القسم السادس: الآداب والأخلاق

ਭਾਗ ਛੇਵਾਂ: ਅਦਾਬ ਅਤੇ ਅਖਲਾਕ

الباب الأول: السيرة النبوية والشمائل والإعجاز

ਬਾਬ ਪਹਿਲਾ: ਸੀਰਤ ਨਬਵੀ ਅਤੇ ਸ਼ਮਾਇਲ ਅਤੇ ਇਜਾਜ਼

قال رسول الله ﷺ «يَا أَنْجَشَةُ، رُوَيْدَكَ سَوْقَكَ بِالْقَوَارِيرِ».

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਹੇ ਅਨਜਸ਼ਾ, ਧੀਰੇ ਰਹੋ; ਆਪਣਾ ਵਪਾਰ ਕਾਂਚ ਦੀਆਂ ਬਰਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਚਲਾਓ।»

الباب الثاني: فضائل الأنبياء والصحابة والأعمال

ਬਾਬ ਦੂਜਾ: ਨਬੀਆਂ ਅਤੇ ਸਹਾਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫਜ਼ਾਇਲ ਅਤੇ ਅਮਲ

قال رسول الله ﷺ «أَحَبُّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللهِ الصَّلَاةُ لِوَقْتِهَا، ثُمَّ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ ثُمَّ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللهِ».

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਕੋਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਸੰਦੀਦਾ ਅਮਲ ਨਮਾਜ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੇਲੇ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਭਲਾਈ, ਫਿਰ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਜਿਹਾਦ».

قال رسول الله ﷺ «خَيْرُ بَيْتٍ فِي الْمُسْلِمِينَ بَيْتٌ فِيهِ يَتِيمٌ يُحْسَنُ إِلَيْهِ، وَشَرُّ بَيْتٍ فِي الْمُسْلِمِينَ بَيْتٌ فِيهِ يَتِيمٌ يُسَاءُ إِلَيْهِ، أَنَا وَكَافِلُ الْيَتِيمِ فِي الْجَنَّةِ هَكَذَا».

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਘਰ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਤੀਮ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚੰਗਾ ਖਿਆਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜਾ ਘਰ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਤੀਮ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬੁਰਾ ਸਲੂਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਤੇ ਯਤੀਮ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵਾਂਗੇ».

قال رسول الله ﷺ «صَنَائِعُ الْمَعْرُوفِ تَقِي مَصَارِعَ السُّوءِ».

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਚੰਗੇ ਅਮਲ ਬੁਰੇ ਨਤੀਜਿਆਂ/ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੇ ਅੰਜਾਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ».

قال رسول الله ﷺ «مَنْ دَلَّ عَلَى خَيْرٍ فَلَهُ مِثْلُ أَجْرِ فَاعِلِهِ».

ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, «ਜਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਨੇਕੀ ਵੱਲ ਸੇਧ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਸਵਾਬ ਹੈ।»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً حَسَنَةً كَانَ لَهُ أَجْرُهَا وَأَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْءٌ، وَمَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً سَيِّئَةً كَانَ عَلَيْهِ وِزْرُهَا وَوِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْءٌ».

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਜੋ ਕੋਈ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਸੁੰਨਤ (ਰਿਵਾਇਤ) ਬਨਾਏਗਾ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਬ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵੀ ਸਵਾਬ ਜੋ ਉਸ ਉੱਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਮਲ ਕਰਨਗੇ, ਬਿਨਾਂ ਇਸਦੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਵਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮੀ ਆਵੇ; ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸੁੰਨਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇਗਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬੋਝ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਬੋਝ ਜੋ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨਗੇ, ਬਿਨਾਂ ਇਸਦੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੋਝਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਘਟੋਤਰੀ ਹੋਵੇ».

الباب الرابع: الأدب والأخلاق والرقائق

ਬਾਬ ਚੌਥਾ: ਅਦਾਬ, ਅਖਲਾਕ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਨਰਮੀਆਂ

«اتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ».

ਜਬਰਦਸਤ (ਮਜ਼ਲੂਮ) ਦੀ ਦੁਆ ਤੋਂ ਡਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਦੁਆ ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਕੋਈ ਪਰਦਾ ਨਹੀਂ।

قال رسول الله ﷺ «اتَّقُوا الظُّلْمَ فَإِنَّ الظُّلْمَ ظُلُمَاتٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَاتَّقُوا الشُّحَّ فَإِنَّ الشُّحَّ أَهْلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ حَمَلَهُمْ عَلَى أَنْ سَفَكُوا دِمَاءَهُمْ وَاسْتَحَلُّوا مَحَارِمَهُمْ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: «ਜ਼ੁਲਮ ਤੋਂ ਡਰੋ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ੁਲਮ ਕ਼ਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਅੰਝੇਰੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੰਜੂਸੀ ਤੋਂ ਡਰੋ ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਜੂਸੀ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੂਨ ਬਹਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਹਰਾਮ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਲਾਲ ਸਮਝ ਲੈਣ।»

قال رسول الله ﷺ «أَثْقَلُ شَيْءٍ فِي مِيزَانِ الْمُؤْمِنِ خُلُقٌ حَسَنٌ، إِنَّ اللهَ يَبْغَضُ الْفَاحِشَ الْمُتَفَحِّشَ البذيء».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: «ਮੁਮਿਨ ਦੇ ਤੋਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰ ਚੰਗਾ ਖ਼ੁਲੂਕ ਹੈ; ਬੇਸ਼ਕ ਅੱਲਾਹ ਅਸ਼ਲੀਲ ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਗੰਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ۔»

قال رسول الله ﷺ «أَحْبِبْ حَبِيبَكَ هَوْنًا مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ بَغِيضَكَ يَوْمًا مَا، وَأَبْغِضْ بَغِيضَكَ هَوْنًا مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ حَبِيبَكَ يَوْمًا مَا».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: «ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਪਿਆਰ ਕਰੋ—ਕਿਉਂਕਿ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਤੁਹਾਡਾ ਨਫ਼ਰਤੀ ਬਣ ਜਾਵੇ—ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਫ਼ਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰੋ—ਕਿਉਂਕਿ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਆਰਾ ਬਣ ਜਾਵੇ۔»

قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَحَبَّ الله عَبْدًا حَمَاهُ الدُّنْيَا كَمَا يَحْمِي أَحَدُكُمْ سَقِيمَهُ الْمَاءَ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: «ਜੇ ਅੱਲਾਹ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਬੀਮਾਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।»

قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَحَبَّ الله عَبْدًا نَادَى جِبْرِيلَ إِنَّ الله يُحِبُّ فُلَانًا فَأَحِبَّهُ فَيُحِبُّهُ جِبْرِيلُ، فَيُنَادِي جِبْرِيلُ فِي أَهْلِ السَّمَاءِ إِنَّ الله يُحِبُّ فُلَانًا فَأَحِبُّوهُ فَيُحِبُّهُ أَهْلُ السَّمَاءِ، ثُمَّ يُوضَعُ لَهُ الْقَبُولُ فِي الأَرْضِ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: «ਜੇ ਅੱਲਾਹ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਜਿਬਰੀਲ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ: 'ਅल्लਾਹ ਨੂੰ ਫੁਲਾਨ ਬਟੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰ'; ਤਾਂ ਜਿਬਰੀਲ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਜਿਬਰੀਲ ਆਸਮਾਨ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਖਦਾ ਹੈ: 'ਅੱਲਾਹ ਨੂੰ ਫੁਲਾਨ ਪਸੰਦ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰੋ'; ਅਤੇ ਆਸਮਾਨ ਦੇ ਵਾਸੀ ਉਸਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਕਬੂਲੀਅਤ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।»

قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدٍ خَيْرًا عَسَّلَهُ، قِيلَ: كَيْفَ يُعَسِلُهُ؟ قال: يَفْتَحُ لَهُ عَمَلًا صَالِحًا قَبْلَ مَوْتِهِ ثُمَّ يَقْبِضُهُ عليه».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: «ਜੇ ਅੱਲਾਹ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਭਲਾਈ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ؛ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ: ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ? ਕਿਹਾ ਗਿਆ: ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਸਾਲਿਹ ਅਮਲ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤੇ ਹੀ ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ۔»

قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدِهِ الْخَيْرَ عَجَّلَ لَهُ الْعُقُوبَةَ فِي الدُّنْيَا، وَإِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدِهِ الشَّرَّ أَمْسَكَ عَنْهُ بِذَنْبِهِ، حَتَّى يُوَافِي بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: «ਜੇ ਅੱਲਾਹ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਭਲਾ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸ ਲਈ ਅਜ਼ਾਬ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੇ ਅੱਲਾਹ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਬੁਰਾਈ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਗੁਨਾਹ ਨਾਲ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕ਼ਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ۔»

قال رسول الله ﷺ «أَرْبَعٌ إِذَا كُنَّ فِيكَ فَلَا عَلَيْكَ مَا فَاتَكَ مِنَ الدُّنْيَا: صِدْقُ الحَدِيثِ، وحِفْظُ الأمانَةِ، وَحُسْنُ الخُلُقِ، وَعِفَّةُ مَطْعَمٍ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: «ਚਾਰ ਗੱਲਾਂ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ: ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ, ਅਮਾਨਤਾਂ ਰੱਖਣਾ, ਚੰਗਾ ਖ਼ੁਲੂਕ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ 'ਚ ਇੱਤਲਾ/ਪ੍ਰਹੇਜ਼۔»

قال رسول الله ﷺ «ازْهَدْ فِي الدُّنْيَا يُحِبَّكَ الله، وَازْهَدْ فِيمَا فِي أَيْدِي النَّاسِ يُحِبَّكَ النَّاسُ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: «ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਰੁਚੀ ਘੱਟ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਅੱਲਾਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾ ਰੁਝਾਨ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨਗੇ۔»

قال رسول الله ﷺ «أَفْشِ السَّلامَ، وَأَطْعِمِ الطَّعَامَ، وَصِلِ الأَرْحَامَ، وَقُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ، وَادْخُلِ الجَنَّةَ بِسَلامٍ».

ਅੱਲਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, “ਸਲਾਮ ਫੈਲਾਓ, ਖਾਣਾ ਖਿਲਾਓ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਜੋੜੀ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਸੁੱਤੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੋ, ਅਤੇ ਸਲਾਮਤੀ ਨਾਲ ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਓ।”

قال رسول الله ﷺ «أَلا أُخْبِرُكُمْ بِأَفْضَلَ مِنْ دَرَجَةِ الصِّيَامِ وَالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ؟ إِصْلَاحُ ذَاتِ البَيْنِ، فَإِنَّ فَسَادَ ذَاتِ البَيْنِ هِيَ الْحَالِقَةُ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: «ਕੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂ ਕਿ ਰੋਜ਼ਾ, ਨਮਾਜ ਅਤੇ ਦਾਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਜੇ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਕੀ ਹੈ? ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਸਾਦ ਸਭ ਤੋਂ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ۔»

قال رسول الله ﷺ «أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِكُمْ مِنْ شَرِّكُمْ؟ خَيْرُكُمْ مَنْ يُرْجَى خَيْرُهُ وَيُؤْمَنُ شَرُّهُ، وَشَرُّكُمْ مَنْ لَا يُرْجَى خَيْرُهُ وَلَا يُؤْمَنُ شَرُّهُ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: «ਕੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਚੰਗਾ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾੜਾ ਕੌਣ? ਤੁਸੀਂ ਵਿਚੋਂ ਚੰਗਾ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਚੰਗਾਈ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਬੁਰੀਅਤ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ; ਤੇ ਮਾੜਾ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਨਾ ਉਸ ਦੀ ਚੰਗਾਈ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੋਵੇ ਤੇ ਨਾ ਉਸ ਦੀ ਬੁਰੀਅਤ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ۔»

قال رسول الله ﷺ «الْبِرُّ حُسْنُ الْخُلُقِ، وَالإِثْمُ مَا حَاكَ فِي صَدْرِكَ وَكَرِهْتَ أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِ النَّاسُ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, “ਨੇਕੀ ਚੰਗਾ ਅਖ਼ਲਾਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੁਨਾਹ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖਟਕੇ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਪਸੰਦ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗੇ।”

قال رسول الله ﷺ «الْحَيَاءُ خَيْرٌ كُلُّهُ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: «ਸ਼ਰਮ ਸਾਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਲਾਈ ਹੈ।»

قال رسول الله ﷺ «الرَّاحِمُونَ يَرْحَمُهُمُ الرَّحْمَنُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى، ارْحَمُوا مَنْ فِي الْأَرْضِ يَرْحَمْكُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ».

ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ, “ਰਹਿਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬੜਾ ਮਿਹਰਬਾਨ, ਜੋ ਬਰਕਤਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਰਹਿਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰੋ, ਅਸਮਾਨ ਵਾਲਾ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰੇਗਾ।”

قال رسول الله ﷺ «الْمُسْتَشَارُ مُؤْتَمَنٌ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, “ਜਿਸ ਕੋਲੋਂ ਸਲਾਹ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਅਮਾਨਤਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।”

قال رسول الله ﷺ «الْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِ كَالْبُنْيَانِ يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضًا».

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ, “ਇੱਕ ਮੋਮਿਨ ਦੂਜੇ ਮੋਮਿਨ ਲਈ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।”

قال رسول الله ﷺ «الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ، لَا يَظْلِمُهُ وَلَا يُسْلمُهُ، وَمَنْ كَانَ فِي حَاجَةِ أَخِيهِ كَانَ اللهُ فِي حَاجَتِهِ، وَمَنْ فَرَّجَ عَنْ مُسْلِمٍ كُرْبَةً فَرَّجَ اللهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرُبَاتِ يَوْمِ القِيَامَةِ، وَمَنْ سَتَرَ مُسْلِمًا سَتَرَهُ اللهُ يَوْمَ القِيَامَةِ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲाह ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: «ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ; ਨਾ ਉਹ ਉਸ 'ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਨਾ ਉਸਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰੇਗਾ। ਜਿਸ ਦਾ ਭਰਾ ਕਿਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਵੇ, ਅੱਲਾਹ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ; ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੂਰ ਕੀਤੀ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਕ਼ਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਦੂਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੀ ਖ਼ਲੋਫ਼ਤ ਛੁਪਾਈ ਉਸਨੂੰ ਅੱਲਾਹ ਕ਼ਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਓਹੋ ਹੀ ਛੁਪਾਏਗਾ।»

قال رسول الله ﷺ «المُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ المُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ».

ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, “ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਅਤੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਲਾਮਤ ਰਹਿਣ।”

قال رسول الله ﷺ «المُؤْمِنُ الَّذِي يُخَالِطُ النَّاسَ وَيَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ أَعْظَمُ أَجْرًا مِنَ المُؤْمِنِ الَّذِي لاَ يُخَالِطُ النَّاسَ وَلاَ يَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ».

ਅੱਲਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, «ਉਹ ਮੋਮਿਨ ਜਿਹੜਾ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ-ਜੁਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਤਕਲੀਫ਼ 'ਤੇ ਸਬਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਮੋਮਿਨ ਨਾਲੋਂ ਸਵਾਬ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ-ਜੁਲਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਤਕਲੀਫ਼ 'ਤੇ ਸਬਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।»

قال رسول الله ﷺ «الْمُؤْمِنُ يَأْلَفُ وَيُؤْلَفُ وَلَا خَيْرَ فِيمَنْ لَا يَأْلَفُ وَلَا يُؤْلَفُ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, “ਇੱਕ ਈਮਾਨ ਵਾਲਾ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਘੁਲਦਾ-ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਘੁਲਦੇ-ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਇਨਸਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚੰਗਿਆਈ ਨਹੀਂ ਜੋ ਨਾ ਤਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਘੁਲੇ-ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦੂਜੇ ਉਸ ਨਾਲ ਘੁਲਣ-ਮਿਲਣ।”

قال رسول الله ﷺ «أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أَبُوكَ، ثُمَّ الْأَقْرَبُ فَالْأَقْرَبُ».

ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ, “ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ, ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ, ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ, ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕੀ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ।”

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الرَّجُلَ لَيُدْرِكُ بِحُسْنِ خُلُقِهِ دَرَجَةَ قَائِمِ اللَّيْلِ صَائِمِ النَّهَارِ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, «ਬੇਸ਼ੱਕ, ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਅਖ਼ਲਾਕ ਨਾਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਬਾਦਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ، وَإِنَّ الْبِرَّ هْدِي إِلَى الْجَنَّةِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَصْدُقُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللهِ صِدِّيقًا، وَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ، وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَكْذِبُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللهِ كَذَّابًا».

ਰੱਬ ਦੇ ਦੂਤ ﷺ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ, "ਬੇਸ਼ੱਕ ਸੱਚਾਈ ਨੇਕੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੇਕੀ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇ ਕੋਲ 'ਬਹੁਤ ਸੱਚਾ' ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਬੇਸ਼ੱਕ ਝੂਠ ਬੁਰਾਈ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਨਰਕ ਦੀ ਅੱਗ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇ ਕੋਲ 'ਪੱਕਾ ਝੂਠਾ' ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ فِيكَ لَخَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا الله تَعَالَى الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, «ਬੇਸ਼ੱਕ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅਜਿਹੀਆਂ ਖਸਲਤਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਲਾ ਤਆਲਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਬੁਰਦਬਾਰੀ ਅਤੇ ਠਰ੍ਹਮਾ।»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنْ أَحَبِّكُمْ إِلَيَّ أَحْسَنَكُمْ أَخْلَاقًا».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾ ﷺ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ, “ਬੇਸ਼ੱਕ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰੇ ਉਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਖ਼ਲਾਕ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਹਨ।”

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنَ الْبَيَانِ لَسِحْرًا».

ਰਸੂਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, «ਬੇਸ਼ੱਕ, ਬਿਆਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਜਾਦੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنَ الشِّعْرِ حِكْمَةً».

ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ, «ਬੇਸ਼ੱਕ, ਕੁਝ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਹਿਕਮਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّكُمْ لَنْ تَسَعُوا النَّاسَ بِأَمْوَالِكُمْ، وَلَكِنْ لِيَسَعْهُمْ مِنْكُمْ بَسْطُ الْوَجْهِ وَحُسْنُ الْخُلُقِ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ﷺ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ, «ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਮਿਲਣਾ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਅਖ਼ਲਾਕ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇਗਾ।»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّمَا النَّاسُ كَالإِبِلِ المِائَةِ لَا تَكَادُ تَجِدُ فِيهَا رَاحِلَةً».

ਅੱਲਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ, 'ਲੋਕ ਸੌ ਊਠਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਵਾਰੀ ਦੇ ਲਾਇਕ ਇੱਕ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਹੀ ਲੱਭੇਗਾ।'

قال رسول الله ﷺ «إِنَّمَا بُعِثْتُ لأُتَمِمَ مَكَارِمَ الأَخْلَاقِ».

ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, 'ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੈਨੂੰ ਉੱਤਮ ਅਖ਼ਲਾਕ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।'

قال رسول الله ﷺ «إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ، فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ، وَلَا تَحَسَّسُوا، وَلَا تَجَسَّسُوا، وَلَا تَنَافَسُوا، وَلَا تَحَاسَدُوا، وَلَا تَبَاغَضُوا، وَلَا تَدَابَرُوا، وَكُونُوا عِبَادَ اللهِ إِخْوَانًا».

ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, 'ਬਦਗੁਮਾਨੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਦਗੁਮਾਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਝੂਠੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਜਾਸੂਸੀ ਨਾ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਨਾ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਨਫ਼ਰਤ ਨਾ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਨਾ ਮੋੜੋ। ਅਤੇ ਹੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਬੰਦਿਓ, ਭਾਈ-ਭਾਈ ਬਣ ਕੇ ਰਹੋ।'

قال رسول الله ﷺ «تَجِدُونَ النَّاسَ مَعَادِنَ خِيَارُهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ خِيَارُهُمْ فِي الإِسْلَامِ إِذَا فَقُهُوا، وَتَجِدُونَ خَيْرَ النَّاسِ فِي هَذَا الشَّأْنِ أَشَدَّهُمْ لَهُ كَرَاهِيَةً قَبْلَ أَنْ يَأْتِيَ فِيهِ، وَتَجِدُونَ شَرَّ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عِنْدَ اللهِ ذَا الْوَجْهَيْنِ الَّذِي يَأْتِي هَؤُلَاءِ بِوَجْهٍ وَيَأْتِي هَؤُلَاءِ بِوَجْهٍ».

ਅੱਲਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ: “ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਓਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸਨ, ਉਹ ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਉਹ (ਦੀਨ ਦੀ) ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਣ। ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ (ਅਗਵਾਈ) ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਓਗੇ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਅੱਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰੇ ਇਨਸਾਨ ਉਸ ਦੋ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਾਓਗੇ, ਜੋ ਇੱਕ ਗੁੱਟ ਕੋਲ ਇੱਕ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਗੁੱਟ ਕੋਲ ਦੂਜੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।”

قال رسول الله ﷺ «تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, "ਤੁਸੀਂ ਖਾਣਾ ਖੁਆਓ, ਅਤੇ ਜਾਣੇ-ਅਣਜਾਣੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰੋ।"

قال رسول الله ﷺ «رُبَّ أَشْعَثَ أَغْبَرَ، مَدْفُوعٍ بِالْأَبْوَابِ، لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللهِ لأَبَرَّهُ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, «ਕਈ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਧੂੜ-ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ ਹੋਏ, ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਧੱਕੇ ਹੋਏ ਅਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾ ਕੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਹਿ ਦੇਣ ਤਾਂ ਅੱਲ੍ਹਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।»

قال رسول الله ﷺ «عِفُوا تَعِفُّ نِسَاؤُكُمْ، وبَرُّوا آبَاءَكُمْ تَبَرُّكُمْ أَبْنَاؤُكُمْ».

ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ, «ਤੁਸੀਂ ਪਾਕ-ਦਾਮਨ ਰਹੋ, ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਪਾਕ-ਦਾਮਨ ਰਹਿਣਗੀਆਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਨੇਕੀ ਕਰੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਔਲਾਦ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਨੇਕੀ ਕਰੇਗੀ।»

قال رسول الله ﷺ «كَفَى بِالمَرْءِ كَذِبًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ».

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, «ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਝੂਠਾ ਹੋਣ ਲਈ ਇੰਨਾ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਸੁਣੀ-ਸੁਣਾਈ ਗੱਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਦੱਸ ਦੇਵੇ।»

قال رسول الله ﷺ «لا بَأْسَ بِالْغِنَى لِمَنِ اتَّقَى، وَالصِّحَّةُ لِمَنِ اتَّقَى، خَيْرٌ مِنَ الْغِنَى، وَطِيبُ النَّفْسِ مِنَ النَّعِيمِ».

ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, “ਪਰਹੇਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਰਜ਼ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਪਰਹੇਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨ ਦਾ ਚੈਨ ਵੀ ਨਿਅਮਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ।”

قال رسول الله ﷺ «لا تَبَاغَضُوا وَلا تَقَاطَعُوا وَلا تَحَاسَدُوا وَلا تَدَابَرُوا وَكُونُوا عِبَادَ الله إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمُ الله، وَلا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاثِ لَيَالٍ».

ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, «ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਾ ਰੱਖੋ, ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧ ਨਾ ਤੋੜੋ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜੋ। ਅਤੇ ਹੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਬੰਦਿਓ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਲ੍ਹਾ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਭਾਈ-ਭਾਈ ਬਣ ਕੇ ਰਹੋ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲਈ ਇਹ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲ-ਚਾਲ ਬੰਦ ਰੱਖੇ।»

قال رسول الله ﷺ «لَا تَحْقِرَنَّ مِنَ الْمَعْرُوفِ شَيْئًا وَلَوْ أَنْ تَلْقَى أَخَاكَ بِوَجْهِ طَلْقٍ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਨਾ ਅੰਕੋ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਹ ਹੀ ਹੋਵੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਮਿਜ਼ਾਜ਼ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲੋ».

قال رسول الله ﷺ «لا تضربوا إماء الله».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਅੱਲਾਹ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੋ».

قال رسول الله ﷺ «لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَتَّاتٌ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੰਜੂਸ ਆਦਮੀ ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਾਖਲ ਹੋਵੇਗਾ».

قال رسول الله ﷺ «لا تَغْضَبْ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੋ».

قال رسول الله ﷺ «لا تَكُونُوا عَوْنًا لِلشَّيْطَانِ عَلَى أَخِيكُمْ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਉੱਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਮਦਦਗਾਰ ਨਾ ਬਣੋ».

قال رسول الله ﷺ «لا تُنْزَعُ الرَّحْمَةُ إِلَّا مِنْ شَقِيٍّ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਰਹਿਮ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਬੇਨਸੀਬ/ਦੁੱਖੀ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦਾ».

قال رسول الله ﷺ «لا حَلِيمَ إِلا ذُو عَثْرَةٍ، وَلا حَكِيمَ إِلا ذُو تَجْرِبَةٍ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਕੋਈ ਬੜਾ ਸਬਰਵਾਨ (ਹਲਿਮ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸਿਵਾਏ ਉਸਦੇ ਜਿਸਨੇ ਕਦੇ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਕੋਈ ਸਿਆਣਾ (ਹਕਿਮ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸਿਵਾਏ ਉਸਦੇ ਜਿਸਨੂੰ ਤਜਰਬਾ ਹੋਵੇ».

قال رسول الله ﷺ «لَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلَاثِ يَلْتَقِيَانِ، فَيَصُدُّ هَذَا وَيَصُدُّ هَذَا، وَخَيْرُهُمَا الَّذِي يَبْدَأُ بِالسَّلَامِ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੱਕ ਤਿਆਗੇ; ਜਦੋਂ ਦੋਹਾਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ — ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਲਾਮ ਕਰੇ».

قال رسول الله ﷺ «لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ كِبْرٍ، قِيلَ: إِنَّ الرَّجُلَ يُحِبُّ أَنْ يَكُونَ ثَوْبُهُ حَسَنًا وَنَعْلُهُ حَسَنًا، قَالَ: إِنَّ اللهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ، الْكِبْرُ بَطَرُ الْحَقِّ وَغَمْطُ النَّاسِ».

ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, «ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਹੰਕਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।» ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, «ਬੇਸ਼ੱਕ, ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਕੱਪੜੇ ਸੋਹਣੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜੁੱਤੀ ਸੋਹਣੀ ਹੋਵੇ।» ਆਪ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, «ਬੇਸ਼ੱਕ, ਅੱਲ੍ਹਾ ਸੋਹਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇਪਨ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੰਕਾਰ ਤਾਂ ਸੱਚ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਉਣਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਸਮਝਣਾ ਹੈ।»

قال رسول الله ﷺ «لا يَرْحَمُ اللهُ مَنْ لا يَرْحَمُ النَّاسَ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਜੋ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਰਹਿਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅੱਲਾਹ ਵੀ ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਰਹਿਮ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ».

قال رسول الله ﷺ «لا يَرْمِي رَجُلٌ رَجُلًا بِالْفُسُوقِ، وَلا يَرْمِيهِ بِالْكُفْرِ إلا ارْتَدَّتْ عَلَيْهِ، إِنْ لَمْ يَكُنْ صَاحِبُهُ كَذَلِكَ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, «ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗੁਨਾਹਗਾਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਹ ਦੂਜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਪਰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।»

قال رسول الله ﷺ «لا يَزَالُ قَلْبُ الْكَبِيرِ شَابًَّا فِي اثْنَتَيْنِ: فِي حُبِّ الدُّنْيَا، وَطُولِ الأَمَلِ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਵੱਡੇ ਦੀ ਦਿਲੀ ਹਾਲਤ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ: ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਮੋਹ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮੀਦ».

قال رسول الله ﷺ «لا يَسْتُرُ الله عَلَى عَبْدٍ فِي الدُّنْيَا، إلاَّ سَتَرَهُ الله يَوْمَ الْقِيَامَةِ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਜੇ ਅੱਲਾਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਖਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਛੁਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਲਾਹ ਕਿਯਾਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੁਪਾਏਗਾ».

قال رسول الله ﷺ «لا يَسْتُرُ عَبْدٌ عَبْدًا فِي الدُّنْيَا إلاَّ سَتَرَهُ الله يَوْمَ الْقِيَامَةِ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਜੇ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੁਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਲਾਹ ਕਿਯਾਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਉਸ ਦੀ ਪਰਦਾਖ਼ਵਾਨੀ ਕਰੇਗਾ».

قال رسول الله ﷺ «لا يُشِيرُ أَحَدُكُمْ عَلَى أَخِيهِ بِالسِّلاحِ، فَإِنَّهُ لا يَدْرِي لَعَلَّ الشَّيْطَانَ يَنْزِعُ فِي يَدِهِ فَيَقَعُ فِي حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵੱਲ ਸੁੰਜਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਸ਼ੈਤਾਨ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਹਥਿਆਰ ਖਿਸਕਾ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਅੱਗ ਦੇ ਖੱਡੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ».

قال رسول الله ﷺ «لا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ عَبْدِي وَأَمَتِي، كُلُّكُمْ عَبِيدُ الله، وَكُلُّ نِسَائِكُمْ إِمَاءُ الله، وَلَكِنْ لِيَقُلْ غُلامِي وَجَارِيَتِي، وَفَتَايَ وَفَتَاتِي».

ਰसੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਕਹੇ ‘ਮੈਂਦਾ ਨੌਕਰ/ਨੌਕਰਾਣੀ’ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਹੋ; ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਉਹ ਕਹੇ ‘ਮੇਰਾ ਲੜਕਾ, ਮੇਰੀ ਲੜਕੀ, ਮੇਰਾ ਨੌਕਰ, ਮੇਰੀ ਨੌਕਰਾਣੀ’».

قال رسول الله ﷺ «لا يَكُونُ اللَّعَّانُونَ شُفَعَاءَ وَلا شُهَدَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਜੋ ਲਾਗਨ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ ਉਹ ਕਿਯਾਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਫਾਅਤਕਾਰ ਜਾਂ ਗਵਾਹ ਨਹੀਂ ਹੋਣگੇ».

قال رسول الله ﷺ «لا يُلْدَغُ الْمُؤْمِنُ مِنْ جُحْرٍ مَرَّتَيْنِ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਮੁ’ਮਿਨ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸੁਰਾਖ/ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੁੰਦਾ (ਇੱਕੋ ਗਲਤੀ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ)».

قال رسول الله ﷺ «لا يَنْبَغِي لِصِدِّيقٍ أَنْ يَكُونَ لَعَّانًا».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਇੱਕ ਸੱਚੇ (ਸਦਿਕ) ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਲਾਹਿਨਾਂ/ਲਾਨਤਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ».

قال رسول الله ﷺ «لا يَنْبَغِي لِمُؤْمِنٍ أَنْ يُذِلَّ نَفْسَهُ قِيلَ وَكَيْفَ يُذِلُّ نَفْسَهُ؟ قَالَ (يَتَعَرَّضُ مِنَ الْبَلَاءِ لِمَا لا يُطِيقُ)».

ਰੱਬ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, “ਕਿਸੇ ਈਮਾਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਇਹ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜ਼ਲੀਲ ਕਰੇ।” ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, “ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜ਼ਲੀਲ ਕਰਦਾ ਹੈ?” ਆਪ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, “ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।”

«لَقَلْبُ ابْنِ آدَمَ أَشَدُّ انْقِلابًا مِنَ الْقِدْرِ إِذَا اسْتَجْمَعَتْ غَلْيًا».

ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤ (ਆਦਮ) ਦਾ ਦਿਲ ਕੜਾਹ (ਬਰਤਨ) ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੁੱਸਾ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ».

قال رسول الله ﷺ «لَوْ أَنَّ لِابْنِ آدَمَ وَادِيًا مِنْ ذَهَبٍ، أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَادِيَانِ، وَلَنْ يَمْلأَ فَاهُ إِلَّا التُّرَابُ، وَيَتُوبُ الله عَلَى مَنْ تَابَ».

ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਜੇ ਆਦਮ ਦੇ ਪੁੱਤ ਕੋਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਇੱਕ ਘਾਟੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਚਾਹੇਗਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਦੋ ਹੋਣ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ ਧਰਤੀ ਹੀ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਭਰਦਾ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਤੌਬਾ ਕੀਤੀ ਅੱਲਾਹ ਉਸ ਦੀ ਤੌਬਾ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ».

قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ الشَّدِيدُ بِالصُّرَعَةِ، إِنَّمَا الشَّدِيدُ الَّذِي يَمْلِكُ نَفْسَهُ عِنْدَ الغَضَبِ».

ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਜ਼ੋਰਵਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਜਿੱਤ-ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇ، ਸੱਚੀ ਤਾਕਤ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਸਕੇ».

قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ الغِنَى عَنْ كَثْرَةِ العَرَضِ وَلَكِنَّ الغِنَى غِنَى النَّفْسِ».

ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਅਮੀਰੀ ਵਰਤੋਂ-ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਬਹੁਤਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੈ، ਸੱਚੀ ਅਮੀਰੀ ਰੂਹ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੈ».

قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ المُؤْمِنُ بالَّذِي يَشْبَعُ وَجَارُهُ جَائِعٌ إلى جَنْبِهِ وهو يَعْلَمُ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, «ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਮੋਮਿਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਆਪ ਤਾਂ ਰੱਜ ਕੇ ਖਾਵੇ ਜਦਕਿ ਉਸ ਦਾ ਨਾਲ ਦਾ ਗੁਆਂਢੀ ਭੁੱਖਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ।»

قال رسول الله ﷺ «مَثَلُ القَائِمِ عَلَى حُدُودِ الله وَالوَاقِعِ فِيهَا، كَمَثَلِ قَوْمِ اسْتَهَمُوا عَلَى سَفِينَةٍ فَأَصَابَ بَعْضُهُمْ أَعْلَاهَا وَبَعْضُهُمْ أَسْفَلَهَا، فَكَانَ الَّذِينَ فِي أَسْفَلِهَا إِذَا اسْتَقَوْا مِنَ المَاءِ مَرُّوا عَلَى مَنْ فَوْقَهُمْ فَقَالُوا لَوْ أَنَّا خَرَقْنَا فِي نَصِيبِنَا خَرْقًا وَلَمْ نُؤْذِ مَنْ فَوْقَنَا، فَإِنْ يَتْرُكُوهُمْ وَمَا أَرَادُوا هَلَكُوا جَمِيعًا، وَإِنْ أَخَذُوا عَلَى أَيْدِيهِمْ نَجَوْا وَنَجَوْا جَمِيعًا».

ਰੱਬ ਦੇ ਦੂਤ ﷺ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ, “ਰੱਬ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਲਈ ਪਰਚੀਆਂ ਪਾਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨੂੰ ਹੇਠਲਾ। ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਾਲੇ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਦੀ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ (ਆਪਸ ਵਿੱਚ) ਕਿਹਾ, 'ਕਿਉਂ ਨਾ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਛੇਕ ਕਰ ਲਈਏ ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਉੱਪਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾ ਦੇਣੀ ਪਵੇ?' ਹੁਣ, ਜੇ ਉੱਪਰ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਰਾਦੇ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲੈਣਗੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਬਚ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਬਚ ਜਾਣਗੇ।”

قال رسول الله ﷺ «مَا مِنْ مُصِيبَةٍ تُصِيبُ الْمُسْلِمَ إِلَّا كَفَّرَ اللهُ بِهَا عَنْهُ، حَتَّى الشَّوْكَةَ يُشَاكُهَا».

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, «ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਮੁਸੀਬਤ ਨੂੰ ਅੱਲਾਹ ਉਸਦੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ਾਰਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇੱਕ ਕੰਡੇ ਦੀ ਚੋਭ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।»

قال رسول الله ﷺ «مَثَلُ الْمُؤْمِنِينَ فِي تَوَادِّهِمْ وَتَرَاحُمِهِمْ وَتَعَاطُفِهِمْ مَثَلُ الْجَسَدِ إِذَا اشْتَكَى مِنْهُ عُضْوٌ تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ الْجَسَدِ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّى».

ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਮੁਮਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨੇਕੀ-ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਦਇਆਵਾਨੀ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਉਸੇ ਜਿਸਮ ਵਰਗੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਜ਼ਾਤ ਰਾਤ-ਜਾਗਦ ਅਤੇ ਬੁਖ਼ਾਰ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਲਈ ਕਾਂਪਦੀ ਹੈ».

قال رسول الله ﷺ «مَنْ أَصْبَحَ مِنْكُمْ آمِنًا فِي سِرْبِهِ، مُعَافًى فِي جَسَدِهِ، عِنْدَهُ قُوتُ يَوْمِهِ، فَكَأَنَّمَا حِيزَتْ لَهُ الدُّنْيَا بِحَذَافِيرِهَا».

ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਜੇ ਤੁਹਿੱਣ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਸਵੇਰੇ ਉਠਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਮਝਦਿਆਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਰੋਟੀਉਮਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ، ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ، ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਗ ਆਹ ਸੰਸਾਰ ਉਸਦਾ ਕਾਇਆ-ਕਰਿਆ ਸਮਝੋ».

قال رسول الله ﷺ «مِنَ الكَبَائِرِ شَتْمُ الرَّجُلِ وَالِدَيْهِ، قَالُوا: يَا رَسُولَ الله، وَهَل يَشْتُمُ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ؟ قَالَ: نَعَمْ، يَسُبُّ أَبَا الرَّجُلِ فَيَسُبُّ أَبَاهُ، وَيَسُبُّ أُمَّهُ فَيَسُبُّ أُمَّهُ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, «ਵੱਡੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੂੰ ਗਾਲ ਕੱਢੇ।» ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, «ਹੇ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ, ਕੀ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੂੰ ਵੀ ਗਾਲ ਕੱਢ ਸਕਦਾ ਹੈ?» ਆਪ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, «ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਗਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਗਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਗਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ ذَبَّ عَنْ لَحْمِ أَخِيهِ بِالغَيْبَةِ كَانَ حَقًّا عَلَى اللهِ أَنْ يُعْتِقَهُ مِنَ النَّارِ».

ਅੱਲਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: “ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਲਾ 'ਤੇ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਜ਼ਖ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦੇਵੇ।”

قال رسول الله ﷺ «مِنْ رَأَى عَوْرَةً فَسَتَرَهَا كَانَ كَمَنْ أَحْيَا مَوْءُودَةً مِنْ قَبْرِهَا».

ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਜੋ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨੰਗਾਈ ਦੇਖੇ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਛੁਪਾਵੇ، ਉਹ ਉਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਕਬਰ 'ਚ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜਿਊਂਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ'».

قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُبْسَطَ لَهُ فِي رِزْقِهِ وَأَنْ يُنْسَأَ لَهُ فِي أَثَرِهِ فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ».

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, “ਜਿਸਨੂੰ ਇਹ ਪਸੰਦ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਸਦੇ ਰਿਜ਼ਕ ਵਿੱਚ ਖੁਲ੍ਹ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਕ-ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖੇ।”

قال رسول الله ﷺ «مَنْ كَانَ سَهْلًا هَيِّنًا لَيِّنًا، حَرَّمَهُ الله عَلَى النَّارِ».

ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਜੋ ਕੋਈ ਨਰਮ-ਸੁਭਾਅ، ਆਸਾਨ, ਨਰਮ ਦਿਲ ਹੋਵੇ، ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਰਕ 'ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਹਰਾਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ'.

قال رسول الله ﷺ «(مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَاليَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ جَائِزَتَهُ قال: وما جائزته يا رسول الله؟ (يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ، وَالضِّيَافَةُ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ، فَمَا كَانَ وَرَاءَ ذَلِكَ فَهُوَ صَدَقَةٌ عَلَيْهِ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَاليَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ)».

ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਜੇ ਕੋਈ ਅੱਲਾਹ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਤ 'ਤੇ ਇਮਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰੇ؛ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਇੱਕ ਦਿਨ ਇੱਕ ਰਾਤ (ਇੱਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ) ਹੈ، ਅਤੇ ਮੇਹਮਾਨਦਾਰੀ ਤੀਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰਹੇ ਉਹ ਉਸ ਉੱਤੇ ਸਦਕਾ ਹੈ۔ ਅਤੇ ਜੋ ਅੱਲਾਹ ਤੇ ਆਖ਼ਰਤ 'ਤੇ ਇਮਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਬੋਲੇ ਜਾਂ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਰਹੇ».

قال رسول الله ﷺ «مَنْ لَا يَرْحَمِ النَّاسَ لَا يَرْحَمُهُ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ».

ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਜੋ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਰਹਿਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ، ਅੱਲਾਹ ਵੀ ਉਸ 'ਤੇ ਰਹਿਮ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ».

قال رسول الله ﷺ «مَنْ كَظَمَ غَيْظًا وَهُوَ قَادِرٌ عَلَى أَنْ يُنْفِذَهُ دَعَاهُ اللهُ عَلَى رُؤُوسِ الْخَلَائِقِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُخَيِّرَهُ فِي أَيِّ الْحُورِ شَاءَ».

ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ, 'ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਪੀ ਜਾਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਅੱਲ੍ਹਾ ਉਸਨੂੰ ਸਾਰੀ ਮਖ਼ਲੂਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੁਲਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਹੂਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਚਾਹੇ, ਚੁਣਨ ਦਾ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਦੇਵੇਗਾ।'

قال رسول الله ﷺ «مَنْ وَقَاهُ اللهُ شَرَّ مَا بَيْنَ لَحْيَيْهِ وَشَرَّ مَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ».

ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ, «ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਲ੍ਹਾ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਜਬਾੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਵੇ, ਉਹ ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਵੇਗਾ।»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ يُحْرَمِ الرِّفْقَ يُحْرَمِ الْخَيْرَ».

ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਜੋ ਨਰਮੀ (ਮਰਦ-ਮੁਨਾਹਿਬੀ) ਤੋਂ ਮਹਰੂਮ ਹੋਵੇ، ਉਹ ਭਲਾਈ ਤੋਂ ਮਹਰੂਮ ਹੋਵੇਗਾ'.

قال رسول الله ﷺ «مَنْ يُردِ الله بِهِ خَيْرًا يُصِبْ مِنْهُ».

ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: «ਜਿਸ 'ਤੇ ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਭਲਾ ਚਾਹਿਆ، ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ (ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ) ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ'.

قال رسول الله ﷺ «مَهْلًا يَا عَائِشَةُ، عَلَيْكِ بِالرِّفْقِ، وَإِيَّاكِ وَالْعُنْفَ وَالْفُحْشَ».

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ «ਧੀਰਜ ਰੱਖੋ ਹੇ ਆਇਸ਼ਾ، ਤੈਨੂੰ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਵਰਤੋ، ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਬੇਹਡ਼ੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ».

قال رسول الله ﷺ «هَلْ مَعَكَ مِنْ شِعْرِ أُمَيَّةَ بْنِ الصَّلْتِ» شَيْئًا؟».

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ «ਕੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਉਮੈਯਾਹ ਬਿਨ ਸਲਤ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ਾਇਰੀ/ਸ਼ੇਅਰ ਹੈ؟».

قال رسول الله ﷺ «وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، الَّذِي لَا يَأْمَنُ جَارُهُ بَوَائِقَهُ».

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ «ਰੱਬ ਦੀ ਕਸਮ, ਉਹ ਮੁਮਿਨ ਨਹੀਂ، رੱਬ ਦੀ ਕਸਮ، ਉਹ ਮੁਮਿਨ ਨਹੀਂ، رੱਬ ਦੀ ਕਸਮ، ਉਹ ਮੁਮਿਨ ਨਹੀਂ، ਜਿਸਦਾ ਗੁਆਂਢੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬੁਆਇਕ (ਨੁਕਸਾਨਾਂ) ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਾ ਹੋਵੇ».

قال رسول الله ﷺ «وَاللَّهِ لَلدُّنْيَا أَهْوَنُ عَلَى اللهِ مِنْ هَذَا عَلَيْكُمْ».

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ «ਰੱਬ ਦੀ ਕਸਮ! ਰੱਬ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਕੀਮਤੀ ਹੈ, (ਇਸ ਨੂੰ) ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਆਸਾਨ ਸਮਝੋ».

قال رسول الله ﷺ «يا أبا ذر، أَتَرَى أَنَّ كَثْرَةَ المَالِ هُوَ الغِنَى؟ إِنَّمَا الغِنَى غِنَى القَلْبِ، والفقر فَقْرُ القَلْبِ مَنْ كَانَ الغِنَى فِي قَلْبِهِ، فَلَا يَضُرُّهُ مَا لَقِيَ مِنَ الدُّنْيَا، وَمَنْ كَانَ الفَقْرُ فِي قَلْبِهِ، فَلَا يُغْنِيهِ مَا أَكْثَرَ لَهُ مِنَ الدُّنْيَا، وَإِنَّمَا يَضُرُّ نَفْسَهُ شُحُّهَا».

ਰਸੂਲ ਅੱਲ੍ਹਾ ﷺ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ: 'ਹੇ ਅਬੂ ਜ਼ਰ, ਕੀ ਤੂੰ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਹੋਣਾ ਹੀ ਅਮੀਰੀ ਹੈ? ਯਕੀਨਨ ਅਸਲ ਅਮੀਰੀ ਤਾਂ ਦਿਲ ਦੀ ਅਮੀਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਗ਼ਰੀਬੀ ਦਿਲ ਦੀ ਗ਼ਰੀਬੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ। ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਗ਼ਰੀਬੀ ਹੋਵੇ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੌਲਤ ਉਸਨੂੰ ਅਮੀਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੀ, ਅਤੇ ਯਕੀਨਨ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਲਾਲਚ ਹੀ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।'

قال رسول الله ﷺ «يَا أَبَا ذَرٍ، أَعَيَّرْتَهُ بِأُمِّهِ، إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ، إِخْوَانُكُمْ خَوَلُكُمْ، جَعَلَهُمُ اللهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ، فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ، وَلِيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ، وَلَا تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ، فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ».

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ «ਹੇ ਅਬੂ ਜ਼ਰ، ਤੂੰ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਨिन्द ਕੀਤੀ؛ ਤੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਹਿਲੀਅਤ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਹੈ۔ ਤੁਹਾਡੇ ਭਰਾ (ਤੁਹਾਡੇ ਨੀਵੇਂ) ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਹੇਠ ਹਨ، ਸੋ ਜੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਭਰਾ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਹੇਠ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚੋਂ ਖਿਲਾ ਅਤੇ ਜੋ ਤੂੰ ਪਾਂਹਦਾ ਹੈ ਉਹ ਪਹਿਨਾ؛ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਉਹ ਕੰਮ ਨਾ ਲਾਓ ਜੋ ਉਹ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ، ਅਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਭਾਰ ਲਾਉਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰੋ».

قال رسول الله ﷺ «يَا أَبَا ذَرٍ، انْظُرْ أَرْفَعَ رَجُلٍ فِي الْمَسْجِدِ فِي عَيْنِكَ قَالَ: فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَيْهِ حُلَّةٌ، قُلْتُ هَذَا، قَالَ لِي: انْظُرْ أَوْضَعَ رَجُلٍ فِي الْمَسْجِدِ، قَالَ: فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَيْهِ أَخْلَاقٌ، قُلْتُ هَذَا، قَالَ: وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ هَذَا عِنْدَ اللهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ خَيْرٌ مِنْ مِلْءِ الْأَرْضِ مِنْ مِثْلِ هَذَا».

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ «ਹੇ ਅਬੂ ਜ਼ਰ، ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਊੱਚਾ ਆਦਮੀ ਵੇਖ؛ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਤਾ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਉੱਤੇ ਸੋਹਣਾ ਲਿਬਾਸ ਸੀ، ਮੈਂ ਕਿਹਾ 'ਇਹ'۔ ਫਿਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਆਦਮੀ ਵੇਖ، ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਤਾ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦੇ ਅਚੱਲੇ ਅਖਲਾਕ ਸਨ، ਮੈਂ ਕਿਹਾ 'ਇਹ'۔ ਫਿਰ ਉਹ ਫਰਮਾਇਆ 'ਮੇਰੀ ਰੂਹ (ਰੱਬ) ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਰੱਬ ਦੇ ਕੋਲ ਇਹ (ਅਚ্ছে ਅਖਲਾਕ ਵਾਲਾ) ਇਸ ਜਿਹੇ ਸੋਹਣੇ ਲਿਬਾਸ ਵਾਲੇ ਨਾਲੋਂ ਫ਼ਜ਼ੀਲਤ ਰੱਖੇਗਾ'».

قال رسول الله ﷺ «يَا حَنْظَلَةُ! سَاعَةً وَسَاعَةً وَلَوْ كَانَتْ تَكُونُ قُلُوبُكُمْ كَمَا تَكُونُ عِنْدَ الذِّكْرِ لَصَافَحَتْكُمُ الْمَلائِكَةُ».

ਰੱਬ ਦੇ ਦੂਤ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, «ਹੇ ਹੰਜ਼ਲਾ! ਇੱਕ ਘੜੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਘੜੀ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਜੋ ਰੱਬ ਦੀ ਯਾਦ ਦੇ ਵੇਲੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਂਦੇ।»

قال رسول الله ﷺ «يَا عَائِشَةُ، مَتَى عَهْدُتِنِي فَحَّاشًا، إِنَّ شَرَّ النَّاسِ عِنْدَ اللهِ مَنْزِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَنْ تَرَكَهُ النَّاسُ اتِّقَاءَ شَرِّهِ».

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ «ਹੇ ਆਇਸ਼ਾ, ਤੂੰ ਕਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਬੇਹਸ਼ਾ ਮੰਨਣ ਲੱਗੀ؟ जिन੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਛੱਡ ਦੇਂਦੇ ਹਾਂ، ਅੱਲ੍ਹਾਹ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰੇ ਹਨ».

قال رسول الله ﷺ «يَا نِسَاءَ الْمُسْلِمَاتِ لَا تَحْقِرَنَّ جَارَةٌ لِجَارَتِهَا وَلَوْ فِرْسِنَ شَاةٍ».

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ «ਹੇ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤੋ، ਆਪਣੀ ਪੜੋਸੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਾ ਟਰਾਹੋ ਭਲੇ ਉਹ ਇਕ ਭੇਡ ਦੀ ਖਾਲ ਹੀ ਦੇਵੇ».

قال رسول الله ﷺ «يَسِّرُوا وَلَا تُعَسِّرُوا وَبَشِّرُوا وَلَا تُنَفِّرُوا».

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ «ਆਸਾਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾ ਬਣਾਓ، ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦਿਓ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਨਾ ਭਗਾਓ».

قال رسول الله ﷺ «يُسَلِّمُ الرَّاكِبُ عَلَى الْمَاشِي وَالْمَاشِي عَلَى الْقَاعِدِ وَالْقَلِيلُ عَلَى الْكَثِيرِ».

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ «ਸਵਾਰ (ਜੋ ਸਵਾਰ ਹੋਵੇ) ਚੱਲਦੇ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰੇ، ਚੱਲਦਾ ਬੈਠੇ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰੇ، ਅਤੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰੇ».

قال رسول الله ﷺ «يَهْرَمُ ابْنُ آدَمَ وَيَشِبُّ فِيْهِ اثْنَتَانِ: الْحِرْصُ عَلَى الْعُمْرِ، وَالْحِرْصُ عَلَى الْمَالِ».

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ «ਆਦਮੀ ਬੁਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਬੁਢ਼ਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ: ਉਮਰ 'ਤੇ ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਦੌਲਤ 'ਤੇ ਲਾਲਚ».

قال رسول الله ﷺ «اغْتَنِمْ خَمْسًا قَبْلَ خَمْسٍ: حَيَاتَكَ قَبْلَ مَوْتِكَ، وَصِحَّتَكَ قَبْلَ سَقَمِكَ، وَفَرَاغَكَ قَبْلَ شُغْلِكَ، وَشَبَابَكَ قَبْلَ هَرَمِكَ، وَغِنَاكَ قَبْلَ فَقْرِكَ».

ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ «ਪੰਜ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਾਇਦਾ ਲਵੋ: ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ، ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ، ਆਪਣਾ ਖ਼ਾਲੀ ਸਮਾਂ ਰੁਝਾਨ/ਜੋਖ਼ਿਮ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਫਸਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ، ਆਪਣੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ، ਤੇ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਗਰੀਬੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ».

الباب الخامس: التوبة والمغفرة

ਬਾਬ ਪੰਜਵਾਂ: ਤੌਬਾ ਅਤੇ ਮਾਫ਼ੀ

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يَبْسُطُ يَدَهُ بِاللَّيْلِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ وَيَبْسُطُ يَدَهُ بِالنَّهَارِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ اللَّيْلِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਨ੍ਹਾ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੱਥ ਫੈਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੌਬਾ ਕਰ ਲਵੇ ਅਤੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੱਥ ਫੈਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੌਬਾ ਕਰ ਲਵੇ, ਇਹ ਤਾਕਿ ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਮਗਰਿਬ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਾ ਆਵੇ।

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يَقْبَلُ تَوْبَةَ الْعَبْدِ مَا لَمْ يُغَرْغِرْ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਬੰਦੇ ਦੀ ਤੌਬਾ ਕਬੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਾ ਆ ਜਾਵੇ।

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يُمْهِلُ حَتَّى إِذَا كَانَ ثُلُثُ اللَّيْلِ الآخِرُ نَزَلَ إِلَى سَمَاءِ الدُّنْيَا فَنَادَى: هَلْ مِنْ مُسْتَغْفِرٍ، هَلْ مِنْ تَائِبٍ، هَلْ مِنْ سَائِلٍ، هَلْ مِنْ دَاعٍ، حَتَّى يَنْفَجِرَ الْفَجْرُ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਇਮਾਂਦਾਰ ਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਕੇ ਝੱਲਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਰਾਤ ਦਾ ਆਖਰੀ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਨੀਆਈ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਕੋਲ ਉਤਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹੈ: ਕੀ ਕੋਈ ਮੁਸਤਗਫਿਰ (ਮਾਫੀ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ) ਹੈ؟ ਕੀ ਕੋਈ ਤਾ’ib (ਤੌਬਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਹੈ؟ ਕੀ ਕੋਈ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਹੈ? ਕੀ ਕੋਈ ਦੁਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦ ਤੱਕ ਫਜ੍ਰ ਦਾ ਵੇਲਾ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।

قال رسول الله ﷺ «كُلُّ ابْنِ آدَمَ خَطَّاءٌ، وَخَيْرُ الخَطَّائِينَ التَّوَّابُونَ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਰ ਆਦਮੀ ਗਲਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਲਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਤੌਬਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।

قال رسول الله ﷺ «كُلُّ أُمَّتِي مُعَافَى إِلاَّ الْمُجَاهِرِينَ، وَإِنَّ مِنَ الْمُجَاهَرَةِ أَنْ يَعْمَلَ الرَّجُلُ بِاللَّيْلِ عَمَلًا، ثُمَّ يُصْبِحَ وَقَدْ سَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ فَيَقُولَ: يَا فُلَانُ، عَمِلْتُ البَارِحَةَ كَذَا وَكَذَا، وَقَدْ بَاتَ يَسْتُرُهُ رَبُّهُ، وَيُصْبِحُ يَكْشِفُ سِتْرَ اللَّهِ عَنْهُ».

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ, «ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਉੱਮਤ ਮੁਆਫ਼ੀ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੋ (ਆਪਣੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦਾ) ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਐਲਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੋਈ ਗੁਨਾਹ ਕਰੇ ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਉਸ 'ਤੇ ਪਰਦਾ ਪਾ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਵੇਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕਹੇ: 'ਹੇ ਫਲਾਨੇ, ਮੈਂ ਕੱਲ੍ਹ ਰਾਤ ਇਹ-ਇਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।' ਉਸਦੇ ਰੱਬ ਨੇ ਤਾਂ ਰਾਤ ਭਰ ਉਸਦੇ ਗੁਨਾਹ 'ਤੇ ਪਰਦਾ ਪਾਈ ਰੱਖਿਆ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਸਵੇਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਉੱਪਰੋਂ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਪਰਦੇ ਨੂੰ ਖੁਦ ਹੀ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।»

قال رسول الله ﷺ «للهُ أَشَدُّ فَرَحًا بِتَوْبَةِ عَبْدِهِ مِنْ أَحَدِكُمْ أَنْ يَسْقُطَ عَلَى بَعِيرِهِ وَقَدْ أَضَلَّهُ بِأَرْضِ فَلَاةٍ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਲਾਹ ਆਪਣੀ ਬੰਦੇ ਦੀ ਤੌਬਾ 'ਤੇ ਉਸੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਉਟ ਬੇਰੰਗ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਖੋ ਦੇਂਦਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਉਸਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਵੇ — ਅੱਲाह ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਉਸ ਘੜੀ ਨਾਲੋਂ ਬੇਹੱਦ ਵੱਧ ਹੈ।

قال رسول الله ﷺ «لِمَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ أُمَّتِي».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੀ ਉਮਤ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਸਨੇ ਇਸ ਤੇ ਅਮਲ ਕੀਤਾ।

قال رسول الله ﷺ «مَنْ تَابَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا تَابَ الله عَلَيْهِ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਕੋਈ ਉਹ ਤੌਬਾ ਕਰ ਲਏ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਗਰਿਬ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਉਣ ਤੱਕ ਨਾ ਹੋਵੇ، ਅੱਲਾਹ ਉਸ ਦੀ ਤੌਬਾ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।

قال رسول الله ﷺ «مَهْلًا يَا خَالِدُ فَوَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَدْ تَابَتْ تَوْبَةً لَوْ تَابَهَا صَاحِبُ مَكْسٍ لَغُفِرَ لَهُ».

ਰੱਬ ਦੇ ਪੈਗੰਬਰ ﷺ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ, “ਠਹਿਰ, ਐ ਖ਼ਾਲਿਦ! ਉਸ ਹਸਤੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਜਿਸ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਸੱਚਾ ਪਛਤਾਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਕਰ ਵਸੂਲਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਓਹੀ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ।”

«هَلَّا تَرَكْتُمُوهُ؟ لَعَلَّهُ أَنْ يَتُوبَ فَيَتُوبَ اللَّهُ عَلَيْهِ».

ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ? ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਤੌਬਾ ਕਰ ਲਏ ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਉਸ 'ਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰ ਦੇਵੇ।

قال رسول الله ﷺ «وَيْحَكِ ارْجِعِي فَاسْتَغْفِرِي الله وَتُوبِي إِلَيْهِ».

ਰਸੂਲ ਅੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵੇਇਹ ਤੇਰੀ ਹਾਲਤ! ਵਾਪਸ ਜਾ ਕੇ ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਇਸਤਿਗ਼ਫਾਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਤੌਬਾ ਕਰ ਲੋ।