القسم الثامن: نظام العقوبات في الإسلام (الحدود والديات والعقوبات)
Kutaa Saddeettaffaa: Sirna Adabbii Islaamummaa Keessatti (Hudood, Diyaat fi Adabbiiwwan)
قال رسول الله ﷺ «ادْرَؤُوا الْحُدُودَ عَنِ الْمُسْلِمِينَ مَا اسْتَطَعْتُمْ، فَإِنْ وَجَدْتُمْ لِلْمُسْلِم مَخْرَجًا فَخَلُّوا سَبِيلَهُ، فَإِنَّ الإِمَامَ لأَنْ يُخْطِئَ فِي الْعَفْوِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعُقُوبَةِ».
Ergamaan Rabbii ﷺ akkana jedhan: "Hanga dandeessanitti adabbiiwwan (hudood) Muslimootarraa deebisaa. Yoo Muslimni tokko karaa ittiin ba'u argattan, karaa isaaf banaa. Sababiin isaa, imaamni dhiifama gochuun dogoggoruun, adabbii irratti dogoggoruu caalaa gaariidha."
قال رسول الله ﷺ «إِذَا ظَهَرَ الزِّنَا وَالرِّبَا فِي قَرْيَةٍ فَقَدْ أَحَلُّوا بِأَنْفُسِهِمْ عَذَابَ اللَّهِ».
Ergamaan Rabbii ﷺ akkana jedhan: "Yoo zinaa fi riba (dhala) ganda tokko keessatti mul'ate, dhugumatti, ofirratti adabbii Rabbii buusan."
قال رسول الله ﷺ «أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَهْلَكَ الَّذِينَ مَنْ قَبْلَكُمْ أَنَّهُمْ كَانُوا إِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الشَّرِيفُ تَرَكُوهُ وَإِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الضَّعِيفُ أَقَامُوا عَلَيْهِ الْحَدَّ، وَأَيْمُ اللهِ لَوْ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ مُحَمَّدٍ سَرَقَتْ لَقَطَعْتُ يَدَهَا».
Ergamaan Rabbii ﷺ akkana jedhan: "Yaa namoota! Warra isin dura turan kan balleesse, yoo namni kabajamaan isaan keessaa hate, isa dhiisu turan; yoo namni dadhabaan isaan keessaa hate immoo, adabbii (had) irratti raawwatu turan. Wallaahi, yoo Faatimaan intalli Muhammad ﷺ hattee ta'ee, harka ishee nan mura ture."
قال رسول الله ﷺ «تَعَافَوا الْحُدُودَ فِيمَا بَيْنَكُمْ، فَمَا بَلَغَنِي مِنْ حَدٍّ فَقَدْ وَجَبَ».
Ergamaan Rabbii ﷺ akkana jedhan: "Adabbiiwwan (hudood) walii keessan gidduutti dhiifama walii godhaa. Garuu adabbiin (had) tokko yoo natti gahe, inni dirqama ta'a."
قال رسول الله ﷺ «كُلُّ ذَنْبٍ عَسَى اللهُ أَنْ يَغْفِرَهُ، إِلاَّ مَنْ مَاتَ مُشْرِكًا، أَوْ مُؤْمِنٌ قَتَلَ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا».
Ergamaan Rabbii ﷺ akkana jedhan: "Cubbuu hunda Rabbiin dhiisuu danda'a, nama shirkiin du'e yookiin mu'umina tokko beekaa ajjeese malee."
قال رسول الله ﷺ «لا تُعذِّبُوا بِعَذَابِ اللهِ».
Ergamaan Rabbii ﷺ akkana jedhan: "Adabbii Rabbii (ittiin adabuun) hin adabinaa."
قال رسول الله ﷺ «لا تُقَامُ الْحُدُودُ فِي الْمَسَاجِدِ».
Ergamaan Rabbii ﷺ akkana jedhan: "Adabbiiwwan (hudood) masjida keessatti hin raawwataman."
قال رسول الله ﷺ «لا تُقْتَلُ نَفْسٌ ظُلْمًا إِلَّا كَانَ عَلَى ابْنِ آدَمَ الْأَوَّلِ كِفْلٌ مِنْ دَمِهَا لِأَنَّهُ أَوَّلُ مَنْ سَنَّ الْقَتْلَ».
Ergamaan Rabbii ﷺ akkana jedhan: "Lubbuun tokko yoo haqa malee ajjeefamte, dhiiga ishee irraa harki tokko ilma Aadam isa jalqabaa (Qaabil) irra jiraata, sababiin isaa, inni nama ajjeechaa jalqaba kenneedha."
قال رسول الله ﷺ «لا تَقْتُلْهُ، فَإِنْ قَتَلْتَهُ فَإِنَّهُ بِمَنْزِلَتِكَ قَبْلَ أَنْ تَقْتُلَهُ، وَأَنْتَ بِمَنْزِلَتِهِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ كَلِمَتَهُ الَّتِي قَالَ».
Ergamaan Rabbii ﷺ akkana jedhan: "Isa hin ajjeesin. Yoo isa ajjeefte, inni sadarkaa kee irra jiraata ajjeesuu kee dura, ati immoo sadarkaa isaa irra jiraatta jecha inni jedhe sana jechuu isaa dura."
قال رسول الله ﷺ «لا يَزَالُ العَبْدُ فِي فُسْحَةٍ مِنْ دِينِهِ مَا لَمْ يُصِبْ دَمًا حَرَامًا».
Ergamaan Rabbii ﷺ akkana jedhan: "Gabrichi amantii isaa keessatti bal'ina keessa jiraata, hanga dhiiga haraama hin dhangalaasinitti."
قال رسول الله ﷺ «يَا أَنَسُ، كِتَابُ الله الْقِصَاصُ».
Ergamaan Rabbii ﷺ akkana jedhan: "Yaa Anas, Kitaabni Rabbii qisaasa (gumaa) dha."
قال رسول الله ﷺ «مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ».
Ergamaan Rabbii ﷺ akkana jedhan: "Namni Islaamummaa keessatti tole, waan jaahilummaa keessatti hojjeteef hin qabamu. Namni Islaamummaa keessatti balleesse immoo, waan jalqabaa fi dhumaatiif qabama."
قال رسول الله ﷺ «مَنْ أَصَابَ حَدًا فَعُجِّلَ عُقُوبَتُهُ فِي الدُّنْيَا فَاللَّهُ أَعْدَلُ مِنْ أَنْ يُثَنِيَ عَلَى عَبْدِهِ الْعُقُوبَةَ فِي الْآخِرَةِ، وَمَنْ أَصَابَ حَدًا فَسَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَفَا عَنْهُ فَاللَّهُ أَكْرَمُ مِنْ أَنْ يَعُودَ إِلَى شَيْءٍ قَدْ عَفَا عَنْهُ».
Ergamaan Rabbii ﷺ akkana jedhan: "Namni adabbii (had) tokko raawwatee, adabbiin isaa addunyaa irratti ariifachiifame, Rabbiin gabricha isaa irratti adabbii Aakhiraatti deebisuu caalaa haqa qabeessa. Namni adabbii (had) tokko raawwatee, Rabbiin isaaf dhoksee fi isaaf dhiise, Rabbiin waan isaaf dhiise tokkotti deebi'uu caalaa arjaadha."
قال رسول الله ﷺ «مَنْ ضَرَبَ غُلَامًا لَهُ حَدًا لَمْ يَأْتِهِ، أَوْ لَطَمَهُ فَإِنَّ كَفَّارَتَهُ أَنْ يُعْتِقَهُ».
Ergamaan Rabbii ﷺ akkana jedhan: "Namni gabricha isaa adabbii (had) isa hin geenyeen rukute, yookiin isa dhaane, kaffaaraan isaa isa bilisoomsuudha."
قال رسول الله ﷺ «مَنْ قَتَلَ عَبْدَهُ قَتَلْنَاهُ، وَمَنْ جَدَعَ عَبْدَهُ جَدَعْنَاهُ».
Ergamaan Rabbii ﷺ akkana jedhan: "Namni gabricha isaa ajjeese, nuti isa ajjeesna. Namni gabricha isaa qaama irraa mure, nuti isa irraa murra."
«نَهَى النَّبِيُّ ﷺ عَنِ الضَّرْبِ فِي الوَجْهِ وَعَنِ الوَسْمِ فِي الوَجْهِ».
Nabiyyiin ﷺ fuula irratti rukutuu fi fuula irratti mallattoo godhuu irraa dhoorgan.
قال رسول الله ﷺ «يَا أُسَامَةُ، أَتَشْفَعُ فِي حَدٍّ مِنْ حُدُودِ اللهِ».
Ergamaan Rabbii ﷺ akkana jedhan: "Yaa Usaamaa, daangaa Rabbii keessaa tokko irratti ni mangaddaa?"