وُلِدَ الهُدى
نهج الهمزية في المولد النبوي — أمير الشعراء أحمد شوقي (ت 1351هـ / 1932م)
قصيدة أحمد شوقي في المولد النبوي الشريف، عارض بها همزية البوصيري، ومطلعها الخالد: «وُلد الهدى فالكائنات ضياء». من أكثر قصائد المديح حضورًا في الاحتفال بالمولد النبوي.
Wulida al-Huda — Ahmad Shawqi, Mfumu ya Ndakatulo
Ndakatulo ya Ahmad Shawqi, yolembedwa pa tsiku lobadwa la Mtumiki ﷺ wolemekezeka, ndi ntchito yabwino kwambiri yomwe imatsanzira Hamziyya ya Al-Busiri. Mzere wake woyamba wosafa, 'Chitsogozo chinabadwa, choncho chilengedwe chonse ndi kuwala,' umadziwika kwambiri. Ndakatuloyi ikukhalabe imodzi mwa ndakatulo zotchuka kwambiri komanso zomwe zimawerengedwa pafupipafupi pa chikondwerero cha kubadwa kwa Mtumiki ﷺ.
وُلِدَ الهُدى فَالكائِناتُ ضِياءُ
وَفَمُ الزَمانِ تَبَسُّمٌ وَثَناءُPamene Chitsogozo chinabadwa, zolengedwa zonse zinakhala kuwala, ndipo pakamwa pa nthawi penipeni panakhala kumwetulira ndi nyimbo yotamanda.
الروحُ وَالمَلَأُ المَلائِكُ حَولَهُ
لِلدينِ وَالدُنيا بِهِ بُشَراءُMzimu ndi gulu la angelo anamuzungulira, kubweretsa uthenga wabwino wa chikhulupiriro ndi dziko lapansi kudzera m'kubwera kwake ﷺ.
وَالعَرشُ يَزهو وَالحَظيرَةُ تَزدَهي
وَالمُنتَهى وَالسِدرَةُ العَصماءُMpando Wachifumu wa Mulungu ukuwala, Malo Oyera akuyambuka, ndipo Malire Apamwamba Kwambiri ndi Mtengo wake wa Lote Wokwera akukongoletsedwa ndi ulemerero.
وَحَديقَةُ الفُرقانِ ضاحِكَةُ الرُبا
بِالتُرجُمانِ شَذِيَّةٌ غَنّاءُMunda wa Chitsogozo (Qur'an) uli ndi zitunda zake zikumwetulira, wopangidwa wonunkhira bwino ndi wokoma mawu ndi Womasulira wake ﷺ.
وَالوَحيُ يَقطُرُ سَلسَلًا مِن سَلسَلٍ
وَاللَوحُ وَالقَلَمُ البَديعُ رُواءُChivumbulutso chikudontha ngati mtsinje woyera, woyenda bwino, kuzimitsa ludzu la Gome Losungidwa ndi Cholembera Chodabwitsa.
نُظِمَت أَسامي الرُسلِ فَهيَ صَحيفَةٌ
في اللَوحِ وَاسمُ مُحَمَّدٍ طُغَراءُMayina a Atumwi alembedwa ngati mpukutu pa Gome Losungidwa, ndipo dzina la Muhammad ﷺ lili ngati chizindikiro chake chachifumu chokongola.
اسمُ الجَلالَةِ في بَديعِ حُروفِهِ
أَلِفٌ هُنالِكَ وَاسمُ طَهَ الباءُDzina la Ulemerero, m'zilembo zake zodabwitsa, likupeza Alif wake kumeneko, pamene dzina Taha ﷺ likuimira Ba wake.
يا خَيرَ مَن جاءَ الوُجودَ تَحِيَّةً
مِن مُرسَلينَ إِلى الهُدى بِكَ جاؤواInu wabwino koposa onse amene anabwera padziko lapansi, landirani moni kuchokera kwa Atumwi amene, kudzera mwa inu, anabweretsa chitsogozo.
بَيتُ النَبِيّينَ الَّذي لا يَلتَقي
إِلّا الحَنائِفُ فيهِ وَالحُنَفاءُIyi ndi nyumba ya Aneneri, kumene palibe amene amasonkhana kupatula owongoka ndi okhulupirira Mulungu mmodzi oyera.
خَيرُ الأُبُوَّةِ حازَهُمْ لَكَ آدَمٌ
دونَ الأَنامِ وَأَحرَزَت حَوّاءُAdamu anakukonzerani inu mbadwo wapamwamba kwambiri wa ubaba kuposa anthu onse, ndipo Hava nayenso anapeza chimodzimodzi.
هُم أَدرَكوا عِزَّ النُبُوَّةِ وَانتَهَت
فيها إِلَيكَ العِزَّةُ القَعساءُIwo anagwira ulemerero wa uneneri, koma mwa inu, ulemerero wapamwamba ndi wokwerawo unafika pachimake chake chomaliza.
خُلِقَت لِبَيتِكَ وَهوَ مَخلوقٌ لَها
إِنَّ العَظائِمَ كُفؤُها العُظَماءُUlemerero uwu unalengedwera nyumba yanu, ndipo nyumba yanu inalengedwera uwu, pakuti ndithudi, zinthu zazikulu nthawi zonse zimayenera zazikulu.
بِكَ بَشَّرَ اللَهُ السَماءَ فَزُيِّنَت
وَتَضَوَّعَت مِسكًا بِكَ الغَبراءُKudzera mwa inu, Allah anapatsa uthenga wabwino kumwamba, kuwakongoletsa, ndipo kudzera mwa inu, fumbi lenileni la dziko lapansi linanunkhira bwino ngati miski.
وَبَدا مُحَيّاكَ الَّذي قَسَماتُهُ
حَقٌّ وَغُرَّتُهُ هُدىً وَحَياءُNdipo nkhope yanu ﷺ inaonekera, amene mawonekedwe ake ndi choonadi chenicheni, ndipo pamphumi pake powala pakuwala ndi chitsogozo ndi manyazi.
وَعَلَيهِ مِن نورِ النُبُوَّةِ رَونَقٌ
وَمِنَ الخَليلِ وَهَديِهِ سيماءُPa iye ﷺ pali ulemerero wochokera ku kuwala kwa uneneri, kunyamulanso chizindikiro chapadera cha Bwenzi (Ibrahim) ndi chitsogozo chake.
أَثنى المَسيحُ عَلَيهِ خَلفَ سَمائِهِ
وَتَهَلَّلَت وَاهتَزَّتِ العَذراءُMesiya anamutamanda iye ﷺ kuchokera kumwamba kwake, ndipo Namwali (Mariam) anakondwera ndi kunjenjemera ndi mantha a ulemu.
يَومٌ يَتيهُ عَلى الزَمانِ صَباحُهُ
وَمَساؤُهُ بِمُحَمَّدٍ وَضّاءُNdi tsiku limene m'mawa wake umadzitama kuposa nthawi zonse, ndipo madzulo ake amapangidwa owala ndi Muhammad ﷺ.
الحَقُّ عالي الرُكنِ فيهِ مُظَفَّرٌ
في المُلكِ لا يَعلو عَلَيهِ لِواءُPa tsiku lino, Choonadi, ndi mzati wake wokwera, chigonjetsa, ndipo mu ufumu wake, palibe mbendera imene idzakwera pamwamba pake.
ذُعِرَت عُروشُ الظالِمينَ فَزُلزِلَت
وَعَلَت عَلى تيجانِهِم أَصداءُMipando yachifumu ya opondereza inagwidwa ndi mantha ndi kugwedezeka, ndipo mawu a kugwa kwawo anakwera pamwamba pa akorona awo.
وَالنارُ خاوِيَةُ الجَوانِبِ حَولَهُمْ
خَمَدَت ذَوائِبُها وَغاضَ الماءُNdipo moto, wopanda kanthu mbali zonse kuwazungulira, unaona malawi ake akuzima, pamene madzi anabwerera.
وَالآيُ تَترى وَالخَوارِقُ جَمَّةٌ
جِبريلُ رَوّاحٌ بِها غَدّاءُZizindikiro zinatsatizana ndipo zozizwitsa zinali zambiri, Gabrieli akuzibweretsa m'mawa ndi madzulo.
نِعمَ اليَتيمُ بَدَت مَخايِلُ فَضلِهِ
وَاليُتمُ رِزقٌ بَعضُهُ وَذَكاءُMwana wamasiye wabwino kwambiri, amene zizindikiro za ubwino wake zinali zoonekera, pakuti umasiye wokha ndi dalitso, mbali ina ndi mphatso ya Mulungu ndipo mbali ina ndi gwero la nzeru zakuthwa.
في المَهدِ يُستَسقى الحَيا بِرَجائِهِ
وَبِقَصدِهِ تُستَدفَعُ البَأساءُNgakhale ali m'chiguduli, mvula inafunidwa kudzera m'chiyembekezo mwa iye, ndipo ndi cholinga chake, mavuto onse anakanidwa.
بِسِوى الأَمانَةِ في الصِبا وَالصِدقِ لَم
يَعرِفهُ أَهلُ الصِدقِ وَالأُمَناءُAnthu a choonadi ndi odalirika anamudziwa ali mwana kokha ndi kuwona mtima kwake ndi kunena zoona kosasunthika.
يا مَن لَهُ الأَخلاقُ ما تَهوى العُلا
مِنها وَما يَتَعَشَّقُ الكُبَراءُInu, amene makhalidwe anu ali motero kuti ulemu wokha umalakalaka iwo, ndipo akuluakulu amakopeka nawo.
لَو لَم تُقِم دينًا لَقامَت وَحدَها
دينًا تُضيءُ بِنورِهِ الآناءُMukanapanda kukhazikitsa chipembedzo, makhalidwe amenewa akanayima okha ngati chikhulupiriro, kuunikira nthawi zonse ndi kuwala kwawo kowala.
زانَتكَ في الخُلُقِ العَظيمِ شَمائِلٌ
يُغرى بِهِنَّ وَيولَعُ الكُرَماءُM'makhalidwe anu abwino kwambiri, munakongoletsedwa ndi mikhalidwe yabwino imene imakopa ndi kugwira miyoyo yonse yopatsa.
أَمّا الجَمالُ فَأَنتَ شَمسُ سَمائِهِ
وَمَلاحَةُ الصِدّيقِ مِنكَ أَياءُPonena za kukongola, inu ndinu dzuwa lenileni la thambo lake, ndipo kukongola kwa wonena zoona kwambiri ndi chithunzi chabe chochokera kwa inu.
وَالحُسنُ مِن كَرَمِ الوُجوهِ وَخَيرُهُ
ما أوتِيَ القُوّادُ وَالزُعَماءُKukongola kwenikweni kumachokera ku ulemu wa nkhope, ndipo kuonekera kwake kwabwino kwambiri ndi kumene kumapatsidwa atsogoleri ndi akuluakulu.
فَإِذا سَخَوتَ بَلَغتَ بِالجودِ المَدى
وَفَعَلتَ ما لا تَفعَلُ الأَنواءُMukakhala opatsa, kuwolowa manja kwanu kunafika pachimake, kuchita zimene ngakhale mitambo yamvula yochuluka kwambiri singathe.
وَإِذا عَفَوتَ فَقادِرًا وَمُقَدَّرًا
لا يَستَهينُ بِعَفوِكَ الجُهَلاءُMukakhululukira, munachita ndi mphamvu ndi ulemu waukulu, moti ngakhale osadziwa sanayerekeze kunyoza chikhululukiro chanu.
وَإِذا رَحِمتَ فَأَنتَ أُمٌّ أَو أَبٌ
هَذانِ في الدُنيا هُما الرُحَماءُMukachita chifundo, munali ngati mayi kapena abambo, pakuti awiriwa ndi anthu achifundo kwambiri padziko lapansi.
وَإِذا غَضِبتَ فَإِنَّما هِيَ غَضبَةٌ
في الحَقِّ لا ضِغنٌ وَلا بَغضاءُMukakwiya, kunali kokha chifukwa cha choonadi, kopanda chidani chilichonse kapena udani.
وَإِذا رَضيتَ فَذاكَ في مَرضاتِهِ
وَرِضا الكَثيرِ تَحَلُّمٌ وَرِياءُMukakondwera, kunali nthawi zonse mogwirizana ndi chifuniro Chake cha Mulungu, mosiyana ndi kukhutira kwa ambiri, kumene nthawi zambiri kumakhala chinyengo ndi chinyengo chabe.
وَإِذا خَطَبتَ فَلِلمَنابِرِ هِزَّةٌ
تَعرو النَدِيَّ وَلِلقُلوبِ بُكاءُMukalankhula ulaliki, mipando yolalikira ikananjenjemera, kugwedezeka kukanagwira msonkhano, ndipo mitima ikanalira.
وَإِذا قَضَيتَ فَلا ارتِيابَ كَأَنَّما
جاءَ الخُصومَ مِنَ السَماءِ قَضاءُMukaweruza, panalibe malo okayikira, ngati kuti chigamulo chinatsikira pa otsutsana mwachindunji kuchokera kumwamba.
وَإِذا حَمَيتَ الماءَ لَم يورَد وَلَو
أَنَّ القَياصِرَ وَالمُلوكَ ظِماءُMukateteza madzi, palibe amene akanayerekeza kuwayandikira, ngakhale mafumu ndi olamulira akanakhala ndi ludzu lalikulu.
وَإِذا أَجَرتَ فَأَنتَ بَيتُ اللهِ لَم
يَدخُل عَلَيهِ المُستَجيرَ عَداءُMukapereka chitetezo, munali ngati Nyumba ya Mulungu yeniyeni, kumene palibe udani umene ukanatha kufika kwa wofunafuna chitetezo mkati mwa malire ake.
وَإِذا مَلَكتَ النَفسَ قُمتَ بِبِرِّها
وَلَوَ اَنَّ ما مَلَكَت يَداكَ الشاءُMukakhala ndi moyo, mukanauchitira mokoma mtima kwambiri, ngakhale zimene manja anu anali nazo zikanakhala nkhosa zongopeka.
وَإِذا بَنَيتَ فَخَيرُ زَوجٍ عِشرَةً
وَإِذا ابتَنَيتَ فَدونَكَ الآباءُMukamanga banja, munali mnzanu wabwino kwambiri ngati mwamuna, ndipo mukakhazikitsa cholowa, makolo onse anayima pansi pa ntchito yanu yayikulu.
وَإِذا صَحِبتَ رَأى الوَفاءَ مُجَسَّمًا
في بُردِكَ الأَصحابُ وَالخُلَطاءُPamene munali ndi anzanu, iwo ankaona kukhulupirika kuli ngati munthu weniweni, ngakhale mu chovala chanu.
وَإِذا أَخَذتَ العَهدَ أَو أَعطَيتَهُ
فَجَميعُ عَهدِكَ ذِمَّةٌ وَوَفاءُKaya munapangana pangano kapena kupereka, mapangano anu onse anali chikhulupiriro choyera ndi kukhulupirika.
وَإِذا مَشَيتَ إِلى العِدا فَغَضَنفَرٌ
وَإِذا جَرَيتَ فَإِنَّكَ النَكباءُPamene munapita kunkhondo kwa adani, munali ngati mkango, ndipo pamene munawukira, munali ngati mphepo yamkuntho yowononga.
وَتَمُدُّ حِلمَكَ لِلسَفيهِ مُدارِيًا
حَتّى يَضيقَ بِعَرضِكَ السُفَهاءُMunapereka kuleza mtima kwanu kwa opusa ndi nzeru zanu zofatsa, mpaka opusawo analephera ndi kukoma mtima kwanu kwakukulu.
في كُلِّ نَفسٍ مِن سُطاكَ مَهابَةٌ
وَلِكُلِّ نَفسٍ في نَداكَ رَجاءُMu moyo uliwonse munali mantha oopa ulemerero wanu, ndipo mu moyo uliwonse munali chiyembekezo cha kuwolowa manja kwanu.
وَالرَأيُ لَم يُنضَ المُهَنَّدُ دونَهُ
كَالسَيفِ لَم تَضرِب بِهِ الآراءُLupanga lakuthwa silinkatulutsidwa popanda chiweruzo chanu, chifukwa malingaliro sakhala ndi mphamvu yoteroyo.
يا أَيُّها الأُمِيُّ حَسبُكَ رُتبَةً
في العِلمِ أَن دانَت بِكَ العُلَماءُInu osaphunzira, ndikokwanira pa udindo wanu wa nzeru kuti akatswiri onse anagonjera nzeru zanu.
الذِكرُ آيَةُ رَبِّكَ الكُبرى الَّتي
فيها لِباغي المُعجِزاتِ غَناءُQur'an ndi chizindikiro chachikulu cha Ambuye wanu, momwe muli chokwanira kwa iwo amene akufunafuna zozizwitsa.
صَدرُ البَيانِ لَهُ إِذا التَقَتِ اللُغى
وَتَقَدَّمَ البُلَغاءُ وَالفُصَحاءُIye anali patsogolo pa kulankhula bwino pamene zinenero zinkakumana ndipo olankhula bwino kwambiri anatuluka.
نُسِخَت بِهِ التَوراةُ وَهيَ وَضيئَةٌ
وَتَخَلَّفَ الإِنجيلُ وَهوَ ذُكاءُTorah, ngakhale inali yowala, inathetsedwa ndi iyo, ndipo Uthenga Wabwino, ngakhale unali wonyezimira, unaloledwa.
لَمّا تَمَشّى في الحِجازِ حَكيمُهُ
فُضَّت عُكاظُ بِهِ وَقامَ حِراءُPamene nzeru zake zinafalikira ku Hijaz, Ukaz inathetsedwa ndi izo, ndipo Hira inakwera pamwamba.
أَزرى بِمَنطِقِ أَهلِهِ وَبَيانِهِمْ
وَحيٌ يُقَصِّرُ دونَهُ البُلَغاءُChivumbulutso, chomwe olankhula bwino kwambiri amalephera, chinachepetsa nzeru ndi kulankhula kwa anthu ake.
حَسَدوا فَقالوا شاعِرٌ أَو ساحِرٌ
وَمِنَ الحَسودِ يَكونُ الاستِهزاءُAnachita nsanje, choncho anati, "Ndi ndakatulo kapena wamatsenga," chifukwa chipongwe chimachokera kwa anthu ansanje.
قَد نالَ بِالهادي الكَريمِ وَبِالهُدى
ما لَم تَنَل مِن سُؤدُدٍ سيناءُKudzera mwa mtsogoleri wolemekezeka ﷺ ndi chitsogozo cha Mulungu, inapeza ulemerero umene Sinai sanaupeze.
أَمسى كَأَنَّكَ مِن جَلالِكَ أُمَّةٌ
وَكَأَنَّهُ مِن أُنسِهِ بَيداءُMunakhala, chifukwa cha ulemerero wanu, ngati mtundu wonse, ndipo dziko lapansi, chifukwa cha kudziwana nanu, linakhala ngati chipululu chotseguka.
يوحى إِلَيكَ الفَوزُ في ظُلُماتِهِ
مُتَتابِعًا تُجلى بِهِ الظَلماءُChigonjetso chinavumbulutsidwa kwa inu pakati pa mdima wake, chikubwera motsatizana, chomwe mdima wonse unachotsedwa.
دينٌ يُشَيَّدُ آيَةً في آيَةٍ
لَبِناتُهُ السوراتُ وَالأَدواءُChipembedzo chikupangidwa, chizindikiro pa chizindikiro, ndi njerwa zake zikukhala masura (machaputala a Qur'an) ndi mankhwala.
الحَقُّ فيهِ هُوَ الأَساسُ وَكَيفَ لا
وَاللهُ جَلَّ جَلالُهُ البَنّاءُChowonadi ndi maziko ake, ndipo zingatheke bwanji kuti zisakhale choncho, pamene Allah, wolemekezeka ulemerero wake, ndiye Womanga?
أَمّا حَديثُكَ في العُقولِ فَمَشرَعٌ
وَالعِلمُ وَالحِكَمُ الغَوالي الماءُPonena za nkhani zanu m'maganizo, ndi malo omwera madzi, ndipo nzeru ndi luntha lofunika kwambiri ndi madzi ake osayerekezaka.
هُوَ صِبغَةُ الفُرقانِ نَفحَةُ قُدسِهِ
وَالسينُ مِن سَوراتِهِ وَالراءُNdiwo maziko a Al-Furqan (Qur'an), mpweya wa chiyero chake, ngakhale 'Seen' ndi 'Ra' zikuchokera m'machaputala ake oyera.
جَرَتِ الفَصاحَةُ مِن يَنابيعَ النُهى
مِن دَوحِهِ وَتَفَجَّرَ الإِنشاءُKuchokera ku chiyambi chake cholemekezeka, kulankhula bwino kunatuluka m'mitsinje ya nzeru, ndipo zolemba zinatulukira.
في بَحرِهِ لِلسابِحينَ بِهِ عَلى
أَدَبِ الحَياةِ وَعِلمِها إِرساءُMu nyanja yake yayikulu, kwa iwo amene akuyenda m'madzi ake akuya, muli choyimika chokhazikika pa makhalidwe ndi nzeru za moyo.
أَتَتِ الدُهورُ عَلى سُلافَتِهِ وَلَم
تَفنَ السُلافُ وَلا سَلا النُدَماءُZaka zambiri zadutsa pa chinthu chake chabwino kwambiri, komabe chinthucho sichinathe, ndiponso anzake sanatopepo.
بِكَ يا ابنَ عَبدِ اللهِ قامَت سَمحَةٌ
بِالحَقِّ مِن مَلَلِ الهُدى غَرّاءُKudzera mwa inu, O mwana wa Abdullah ﷺ, njira yolekerera ndi yowala, yozikidwa pa chowonadi, inatuluka kuchokera ku kutopa kwa chitsogozo.
بُنِيَت عَلى التَوحيدِ وَهيَ حَقيقَةٌ
نادى بِها سُقراطُ وَالقُدَماءُInamangidwa pa mfundo ya Mulungu mmodzi, chowonadi chomwe Socrates ndi akale adachilengezanso.
وَجَدَ الزُعافَ مِنَ السُمومِ لِأَجلِها
كَالشَهدِ ثُمَّ تَتابَعَ الشُهَداءُChifukwa cha icho, anapeza poizoni woopsa kwambiri kukhala wokoma ngati uchi, ndipo kenako ofera chikhulupiriro anatsatizana.
وَمَشى عَلى وَجهِ الزَمانِ بِنورِها
كُهّانُ وادي النيلِ وَالعُرَفاءُNdi kuwala kwake, ansembe a ku Chigwa cha Nile ndi odziwa zinthu anayenda pa nkhope ya nthawi.
إيزيسُ ذاتُ المُلكِ حينَ تَوَحَّدَت
أَخَذَت قِوامَ أُمورِها الأَشياءُPamene Isis, mfumukazi, anavomereza Mulungu mmodzi, zinthu zake zonse zinapeza dongosolo lake loyenera.
لَمّا دَعَوتَ الناسَ لَبّى عاقِلٌ
وَأَصَمَّ مِنكَ الجاهِلينَ نِداءُPamene munaitana anthu, anzeru anayankha, komabe kuitana kwanu kunagonjetsa osadziwa.
أَبَوا الخُروجَ إِلَيكَ مِن أَوهامِهِمْ
وَالناسُ في أَوهامِهِمْ سُجَناءُAnakana kutuluka m'malingaliro awo onyenga kuti akagwirizane nanu, chifukwa anthu nthawi zambiri amakhala akaidi m'malingaliro awo onyenga.
وَمِنَ العُقولِ جَداوِلٌ وَجَلامِدٌ
وَمِنَ النُفوسِ حَرائِرٌ وَإِماءُPakati pa maganizo, pali mitsinje yoyenda ndi miyala yolimba, ndipo pakati pa miyoyo, pali omasuka ndi akapolo.
داءُ الجَماعَةِ مِن أَرِسطاليسَ لَم
يوصَف لَهُ حَتّى أَتَيتَ دَواءُMatenda a anthu, omwe analipo kuyambira nthawi ya Aristotle, analibe mankhwala oikidwiratu mpaka inu ﷺ munafika.
فَرَسَمتَ بَعدَكَ لِلعِبادِ حُكومَةً
لا سوقَةٌ فيها وَلا أُمَراءُChoncho, inu ﷺ munalongosolera anthu boma lomwe lingakutsatireni, lomwe mulibe anthu wamba kapena akalonga olamulira m'njira yachikhalidwe.
اللهُ فَوقَ الخَلقِ فيها وَحدَهُ
وَالناسُ تَحتَ لِوائِها أَكفاءُMu boma ili, Mulungu yekha ndiye wapamwamba pa zolengedwa zonse, ndipo anthu onse pansi pa mbendera yake ndi ofanana.
وَالدينُ يُسرٌ وَالخِلافَةُ بَيعَةٌ
وَالأَمرُ شورى وَالحُقوقُ قَضاءُNdipo chipembedzo ndi chosavuta, ukhalifa ndi pangano la kukhulupirika, ulamuliro ndi mwa kukambirana, ndipo ufulu umatsimikiziridwa ndi chilungamo.
الإِشتِراكِيّونَ أَنتَ إِمامُهُمْ
لَولا دَعاوي القَومِ وَالغُلَواءُInu ﷺ ndinu mtsogoleri weniweni wa asocialist, ngati sikunali chifukwa cha zonena zokokomeza ndi misala ya anthu ena.
داوَيتَ مُتَّئِدًا وَداوَوا ظَفرَةً
وَأَخَفُّ مِن بَعضِ الدَواءِ الداءُInu ﷺ munachiritsa ndi kuleza mtima ndi kulingalira, pamene ena anafuna kuchiritsa mwachangu, ndipo ndithudi, nthawi zina matendawo amakhala opepuka kuposa mankhwala ena omwe akufunsidwa.
الحَربُ في حَقٍّ لَدَيكَ شَريعَةٌ
وَمِنَ السُمومِ الناقِعاتِ دَواءُKwa inu ﷺ, nkhondo yoyenera ndi lamulo la Mulungu, ndipo ikhoza kukhala mankhwala ochokera ku poizoni woopsa kwambiri.
وَالبِرُّ عِندَكَ ذِمَّةٌ وَفَريضَةٌ
لا مِنَّةٌ مَمنونَةٌ وَجَباءُNdipo chilungamo, m'malingaliro anu ﷺ, ndi chikhulupiriro choyera ndi udindo, osati kukoma mtima koyenera kudzitamandira kapena msonkho wamba woti ukhometsedwe.
جاءَت فَوَحَّدَتِ الزَكاةُ سَبيلَهُ
حَتّى التَقى الكُرَماءُ وَالبُخَلاءُInabwera, ndipo Zakat inagwirizanitsa njira yake, kubweretsa pamodzi ngakhale owolowa manja ndi osawolowa manja.
أَنصَفَت أَهلَ الفَقرِ مِن أَهلِ الغِنى
فَالكُلُّ في حَقِّ الحَياةِ سَواءُMunabweretsa chilungamo kwa osauka motsutsana ndi olemera, pakuti onse ndi ofanana pa ufulu wokhala ndi moyo.
فَلَوَ اَنَّ إِنسانًا تَخَيَّرَ مِلَّةً
ما اختارَ إِلّا دينَكَ الفُقَراءُNgati munthu akanasankha chipembedzo, osauka sakanasankha china koma chipembedzo chanu ﷺ.
يا أيُّها المُسرى بِهِ شَرَفًا إِلى
ما لا تَنالُ الشَمسُ وَالجَوزاءُInu ﷺ amene munayendetsedwa mwaulemu kupita kumalo okwera kwambiri kuposa kufika kwa dzuwa ndi nyenyezi za Gemini.
يَتَساءَلونَ وَأَنتَ أَطهَرُ هَيكَلٍ
بِالروحِ أَم بِالهَيكَلِ الإِسراءُAmakayikira ngati Ulendo wa Usiku unali ndi mzimu kapena ndi thupi, pomwe inu ﷺ ndinu woyera kwambiri.
بِهِما سَمَوتَ مُطَهَّرَينِ كِلاهُما
نورٌ وَرَيحانِيَّةٌ وَبَهاءُNdi zonse ziwiri, inu ﷺ munakwera, zonse zoyera, mukuimira kuwala, kununkhira bwino, ndi ulemerero.
فَضلٌ عَلَيكَ لِذي الجَلالِ وَمِنَّةٌ
وَاللهُ يَفعَلُ ما يَرى وَيَشاءُNdi chisomo ndi kukomera mtima pa inu ﷺ kuchokera kwa Ambuye Wamphamvuyonse, pakuti Allah amachita zomwe Iye akuona kuti ndi zoyenera ndi zomwe akufuna.
تَغشى الغُيوبَ مِنَ العَوالِمِ كُلَّما
طُوِيَت سَماءٌ قُلِّدَتكَ سَماءُInu ﷺ munayenda m'malo osawoneka a zolengedwa, ndipo kumwamba kulikonse kukapindidwa, kumwamba kwina kunakukongoletsani.
في كُلِّ مِنطَقَةٍ حَواشي نورُها
نونٌ وَأَنتَ النُقطَةُ الزَهراءُM'dera lililonse, malire ake owala ndi "Nun," ndipo inu ﷺ ndinu kadontho kowala.
أَنتَ الجَمالُ بِها وَأَنتَ المُجتَلى
وَالكَفُّ وَالمِرآةُ وَالحَسناءُInu ﷺ ndinu kukongola mkati mwake, amene anavumbulutsidwa, dzanja, galasi, ndi wokongola.
اللهُ هَيَّأَ مِن حَظيرَةِ قُدسِهِ
نَزُلًا لِذاتِكَ لَم يَجُزهُ عَلاءُAllah anakonza kuchokera kumalo Ake oyera malo okhala chifukwa cha inu ﷺ, amene kukwezeka kwake palibe amene anaposa.
العَرشُ تَحتَكَ سُدَّةً وَقَوائِمًا
وَمَناكِبُ الروحِ الأَمينِ وِطاءُMpando Wachifumu unali pansi panu ﷺ ngati mpando ndi mizati yake, ndipo mapewa a Mzimu Wodalirika (Jibril) anatumikira ngati chofunda.
وَالرُسلُ دونَ العَرشِ لَم يُؤذَن لَهُمْ
حاشا لِغَيرِكَ مَوعِدٌ وَلِقاءُNdipo atumwi omwe anali pansi pa Mpando Wachifumu sanaloledwe, pakuti palibe wina koma inu ﷺ amene munali ndi mwayi wotero wochita msonkhano.
الخَيلُ تَأبى غَيرَ أَحمَدَ حامِيًا
وَبِها إِذا ذُكِرَ اسمُهُ خُيَلاءُAkavalo amakana woteteza wina aliyense koma Ahmad ﷺ, ndipo amadzaza ndi kunyada dzina lake likatchulidwa.
شَيخُ الفَوارِسِ يَعلَمونَ مَكانَهُ
إِن هَيَّجَت آسادَها الهَيجاءُIye ﷺ ndiye mbuye wa ankhondo; amadziwa malo ake pamene nkhondo ikadzutsa mikango yake.
وَإِذا تَصَدّى لِلظُبا فَمُهَنَّدٌ
أَو لِلرِماحِ فَصَعدَةٌ سَمراءُNdipo ngati iye ﷺ akukumana ndi malupanga, iye ndi lupanga la ku India, kapena ngati akukumana ndi mikondo, iye ndi mkondo wamtengo wakuda.
وَإِذا رَمى عَن قَوسِهِ فَيَمينُهُ
قَدَرٌ وَما تُرمى اليَمينُ قَضاءُNdipo ngati iye ﷺ akuponya kuchokera pa uta wake, dzanja lake lamanja ndi tsogolo, ndipo zomwe dzanja lake lamanja limaponya ndi lamulo la Mulungu.
مِن كُلِّ داعي الحَقِّ هِمَّةُ سَيفِهِ
فَلِسَيفِهِ في الراسِياتِ مَضاءُKuchokera kwa aliyense woitanira ku choonadi kumabwera kutsimikiza kwa lupanga lake ﷺ, pakuti lupanga lake limalowa ngakhale m'zinthu zolimba kwambiri.
ساقي الجَريحِ وَمُطعِمُ الأَسرى وَمَن
أَمِنَت سَنابِكَ خَيلِهِ الأَشلاءُIye ﷺ ndiye amene amapatsa zakumwa ovulala, amadyetsa akaidi, ndipo ziboda za kavalo wake zinasiya matupi obalalika.
إِنَّ الشَجاعَةَ في الرِجالِ غَلاظَةٌ
ما لَم تَزِنها رَأفَةٌ وَسَخاءُNdithudi, kulimba mtima kwa amuna ndi nkhanza pokhapokha ngati kuli kofewa ndi chifundo ndi kuwolowa manja.
وَالحَربُ مِن شَرَفِ الشُعوبِ فَإِن بَغَوا
فَالمَجدُ مِمّا يَدَّعونَ بَراءُNdipo nkhondo ili mwa ulemu wa mitundu, koma ngati iwo aphwanya malamulo, ndiye kuti ulemerero ndi wosalakwa pa zomwe amati.
وَالحَربُ يَبعَثُها القَوِيُّ تَجَبُّرًا
وَيَنوءُ تَحتَ بَلائِها الضُعَفاءُNkhondo imayatsidwa ndi amphamvu m'kunyada kwawo, pamene ofooka akubuwula pansi pa masoka ake.
كَم مِن غُزاةٍ لِلرَسولِ كَريمَةٍ
فيها رِضىً لِلحَقِّ أَو إِعلاءُNkhondo zingati zabwino zomwe Mtumiki ﷺ anachita, momwe munali kukhutira kwa choonadi kapena kukwezedwa kwake.
كانَت لِجُندِ اللهِ فيها شِدَّةٌ
في إِثرِها لِلعالَمينَ رَخاءُM'nkhondo zimenezo, asilikali a Mulungu anakumana ndi zovuta, koma pambuyo pawo panabwera mpumulo kwa zolengedwa zonse.
ضَرَبوا الضَلالَةَ ضَربَةٌ ذَهَبَت بِها
فَعَلى الجَهالَةِ وَالضَلالِ عَفاءُAnamenya zolakwa ndi nkhonya yomwe inazichotsa, choncho pa umbuli ndi kusokera kukhale chiwonongeko chotheratu.
دَعَموا عَلى الحَربِ السَلامَ وَطالَما
حَقَنَت دِماءً في الزَمانِ دِماءُAnakhazikitsa mtendere pa nkhondo, ndipo kwa nthawi yayitali, magazi anali kukhetsa magazi nthawi zonse.
الحَقُّ عِرضُ اللهِ كلُّ أَبِيَّةٍ
بَينَ النُفوسِ حِمىً لَهُ وَوِقارُChoonadi ndi ulemu wa Mulungu, ndipo mzimu uliwonse wolemekezeka pakati pa anthu ndi woteteza ndi wolemekeza icho.
هَل كانَ حَولَ مُحَمَّدٍ مِن قَومِهِ
إِلا صَبِيٌّ واحِدٌ وَنِساءُKodi panali pafupi ndi Muhammad ﷺ kuchokera kwa anthu ake china chilichonse koma mnyamata mmodzi ndi akazi?
فَدَعا فَلَبّى في القَبائِلِ عُصبَةٌ
مُستَضعَفونَ قَلائِلٌ أَنضاءُChoncho anaitana, ndipo gulu la mafuko linayankha, anali ofooka, ochepa, ndi otopa.
رَدّوا بِبَأسِ العَزمِ عَنهُ مِنَ الأَذى
ما لا تَرُدُّ الصَخرَةُ الصَمّاءُNdi kutsimikiza kwawo kolimba, anamuteteza ﷺ ku zovulaza zomwe ngakhale thanthwe lolimba silikanatha kuteteza.
وَالحَقُّ وَالإيمانُ إِن صُبّا عَلى
بُردٍ فَفيهِ كَتيبَةٌ خَرساءُNdipo ngati choonadi ndi chikhulupiriro zikanatsanuliridwa pa chovala, chikanakhala ndi gulu lankhondo losalankhula.
نَسَفوا بِناءَ الشِركِ فَهوَ خَرائِبٌ
وَاستَأصَلوا الأَصنامَ فَهيَ هَباءُAnagwetsa nyumba ya kupembedza mafano, choncho ili mabwinja, ndipo anazula mafano, choncho ndi fumbi chabe.
يَمشونَ تُغضي الأَرضُ مِنهُمْ هَيبَةً
وَبِهِمْ حِيالَ نَعيمِها إِغضاءُAnayenda, ndipo dziko lapansi linatsitsa maso ake powaopa, ndipo iwo, nawonso, anapatutsa maso awo ku zinthu zake zapamwamba.
حَتّى إِذا فُتِحَت لَهُمْ أَطرافُها
لَم يُطغِهِمْ تَرَفٌ وَلا نَعماءُNgakhale pamene malekezero ake anatsegulidwa kwa iwo, ngakhale kuwononga kapena zosangalatsa sizinawapangitse kukhala odzikuza.
يا مَن لَهُ عِزُّ الشَفاعَةِ وَحدَهُ
وَهوَ المُنَزَّهُ ما لَهُ شُفَعاءُInu amene nokha muli ndi ulemerero wa chipembedzero, pomwe Iye (Mulungu) ndi woposa, wosafuna oyimira.
عَرشُ القِيامَةِ أَنتَ تَحتَ لِوائِهِ
وَالحَوضُ أَنتَ حِيالَهُ السَقاءُPa Mpando Wachifumu wa Kuuka, inu ﷺ mudzakhala pansi pa mbendera yake, ndipo pa Dziwe (Kawthar), inu ﷺ mudzakhala amene amapatsa zakumwa.
تَروي وَتَسقي الصالِحينَ ثَوابَهُمْ
وَالصالِحاتُ ذَخائِرٌ وَجَزاءُInu ﷺ mudzakhutitsa ndi kupatsa zakumwa olungama mphotho yawo, pakuti ntchito zabwino ndi chuma ndi malipiro.
أَلِمِثلِ هَذا ذُقتَ في الدُنيا الطَوى
وَانشَقَّ مِن خَلَقٍ عَلَيكَ رِداءُKodi chinali chifukwa cha tsogolo lotere kuti inu ﷺ munamva njala m'dziko lino, ndipo chovala chosweka chinang'ambika pa inu?
لي في مَديحِكَ يا رَسولُ عَرائِسٌ
تُيِّمنَ فيكَ وَشاقَهُنَّ جَلاءُNdili ndi matamando anu, O Mtumiki ﷺ, akazi okwatirana (ndakatulo) omwe akukopeka ndi inu ndipo akulakalaka kuwululidwa kwawo.
هُنَّ الحِسانُ فَإِن قَبِلتَ تَكَرُّمًا
فَمُهورُهُنَّ شَفاعَةٌ حَسناءُIwo ndi okongola, choncho ngati inu ﷺ muwavomereza mwachisomo, mphatso yawo yaukwati idzakhala chipembedzero chokongola.
أَنتَ الَّذي نَظَمَ البَرِيَّةَ دينُهُ
ماذا يَقولُ وَيَنظُمُ الشُعَراءُInu ﷺ ndinu amene chipembedzo chanu chinakonza zolengedwa zonse; kodi ndakatulo zingati chiyani kapena kulemba chiyani?
المُصلِحونَ أَصابِعٌ جُمِعَت يَدًا
هِيَ أَنتَ بَل أَنتَ اليَدُ البَيضاءُOkonzanso zinthu ali ngati zala zosonkhanitsidwa kukhala dzanja limodzi. Dzanja limenelo ndi inu, koma inu ndinu dzanja lodabwitsa, lopatsa mowolowa manja.
ما جِئتُ بابَكَ مادِحًا بَل داعِيًا
وَمِنَ المَديحِ تَضَرُّعٌ وَدُعاءُSindinabwere pakhomo panu kudzangotamanda, koma kudzapempha, pakuti kuchokera ku matamando kumabwera mapemphero odzichepetsa ndi kupempha.
أَدعوكَ عَن قَومي الضِعافِ لِأَزمَةٍ
في مِثلِها يُلقى عَلَيكَ رَجاءُNdikukupemphani ﷺ m'malo mwa anthu anga ofooka, chifukwa cha vuto lalikulu lomwe chiyembekezo, m'mavuto oterewa, chimayikidwa pa inu nokha.
أَدرى رَسولُ اللهِ أَنَّ نُفوسَهُمْ
رَكِبَت هَواها وَالقُلوبُ هَواءُMtumiki wa Allah ﷺ akudziwa bwino kuti miyoyo yawo yatsatira zilakolako zawo, ndipo mitima yawo ndi yopanda kanthu, yosavuta kusinthasintha.
مُتَفَكِّكونَ فَما تَضُمُّ نُفوسَهُمْ
ثِقَةٌ وَلا جَمَعَ القُلوبَ صَفاءُIwo agawikana, miyoyo yawo siimangidwa ndi chikhulupiriro chilichonse, ndipo mitima yawo sinasonkhanitsidwe ndi chiyero cha cholinga.
رَقَدوا وَغَرَّهُمُ نَعيمٌ باطِلٌ
وَنَعيمُ قَومٍ في القُيودِ بَلاءُAgona tulo, ndipo ananyengedwa ndi chisangalalo chabodza, chosakhalitsa, koma chisangalalo cha anthu omangidwa m'maunyolo ndi mayesero aakulu chabe.
ظَلَموا شَريعَتَكَ الَّتي نِلنا بِها
ما لَم يَنَل في رومَةَ الفُقَهاءُAwalakwira lamulo lanu ﷺ, lomwe tidapeza nalo chimene akatswiri a zamalamulo ku Roma, ndi nzeru zawo zonse, sakanatha kuchipeza.
مَشَتِ الحَضارَةُ في سَناها وَاهتَدى
في الدينِ وَالدُنيا بِها السُعَداءُChitukuko chidapita patsogolo m'kuwala kwake kowala, ndipo odala adapeza chitsogozo kudzera mwa icho pa nkhani za chipembedzo ndi za dziko lapansi.
صَلّى عَلَيكَ اللهُ ما صَحِبَ الدُجى
حادٍ وَحَنَّت بِالفَلا وَجناءُAllah akudalitseni ﷺ pamene woyendetsa ngamira akuyenda ndi mdima wa usiku ndi nyimbo yake, ndipo ngamira yamphamvu ikulira m'chipululu chachikulu.
وَاستَقبَلَ الرِضوانَ في غُرُفاتِهِمْ
بِجِنانِ عَدنٍ آلُكَ السُمَحاءُNdipo banja lanu lolemekezeka, lowolowa manja ﷺ lidalandira chisangalalo cha Mulungu m'zipinda zawo zapamwamba m'minda ya Edeni.
خَيرُ الوَسائِلِ مَن يَقَع مِنهُم عَلى
سَبَبٍ إِلَيكَ فَحَسبِيَ الزَهراءُNjira yabwino kwambiri ndi kupeza njira yofikira kwa inu ﷺ kudzera mwa mmodzi wa achibale anu olemekezeka, ndipo kwa ine, Az-Zahra akundikwanira ngati ulalo wamtengo wapataliwo.