نَهْجُ البُرْدَة

ريمٌ على القاعِ بين البانِ والعَلَمِ — أمير الشعراء أحمد شوقي (ت 1351هـ / 1932م)

عارض بها أمير الشعراء أحمد شوقي بردةَ البوصيري على وزنها ورويّها، فجاءت من أبدع ما قيل في المديح النبوي في العصر الحديث، وقد أُنشدت وتُغنّيت في المشارق والمغارب.

Nahj al-Burdaa — Ahmad Shawqii, Mootii Walaleessitootaa

Mootiin Walaleessitootaa, Ahmad Shawqiin, walaloo kana Burdaa al-Buusirii fakkeessuudhaan, safaraa fi sirna jechoota isaa eeguudhaan barreesse. Innis yeroo ammaa kana keessatti hojiiwwan faaruu Nabii ﷺ baay'ee ol aanoo keessaa tokko yoo ta'u, bahaa fi dhiha biyyaatti bal'inaan dubbifamee fi sirbameera.

ريمٌ عَلى القاعِ بَينَ البانِوَالعَلَمِ
أَحَلَّ سَفكَ دَمي في الأَشهُرِ الحُرُمِ

Gaazelaan dirree irra, muka baanii fi gaara gidduu jirtu, ji'oota kabajamoo keessattillee dhiigni koo akka dhangala'u heyyama kenniteetti.

رَمى القَضاءُ بِعَينَي جُؤذَرٍ أَسَداً
يا ساكِنَ القاعِ أَدرِك ساكِنَ الأَجَمِ

Qadaan, ija gaazelaa xinnoo sanaan, leenca rukute; yaa jiraataa dirree, kan jaalala keessa jiraatu sanaaf ariifadhu.

لَمّا رَنا حَدَّثَتني النَفسُ قائِلَةً
يا وَيحَ جَنبِكَ بِالسَهمِ المُصيبِ رُمي

Yeroo inni ilaale, lubbuun koo natti hasaaste, 'Yaa gaddaa cinaacha keetiif, xiyya hin dogoggorre sanaan waraanamteetta' jette.

جَحَدتُها وَكَتَمتُ السَهمَ في كَبِدي
جُرحُ الأَحِبَّةِ عِندي غَيرُ ذي أَلَمِ

Dhugaa isaa nan ganne, xiyyicha sana onnee koo keessa dhokse, sababiin isaa madaan jaallatamoo irraa dhufu anaaf dhukkubbii hin qabu.

رُزِقتَ أَسمَحَ ما في الناسِ مِن خُلُقٍ
إِذا رُزِقتَ اِلتِماسَ العُذرِ في الشِيَمِ

Ati ﷺ amala namaa keessaa isa guddaa fi arjaa ta'een badhaafamteetta, keessumaa yeroo amala namootaaf dhiifama barbaaduuf gaarummaan siif kenname.

يا لائِمي في هَواهُ وَالهَوى قَدَرٌ
لَو شَفَّكَ الوَجدُ لَم تَعذِل وَلَم تَلُمِ

Yaa kan jaalala koo irratti na ceephaatu, jaalalli qadaruma, yoo fedhiin si nyaateera ta'e, hin gorsitu, hin ceephaatus.

لَقَد أَنَلتُكَ أُذناً غَيرَ واعِيَةٍ
وَرُبَّ مُنتَصِتٍ وَالقَلبُ في صَمَمِ

Dhugumatti, gurra hin hubanne siif kenneera, sababiin isaa namni baay'ee dhaggeeffatu, garuu onneen isaa duudaa ta'uu danda'a.

يا ناعِسَالطَرفِ لا ذُقتَ الهَوى أَبَداً
أَسهَرتَ مُضناكَ في حِفظِ الهَوى فَنَمِ

Yaa kan iji kee rafa jiru, jaalala hin dhandhamin abadan, jaalallee kee rakkataa jaalala kana eeguuf halkan guutuu dammaqsiteetta, amma rafi.

أَفديكَ إِلفاً وَلا آلو الخَيالَ فِدىً
أَغراكَ باِلبُخلِ مَن أَغراهُ بِالكَرَمِ

Yaa jaalallee koo, siif of nan wareega, fakkeenya keetiifis homaa hin qusadhu; eenyutu hammina akkasii si barsiise, inni mataan isaa arjummaadhaan qoramee osoo jiruu?

سَرى فَصادَفَ جُرحاً دامِياً فَأَسا
وَرُبَّ فَضلٍ عَلى العُشّاقِ لِلحُلُمِ

Deemee madaa dhiiga qabu tokko argate, sana booda isa fayyise; dhugumatti, jaallattootaaf obsa irraa gaarummaan guddaan jira.

مَنِ المَوائِسُ باناً بِالرُبىوَقَناً
اللاعِباتُ بِروحي السافِحاتُ دَمي

Eenyuudha dubartoonni kun, gaarreen irratti akka muka baanii fi eeboo haphii raasan, lubbuu koo taphatan, dhiiga koo dhangalaasan?

السافِراتُ كَأَمثالِ البُدورِ ضُحىً
يُغِرنَ شَمسَ الضُحى بِالحَليِ وَالعِصَمِ

Isaan warra fuula saaqan, akka ji'a guutuu guyyaa walakkaa, miidhagina uffata isaanii fi harka isaaniitiin aduu guyyaa walakkaa illee hinaafsisan.

القاتِلاتُ بِأَجفانٍ بِها سَقَمٌ
وَلِلمَنِيَّةِ أَسبابٌ مِنَ السَقَمِ

Isaan warra ija dhukkubsataa qaban, kan nama ajjeesan, sababiin isaa duuti sababa dhukkubaa irraa dhufa.

العاثِراتُ بِأَلبابِ الرِجالِ وَما
أُقِلنَ مِن عَثَراتِ الدَلِّ في الرَسَمِ

Isaan warra sammuu dhiiraa gufachiisan, garuu gufuu miidhagina isaanii kan nama hawwatu sana hin hir'isan.

المُضرِماتُ خُدوداً أَسفَرَت وَجَلَت
عَن فِتنَةٍ تُسلِمُ الأَكبادَ لِلضَرَمِ

Isaan warra fuula saaqamee ifu qaban, kan qalbii namaa jaalala gubaaaf kennu.

الحامِلاتُ لِواءَ الحُسنِ مُختَلِفاً
أَشكالُهُ وَهوَ فَردٌ غَيرُ مُنقَسِمِ

Isaan warra alaabaa miidhaginaa baatan, bifa adda addaa qaban, garuu miidhaginni mataan isaa tokko fi hin qoodamne.

مِن كُلِّ بَيضاءَ أَو سَمراءَ زُيِّنَتا
لِلعَينِ وَالحُسنُ في الآرامِ كَالعُصُمِ

Dubartoota adii yookaan gurraacha hunda irraa, ijaaf miidhagfaman, miidhaginni isaanii, akka gaazelaa, akka qabattoo nama hawwata.

يُرَعنَ لِلبَصَرِ السامي وَمِن عَجَبٍ
إِذا أَشَرنَ أَسَرنَ اللَيثَ بِالغَنَمِ

Ija ol ka'aa illee naasisu, dinqisiisaadha, yeroo isaan mallattoo tokkoon leenca hoolaa waliin booji'an.

وَضَعتُ خَدّي وَقَسَّمتُ الفُؤادَ رُبيً
يَرتَعنَ في كُنُسٍ مِنهُ وَفي أَكَمِ

Fuula koo lafa kaa'eera, onnee koo immoo tulluuwwanitti qooddeera, isaanis holqa isaa keessa fi tulluuwwan isaa irra bilisaan dheedu.

يا بِنتَ ذي اللَبَدِ المُحَمّى جانِبُهُ
أَلقاكِ في الغابِ أَم أَلقاكِ في الأُطُمِ

Yaa intala kan rifeensa eegamaa qabu, bosona keessatti si argadhaa moo dallaa keessatti si argadhaa?

ما كُنتُ أَعلَمُ حَتّى عَنَّ مَسكَنُهُ
أَنَّ المُنى وَالمَنايا مَضرِبُ الخِيَمِ

Mana isaa hanga argetti hin beekne, hawwii fi duuti iddoo tokkotti dunkaana buufatu.

مَن أَنبَتَ الغُصنَ مِن صَمصامَةٍ ذَكَرٍ
وَأَخرَجَ الريمَ مِن ضِرغامَةٍ قَرِمِ

Eenyuudha damee laafaa billaa qara qabu irraa biqilche, akkasumas gaazelaa bareedduu leenca beela'aa fi hamaa irraa baase?

بَيني وَبَينُكِ مِن سُمرِ القَنا حُجُبٌ
وَمِثلُها عِفَّةٌ عُذرِيَّةُ العِصَمِ

Gidduu koo fi kee gidduutti eeboo gurraacha irraa dallaan jira, akkasumas qulqullummaa durbaa kan nama eegu.

لَم أَغشَ مَغناكِ إِلّا في غُضونِ كِرىً
مَغناكَ أَبعَدُ لِلمُشتاقِ مِن إِرَمِ

Mana kee hin daawwanne yoo ta'e malee yeroo hirriba koo keessa, sababiin isaa manni kee lubbuu hawwituuf magaalaa Iram caalaa fagoodha.

يا نَفسُ دُنياكِ تُخفى كُلَّ مُبكِيَةٍ
وَإِن بَدا لَكِ مِنها حُسنُ مُبتَسَمِ

Yaa lubbuu koo, jireenyi kee addunyaa kanaa waan nama boochisu hunda dhoksa, yoo irraa kolfa bareedaa siif mul'ateyyuu.

فُضّي بِتَقواكِ فاهاً كُلَّما ضَحِكَت
كَما يَفُضُّ أَذى الرَقشاءِبِالثَرَمِ

Sodaa Waaqayyoo keetiin afaan ishee saaqi yeroo isheen kolfu hunda, akkuma nama ilkaan bofaa summii qabu cabsu.

مَخطوبَةٌ مُنذُ كانَ الناسُ خاطِبَةٌ
مِن أَوَّلِ الدَهرِ لَم تُرمِل وَلَم تَئَمِ

Yeroo namni jaalallee barbaaduu jalqabe irraa kaasee, isheen jaalallee barbaadamteetti, jalqaba baraa irraa kaasee abbaa manaa hin dhabne, abbaa hin dhabne.

يَفنى الزَمانُ وَيَبقى مِن إِساءَتِها
جُرحٌ بِآدَمَ يَبكي مِنهُ في الأَدَمِ

Yeroon ni darba, garuu hammina ishee irraa madaan Addaam keessa jira, kan inni foon isaa keessatti irraa boo'u.

لا تَحفَلي بِجَناها أَو جِنايَتِها
المَوتُ بِالزَهرِ مِثلُ المَوتِ بِالفَحَمِ

Fuduraa ishee yookaan cubbuu ishee hin yaadda'in, sababiin isaa duuti daraaraa gidduutti argamu du'a cilee gidduutti argamu irraa adda miti.

كَم نائِمٍ لا يَراها وَهيَ ساهِرَةٌ
لَولا الأَمانِيُّ وَالأَحلامُ لَم يَنَمِ

Namni meeqaatama rafu ishee (addunyaa) dammaqaa jirtu hin argu, yoo hawwii fi abjuu hin jiraanne ta'e, hin rafu ture.

طَوراً تَمُدُّكَ في نُعمى وَعافِيَةٍ
وَتارَةً في قَرارِ البُؤسِ وَالوَصَمِ

Yeroo tokko jireenya gaarii fi fayyaa siif kenniti, yeroo biraa immoo gara hiyyummaa fi salphinaatti si darbiti.

كَم ضَلَّلَتكَ وَمَن تُحجَب بَصيرَتُهُ
إِن يَلقَ صابا يَرِد أَو عَلقَماً يَسُمُ

Meeqaa si jallisteetti, sababiin isaa namni hubannaan isaa dhokate, yoo waan hadhaa'aa argate ni dhuga, yookaan summii ofitti naqa.

يا وَيلَتاهُ لِنَفسي راعَها وَدَها
مُسوَدَّةُ الصُحفِ في مُبيَضَّةِ اللَمَمِ

Yaa lubbuu koo, gaddaa fi sodaadhaan guutamteetti, barruulee hojii gurraacha'an gidduutti rifeensi dullummaa adii'e.

رَكَضتُها في مَريعِ المَعصِياتِ وَما
أَخَذتُ مِن حِميَةِ الطاعاتِ لِلتُخَمِ

Dirree cubbuu gabbataa keessa akka fiigu heyyameef, garuu hojii gaarii irraa of qusachuudhaan beela isaa hin ittifne.

هامَت عَلى أَثَرِ اللَذّاتِ تَطلُبُها
وَالنَفسُ إِن يَدعُها داعي الصِبا تَهِمِ

Fedhiiwwan duukaa buutee, lubbuun yoo sagalee dargaggummaa dhageesse, fedhiiwwan sanaaf ariifatti.

صَلاحُ أَمرِكَ لِلأَخلاقِ مَرجِعُهُ
فَقَوِّمِ النَفسَ بِالأَخلاقِ تَستَقِمِ

Sirrummaan dhimma keetii amala gaariitti deebi'a, kanaaf lubbuu kee amala gaariidhaan sirreessi, ni qajeelti.

وَالنَفسُ مِن خَيرِها في خَيرِ عافِيَةٍ
وَالنَفسُ مِن شَرِّها في مَرتَعٍوَخِمِ

Lubbuun, gaarummaa isheetiin, fayyaa gaarii keessa jiraatti, hammina isheetiin immoo, lafa dheedaa hamaa keessa jiraatti.

تَطغى إِذا مُكِّنَت مِن لَذَّةٍ وَهَوىً
طَغيَ الجِيادِ إِذا عَضَّت عَلى الشُكُمِ

Yeroo fedhii fi hawwii argattu ni daangaa dabarti, akkuma fardeen ciccimoon yeroo qabattoo isaanii ciniinan, to'annaa ala ta'an.

إِن جَلَّ ذَنبي عَنِ الغُفرانِ لي أَمَلٌ
في اللَهِ يَجعَلُني في خَيرِ مُعتَصِمِ

Yoo cubbuun koo dhiifama argachuuf baay'ee guddaa ta'eyyuu, Rabbiin keessatti abdiin qaba, Inni iddoo nagaa gaarii keessa na kaa'a.

أَلقى رَجائي إِذا عَزَّ المُجيرُ عَلى
مُفَرِّجِ الكَرَبِ في الدارَينِ وَالغَمَمِ

Yeroo gargaartoonni dhabaman, abdiin koo kan rakkinaa fi gaddaa addunyaa lamaan keessatti hiiku sana irratti nan darbadha.

إِذا خَفَضتُ جَناحَ الذُلِّ أَسأَلُهُ
عِزَّ الشَفاعَةِ لَم أَسأَل سِوى أُمَمِ

Yoo ani gad of qabee, kabaja shaafa'aa isa ﷺ gaafadhu, fayyina ummatoota malee homaa hin gaafadhu.

وَإِن تَقَدَّمَ ذو تَقوى بِصالِحَةٍ
قَدَّمتُ بَينَ يَدَيهِ عَبرَةَ النَدَمِ

Yoo nama Rabbi sodaatu tokko hojii gaarii dhiheesse, ani imimmaan gaabbii qofa isa ﷺ duratti dhiheessa.

لَزِمتُ بابَ أَميرِ الأَنبِياءِ وَمَن
يُمسِك بِمِفتاحِ بابِ اللَهِ يَغتَنِمِ

Balbala Ergamaa Ergamaa ﷺ qabadheera, namni furtuu balbala Rabbii qabate ni milkaa'a.

فَكُلُّ فَضلٍ وَإِحسانٍ وَعارِفَةٍ
ما بَينَ مُستَلِمٍ مِنهُ وَمُلتَزِمِ

Tolli, gaarummaan fi arjummaan hundinuu warra isa ﷺ irraa fudhatanii fi warra isa hordofan gidduutti argama.

عَلَّقتُ مِن مَدحِهِ حَبلاً أُعَزُّ بِهِ
في يَومِ لا عِزَّ بِالأَنسابِ وَاللُحَمِ

Faaruu isaa ﷺ irraa funyoo tokko qabadheera, guyyaa sanyii fi firaanis kabaja hin kennine sanatti kanaan kabajama.

يُزري قَريضي زُهَيراً حينَ أَمدَحُهُ
وَلا يُقاسُ إِلى جودي لَدى هَرِمِ

Walaloon koo, yeroon isa ﷺ faarsu, kan Zuhayr ni xiqqeessa, badhaasni koo kan Harim irraa argame waliin hin madaalamu.

مُحَمَّدٌ صَفوَةُ الباري وَرَحمَتُهُ
وَبُغيَةُ اللَهِ مِن خَلقٍ وَمِن نَسَمِ

Muhammad ﷺ filatamaa Uumaa fi rahmata Isaa ti, fedhii Rabbii uumama hundaa fi lubbuu hundaa irraa.

وَصاحِبُ الحَوضِ يَومَ الرُسلِ سائِلَةٌ
مَتى الوُرودُ وَجِبريلُ الأَمينُ ظَمي

Inni ﷺ abbaa Haroo (Kawthar) ti, guyyaa Ergamaanillee, "Yoom geenya?" jedhanii gaafatan, Jibriil amanamaanillee dheebotee jiru.

سَناؤُهُ وَسَناهُ الشَمسُ طالِعَةً
فَالجِرمُ في فَلَكٍ وَالضَوءُ في عَلَمِ

Ifni fi ulfinni isaa ﷺ akka aduu baatuu ti, qaamni aduu fageenya ishee keessa yoo ta'u, ifni isaa ammoo alaabaa ol ka'aa dha.

قَد أَخطَأَ النَجمَ ما نالَت أُبُوَّتُهُ
مِن سُؤدُدٍ باذِخٍ في مَظهَرٍ سَنِمِ

Urjiileenillee ulfina guddaa fi mul'ata olaanaa sanyii isaa ﷺ argate ga'uu dadhaban.

نُموا إِلَيهِ فَزادوا في الوَرى شَرَفاً
وَرُبَّ أَصلٍ لِفَرعٍ في الفَخارِ نُمي

Abbootiin isaa gara isaatti ﷺ guddatan, kanaanis ulfina namoota gidduutti dabalan, sababiin isaa yeroo baay'ee hundeen ulfina isaa damee isaa irraa argata.

حَواهُ في سُبُحاتِ الطُهرِ قَبلَهُمُ
نورانِ قاما مَقامَ الصُلبِ وَالرَحِمِ

Isaan dura, ifti lama isa ﷺ qulqullina keessatti qabatan, iddoo dugdaa fi gadaamessaa bu'anii.

لَمّا رَآهُ بَحيرا قالَ نَعرِفُهُ
بِما حَفِظنا مِنَ الأَسماءِ وَالسِيَمِ

Yeroo Baahiraan, luba sana, isa ﷺ arge, "Maqoota fi amaloota nuti eeganneen isa beekna," jedhe.

سائِل حِراءَ وَروحَ القُدسِ هَل عَلِما
مَصونَ سِرٍّ عَنِ الإِدراكِ مُنكَتِمِ

Gaara Hiraa fi Ruuhii Qulqulluu (Jibriil) gaafadhu, isaan iccitii eegame, hubannoo hundarraa dhokatee ture sana hubatan moo?

كَم جيئَةٍ وَذَهابٍ شُرِّفَت بِهِما
بَطحاءُ مَكَّةَ في الإِصباحِ وَالغَسَمِ

Deemuu fi dhufuu meeqatu isa ﷺ n, ganamaa fi galgala, Sulula Makkaa kabaje.

وَوَحشَةٍ لِاِبنِ عَبدِ اللَهِ بينَهُما
أَشهى مِنَ الأُنسِ بِالأَحسابِ وَالحَشَمِ

Kophaa ta'uun Ilma Abdallaa ﷺ yeroo sana gidduutti, hiriyyaa sanyii kabajamaa fi hordoftootaa caalaa jaallatamaa ture.

يُسامِرُ الوَحيَ فيها قَبلَ مَهبِطِهِ
وَمَن يُبَشِّر بِسيمى الخَيرِ يَتَّسِمِ

Achiitti wahyii waliin haasa'aa ture, osoo guutummaatti hin bu'in, namni mallattoo gaarummaatiin gammachiifame ni mallattooffata.

لَمّا دَعا الصَحبُ يَستَسقونَ مِن ظَمَإٍ
فاضَت يَداهُ مِنَ التَسنيمِ بِالسَنَمِ

Yeroo sahaabonni isaa ﷺ dheebuu isaaniitiif bishaan gaafatan, harki isaa burqaa qulqulluu (Tasnim) irraa bishaan baay'ee dhangalaase.

وَظَلَّلَتهُ فَصارَت تَستَظِلُّ بِهِ
غَمامَةٌ جَذَبَتها خيرَةُ الدِيَمِ

Duumessatu isa ﷺ gaaddiseesse, achiis ofii isaa isa irraa gaaddisa barbaade, duumessa rooba cimaan harkifame.

مَحَبَّةٌ لِرَسولِ اللَهِ أُشرِبَها
قَعائِدُ الدَيرِ وَالرُهبانُ في القِمَمِ

Jaalalli Ergamaa Rabbii ﷺ mana amantaa keessa jiraattotaa fi luboota gaara irra jiranillee keessatti argame.

إِنَّ الشَمائِلَ إِن رَقَّت يَكادُ بِها
يُغرى الجَمادُ وَيُغرى كُلُّ ذي نَسَمِ

Dhugumatti, yeroo amalli bareedu, wantoonni lubbuu hin qabneenillee ni hawwatamu, uumamni lubbuu qabu hundinuu ni booji'ama.

وَنودِيَ اِقرَأ تَعالى اللَهُ قائِلُها
لَم تَتَّصِل قَبلَ مَن قيلَت لَهُ بِفَمِ

"Dubbisi!" jedhamee lallabame, Rabbiin dubbataa isaa ol ta'e, sababiin isaa duraan afaan nama itti dubbatameetiin hin dubbatamne.

هُناكَ أَذَّنَ لِلرَحَمَنِ فَاِمتَلَأَت
أَسماعُ مَكَّةَ مِن قُدسِيَّةِ النَغَمِ

Achiitti Rahmaanif (Rabbiif) azana godhe, gurri Makkaas sagalee qulqulluu sanaan guutame.

فَلا تَسَل عَن قُرَيشٍ كَيفَ حَيرَتُها
وَكَيفَ نُفرَتُها في السَهلِ وَالعَلَمِ

Kanaafuu, Qureeshii waa'ee dhiphina isaanii fi jibba isaanii lafa diriiraa fi gaara irratti babal'ate hin gaafatin.

تَساءَلوا عَن عَظيمٍ قَد أَلَمَّ بِهِم
رَمى المَشايِخَ وَالوِلدانِ بِاللَمَمِ

Waa'ee dhimma guddaa isaan mudatee, maanguddoota fi ijoollee mara gowwoomsaa tuqe sana gaafatan.

يا جاهِلينَ عَلى الهادي وَدَعوَتِهِ
هَل تَجهَلونَ مَكانَ الصادِقِ العَلَمِ

Yaa warra Qajeelchaa fi waamicha isaa hin beekne, dhugaa dubbataa, beekamaa sana iddoo isaa ni wallaaltu moo?

لَقَّبتُموهُ أَمينَ القَومِ في صِغَرٍ
وَما الأَمينُ عَلى قَولٍ بِمُتَّهَمِ

Isinumatu ijoollummaa isaatti "Amanamaa" jedhanii isa moggaastan, namni amanamaan dubbii sobaatiin hin himatamu.

فاقَ البُدورَ وَفاقَ الأَنبِياءَ فَكَم
بِالخُلقِ وَالخَلقِ مِن حُسنٍ وَمِن عِظَمِ

Ji'a guutuu fi Ergamaa hundaa caale, amalaan fi uumamaan bareedinaa fi gudina akkamii qaba!

جاءَ النبِيّونَ بِالآياتِ فَاِنصَرَمَت
وَجِئتَنا بِحَكيمٍ غَيرِ مُنصَرِمِ

Ergamaan mallattooleen dhufan, isaanis ni dhumatan, ati ﷺ garuu kitaaba ogummaa hin dhumneen nutti dhufte.

آياتُهُ كُلَّما طالَ المَدى جُدُدٌ
يَزينُهُنَّ جَلالُ العِتقِ وَالقِدَمِ

Keeyyattoonni isaa, yeroon dheeratu, haaraa ta'u, ulfina durii fi bara baraatiin miidhagfamu.

يَكادُ في لَفظَةٍ مِنهُ مُشَرَّفَةٍ
يوصيكَ بِالحَقِّ وَالتَقوى وَبِالرَحِمِ

Jecha kabajamaa isaa ﷺ hunduma keessatti, dhugaa, Rabbi sodaachuu fi fira walitti qabuu si ajaja.

يا أَفصَحَ الناطِقينَ الضادَ قاطِبَةً
حَديثُكَ الشَهدُ عِندَ الذائِقِ الفَهِمِ

Yaa nama afaan Arabaa dubbatu hundarraa dubbii bareedaa, haasofni kee nama hubatuuf damma fakkaata.

حَلَّيتَ مِن عَطَلٍ جيدَ البَيانِ بِهِ
في كُلِّ مُنتَثِرٍ في حُسنِ مُنتَظِمِ

Morma dubbii bareedaa, kan duraan duwwaa ture, isa ﷺ n miidhagsite, yaada faca'e hundaa bareedinaan qindeessite.

بِكُلِّ قَولٍ كَريمٍ أَنتَ قائِلُهُ
تُحيِ القُلوبَ وَتُحيِ مَيِّتَ الهِمَمِ

Jecha kabajamaa ati ﷺ dubbattu hundaan, onnee jiraachifta, fedhii du'e deebiftee jiraachifta.

سَرَت بَشائِرُ باِلهادي وَمَولِدِهِ
في الشَرقِ وَالغَربِ مَسرى النورِ في الظُلَمِ

Gammachuun Qajeelchaa fi dhaloota isaa, Bahaa fi Dhiha hundatti, akka ifa dukkana keessa darbuu babal'ate.

تَخَطَّفَت مُهَجَ الطاغينَ مِن عَرَبٍ
وَطَيَّرَت أَنفُسَ الباغينَ مِن عُجُمِ

Lubbuu warra Arabaa daangaa dabran fudhatte, lubbuu warra alagaa daangaa dabran facaaste.

ريعَت لَها شَرَفُ الإيوانِ فَاِنصَدَعَت
مِن صَدمَةِ الحَقِّ لا مِن صَدمَةِ القُدُمِ

Ulfinni Iiwaan (masaraa Faarsii) isa ﷺ n na'e, dhugaa irraa kan cabee malee, miila irraa miti.

أَتَيتَ وَالناسُ فَوضى لا تَمُرُّ بِهِم
إِلّا عَلى صَنَمٍ قَد هامَ في صَنَمِ

Ati ﷺ yeroo namoonni jeequmsa keessa jiran dhufte, isaan bira hin dabartu ture, yoo bakkalcha bakkalcha biraatti jaallate argite malee.

وَالأَرضُ مَملوءَةٌ جَوراً مُسَخَّرَةٌ
لِكُلِّ طاغِيَةٍ في الخَلقِ مُحتَكِمِ

Lafti jallinaan guutamtee turte, uumama keessatti abbaa irree hundumaaf bitamtee.

مُسَيطِرُ الفُرسِ يَبغي في رَعِيَّتِهِ
وَقَيصَرُ الرومِ مِن كِبرٍ أَصَمُّ عَمِ

Bulchaan Faarsii ummata isaa cunqursaa ture, Qeysar Roomaa ammoo boonaan duudaa fi jaamaa ture.

يُعَذِّبانِ عِبادَ اللَهِ في شُبَهٍ
وَيَذبَحانِ كَما ضَحَّيتَ بِالغَنَمِ

Isaan hojii shakkii keessatti garbicha Waaqaa ni dhiphisu, akkasumas akka ati ﷺ hoolaa qaltetti isaan ni qalu.

وَالخَلقُ يَفتِكُ أَقواهُم بِأَضعَفِهِم
كَاللَيثِ بِالبَهمِ أَو كَالحوتِ بِالبَلَمِ

Uumama keessaa, inni jabaan isa dadhabaa irratti ni roora, akka leenci ilmoo hoolaa irratti yookaan akka qurxummiin guddaan qurxummii xixiqqoo irratti rooru sana.

أَسرى بِكَ اللَهُ لَيلاً إِذ مَلائِكُهُ
وَالرُسلُ في المَسجِدِ الأَقصى عَلى قَدَمِ

Waaqayyo halkan si ﷺ deebise, yeroo maleeyyii fi ergamoonni Isaa Masjiida Al-Aqsaa keessatti dhaabbatanii si eeggatan.

لَمّا خَطَرتَ بِهِ اِلتَفّوا بِسَيِّدِهِم
كَالشُهبِ بِالبَدرِ أَو كَالجُندِ بِالعَلَمِ

Yeroo ati ﷺ achi seentetti, akka urjii ji'a guutuu marsituu yookaan akka loltoonni alaabaa isaanii marsanitti, gooftaa isaanii marsanii walitti qabaman.

صَلّى وَراءَكَ مِنهُم كُلُّ ذي خَطَرٍ
وَمَن يَفُز بِحَبيبِ اللَهِ يَأتَمِمِ

Hundi isaanii warri sadarkaa olaanaa qaban si ﷺ duuba salaatan, namni jaalallee Waaqaa argate immoo salaata ni geggeessa.

جُبتَ السَماواتِ أَو ما فَوقَهُنَّ بِهِم
عَلى مُنَوَّرَةٍ دُرِّيَّةِ اللُجُمِ

Ati ﷺ samiiwwan yookaan wantoota isaan ol jiran, isaan waliin, farda ifaa qabuu fi qabattoo lu'loo irra taa'ee deemte.

رَكوبَةً لَكَ مِن عِزٍّ وَمِن شَرَفٍ
لا في الجِيادِ وَلا في الأَينُقِ الرُسُمِ

Farda kabajaa fi ulfina siif ﷺ kenname, kan fardeen gaarii yookaan gaala saffisaa kamiyyuu hin fakkaanne.

مَشيئَةُ الخالِقِ الباري وَصَنعَتُهُ
وَقُدرَةُ اللَهِ فَوقَ الشَكِّ وَالتُهَمِ

Kun fedhii fi uumama Uumaa, Hojjetaa ture, humna Waaqayyoo immoo shakkii fi himata hundaa ni dabra.

حَتّى بَلَغتَ سَماءً لا يُطارُ لَها
عَلى جَناحٍ وَلا يُسعى عَلى قَدَمِ

Hanga ati ﷺ samii tokko geessutti, kan koochoon hin balali'amne, akkasumas miilaan hin deemamne.

وَقيلَ كُلُّ نَبِيٍّ عِندَ رُتبَتِهِ
وَيا مُحَمَّدُ هَذا العَرشُ فَاِستَلِمِ

Akkas jedhamee labsame, 'Nabiyyiin hundi sadarkaa isaatti jira, yaa Muhammad ﷺ, kun Arshii dha, kanaaf itti dhiyaadhu.'

خَطَطتَ لِلدينِ وَالدُنيا عُلومَهُما
يا قارِئَ اللَوحِ بَل يا لامِسَ القَلَمِ

Ati ﷺ saayinsii amantii fi addunyaa lamaanuu tarreessite, yaa dubbisaa Loohii, yookaan yaa tuqaa Qalamaa.

أَحَطتَ بَينَهُما بِالسِرِّ وَاِنكَشَفَت
لَكَ الخَزائِنُ مِن عِلمٍ وَمِن حِكَمِ

Ati ﷺ iccitii isaan gidduu jiru hunda qabatte, qabeenyi beekumsaa fi ogummaa siif ﷺ mul'ifame.

وَضاعَفَ القُربُ ما قُلِّدتَ مِن مِنَنٍ
بِلا عِدادٍ وَما طُوِّقتَ مِن نِعَمِ

Dhiyeenyi immoo tola lakkoofsa hin qabne kan siif ﷺ kenname fi eebba ati ittiin miidhagfame baay'ise.

سَل عُصبَةَ الشِركِ حَولَ الغارِ سائِمَةً
لَولا مُطارَدَةُ المُختارِ لَم تُسَمِ

Garee mushrikootaa holqa naannoo jiruutti dheedaa jiran gaafadhu; yoo isaan Filatamaa ﷺ hin ari'anne ta'ee, maqaan isaanii hin dhahamne ture.

هَل أَبصَروا الأَثَرَ الوَضّاءَ أَم سَمِعوا
هَمسَ التَسابيحِ وَالقُرآنِ مِن أُمَمِ

Mallattoo ifaa sana arganii? Moo sagalee tasbiihaa fi Qur'aanaa ummata hin mul'anne irraa dhaga'anii?

وَهَل تَمَثَّلَ نَسجُ العَنكَبوتِ لَهُم
كَالغابِ وَالحائِماتُ وَالزُغبُ كَالرُخَمِ

Hidhii sareettii bosona jabaa fakkaatee isaanitti mul'ateeraa? Akkasumas simbirroonni naanna'an fi ilmoon isaanii akka allaattii guddaa isaanitti mul'ateeraa?

فَأَدبَروا وَوُجوهُ الأَرضِ تَلعَنُهُم
كَباطِلٍ مِن جَلالِ الحَقِّ مُنهَزِمِ

Kanaaf isaan deebi'an, fuulli lafaa immoo isaan abaare, akka soba guddisa dhugaa irraa injifatameetti.

لَولا يَدُ اللَهِ بِالجارَينَ ما سَلِما
وَعَينُهُ حَولَ رُكنِ الدينِ لَم يَقُمِ

Otoo harki Waaqayyoo hiriyaa lamaan hin eegne ta'ee, isaan hin nagaan turan, ija Isaa eegduu malee immoo utubaan amantii hin dhaabbatu ture.

تَوارَيا بِجَناحِ اللَهِ وَاِستَتَرا
وَمَن يَضُمُّ جَناحُ اللَهِ لا يُضَمِ

Isaan koochoo Waaqayyoo jala dhokatan, namni koochoo Waaqayyoo jala gale immoo gonkumaa hin miidhamu.

يا أَحمَدَ الخَيرِ لي جاهٌ بِتَسمِيَتي
وَكَيفَ لا يَتَسامى بِالرَسولِ سَمي

Yaa Ahmad ﷺ gaarummaa, ani maqaa kootiin kabaja qaba, ergamaa ﷺ waliin maqaa qabaachuun nama akkamitti ol hin qabu?

المادِحونَ وَأَربابُ الهَوى تَبَعٌ
لِصاحِبِ البُردَةِ الفَيحاءِ ذي القَدَمِ

Faarfattoonni fi warri jaalalaan liqimfaman hundi hordoftoota abbaa uffata urgaa'aa, kan sadarkaa ol'aanaa qabu sanaati.

مَديحُهُ فيكَ حُبٌّ خالِصٌ وَهَوىً
وَصادِقُ الحُبِّ يُملي صادِقَ الكَلَمِ

Faaruun isaa siif ﷺ jaalala qulqulluu fi fedhii guddaa dha, jaalalli dhugaan immoo yeroo hunda jechoota dhugaa dubbata.

اللَهُ يَشهَدُ أَنّي لا أُعارِضُهُ
من ذا يُعارِضُ صَوبَ العارِضِ العَرِمِ

Waaqayyo ragaa baha, ani isa hin mormu, eenyutu rooba duumessa guddaa, guutee dhangala'u waliin falmuu danda'a?

وَإِنَّما أَنا بَعضُ الغابِطينَ وَمَن
يَغبِط وَلِيَّكَ لا يُذمَم وَلا يُلَمِ

Dhugumatti, ani warra dinqisiifatan keessaa tokko dha, namni jaalallee kee ﷺ dinqisiifatu immoo hin ceepha'amu, hin komatamus.

هَذا مَقامٌ مِنَ الرَحمَنِ مُقتَبَسٌ
تَرمي مَهابَتُهُ سَحبانَ بِالبَكَمِ

Kun sadarkaa Rahmaan irraa fudhatame dha, sodaan isaa Sahbaan dubbataa sana illee callisiisa.

البَدرُ دونَكَ في حُسنٍ وَفي شَرَفٍ
وَالبَحرُ دونَكَ في خَيرٍ وَفي كَرَمِ

Ji'i guutuun bareedinaa fi kabajaan si ﷺ gadi, galaanni immoo gaarummaa fi arjummaan siin caalama.

شُمُّ الجِبالِ إِذا طاوَلتَها اِنخَفَضَت
وَالأَنجُمُ الزُهرُ ما واسَمتَها تَسِمِ

Gaarreen gurguddoon yoo ati isaan waliin dorgomte, ni gadi bu'u, urjiileen ifaan immoo bakka ati isaan keesse hundatti mallattoo kee ni qabatu.

وَاللَيثُ دونَكَ بَأساً عِندَ وَثبَتِهِ
إِذا مَشَيتَ إِلى شاكي السِلاحِ كَمي

Humna leencaa illee kan kee ﷺ dura ni laafa yeroo inni utaalu, keessattuu yeroo ati loltuu meeshaa guutuu qabu tokkotti dhiyaattu.

تَهفو إِلَيكَ وَإِن أَدمَيتَ حَبَّتَها
في الحَربِ أَفئِدَةُ الأَبطالِ وَالبُهَمِ

Onneen goototaa fi jabootaa lola keessatti siif ﷺ hawwiti, yoo ati jaalatamoo isaanii dhiiga baasteellee.

مَحَبَّةُ اللَهِ أَلقاها وَهَيبَتُهُ
عَلى اِبنِ آمِنَةٍ في كُلِّ مُصطَدَمِ

Jaalalli fi sodaan Waaqayyoo ilma Aaminaa ﷺ irratti, walitti bu'iinsa hundatti darbatame.

كَأَنَّ وَجهَكَ تَحتَ النَقعِ بَدرُ دُجىً
يُضيءُ مُلتَثِماً أَو غَيرَ مُلتَثِمِ

Fuulli kee ﷺ awwaara lola jala jiru akka ji'a guutuu dukkana keessaa ti, yoo haguugame yookaan hin haguugamne illee ifa kennu.

بَدرٌ تَطَلَّعَ في بَدرٍ فَغُرَّتُهُ
كَغُرَّةِ النَصرِ تَجلو داجِيَ الظُلَمِ

Ji'a guutuu ﷺ kan Badriitti ife, fuulli isaa ifaan akka bari'uu injifannoo, dukkana guddaa fageessu.

ذُكِرتَ بِاليُتمِ في القُرآنِ تَكرِمَةً
وَقيمَةُ اللُؤلُؤِ المَكنونِ في اليُتُمِ

Ati ﷺ Qur'aana keessatti akka yatiimaatti kabajaan dubbatamte, gatiin lu'loo dhokataa immoo uumama isaa addaa, kophaa isaa ta'uu isaa keessa jira.

اللَهُ قَسَّمَ بَينَ الناسِ رِزقَهُمُ
وَأَنتَ خُيِّرتَ في الأَرزاقِ وَالقِسَمِ

Waaqayyo jiraata nama hundaa gidduutti qoodus, ati ﷺ jiraataa fi qooda irratti filannoo argatte.

إِن قُلتَ في الأَمرِ لا أَو قُلتَ فيهِ نَعَم
فَخيرَةُ اللَهِ في لا مِنكَ أَو نَعَمِ

Yoo ati ﷺ dhimma tokko irratti 'lakki' yookaan 'eeyyee' jette, filannoon Waaqayyoo eeyyama yookaan diddaa kee keessatti argama.

أَخوكَ عيسى دَعا مَيتاً فَقامَ لَهُ
وَأَنتَ أَحيَيتَ أَجيالاً مِنَ الزِمَمِ

Obboleessi kee Iisaan nama du'e waamee inni ka'e, ati ﷺ garuu dhaloota dagatame du'a irraa kaaste.

وَالجَهلُ مَوتٌ فَإِن أوتيتَ مُعجِزَةً
فَاِبعَث مِنَ الجَهلِ أَو فَاِبعَث مِنَ الرَجَمِ

Wallalummaan du'a dha, kanaaf yoo ati ﷺ dinqii argatte, nama wallalummaa irraa yookaan awwaala irraa kaasi.

قالوا غَزَوتَ وَرُسلُ اللَهِ ما بُعِثوا
لِقَتلِ نَفسٍ وَلا جاؤوا لِسَفكِ دَمِ

Isaan ati ﷺ lola geggeessite jedhan, garuu ergamoonni Waaqayyoo lubbuu ajjeesuuf hin ergamne, dhiiga dhangalaasuufis hin dhufne.

جَهلٌ وَتَضليلُ أَحلامٍ وَسَفسَطَةٌ
فَتَحتَ بِالسَيفِ بَعدَ الفَتحِ بِالقَلَمِ

Kun wallalummaa, dogoggora abjuu fi soofistummaa dha, ati ﷺ seefiin injifatte kan injifannoo qalamaatiin booda.

لَمّا أَتى لَكَ عَفواً كُلُّ ذي حَسَبٍ
تَكَفَّلَ السَيفُ بِالجُهّالِ وَالعَمَمِ

Yeroo namni dhaloota kabajamaa qabu hundi fedhii isaatiin siif ﷺ bitame, seefiin immoo warra wallaalaa fi ummata idilee irratti hojii isaa eegale.

وَالشَرُّ إِن تَلقَهُ بِالخَيرِ ضِقتَ بِهِ
ذَرعاً وَإِن تَلقَهُ بِالشَرِّ يَنحَسِمِ

Hamtuu gaarummaadhaan yoo simatte, si mo'ata; garuu hamtuudhaan yoo simatte, guutummaatti ni dhabamti.

سَلِ المَسيحِيَّةَ الغَرّاءَ كَم شَرِبَت
بِالصابِ مِن شَهَواتِ الظالِمِ الغَلِمِ

Kiristaanummaa beekamtuu gaafadhu, fedhiiwwan warra hacuucaa fi fedhii maleeyyii irraa hammam dhugaatii hadhaa'aa dhugde.

طَريدَةُ الشِركِ يُؤذيها وَيوسِعُها
في كُلِّ حينٍ قِتالاً ساطِعَ الحَدَمِ

Waaqayyolii hedduu waaqeffachuu jalaa baatee, yeroo hundumaa lola cimaa fi babal'ataa ta'een miidhamtee fi qabamtee turte.

لَولا حُماةٌ لَها هَبّوا لِنُصرَتِها
بِالسَيفِ ما اِنتَفَعَت بِالرِفقِ وَالرُحَمِ

Osoo warri ishee eegan gargaarsaaf billaadhaan hin ka'in ta'ee, laafinaa fi garaarummaadhaan homaa hin argattu turte.

لَولا مَكانٌ لِعيسى عِندَ مُرسِلِهِ
وَحُرمَةٌ وَجَبَت لِلروحِ في القِدَمِ

Osoo Iisaan Ergaa-Ergituu isaa biratti iddoo guddaa hin qabaanne ta'ee, akkasumas Ruuhiif kabajni durii hin jiraanne ta'ee.

لَسُمِّرَ البَدَنُ الطُهرُ الشَريفُ عَلى
لَوحَينِ لَم يَخشَ مُؤذيهِ وَلَم يَجِمِ

Qaamni qulqulluun, kabajamaan sun muka lama irratti fannifama ture, warri isa miidhan homaa sodaachuu yookaan gaabbuu malee.

جَلَّ المَسيحُ وَذاقَ الصَلبَ شانِئُهُ
إِنَّ العِقابَ بِقَدرِ الذَنبِ وَالجُرُمِ

Kiristoos ol-ka'eera, diinni isaa fannifamuu dhandhameera, adabbiin cubbuu fi yakka wajjin wal gituuf.

أَخو النَبِيِّ وَروحُ اللَهِ في نُزُلٍ
فَوقَ السَماءِ وَدونَ العَرشِ مُحتَرَمِ

Obboleessi Nabii ﷺ fi Ruuhiin Waaqayyoo, iddoo samiiwwan olitti, Arshii jala jiru keessatti kabajamaadha.

عَلَّمتَهُم كُلَّ شَيءٍ يَجهَلونَ بِهِ
حَتّى القِتالَ وَما فيهِ مِنَ الذِمَمِ

Waan isaan hin beekne hunda isaan barsiiste, hanga waraanaa fi kakuuwwan inni of keessaa qabutti.

دَعَوتَهُم لِجِهادٍ فيهِ سُؤدُدُهُم
وَالحَربُ أُسُّ نِظامِ الكَونِ وَالأُمَمِ

Qabsoo kabajni isaanii keessa jiruuf isaan waamte, waraanni bu'uura sirna addunyaa fi sabootaatiif.

لَولاهُ لَم نَرَ لِلدَولاتِ في زَمَنٍ
ما طالَ مِن عُمُدٍ أَو قَرَّ مِن دُهُمِ

Osoo inni hin jiraanne ta'ee, yeroo kamiyyuu keessatti saboonni utubaa cimaa yookaan bu'uura dhaabbataa argatan hin arginu turre.

تِلكَ الشَواهِدُ تَترى كُلَّ آوِنَةٍ
في الأَعصُرِ الغُرِّ لا في الأَعصُرِ الدُهُمِ

Dhugaa baatonni kun yeroo hundumaa wal hordofaa jiru, bara kabajamaa keessatti mul'atu malee, bara dukkanaa keessatti miti.

بِالأَمسِ مالَت عُروشٌ وَاِعتَلَت سُرُرٌ
لَولا القَذائِفُ لَم تَثلَم وَلَم تَصُمِ

Kaleessa teessoowwan kufan, teessoowwan aangoo ol ka'an; osoo meeshaaleen waraanaa hin jiraanne ta'ee, hin diigaman yookaan hin callisan turan.

أَشياعُ عيسى أَعَدّوا كُلَّ قاصِمَةٍ
وَلَم نُعِدُّ سِوى حالاتِ مُنقَصِمِ

Duuka buutoonni Iisaa humna balleessaa hunda qopheessan, nuti garuu haala diigamaa malee homaa hin qopheessine.

مَهما دُعيتَ إِلى الهَيجاءِ قُمتَ لَها
تَرمي بِأُسدٍ وَيَرمي اللَهُ بِالرُجُمِ

Yeroo waraanaaf waamamte hundumaa, ati kaate, leencota darbatte, Waaqayyo immoo dhagaawwan darbate.

عَلى لِوائِكَ مِنهُم كُلُّ مُنتَقِمٍ
لِلَّهِ مُستَقتِلٍ في اللَهِ مُعتَزِمِ

Alaabaa kee jala, isaan keessaa, namni Waaqayyoof haaloo baasu hundi ni ture, murataa fi sababa Isaaaf du'a barbaadu.

مُسَبِّحٍ لِلِقاءِ اللَهِ مُضطَرِمٍ
شَوقاً عَلى سابِخٍ كَالبَرقِ مُضطَرِمِ

Waaqayyoon wal arguuf faarfataa, hawwiidhaan gubataa, farda saffisaa, akka bakakkaa ifu irra taa'e.

لَو صادَفَ الدَهرَ يَبغي نَقلَةً فَرَمى
بِعَزمِهِ في رِحالِ الدَهرِ لَم يَرِمِ

Osoo yeroon jijjiirama barbaadu isa qunnamee, murannoo isaa keessa buusee, yeroon hin socho'u ture.

بيضٌ مَفاليلُ مِن فِعلِ الحُروبِ بِهِم
مِن أَسيُفِ اللَهِ لا الهِندِيَّةُ الخُذُمُ

Isaan waraana dhaabbataa irraa adii fi qara dhabeessa, garuu isaan billaa Waaqayyoo dhugaa malee, billaa Hindii qara qaban qofa miti.

كَم في التُرابِ إِذا فَتَّشتَ عَن رَجُلٍ
مَن ماتَ بِالعَهدِ أَو مَن ماتَ بِالقَسَمِ

Namoonni meeqaan lafa keessa jiru, yoo barbaadde, warri kakuu isaanii yookaan waadaa isaanii guutanii du'an.

لَولا مَواهِبُ في بَعضِ الأَنامِ لَما
تَفاوَتَ الناسُ في الأَقدارِ وَالقِيَمِ

Osoo kennaawwan dhalootaan namoota tokko tokkoof kenname hin jiraanne ta'ee, namoonni sadarkaa fi gatii dhalootaa irratti garaagarummaa akkasii hin agarsiisan turan.

شَريعَةٌ لَكَ فَجَّرتَ العُقولَ بِها
عَن زاخِرٍ بِصُنوفِ العِلمِ مُلتَطِمِ

Seera kee Waaqayyoo ﷺ tiin, sammuuwwan galaana beekumsa gosa adda addaatiin guutame akka dhoohan goote.

يَلوحُ حَولَ سَنا التَوحيدِ جَوهَرُها
كَالحَليِ لِلسَيفِ أَو كَالوَشيِ لِلعَلَمِ

Bu'uurri isaa ifa tokkummaa Waaqayyoo irra naanna'ee calaqqisa, akka miidhagina billaa yookaan akka hojii suufii alaabaa irratti hojjetamee.

غَرّاءُ حامَت عَلَيها أَنفُسٌ وَنُهىً
وَمَن يَجِد سَلسَلاً مِن حِكمَةٍ يَحُمِ

Seerri kabajamaan kun, kan lubbuuwwanii fi sammuuwwan irra naanna'an, namoota burqaa ogummaa dhangala'aa argatan hunda gara ofiitti harkisa.

نورُ السَبيلِ يُساسُ العالِمونَ بِها
تَكَفَّلَت بِشَبابِ الدَهرِ وَالهَرَمِ

Inni ifa karaa addunyaawwan hundi ittiin bulfamanidha, yeroo dargaggummaa fi dulloomaa lamaanuu itti gaafatamummaa fudhateera.

يَجري الزَمانُ وَأَحكامُ الزَمانِ عَلى
حُكمٍ لَها نافِذٍ في الخَلقِ مُرتَسِمِ

Yeroon fi murtoon yeroo lamaanuu murtii ishee uumama hunda irratti barreeffamee jiruun wal simuun dhangala'u.

لَمّا اِعتَلَت دَولَةُ الإِسلامِ وَاِتَّسَعَت
مَشَت مَمالِكُهُ في نورِها التَمَمِ

Mootummaan Islaamaa yeroo ol ka'ee babal'atu, mootummoonni isaa ifa isaa guutuu fi bal'aa keessa deemanii guddatan.

وَعَلَّمَت أُمَّةً بِالقَفرِ نازِلَةً
رَعيَ القَياصِرِ بَعدَ الشاءِ وَالنَعَمِ

Saba tokko, kan dur lafa onaa jiraatu, mootota tiksuu barsiiste, hojii kana hoolaa fi gaala tiksuu booda hojjetan.

كَم شَيَّدَ المُصلِحونَ العامِلونَ بِها
في الشَرقِ وَالغَربِ مُلكاً باذِخَ العِظَمِ

Mootummoota gurguddoo fi kabajamoo meeqatu warra jijjiirama fidan, bu'uura ishee irratti hojjetan, Bahaa fi Dhiha keessatti hundeesse!

لِلعِلمِ وَالعَدلِ وَالتَمدينِ ما عَزَموا
مِنَ الأُمورِ وَما شَدّوا مِنَ الحُزُمِ

Beekumsa, haqa, fi qaroomaaf jecha, hojiiwwan gurguddoo irratti murteessan, akkasumas murannoo cimaadhaan hidhatan.

سُرعانَ ما فَتَحوا الدُنيا لِمِلَّتِهِم
وَأَنهَلوا الناسَ مِن سَلسالِها الشَبِمِ

Battalumaan addunyaa amantii isaaniitiif banan, akkasumas burqaa ishee qorraa fi dhangala'aa irraa namoota hunda dheebuu baasan.

ساروا عَلَيها هُداةَ الناسِ فَهيَ بِهِم
إِلى الفَلاحِ طَريقٌ واضِحُ العَظَمِ

Karaa kana irra akka qajeelchaa namootaatti deeman, qajeelcha isaaniitiinis, inni karaa ifaa fi kabajamaa gara badhaadhinaa fi milkaa'inaatti geessu ta'e.

لا يَهدِمُ الدَهرُ رُكناً شادَ عَدلَهُمُ
وَحائِطُ البَغيِ إِن تَلمَسهُ يَنهَدِمِ

Yeroon utubaa haqni isaanii ijaare diiguu hin danda'u, garuu dallaan hacuuccaa, yoo tuqame qofa, ni diigama.

نالوا السَعادَةَ في الدارَينِ وَاِجتَمَعوا
عَلى عَميمٍ مِنَ الرُضوانِ مُقتَسَمِ

Addunyaa lamaan keessatti gammachuu argatan, akkasumas jaalala Waaqayyoo bal'aa fi waloo keessatti walitti qabaman.

دَع عَنكَ روما وَآثينا وَما حَوَتا
كُلُّ اليَواقيتِ في بَغدادَ وَالتُوَمِ

Roomaa fi Ateenaa fi waan isaan qaban hunda dhiisi, yaaquutonni gati jabeeyyiin hundi Baagdaadii fi Tuwam keessatti argamu.

وَخَلِّ كِسرى وَإيواناً يَدِلُّ بِهِ
هَوىً عَلى أَثَرِ النيرانِ وَالأَيُمِ

Kisraa fi iwaan isaa guddaa dhiisi, kan fedhii darbe, kan hambaa ibiddaa fi waaqayyolii sobaa agarsiisu.

وَاِترُك رَعمَسيسَ إِنَّ المُلكَ مَظهَرُهُ
في نَهضَةِ العَدلِ لا في نَهضَةِ الهَرَمِ

Raamsiisi dhiisi, mootummaan dhugaa mul'achuun isaa haqa guddisuu keessa jira malee, piiraamidii ijaaruu keessa miti.

دارُ الشَرائِعِ روما كُلَّما ذُكِرَت
دارُ السَلامِ لَها أَلقَت يَدَ السَلَمِ

Yeroo Roomaan, mana seeraa beekamaan, dubbatamtu hundumaa, Daar al-Salaam (Baagdaadiin) harka nagaa isheef kenniti.

ما ضارَعَتها بَياناً عِندَ مُلتَأَمٍ
وَلا حَكَتها قَضاءً عِندَ مُختَصَمِ

Roomaan walgahii irratti Baagdaadii dubbachuudhaan hin dorgomne, yookaan yeroo falmii ogummaa murtii ishee hin fakkeessine.

وَلا اِحتَوَت في طِرازٍ مِن قَياصِرِها
عَلى رَشيدٍ وَمَأمونٍ وَمُعتَصِمِ

Roomaan, mootota ishee keessaa, nama akka Rashiid, Ma'muun, yookaan Mu'tasim qabattee hin beektu.

مَنِ الَّذينَ إِذا سارَت كَتائِبُهُم
تَصَرَّفوا بِحُدودِ الأَرضِ وَالتُخَمِ

Isaan eenyu, yeroo loltoonni isaanii deeman, daangaa lafaa fi qarqara isaa to'atan?

وَيَجلِسونَ إِلى عِلمٍ وَمَعرِفَةٍ
فَلا يُدانَونَ في عَقلٍ وَلا فَهَمِ

Beekumsaafi hubannoo wajjin taa'u, kanaafis sammuu yookaan hubannoo keessatti homtuu isaan hin caalu.

يُطَأطِئُ العُلَماءُ الهامَ إِن نَبَسوا
مِن هَيبَةِ العِلمِ لا مِن هَيبَةِ الحُكُمِ

Hayyoonni yeroo isaan dubbatan, beekumsa isaaniitiif sodaatanii mataa isaanii gadi qabu, malee aangoo isaaniitiif sodaatanii miti.

وَيُمطِرونَ فَما بِالأَرضِ مِن مَحَلٍ
وَلا بِمَن باتَ فَوقَ الأَرضِ مِن عُدُمِ

Eebba roobsu, kanaaf lafa irratti hongeen hin jiru, akkasumas warra lafa irra jiraatan keessaa hiyyummaan hin jiru.

خَلائِفُ اللَهِ جَلّوا عَن مُوازَنَةٍ
فَلا تَقيسَنَّ أَملاكَ الوَرى بِهِمِ

Isaan bakka bu'oota Rabbiiti, wal bira qabamuu irra ol ka'oodha, kanaaf mootota namaa isaanitti hin madaalin.

مَن في البَرِيَّةِ كَالفاروقِ مَعدَلَةً
وَكَاِبنِ عَبدِ العَزيزِ الخاشِعِ الحَشِمِ

Uumama keessaa eenyutu Al-Faaruuq fakkaata haqa qabeessummaan, akkasumas Ibn Abd al-Aziiz, kan gad of qabuufi saalfataa?

وَكَالإِمامِ إِذا ما فَضَّ مُزدَحِماً
بِمَدمَعٍ في مَآقي القَومِ مُزدَحِمِ

Akkasumas akka Imaamichaa, yeroo inni namoota ija isaanii keessatti imimmaan guutee jiran facaasu.

الزاخِرُ العَذبُ في عِلمٍ وَفي أَدَبٍ
وَالناصِرُ النَدبِ في حَربٍ وَفي سَلَمِ

Inni beekumsaafi ogbarruu keessatti baay'eefi mi'aawaadha, akkasumas waraanaafi nagaa keessatti gargaaraa kabajamaadha.

أَو كَاِبنِ عَفّانَ وَالقُرآنُ في يَدِهِ
يَحنو عَلَيهِ كَما تَحنو عَلى الفُطُمِ

Yookaan akka Ibn Affaan, Qur'aana harka isaa keessa qabatee, akka nama daa'imman harma gu'anitti isa irratti gadi jedha.

وَيَجمَعُ الآيَ تَرتيباً وَيَنظُمُها
عِقداً بِجيدِ اللَيالي غَيرَ مُنفَصِمِ

Akkasumas keeyyattoota tartiibaan walitti qabee qindeessa, akka silsilaa morma halkanii irra jiruutti, kan hin ciccinne.

جُرحانِ في كَبِدِ الإِسلامِ ما اِلتَأَما
جُرحُ الشَهيدِ وَجُرحٌ بِالكِتابِ دَمي

Madda Islaamaa keessatti madaawwan lama hin fayyine: madaa shahiidaa fi madaa kitaaba dhiigaan xureesse.

وَما بَلاءُ أَبي بَكرٍ بِمُتَّهَمٍ
بَعدَ الجَلائِلِ في الأَفعالِ وَالخِدَمِ

Qorumsi Abuu Bakr, hojiiwwan gurguddoo fi tajaajila isaa booda, shakkii hin qabu.

بِالحَزمِ وَالعَزمِ حاطَ الدينَ في مِحَنٍ
أَضَلَّتِ الحُلمَ مِن كَهلٍ وَمُحتَلِمِ

Murannoo fi kutannoon, amantii qorumsa gidduutti eeggate, qorumsa kan umrii dheeraa fi dargaggoota lamaanuu hubannoo jallise.

وَحِدنَ بِالراشِدِ الفاروقِ عَن رُشدٍ
في المَوتِ وَهوَ يَقينٌ غَيرُ مُنبَهِمِ

Al-Faaruuq kan qajeelaa ture, du'a ilaalchisee qajeelfama isaa irraa deebisan, kan dhugaa hin shakkisiifne.

يُجادِلُ القَومَ مُستَلّاً مُهَنَّدَهُ
في أَعظَمِ الرُسلِ قَدراً كَيفَ لَم يَدُمِ

Inni goraadee Hindii isaa luqqifatee, ergamoota hunda caalaa guddaa ta'e ilaalchisee namoota wajjin falme, akkamitti inni hin jiraatu jedhee dinqifata.

لا تَعذُلوهُ إِذا طافَ الذُهولُ بِهِ
ماتَ الحَبيبُ فَضَلَّ الصَبُّ عَن رَغَمِ

Yoo inni rifannoon mo'ame isa hin ceepha'inaa, jaalalleen du'eera, jaalalleenis ofii isaa osoo hin fedhin karaa jallateera.

يا رَبِّ صَلِّ وَسَلِّم ما أَرَدتَ عَلى
نَزيلِ عَرشِكَ خَيرِ الرُسلِ كُلِّهِمِ

Yaa Gooftaa, eebbaafi nagaa kee akka feetetti, warra Arshii kee irra jiraatu, ergamoota hunda caalaa ﷺ irratti buusi.

مُحيِ اللَيالي صَلاةً لا يُقَطِّعُها
إِلّا بِدَمعٍ مِنَ الإِشفاقِ مُنسَجِمِ

Inni halkanoottan salaataan jiraachise, kan inni hin addaan kutne, yoo imimmaan gara laafinaa dhangala'u malee.

مُسَبِّحاً لَكَ جُنحَ اللَيلِ مُحتَمِلاً
ضُرّاً مِنَ السُهدِ أَو ضُرّاً مِنَ الوَرَمِ

Halkan walakkaa si galateeffachaa, rakkoo hirriba dhabuu yookaan rakkoo dhiita'uu obsaa.

رَضِيَّةٌ نَفسُهُ لا تَشتَكي سَأَماً
وَما مَعَ الحُبِّ إِن أَخلَصتَ مِن سَأَمِ

Lubbuun isaa quufaa turte, dadhabbii hin komattu, jaalala dhugaa wajjin dadhabbii hin jiruutii.

وَصَلِّ رَبّي عَلى آلٍ لَهُ نُخَبٍ
جَعَلتَ فيهِم لِواءَ البَيتِ وَالحَرَمِ

Yaa Gooftaa koo, maatii isaa filatamaa, kan ati alaabaa Mana Qulqulluu fi naannoo isaa qulqulluu keessa keesse, eebbisi.

بيضُ الوُجوهِ وَوَجهُ الدَهرِ ذو حَلَكٍ
شُمُّ الأُنوفِ وَأَنفُ الحادِثاتِ حَمى

Fuulli isaanii ifaadha yeroo fuulli yeroo dukkanaa'u, akkasumas isaan kabajamoo fi hin jilbeenfanne yeroo rakkoon cimaan ka'u.

وَأَهدِ خَيرَ صَلاةٍ مِنكَ أَربَعَةً
في الصَحبِ صُحبَتُهُم مَرعِيَّةُ الحُرَمِ

Eebba kee irra caalaa Sahabaa afur irratti buusi, kan hiriyummaan isaanii qulqulluun kabaja guddaan ilaalamu.

الراكِبينَ إِذا نادى النَبِيُّ بِهِم
ما هالَ مِن جَلَلٍ وَاِشتَدَّ مِن عَمَمِ

Isaan fardaan deeman, kan Ergamaan ﷺ yeroo sodaawwan gurguddoon mul'atan fi balaawwan babal'atan isaan waaman deebisan.

الصابِرينَ وَنَفسُ الأَرضِ واجِفَةٌ
الضاحِكينَ إِلى الأَخطارِ وَالقُحَمِ

Isaan obsaa turan, yeroo lubbuun lafaa raafamtu illee, akkasumas balaawwan fi qormaata duratti kolfan.

يا رَبِّ هَبَّت شُعوبٌ مِن مَنِيَّتِها
وَاِستَيقَظَت أُمَمٌ مِن رَقدَةِ العَدَمِ

Yaa Gooftaa, saboonni du'a isaanii irraa ka'aniiru, saboonnis hirriba dhabamuu irraa dammaqaniiru.

سَعدٌ وَنَحسٌ وَمُلكٌ أَنتَ مالِكُهُ
تُديلُ مِن نِعَمٍ فيهِ وَمِن نِقَمِ

Carraafi carraa dhabuu, akkasumas mootummaa ati qofa qabdu, kan keessatti eebbaafi balaa gidduutti jijjiirtu.

رَأى قَضاؤُكَ فينا رَأيَ حِكمَتِهِ
أَكرِم بِوَجهِكَ مِن قاضٍ وَمُنتَقِمِ

Murtii kee nu ilaalchisee ogummaa kee calaqqisa; fuulli kee akka Abbaa Seeraa fi Haaloo Baasaatti akkam ulfaataadha!

فَاِلطُف لِأَجلِ رَسولِ العالَمينَ بِنا
وَلا تَزِد قَومَهُ خَسفاً وَلا تُسِمِ

Kanaaf, Ergamaa Addunyaalee ﷺ jedhamuuf nuuf gara laafii, ummata isaa salphina hin dabalin yookaan qaanii hin godhin.

يا رَبِّ أَحسَنتَ بَدءَ المُسلِمينَ بِهِ
فَتَمِّمِ الفَضلَ وَاِمنَح حُسنَ مُختَتَمِ

Yaa Gooftaa, jalqaba Muslimootaa isaan ﷺ fayyadamtee bareechite, kanaaf tola kee guutii fi xumura gaarii isaaniif kenni.