Farishtalarga imon
Musulmon farishtalarga Allohning maxluqlari sifatida imon keltiradi; ularni mutlaq itoat va doimiy tasbih uchun Alloh tanlagan. Ular aslida insonlarga ko'rinmaydigan nurli mavjudotlardir, biroq Alloh zarurat tug'ilganda ularni moddiy shakllarga kirita olish imkoniyatini bergan — bu hol payg'ambarlar ziyoratida kuzatilgandek bo'lgan. Ularning vazifalari Allohning amrlarini bajarish, vahiyni yetkazish, olam ishlarini boshqarish, bandalarning amallarini yozib borish va mu'minlarni himoya qilib, ularni mustahkamlash kabi turli jihatlarni o'z ichiga oladi.
Jinnlar Alloh tomonidan olovdan yaratilgan boshqa bir maxluqdurlar; ular ham insonlar kabi mas'ul va hisoblanadilar, imonli solihlar va bazi gunohkorlar bo'lib ajraladi. Biz ularni asl qiyofalarida ko'rmaymiz, lekin ular bizni ko'radi, shuning uchun ularning mavjudligini idrok etishda farq bo'lishi mumkin. Ular ghaibni bilmaydilar, ularning hayoti Allohning olamdagi sunnatlariga bo'ysunadi va Allohning iznisiz ularga zarar yoki foyda yetkazish qobiliyati yo'qdir.
Shaytonlar — jinnlarning kufr tarafdorlari bo'lib, ularni Iblis boshqaradi va insonlarni yo'ldan ozdirishga urinishlarda yetaklaydi. Ularning kuchi asosan vasvasa va yomonlikni chiroyli qilib ko'rsatishda ifoda topadi; ular bandalarga majburan hukm o'rnatolmaydi. Alloh zikriga mahkam bog'langan va Uning yo'lida turuvchi mu'minlar ularning hiyla-jallodlaridan muhofaza topadi, holbuki o'z nafsiga ergashib va Parvardigordan bexabar qolgan kishi ularning tuzog'iga tushadi.
Farishtalarga, jinnlarga va bu ghaib olam mavjudligiga qat'iy imon mu'minning qalbida Allohni ulug'lashni kuchaytiradi. Inson biladiki, farishtalar uning amallarini kuzatib, so'zlarini yozib boradi — bu esa uni o'zining sirli va ochiq hayotida Allohni eslab yurishga, shayton vasvasalaridan Allohga panoh so'rashga undaydi; natijada axloqiy jihatdan kuch hosil bo'ladi va inson Allohning savobi va rahmatini umid qilib gunohlardan tiyiladi.
يؤمن المسلم بالملائكة كخلق من خلق الله، اصطفاهم للطاعة المطلقة والتسبيح الدائم. هم كائنات نورانية غير مرئية للبشر في هيئتها الأصلية، لكن الله منحهم القدرة على التشكل بأشكال مادية عند الحاجة، كما حدث في زيارتهم للأنبياء. وظيفتهم تتنوع بين تنفيذ أوامر الله، وحمل الوحي، وتدبير شؤون الكون، وتسجيل أعمال العباد، وحماية المؤمنين وتثبيتهم.
أما الجن، فهم خلق آخر أوجده الله من نار، وهم مكلفون ومحاسبون تماماً كالبشر، ينقسمون إلى مؤمنين صالحين وعصاة متمردين. نحن لا نراهم في صورتهم الأصلية، لكنهم يروننا، مما يفسر التفاوت في إدراك وجودهم. وهم لا يعلمون الغيب، وحياتهم تخضع لسنن الله في الكون، ولا يملكون ضراً ولا نفعاً إلا بإذنه تعالى.
الشياطين هم كفار الجن، يقودهم إبليس في معاداة البشر وسلوك طريق الإغواء. إن قدرتهم تقتصر على الوسوسة وتزيين الشر، ولا يملكون سلطاناً قسرياً على العباد. فالمؤمن الذي يتمسك بذكر الله ويستقيم على أمره، يكون في حصن من مكائدهم، بينما يسقط في حبائلهم من يتبع هواه ويغفل عن ربه.
تثمر عقيدة الإيمان بالملائكة والجن واليقين بوجود هذا العالم الغيبي تعظيماً لله في قلب المؤمن. حين يعلم الإنسان أن هناك ملائكة ترقب أفعاله وتكتب أقواله، يدفعه ذلك إلى مراقبة الله في سره وعلنه، والاستعاذة من وساوس الشيطان، مما يقوي الجانب الأخلاقي ويدفع نحو الطاعة وتجنب المعاصي رجاءً في ثواب الله ورحمته.