وُلِدَ الهُدى

نهج الهمزية في المولد النبوي — أمير الشعراء أحمد شوقي (ت 1351هـ / 1932م)

قصيدة أحمد شوقي في المولد النبوي الشريف، عارض بها همزية البوصيري، ومطلعها الخالد: «وُلد الهدى فالكائنات ضياء». من أكثر قصائد المديح حضورًا في الاحتفال بالمولد النبوي.

Wulida al-Hudaa — Ahmad Shawqii, Mootii Walaleessitootaa

Walaloon Ahmad Shawqii, guyyaa dhaloota Nabii ﷺ kabajamaaf barreeffame, hojii guddaa kan Hamziyyaa al-Buusirii fakkeessuudha. Sararri isaa jalqabaa hin duune, 'Qajeelfamni dhalate, kanaafuu addunyaan ifa,' jedhu, bal'inaan beekamaadha. Walaloon kun faaruuwwan yeroo ayyaana dhaloota Nabii ﷺ kabajamu baay'ee beekamoo fi yeroo baay'ee dubbifaman keessaa tokko ta'ee jira.

وُلِدَ الهُدى فَالكائِناتُ ضِياءُ
وَفَمُ الزَمانِ تَبَسُّمٌ وَثَناءُ

Hidaayaan yeroo dhalate, uumamni hunduu ifaan guutame; yeroon mataan isaa kolfaafi faaruu ta'e.

الروحُ وَالمَلَأُ المَلائِكُ حَولَهُ
لِلدينِ وَالدُنيا بِهِ بُشَراءُ

Ruuhiifi malaa'ikonni isa marsanii, diiniifi addunyaadhaaf isaan misiraachoo fidan.

وَالعَرشُ يَزهو وَالحَظيرَةُ تَزدَهي
وَالمُنتَهى وَالسِدرَةُ العَصماءُ

Arshiin ni ifa, Haziiraanis ni miidhaga; Muntahaafi Sidratul Muntahaa olka'aanis miidhaginaan guutaman.

وَحَديقَةُ الفُرقانِ ضاحِكَةُ الرُبا
بِالتُرجُمانِ شَذِيَّةٌ غَنّاءُ

Jannanni Furqaan (Qur'aanaa) tulluun isaa kolfaa, hiikaa isaan ﷺ urgaa'aa fi sirbaa ta'e.

وَالوَحيُ يَقطُرُ سَلسَلًا مِن سَلسَلٍ
وَاللَوحُ وَالقَلَمُ البَديعُ رُواءُ

Wahyiin akka bishaan qulqulluu yaa'uutti cophsaa, Lawhul Mahfuuziifi Qalamni ajaa'ibaan dheebuu isaa baafata.

نُظِمَت أَسامي الرُسلِ فَهيَ صَحيفَةٌ
في اللَوحِ وَاسمُ مُحَمَّدٍ طُغَراءُ

Maqaan ergamootaa Lawhul Mahfuuz irratti akka barruutti barreeffameera, maqaan Muhammad ﷺ immoo mallattoo isaa guddaa dha.

اسمُ الجَلالَةِ في بَديعِ حُروفِهِ
أَلِفٌ هُنالِكَ وَاسمُ طَهَ الباءُ

Maqaan Jalalaa (Allaah) qubee isaa ajaa'ibaa keessatti Alif isaa achitti argata, maqaan Xahaa ﷺ immoo Baa isaa bakka bu'a.

يا خَيرَ مَن جاءَ الوُجودَ تَحِيَّةً
مِن مُرسَلينَ إِلى الهُدى بِكَ جاؤوا

Yaa nama uumama hundarra caalaa dhufe, ergamootarraa nagaa fudhadhu, isaanis siin hidaayaa fidan.

بَيتُ النَبِيّينَ الَّذي لا يَلتَقي
إِلّا الحَنائِفُ فيهِ وَالحُنَفاءُ

Kun mana nabiyyootaa ti, kan keessa isaa namni qajeelooniifi tokkichoomsaa Waaqaa qulqulluu malee hin walitti qabamne.

خَيرُ الأُبُوَّةِ حازَهُمْ لَكَ آدَمٌ
دونَ الأَنامِ وَأَحرَزَت حَوّاءُ

Aadam abbummaa hundarra caalu siif mirkaneesse, ilma namaa hundarra; Hawwaanis akkasuma argatte.

هُم أَدرَكوا عِزَّ النُبُوَّةِ وَانتَهَت
فيها إِلَيكَ العِزَّةُ القَعساءُ

Isaan ulfina nabiyyummaa qaban, garuu sitti ulfinni guddaafi olka'aan sun xumura isaa ga'e.

خُلِقَت لِبَيتِكَ وَهوَ مَخلوقٌ لَها
إِنَّ العَظائِمَ كُفؤُها العُظَماءُ

Ulfinni kun mana keetiif uumame, manni kees isaaf uumame; dhugumatti, wantoonni guguddoon warra gurguddaadhaaf ta'u.

بِكَ بَشَّرَ اللَهُ السَماءَ فَزُيِّنَت
وَتَضَوَّعَت مِسكًا بِكَ الغَبراءُ

Siin Allaahn samii misiraachoo kenne, isaanis miidhagsee; siin biyyee lafaas urgaa miskiin guutame.

وَبَدا مُحَيّاكَ الَّذي قَسَماتُهُ
حَقٌّ وَغُرَّتُهُ هُدىً وَحَياءُ

Fuulli kee ﷺ mul'ate, mallattoon isaa dhugaa dha, addi isaa ifaan hidaayaafi qaanqeedhaan ni calaqqisa.

وَعَلَيهِ مِن نورِ النُبُوَّةِ رَونَقٌ
وَمِنَ الخَليلِ وَهَديِهِ سيماءُ

Isa irratti ifa nabiyyummaarraa miidhaginni jira, jaalallee (Ibraahim) irraafi hidaayaa isaarraas mallattoon jira.

أَثنى المَسيحُ عَلَيهِ خَلفَ سَمائِهِ
وَتَهَلَّلَت وَاهتَزَّتِ العَذراءُ

Masiih ﷺ samii isaa duubaan isa faarse, Durboon (Maryam) gammadee rifatte.

يَومٌ يَتيهُ عَلى الزَمانِ صَباحُهُ
وَمَساؤُهُ بِمُحَمَّدٍ وَضّاءُ

Guyyaa ganamaan isaa yeroo hundarra ni caalu, galgalli isaas Muhammad ﷺiin ifa ta'e.

الحَقُّ عالي الرُكنِ فيهِ مُظَفَّرٌ
في المُلكِ لا يَعلو عَلَيهِ لِواءُ

Guyyaa kana, Dhugaan utubaa isaa olka'aa qabatee injifataa dha, mootummaa isaa keessattis alaabaan tokkollee isa hin caalu.

ذُعِرَت عُروشُ الظالِمينَ فَزُلزِلَت
وَعَلَت عَلى تيجانِهِم أَصداءُ

Teessoon warra miidhaa sodaadhaan rukutamee raafame, sagaleen kufaatii isaaniis gonfoo isaanii olitti ol ka'e.

وَالنارُ خاوِيَةُ الجَوانِبِ حَولَهُمْ
خَمَدَت ذَوائِبُها وَغاضَ الماءُ

Ibiddis, gama hundaan naannoo isaanii duwwaa ta'ee, laboobni isaa dhaame, bishaanis gadi bu'e.

وَالآيُ تَترى وَالخَوارِقُ جَمَّةٌ
جِبريلُ رَوّاحٌ بِها غَدّاءُ

Mallattoon wal hordofaa, ajaa'iboonnis baay'ee turan, Jibriil ganamaafi galgala isaan fidaa ture.

نِعمَ اليَتيمُ بَدَت مَخايِلُ فَضلِهِ
وَاليُتمُ رِزقٌ بَعضُهُ وَذَكاءُ

Yatiima akkam gaarii, mallattoon tola isaa mul'ate; yatiimummaan mataan isaa kennaa dha, gartokkoon rizqii Waaqaa, gartokkoonis sammuu qara qabeessa.

في المَهدِ يُستَسقى الحَيا بِرَجائِهِ
وَبِقَصدِهِ تُستَدفَعُ البَأساءُ

Akka daa'imaatti, abdiin isaatti qabamee roobni kadhatame, kaayyoo isaanis rakkoon hunduu deebifame.

بِسِوى الأَمانَةِ في الصِبا وَالصِدقِ لَم
يَعرِفهُ أَهلُ الصِدقِ وَالأُمَناءُ

Warri dhugaafi amanamoonni ijoollummaa isaatti amanamummaafi dhugaa isaa qofaadhaan isa beekan.

يا مَن لَهُ الأَخلاقُ ما تَهوى العُلا
مِنها وَما يَتَعَشَّقُ الكُبَراءُ

Yaa ati, amalli kee akkasii, kan olka'aan isaan hawwu, warri gurguddaanis isaan jaallatu.

لَو لَم تُقِم دينًا لَقامَت وَحدَها
دينًا تُضيءُ بِنورِهِ الآناءُ

Yoo ati diinii hin dhaabne ta'eellee, amalli kun kophaa isaa akka amantiitti dhaabbatee, ifa isaan yeroo hundaa ni ifa ture.

زانَتكَ في الخُلُقِ العَظيمِ شَمائِلٌ
يُغرى بِهِنَّ وَيولَعُ الكُرَماءُ

Amala kee guddaa keessatti amala gaarii kan warra arjaa hawwatuufi booji'uun faayamte.

أَمّا الجَمالُ فَأَنتَ شَمسُ سَمائِهِ
وَمَلاحَةُ الصِدّيقِ مِنكَ أَياءُ

Bareedinaaf, ati aduu samii isaa ti, bareedinni warra dhugaa hundaa immoo siirraa kan argame dha.

وَالحُسنُ مِن كَرَمِ الوُجوهِ وَخَيرُهُ
ما أوتِيَ القُوّادُ وَالزُعَماءُ

Bareedinni dhugaan fuula kabajamaarraa madda, mul'ina isaa hundarra caalus kan hogganootaafi dura bu'ootaaf kenname dha.

فَإِذا سَخَوتَ بَلَغتَ بِالجودِ المَدى
وَفَعَلتَ ما لا تَفعَلُ الأَنواءُ

Yeroo ati arjaa turte, arjummaan kee daangaa ga'e, waan duumessi roobaa baay'eenillee hin hojjenne hojjette.

وَإِذا عَفَوتَ فَقادِرًا وَمُقَدَّرًا
لا يَستَهينُ بِعَفوِكَ الجُهَلاءُ

Yeroo ati dhiifte, humnaafi ulfinaan dhiifte, akkasumas wallalloonni dhiifama kee hin tuffanne.

وَإِذا رَحِمتَ فَأَنتَ أُمٌّ أَو أَبٌ
هَذانِ في الدُنيا هُما الرُحَماءُ

Yeroo ati rahmata goote, akka haadha yookiin abbaa turte, isaan lamaan addunyaa keessatti warra rahmata qabeessa waan ta'aniif.

وَإِذا غَضِبتَ فَإِنَّما هِيَ غَضبَةٌ
في الحَقِّ لا ضِغنٌ وَلا بَغضاءُ

Yeroo ati dallante, dallansuun kee dhugaa qofaaf ture, hinaaffaafi diinummaa tokko malee.

وَإِذا رَضيتَ فَذاكَ في مَرضاتِهِ
وَرِضا الكَثيرِ تَحَلُّمٌ وَرِياءُ

Yeroo ati jaallatte, jaalalli kee jaalala Isaa (Waaqaa) wajjin ture, jaalalli warra baay'ee garuu fakkeessuufi munaafiqummaa dha.

وَإِذا خَطَبتَ فَلِلمَنابِرِ هِزَّةٌ
تَعرو النَدِيَّ وَلِلقُلوبِ بُكاءُ

Yeroo ati khuxbaa goote, minbaroonni ni hollatu, walgahii ni raasa, qalbiinis ni booya.

وَإِذا قَضَيتَ فَلا ارتِيابَ كَأَنَّما
جاءَ الخُصومَ مِنَ السَماءِ قَضاءُ

Yeroo ati murteessite, shakkii hin qabu, akka waan murtii samii irraa warra falmii qabaniif bu'eetti.

وَإِذا حَمَيتَ الماءَ لَم يورَد وَلَو
أَنَّ القَياصِرَ وَالمُلوكَ ظِماءُ

Yoo ati bishaan eegde, namni tokkollee hin dhihaatu, yoo moototaafi abbootii taayitaa dheebuu qabanillee ta'e.

وَإِذا أَجَرتَ فَأَنتَ بَيتُ اللهِ لَم
يَدخُل عَلَيهِ المُستَجيرَ عَداءُ

Yoo ati eegumsa goote, akka mana Allaah turte, kan diinummaan nama baqate hin geenye.

وَإِذا مَلَكتَ النَفسَ قُمتَ بِبِرِّها
وَلَوَ اَنَّ ما مَلَكَت يَداكَ الشاءُ

Yoo ati lubbuu qabaatte, gaarummaadhaan isa qabda, yoo harki kee hoolaa salphaa qabaatellee.

وَإِذا بَنَيتَ فَخَيرُ زَوجٍ عِشرَةً
وَإِذا ابتَنَيتَ فَدونَكَ الآباءُ

Yeroo ati maatii ijaarte, abbaa warraa hundarra caalu turte, yeroo ati dhaala dhaabde immoo, abbootiin kee hunduu milkaa'ina kee jala dhaabbatan.

وَإِذا صَحِبتَ رَأى الوَفاءَ مُجَسَّمًا
في بُردِكَ الأَصحابُ وَالخُلَطاءُ

Yeroo si wajjin turan, hiriyoonni kee fi namoonni si wajjin jiran amanamummaan si keessatti akka namaatti mul'atu argan.

وَإِذا أَخَذتَ العَهدَ أَو أَعطَيتَهُ
فَجَميعُ عَهدِكَ ذِمَّةٌ وَوَفاءُ

Yeroo waadaa fudhattu yookaan kennitu, waadaan kee hundi amanamaa guddaa fi dhugaa ture.

وَإِذا مَشَيتَ إِلى العِدا فَغَضَنفَرٌ
وَإِذا جَرَيتَ فَإِنَّكَ النَكباءُ

Yeroo diinota kee irratti deemtu, leenca turte; yeroo itti fiigdu immoo bubbee balleessaa turte.

وَتَمُدُّ حِلمَكَ لِلسَفيهِ مُدارِيًا
حَتّى يَضيقَ بِعَرضِكَ السُفَهاءُ

Obsa kee warra gowwootaaf obsaan kennita, hanga gowwoonni bal'ina sammuu keetiin dhiphatanitti.

في كُلِّ نَفسٍ مِن سُطاكَ مَهابَةٌ
وَلِكُلِّ نَفسٍ في نَداكَ رَجاءُ

Lubbuu hundumaa keessatti guddaummaa keetiin sodaachisummaan jira, lubbuu hundumaaf immoo arjummaa kee keessatti abdiin jira.

وَالرَأيُ لَم يُنضَ المُهَنَّدُ دونَهُ
كَالسَيفِ لَم تَضرِب بِهِ الآراءُ

Murtii kee malee billaan qara qabu hin baafamu, sababiin isaa yaadonni humna akkasii hin qaban.

يا أَيُّها الأُمِيُّ حَسبُكَ رُتبَةً
في العِلمِ أَن دانَت بِكَ العُلَماءُ

Yaa nama hin baranne, sadarkaa beekumsa keetiif beektoonni hundi ogummaa keef bitamuu isaanii ga'aadha.

الذِكرُ آيَةُ رَبِّكَ الكُبرى الَّتي
فيها لِباغي المُعجِزاتِ غَناءُ

Qur'aanni mallattoo Gooftaa keetii isa guddaa dha, kan keessatti warra dinqii barbaadaniif quufni guutuun jiru.

صَدرُ البَيانِ لَهُ إِذا التَقَتِ اللُغى
وَتَقَدَّمَ البُلَغاءُ وَالفُصَحاءُ

Yeroo afaanonni walitti dhufan, dubbattoonni fi haasawaan beekamoon dhufan, dubbachuun isaa isa duraa ture.

نُسِخَت بِهِ التَوراةُ وَهيَ وَضيئَةٌ
وَتَخَلَّفَ الإِنجيلُ وَهوَ ذُكاءُ

Tawraat, ifaa taatus, isa kanaan haqamte, Injiil, ifaa taatus, isa booda dhiifamte.

لَمّا تَمَشّى في الحِجازِ حَكيمُهُ
فُضَّت عُكاظُ بِهِ وَقامَ حِراءُ

Yeroo ogummaan isaa Hijaaz keessa babal'ate, Ukaz isa kanaan diigame, Hiraanis ol ka'e.

أَزرى بِمَنطِقِ أَهلِهِ وَبَيانِهِمْ
وَحيٌ يُقَصِّرُ دونَهُ البُلَغاءُ

Wahyiin, kan dubbattoonni beekamoon hundi dura isaatii gadi ta'an, yaada fi dubbii ummata isaa xiqqeesse.

حَسَدوا فَقالوا شاعِرٌ أَو ساحِرٌ
وَمِنَ الحَسودِ يَكونُ الاستِهزاءُ

Hinaafan, kanaafuu "walaleessaa yookaan falfalaa" jedhan, sababiin isaa qoosumsi nama hinaafaa irraa dhalata.

قَد نالَ بِالهادي الكَريمِ وَبِالهُدى
ما لَم تَنَل مِن سُؤدُدٍ سيناءُ

Karaa qajeelchaa kabajamaa ﷺ fi qajeelfama Waaqayyoo, ulfina Siinaay hin arganne argate.

أَمسى كَأَنَّكَ مِن جَلالِكَ أُمَّةٌ
وَكَأَنَّهُ مِن أُنسِهِ بَيداءُ

Guddaummaa keetiin akka saba guutuu taate, addunyaanis, si wajjin wal bartee, akka gammoojjii bal'aa taate.

يوحى إِلَيكَ الفَوزُ في ظُلُماتِهِ
مُتَتابِعًا تُجلى بِهِ الظَلماءُ

Injifannoon dukkana isaa keessatti siif mul'ifame, walitti aansee dhufee, kanaanis dukkanni hundi ni fagaate.

دينٌ يُشَيَّدُ آيَةً في آيَةٍ
لَبِناتُهُ السوراتُ وَالأَدواءُ

Amantiin mallattoo irratti mallattoo ijaaramaa jira, dhagaan isaa suuraawwan fi furmaatawwan ta'anii.

الحَقُّ فيهِ هُوَ الأَساسُ وَكَيفَ لا
وَاللهُ جَلَّ جَلالُهُ البَنّاءُ

Dhugaan bu'uura isaa ti, akkamitti hin ta'in, yoo Rabbiin, ulfinni Isaa guddaa ta'e, ijaaraa ta'e?

أَمّا حَديثُكَ في العُقولِ فَمَشرَعٌ
وَالعِلمُ وَالحِكَمُ الغَوالي الماءُ

Haasawa kee ilaalchisee sammuu keessatti, inni iddoo bishaan dhugaatii ti, beekumsi fi ogummaan gatii qabeessi bishaan isaa ti.

هُوَ صِبغَةُ الفُرقانِ نَفحَةُ قُدسِهِ
وَالسينُ مِن سَوراتِهِ وَالراءُ

Inni bu'uura Furqaan, hafuura qulqullummaa isaa ti, Seen fi Raa illee boqonnaawwan isaa qulqulluu irraa kan ta'an.

جَرَتِ الفَصاحَةُ مِن يَنابيعَ النُهى
مِن دَوحِهِ وَتَفَجَّرَ الإِنشاءُ

Madda kabajamaa isaa irraa, dubbachuun madda ogummaa irraa dhangala'e, barreessuunis dhohe.

في بَحرِهِ لِلسابِحينَ بِهِ عَلى
أَدَبِ الحَياةِ وَعِلمِها إِرساءُ

Galaana isaa bal'aa keessatti, warra keessa daakan, amala fi beekumsa jireenyaa irratti hidhata cimaan jira.

أَتَتِ الدُهورُ عَلى سُلافَتِهِ وَلَم
تَفنَ السُلافُ وَلا سَلا النُدَماءُ

Barootni bu'uura isaa filatamaa irra darban, garuu bu'uurri sun hin badne, hiriyoonni isaas hin dadhabne.

بِكَ يا ابنَ عَبدِ اللهِ قامَت سَمحَةٌ
بِالحَقِّ مِن مَلَلِ الهُدى غَرّاءُ

Siin, yaa ilma Abdullaah ﷺ, karaa obsaa fi ifaa, dhugaa irratti hundaa'e, dadhabbii qajeelfamaa irraa ka'e.

بُنِيَت عَلى التَوحيدِ وَهيَ حَقيقَةٌ
نادى بِها سُقراطُ وَالقُدَماءُ

Tokkummaa Waaqayyoo irratti ijaarame, dhugaa Sooqiraaxis fi warri durii illee labsan.

وَجَدَ الزُعافَ مِنَ السُمومِ لِأَجلِها
كَالشَهدِ ثُمَّ تَتابَعَ الشُهَداءُ

Isaaf jecha, summii hamaa damma fakkaatu argan, achiis wareegamtoonni walitti aananii dhufan.

وَمَشى عَلى وَجهِ الزَمانِ بِنورِها
كُهّانُ وادي النيلِ وَالعُرَفاءُ

Ifa isheetiin, luboonni Sulula Naayil fi warri beekumsa qaban fuula yeroo irra deeman.

إيزيسُ ذاتُ المُلكِ حينَ تَوَحَّدَت
أَخَذَت قِوامَ أُمورِها الأَشياءُ

Yeroo Iizis, mootittii, tokkummaa Waaqayyoo fudhatte, dhimmoonni ishee hundi tartiiba sirrii argatan.

لَمّا دَعَوتَ الناسَ لَبّى عاقِلٌ
وَأَصَمَّ مِنكَ الجاهِلينَ نِداءُ

Yeroo nama waamte, ogeessi deebise, garuu waamichi kee warra wallaalaa duudaa godhe.

أَبَوا الخُروجَ إِلَيكَ مِن أَوهامِهِمْ
وَالناسُ في أَوهامِهِمْ سُجَناءُ

Yaada sobaa isaanii keessaa si bira dhufuu didan, sababiin isaa namoonni yeroo baay'ee yaada sobaa isaanii keessatti hidhamtoota.

وَمِنَ العُقولِ جَداوِلٌ وَجَلامِدٌ
وَمِنَ النُفوسِ حَرائِرٌ وَإِماءُ

Sammuuwwan keessaa laga dhangala'aa fi dhagaa jabaa jiru, lubbuuwwan keessaa immoo bilisoo fi garboonni jiru.

داءُ الجَماعَةِ مِن أَرِسطاليسَ لَم
يوصَف لَهُ حَتّى أَتَيتَ دَواءُ

Dhukkubni hawaasaa, kan yeroo Aristooteelis irraa ture, hanga ati ﷺ dhuftee qoricha hin qabne.

فَرَسَمتَ بَعدَكَ لِلعِبادِ حُكومَةً
لا سوقَةٌ فيها وَلا أُمَراءُ

Kanaaf, ati ﷺ booda kee namootaaf mootummaa tokko tarreessite, kan keessatti namoonni biasaa yookaan mootonni hin jirre.

اللهُ فَوقَ الخَلقِ فيها وَحدَهُ
وَالناسُ تَحتَ لِوائِها أَكفاءُ

Mootummaa kana keessatti, Rabbiin qofti uumama hunda irra jira, namoonni hundi immoo mallattoo isaa jala wal qixxee dha.

وَالدينُ يُسرٌ وَالخِلافَةُ بَيعَةٌ
وَالأَمرُ شورى وَالحُقوقُ قَضاءُ

Amantiin salphaa dha, Khilaafaan waadaa kennuu dha, bulchiinsi marii dha, mirgoonni immoo haqaadhaan eegamu.

الإِشتِراكِيّونَ أَنتَ إِمامُهُمْ
لَولا دَعاوي القَومِ وَالغُلَواءُ

Ati ﷺ hogganaa dhugaa soshaalistootaa ti, yoo dubbii garmalee fi fincila namoota tokko tokkoo hin taane.

داوَيتَ مُتَّئِدًا وَداوَوا ظَفرَةً
وَأَخَفُّ مِن بَعضِ الدَواءِ الداءُ

Ati ﷺ obsaadhaan fi yaadaadhaan fayyiste, warri kaan immoo ariitiidhaan fayyisuuf yaalan, dhugumaan, yeroo tokko tokko dhukkubni qoricha isaa tokko tokko caalaa salphaa dha.

الحَربُ في حَقٍّ لَدَيكَ شَريعَةٌ
وَمِنَ السُمومِ الناقِعاتِ دَواءُ

Siif ﷺ, waraanni sababa dhugaa qabu seera Waaqayyoo ti, akkasumas summii hamaa irraa qoricha ta'uu danda'a.

وَالبِرُّ عِندَكَ ذِمَّةٌ وَفَريضَةٌ
لا مِنَّةٌ مَمنونَةٌ وَجَباءُ

Gaarummaan, ilaalcha kee ﷺ keessatti, amanamaa qulqulluu fi dirqama, hin dhaadatamne yookaan gibira qofa hin taane.

جاءَت فَوَحَّدَتِ الزَكاةُ سَبيلَهُ
حَتّى التَقى الكُرَماءُ وَالبُخَلاءُ

Dhufe, Zakaanis karaa isaa tokkoomse, hanga arjumtoonni fi doqonni walitti dhufanitti.

أَنصَفَت أَهلَ الفَقرِ مِن أَهلِ الغِنى
فَالكُلُّ في حَقِّ الحَياةِ سَواءُ

Ati ﷺ hiyyeessota warra dureeyyii irraa haqaaf dhaabde, sababiin isaa namni hunduu mirga jireenyaa keessatti wal qixa.

فَلَوَ اَنَّ إِنسانًا تَخَيَّرَ مِلَّةً
ما اختارَ إِلّا دينَكَ الفُقَراءُ

Yoo namni tokko amantii filateera ta'e, hiyyeessonni amantii kee ﷺ malee kan biraa hin filatan.

يا أيُّها المُسرى بِهِ شَرَفًا إِلى
ما لا تَنالُ الشَمسُ وَالجَوزاءُ

Yaa ati ﷺ kabajaan gara olka'iinsa aduu fi urjii Jawzaa bira hin geenyeetti imalame.

يَتَساءَلونَ وَأَنتَ أَطهَرُ هَيكَلٍ
بِالروحِ أَم بِالهَيكَلِ الإِسراءُ

Isaan imala halkanii sana hafuuraan moo qaamaan ture jedhanii gaafatu, yeroo ati ﷺ qaama qulqulluu taate.

بِهِما سَمَوتَ مُطَهَّرَينِ كِلاهُما
نورٌ وَرَيحانِيَّةٌ وَبَهاءُ

Isaan lamaanuun, ati ﷺ ol baate, lamaanuu qulqullaa'anii, ifa, urgaa fi bareedina of keessaa qabu.

فَضلٌ عَلَيكَ لِذي الجَلالِ وَمِنَّةٌ
وَاللهُ يَفعَلُ ما يَرى وَيَشاءُ

Kun Gooftaa Ulfina qabeessa irraa siif ﷺ tolaa fi kennaadha, Waaqayyo waan inni sirrii jedhee arguu fi fedhu hojjetaatii.

تَغشى الغُيوبَ مِنَ العَوالِمِ كُلَّما
طُوِيَت سَماءٌ قُلِّدَتكَ سَماءُ

Ati ﷺ addunyaawwan dhokatoo keessa deemte, samiin tokko yeroo hundeeffamu, samiin biraa si ﷺ miidhagse.

في كُلِّ مِنطَقَةٍ حَواشي نورُها
نونٌ وَأَنتَ النُقطَةُ الزَهراءُ

Gooboo hundumaa keessatti, daangaan isaa ifaa "Nuun" dha, ati ﷺ immoo tuqaa ifaa sana.

أَنتَ الجَمالُ بِها وَأَنتَ المُجتَلى
وَالكَفُّ وَالمِرآةُ وَالحَسناءُ

Ati ﷺ bareedina isaa keessa jirtu, kan mul'ifame, harka, daawwitii fi bareedduu dha.

اللهُ هَيَّأَ مِن حَظيرَةِ قُدسِهِ
نَزُلًا لِذاتِكَ لَم يَجُزهُ عَلاءُ

Rabbiin iddoo qulqulluu isaa irraa jireenya kee ﷺ tiif iddoo olka'iinsi isaa eenyuunillee hin caalamne qopheesse.

العَرشُ تَحتَكَ سُدَّةً وَقَوائِمًا
وَمَناكِبُ الروحِ الأَمينِ وِطاءُ

Teessoon ﷺ jala kee teessoo fi utubaa isaa ture, gaaddisni Ruuhii Amanamaa (Jibriil) immoo barkumaa ta'e.

وَالرُسلُ دونَ العَرشِ لَم يُؤذَن لَهُمْ
حاشا لِغَيرِكَ مَوعِدٌ وَلِقاءُ

Ergamaan teessoo jala jiran hin hayyamamneef, si ﷺ malee eenyuufillee beellamaa fi walga'iin akkasii hin turre.

الخَيلُ تَأبى غَيرَ أَحمَدَ حامِيًا
وَبِها إِذا ذُكِرَ اسمُهُ خُيَلاءُ

Fardeen Ahmad ﷺ malee eegduu biraa didu, maqaan isaa yoo dubbatamu immoo boonaan isaan guuta.

شَيخُ الفَوارِسِ يَعلَمونَ مَكانَهُ
إِن هَيَّجَت آسادَها الهَيجاءُ

Inni ﷺ gooftaa fardeenii ti; lolli leencawwan isaa yeroo kakaasu iddoo isaa beeku.

وَإِذا تَصَدّى لِلظُبا فَمُهَنَّدٌ
أَو لِلرِماحِ فَصَعدَةٌ سَمراءُ

Yoo inni ﷺ billaawwan wajjin wal argu, inni billaa Hindii ti, yookiin yoo eeboo wajjin wal argu, inni eeboo muka gurraacha qabu ti.

وَإِذا رَمى عَن قَوسِهِ فَيَمينُهُ
قَدَرٌ وَما تُرمى اليَمينُ قَضاءُ

Yoo inni ﷺ hidda isaa irraa dhukaase, harki isaa mirgaa qadaradha, harki isaa mirgaa kan darbate immoo murtoo Waaqayyoo ti.

مِن كُلِّ داعي الحَقِّ هِمَّةُ سَيفِهِ
فَلِسَيفِهِ في الراسِياتِ مَضاءُ

Nama dhugaa hundumaa irraa murannoon billaa isaa ﷺ dhufa, billaan isaa waan jajjaboo keessattillee seensa qabaatii.

ساقي الجَريحِ وَمُطعِمُ الأَسرى وَمَن
أَمِنَت سَنابِكَ خَيلِهِ الأَشلاءُ

Inni ﷺ kan madaa'e obaasu, booji'amtoota nyaachisu, fi kan miilli fardaa isaa qaama faca'e hin miine dha.

إِنَّ الشَجاعَةَ في الرِجالِ غَلاظَةٌ
ما لَم تَزِنها رَأفَةٌ وَسَخاءُ

Dhugumatti, dhiirota keessatti gootummaan gara jabinaadha, yoo rahmataa fi arjummaan hin qabamne.

وَالحَربُ مِن شَرَفِ الشُعوبِ فَإِن بَغَوا
فَالمَجدُ مِمّا يَدَّعونَ بَراءُ

Loolli kabaja sabaa keessaa tokko, garuu yoo isaan daangaa dabran, ulfinni waan isaan jedhan irraa qulqulluudha.

وَالحَربُ يَبعَثُها القَوِيُّ تَجَبُّرًا
وَيَنوءُ تَحتَ بَلائِها الضُعَفاءُ

Loolli humna qabeessaan boonaan kakaafama, yeroo dadhaboonni balaa isaa jala gunguman.

كَم مِن غُزاةٍ لِلرَسولِ كَريمَةٍ
فيها رِضىً لِلحَقِّ أَو إِعلاءُ

Ergamaan ﷺ lola kabajamaa meeqa kan dhugaa gammachiisu yookiin ol kaasu qopheesse!

كانَت لِجُندِ اللهِ فيها شِدَّةٌ
في إِثرِها لِلعالَمينَ رَخاءُ

Lolawwan sana keessatti, loltoonni Waaqayyoo rakkina keessa darban, garuu booda isaanii addunyaa hundumaaf tasgabbiin dhufe.

ضَرَبوا الضَلالَةَ ضَربَةٌ ذَهَبَت بِها
فَعَلى الجَهالَةِ وَالضَلالِ عَفاءُ

Dogoggora rukuttaa isaan balleesseen rukutan, kanaaf wallaalummaa fi dogoggora irratti badiisa guutuu haa ta'u.

دَعَموا عَلى الحَربِ السَلامَ وَطالَما
حَقَنَت دِماءً في الزَمانِ دِماءُ

Nageenya lola irratti dhaaban, yeroo dheeraaf dhiigni dhiiga dhangalaaseera.

الحَقُّ عِرضُ اللهِ كلُّ أَبِيَّةٍ
بَينَ النُفوسِ حِمىً لَهُ وَوِقارُ

Dhugaan kabaja Waaqayyoo ti, lubbuun namaa kabajamtuun hunduu eegduu fi kabajaa isaa ti.

هَل كانَ حَولَ مُحَمَّدٍ مِن قَومِهِ
إِلا صَبِيٌّ واحِدٌ وَنِساءُ

Muhammad ﷺ bira saba isaa irraa mucaa tokkoo fi dubartoota malee homtuu hin turree?

فَدَعا فَلَبّى في القَبائِلِ عُصبَةٌ
مُستَضعَفونَ قَلائِلٌ أَنضاءُ

Kanaaf inni waame, gareen gosa irraa deebii kenne, isaan dadhaboo, lakkoofsaan muraasaa fi dadhaboo turan.

رَدّوا بِبَأسِ العَزمِ عَنهُ مِنَ الأَذى
ما لا تَرُدُّ الصَخرَةُ الصَمّاءُ

Murannoo cimaa isaaniitiin, miidhaa dhagaa jabaanillee deebisuu hin dandeenye isa ﷺ irraa deebisan.

وَالحَقُّ وَالإيمانُ إِن صُبّا عَلى
بُردٍ فَفيهِ كَتيبَةٌ خَرساءُ

Dhugaa fi amantiin uffata irratti yoo dhangala'an, waraana callisaa of keessaa qaba.

نَسَفوا بِناءَ الشِركِ فَهوَ خَرائِبٌ
وَاستَأصَلوا الأَصنامَ فَهيَ هَباءُ

Ijaarsa shirkii diigan, kanaaf inni caccabaadha, sanamoota buqqisan, kanaaf isaan awwaara qofa.

يَمشونَ تُغضي الأَرضُ مِنهُمْ هَيبَةً
وَبِهِمْ حِيالَ نَعيمِها إِغضاءُ

Isaan deeman, lafti sodaadhaan isaan irraa ija ishee gadi qabde, isaanis qananii ishee irraa ija deebisan.

حَتّى إِذا فُتِحَت لَهُمْ أَطرافُها
لَم يُطغِهِمْ تَرَفٌ وَلا نَعماءُ

Dhuma isaa yeroo isaaniif banameyyuu, qananiin yookiin gammachuun isaan hin boonsine.

يا مَن لَهُ عِزُّ الشَفاعَةِ وَحدَهُ
وَهوَ المُنَزَّهُ ما لَهُ شُفَعاءُ

Yaa ati kan kabaja shaafa'aa kophaa isaa qabdu, yeroo Inni (Waaqayyo) ol ta'e, shaafa'oota hin barbaanne.

عَرشُ القِيامَةِ أَنتَ تَحتَ لِوائِهِ
وَالحَوضُ أَنتَ حِيالَهُ السَقاءُ

Teessoo Qiyaamaa irratti, ati ﷺ alaabaa isaa jala taata, Haroo (Kawthar) birattis, ati ﷺ kan obaasu taata.

تَروي وَتَسقي الصالِحينَ ثَوابَهُمْ
وَالصالِحاتُ ذَخائِرٌ وَجَزاءُ

Ati ﷺ warra gaggaarii mindaa isaanii obaasta, hojiin gaggaariin qabeenyaa fi mindaa waan ta'eef.

أَلِمِثلِ هَذا ذُقتَ في الدُنيا الطَوى
وَانشَقَّ مِن خَلَقٍ عَلَيكَ رِداءُ

Qadar akkasii kanaaf ture moo kan ati ﷺ addunyaa kana keessatti beela dhandhamte, uffanni moofaanis si irratti ciccite?

لي في مَديحِكَ يا رَسولُ عَرائِسٌ
تُيِّمنَ فيكَ وَشاقَهُنَّ جَلاءُ

Faaruu kee keessatti, Yaa Ergamaa ﷺ, intaloota fuudhaa (walaloo) siin booji'aman, kan mul'ifamuu isaanii hawwan qaba.

هُنَّ الحِسانُ فَإِن قَبِلتَ تَكَرُّمًا
فَمُهورُهُنَّ شَفاعَةٌ حَسناءُ

Isaan bareedoo dha, kanaaf yoo ati ﷺ arjummaan isaan fudhatte, hidaan isaanii shaafa'aa bareedaa ta'a.

أَنتَ الَّذي نَظَمَ البَرِيَّةَ دينُهُ
ماذا يَقولُ وَيَنظُمُ الشُعَراءُ

Ati ﷺ kan amantiin isaa uumama hundumaa qindeessedha; kanaaf walaleessitoonni maal jedhu yookiin maal qindeessu?

المُصلِحونَ أَصابِعٌ جُمِعَت يَدًا
هِيَ أَنتَ بَل أَنتَ اليَدُ البَيضاءُ

Warri jijjiirama fidan quboota walitti qabaman harkaa ti, harki sunis ati dha, osoo hin taane, ati harka ajaa'ibaa, harka arjummaa guutuu dha.

ما جِئتُ بابَكَ مادِحًا بَل داعِيًا
وَمِنَ المَديحِ تَضَرُّعٌ وَدُعاءُ

Ani balbala kee duratti faarsaa qofa ta'ee hin dhufne, garuu kadhataa dha, dhugumatti, faarfannaa irraa kadhannaa fi du'aa'iin ni maddaa.

أَدعوكَ عَن قَومي الضِعافِ لِأَزمَةٍ
في مِثلِها يُلقى عَلَيكَ رَجاءُ

Ani sitti ﷺ kadhadha, ummata koo dadhabaa, rakkina keessa jiruuf, rakkina akkasii keessatti abdiin si malee nama biraa irratti hin gatamu.

أَدرى رَسولُ اللهِ أَنَّ نُفوسَهُمْ
رَكِبَت هَواها وَالقُلوبُ هَواءُ

Ergamaan Rabbii ﷺ beeka, lubbuun isaanii fedha isaanii jala buutee, onneen isaanii immoo qullaa, salphaatti kan jijjiiramtu ta'uu.

مُتَفَكِّكونَ فَما تَضُمُّ نُفوسَهُمْ
ثِقَةٌ وَلا جَمَعَ القُلوبَ صَفاءُ

Isaan cicciramoo dha, lubbuun isaanii amantaan wal hin qabanne, onneen isaaniis qulqullina kaayyoo tokkoon wal hin qabanne.

رَقَدوا وَغَرَّهُمُ نَعيمٌ باطِلٌ
وَنَعيمُ قَومٍ في القُيودِ بَلاءُ

Isaan rafan, qananii sobaa, kan darbuun gowwoomfaman. Qananiin ummata hidhaa keessa jiru garuu balaa guddaa malee homaa miti.

ظَلَموا شَريعَتَكَ الَّتي نِلنا بِها
ما لَم يَنَل في رومَةَ الفُقَهاءُ

Isaan shari'aa kee ﷺ, kan nuti isaanin argannetti miidhaa geessisan, wanta hayyoonni Roomaa, ogummaa isaanii hundaan, argachuu hin dandeenye.

مَشَتِ الحَضارَةُ في سَناها وَاهتَدى
في الدينِ وَالدُنيا بِها السُعَداءُ

Maddi ilmi-namaa ifa isaa keessa deemte, warri milkaa'anis isaanin qajeelfama argatan, dhimma amantii fi addunyaa keessatti.

صَلّى عَلَيكَ اللهُ ما صَحِبَ الدُجى
حادٍ وَحَنَّت بِالفَلا وَجناءُ

Rabbiin ﷺ si haa eebbisu, hanga nama gaala oofuu dukkana halkanii keessa deemtu, fi gaalli dubartii jabaan lafa onaa keessatti hawwitu.

وَاستَقبَلَ الرِضوانَ في غُرُفاتِهِمْ
بِجِنانِ عَدنٍ آلُكَ السُمَحاءُ

Maatiin kee ﷺ, warri arjummaa qaban, jaalala Rabbii argatan, kutaa isaanii ol ka'aa, jannata Adan keessatti.

خَيرُ الوَسائِلِ مَن يَقَع مِنهُم عَلى
سَبَبٍ إِلَيكَ فَحَسبِيَ الزَهراءُ

Karaa hundarra caalu, nama maatii kee ﷺ keessaa tokkoon si bira ga'uu dha, anaaf immoo Az-Zahraa (Faaximaan) gahaa dha.