G'aybga imon

Dunyo faqat cheklangan hissiyotlarimiz idrok eta oladigan narsalardan iborat emas; haqiqat shahodat (moddiy) olamidan kengroqdir. Jon — hayotimiz siri — uning mohiyati hissiy idrokimizdan yiroq bo‘lsa-da, mavjud haqiqatdir va biz unga imon keltiramiz. Shu tariqa g‘aybga imon mu‘minni ajratib turadi: u moddiy dunyo ortidagi narsalarni Allohning haqqoniy xabari asosida qabul qiladi; bu eng oliy darajadagi yaqindan ishonchdir.

Allohning hikmati va rahmati shundaki, U bizga aqlimiz yakka o‘zi idrok eta olmaydigan narsalarni xabar qiladi — bu Uning yuborgan vahiylari orqali, bizning o‘zimizdan tashqaridan kelgan. Ushbu ilohiy xabarlar doimiy yo‘llar bilan yetkazildi; eng buyug‘i — farishtalarning tanlangan rasullarga shariatni va yo‘l-yo‘riqni yetkazishi; bu bizni moddiy cheklovlardan Allohni bilish va oxirat uchun ishlarga kengaytiruvchi bayon bo‘ldi.

Go‘zal axloq faqat e‘tiqodiy poydevor ustiga barqaror bo‘ladi; Allohning sir va oshkoratda ham ko‘rayotganiga qat‘iy ishonuvchi mu‘mingina yaxshilikka sodiq qoladi va yomonlikdan tiyiladi, xoh maqtov topsin, xoh topmasin. Harakatlarini faqat moddiy sabablar bilan izohlaydigan kishi esa o‘z manfaatlarining qulida qolib, ruhiy yuksalish va oliy insoniy qadriyatlardan chetlashadi.

Xulosa qilib aytganda, g‘aybga imon koinot qonunlari bilan ziddiyatda emas; Alloh sabablar va ularning natijalarining yaratuvchisidir. Ba‘zilar ilm bilan ba‘zi g‘aybiy narsalar o‘rtasida to‘qnashuv bor deb o‘ylashadi, ammo bu aslida tushunishdagi yetishmovchilikdir. Masalan, ob-havo bashorati g‘aybni bilish emas, balki Allohning tabiat hodisalaridagi sunnatlarni tahlil qilishdir; xuddi kimdir pochta kelishini ko‘rgani va kelishidan oldin haqida xabar berishi kabi.

إن العالم لا يقتصر على ما تدركه حواسنا المحدودة، فالحقيقة أوسع من عالم الشهادة المادي. فالروح، التي هي سر حياتنا، حقيقة قائمة نؤمن بها رغم غياب ماهيتها عن إدراكنا الحسي. وهكذا، يُعد الإيمان بالغيب تمييزاً للمؤمن، حيث يصدق بما وراء المادة اعتماداً على خبر الله الصادق، وهو أسمى مراتب اليقين.

من حكمة الله ورحمته بنا أن أخبرنا عما تعجز عقولنا عن إدراكه وحده، وذلك عبر رسالاته التي جاءت من خارج ذواتنا. وقد اتخذت هذه الأخبار الإلهية طرقاً ثابتة، أعظمها إرسال الملائكة إلى الرسل المصطفين لتبليغ الشريعة؛ ليكون ذلك بياناً لنا يخرجنا من ضيق المادة إلى رحابة المعرفة بالله والعمل لليوم الآخر.

إن الأخلاق الفاضلة لا تستقيم إلا إذا بُنيت على أساس العقيدة الإيمانية، فالمؤمن الذي يوقن بأن الله يراه في سره وعلانيته هو وحده الذي يلتزم الخير ويجتنب الشر، سواء وجد ثناءً أو لم يجد. أما من يربط أفعاله بالأسباب المادية وحدها، فإنه يظل أسيراً لمصالحه الشخصية، معرضاً عن الرقي الروحي والقيم الإنسانية السامية.

ختاماً، إن الإيمان بالغيب لا يتناقض مع السنن الكونية، فالله هو خالق الأسباب والمسببات. وما يظنه البعض تعارضاً بين العلم وبعض الغيبيات، هو في الحقيقة قصور في الفهم. فالنشرة الجوية مثلاً ليست إدراكاً للغيب، بل استقراءً لسنن الله في الظواهر المادية المشهودة، تماماً كمن يرى قدوم البريد ويخبر به قبل وصوله.