula konse za kutopa, chifukwa ndi chikondi chenicheni, palibe kutopa.

وَصَلِّ رَبّي عَلى آلٍ لَهُ نُخَبٍ
جَعَلتَ فيهِم لِواءَ البَيتِ وَالحَرَمِ

Ndipo dalitsani, Ambuye wanga, banja lake losankhidwa, mwa iwo munayika mbendera ya Nyumba Yopatulika ndi Malo Ake Oyera.

بيضُ الوُجوهِ وَوَجهُ الدَهرِ ذو حَلَكٍ
شُمُّ الأُنوفِ وَأَنفُ الحادِثاتِ حَمى

Nkhope zawo zimawala pamene nkhope ya nthawi ili yakuda, ndipo iwo ndi olemekezeka ndi osagonja pamene mavuto akukalipa kwambiri.

وَأَهدِ خَيرَ صَلاةٍ مِنكَ أَربَعَةً
في الصَحبِ صُحبَتُهُم مَرعِيَّةُ الحُرَمِ

Ndipo perekani madalitso anu abwino kwambiri pa anayi pakati pa Anzake, amene ubwenzi wawo wopatulika umalemekezedwa kwambiri.

الراكِبينَ إِذا نادى النَبِيُّ بِهِم
ما هالَ مِن جَلَلٍ وَاِشتَدَّ مِن عَمَمِ

Iwo anali okwera pamahatchi amene anayankha kuitana kwa Mtumwi ﷺ pamene zoopsa zazikulu zinkawonekera ndipo masoka ambiri ankalimbikira.

الصابِرينَ وَنَفسُ الأَرضِ واجِفَةٌ
الضاحِكينَ إِلى الأَخطارِ وَالقُحَمِ

Iwo anali opirira, ngakhale pamene moyo wa dziko lapansi unkanjenjemera, ndipo anaseka pamaso pa zoopsa ndi mavuto.

يا رَبِّ هَبَّت شُعوبٌ مِن مَنِيَّتِها
وَاِستَيقَظَت أُمَمٌ مِن رَقدَةِ العَدَمِ

Inu Ambuye, anthu adadzuka ku imfa yawo, ndipo mitundu yaduka ku tulo ta kusakhalapo.

سَعدٌ وَنَحسٌ وَمُلكٌ أَنتَ مالِكُهُ
تُديلُ مِن نِعَمٍ فيهِ وَمِن نِقَمِ

Mwayi ndi tsoka, ndi ufumu umene Inu nokha muli nawo, momwe mumasinthasintha pakati pa madalitso ndi masoka.

رَأى قَضاؤُكَ فينا رَأيَ حِكمَتِهِ
أَكرِم بِوَجهِكَ مِن قاضٍ وَمُنتَقِمِ

Chigamulo chanu chokhudza ife chikuwonetsa chiweruzo cha nzeru zanu; nkhope yanu ndi yaulemerero bwanji ngati Woweruza ndi Wobwezera!

فَاِلطُف لِأَجلِ رَسولِ العالَمينَ بِنا
وَلا تَزِد قَومَهُ خَسفاً وَلا تُسِمِ

Choncho chifundo kwa ife chifukwa cha Mtumwi wa Ziko Lonse ﷺ, ndipo musawonjezere manyazi a anthu ake kapena kuwasindikiza ndi manyazi.

يا رَبِّ أَحسَنتَ بَدءَ المُسلِمينَ بِهِ
فَتَمِّمِ الفَضلَ وَاِمنَح حُسنَ مُختَتَمِ

Inu Ambuye, mudakwaniritsa chiyambi cha Asilamu kudzera mwa iye ﷺ, choncho kwaniritsani chisomo chanu ndipo apatseni mapeto abwino.