بانَتْ سُعاد

قصيدة البُردة الأولى — الصحابي كعب بن زهير رضي الله عنه (ت 26هـ)

أنشدها كعب بن زهير رضي الله عنه بين يدي النبي ﷺ في مسجده معتذرًا، فعفا عنه النبي ﷺ وخلع عليه بردته الشريفة، فسُميت «البردة». وهي أول قصائد المديح النبوي وأصلها.

Banat Su'ad — Ka'b ibn Zuhajr (niech Allah będzie z niego zadowolony)

Ka'b ibn Zuhajr, niech Allah będzie z niego zadowolony, recytował ten poemat przed Prorokiem ﷺ w jego meczecie, oferując swoje przeprosiny. Prorok ﷺ wybaczył mu i uhonorował go, obdarowując go swoim szlachetnym płaszczem. W konsekwencji poemat stał się znany jako 'Al-Burda'. Jest uważany za pierwsze i fundamentalne dzieło wśród wszystkich pochwał proroczych.

بانَتْ سُعادُ فَقَلْبي اليَوْمَ مَتْبولُ
مُتَيَّمٌ إثْرَها لم يُفَدْ مَكْبولُ

Su'ad odeszła, a moje serce dziś jest nią pochłonięte, zniewolone jej śladem, niewykupione i związane.

وَمَا سُعَادُ غَداةَ البَيْن إِذْ رَحَلوا
إِلاّ أَغَنُّ غضيضُ الطَّرْفِ مَكْحُولُ

O poranku ich odejścia, Su'ad była niczym wdzięczna gazela, o skromnych, podkreślonych kohlem oczach.

هَيْفاءُ مُقْبِلَةً عَجْزاءُ مُدْبِرَةً
لا يُشْتَكى قِصَرٌ مِنها ولا طُولُ

Smukła, gdy się zbliża, i o pełnych biodrach, gdy się odwraca, jej postać jest doskonale proporcjonalna, ani za krótka, ani za długa.

تَجْلُو عَوارِضَ ذي ظَلْمٍ إذا ابْتَسَمَتْ
كأنَّهُ مُنْهَلٌ بالرَّاحِ مَعْلُولُ

Gdy się uśmiecha, ukazuje przednie zęby o tak czystym pięknie, że są niczym źródło świeżej wody zmieszanej z winem.

شُجَّتْ بِذي شَبَمٍ مِنْ ماءِ مَعْنِيةٍ
صافٍ بأَبْطَحَ أضْحَى وهْوَ مَشْمولُ

Ta czysta woda, zmieszana z chłodem ze źródła Ma'niyi, leży w szerokiej dolinie, wystawiona na północny wiatr.

تَنْفِي الرِّياحُ القَذَى عَنْهُ وأفْرَطُهُ
مِنْ صَوْبِ سارِيَةٍ بِيضٌ يَعالِيلُ

Wiatry zmiatają z niej wszelkie zanieczyszczenia, a jej nadmiar, po nocnej ulewie, tworzy białe, płynące strumienie.

أكْرِمْ بِها خُلَّةً لوْ أنَّها صَدَقَتْ
مَوْعودَها أَو ْلَوَ أَنَِّ النُّصْحَ مَقْبولُ

Jakże szlachetną byłaby towarzyszką, gdyby tylko dotrzymała obietnic, albo gdyby kiedykolwiek przyjęła radę.

لكِنَّها خُلَّةٌ قَدْ سِيطَ مِنْ دَمِها
فَجْعٌ ووَلَعٌ وإِخْلافٌ وتَبْديلُ

Lecz ona jest towarzyszką, której krew zmieszana jest ze smutkiem, intensywną namiętnością, złamanymi obietnicami i ciągłą zmiennością.

فما تَدومُ عَلَى حالٍ تكونُ بِها
كَما تَلَوَّنُ في أثْوابِها الغُولُ

Nigdy nie pozostaje stała w żadnym stanie, zmieniając swoje usposobienie tak szybko, jak ghul zmienia kolory w swoich szatach.

ولا تَمَسَّكُ بالعَهْدِ الذي زَعَمْتْ
إلاَّ كَما يُمْسِكُ الماءَ الغَرابِيلُ

Obietnic, które rzekomo składa, trzyma się z taką samą pewnością, z jaką sita zatrzymują wodę.

فلا يَغُرَّنْكَ ما مَنَّتْ وما وَعَدَتْ
إنَّ الأمانِيَّ والأحْلامَ تَضْليلُ

Niech więc nie zwiedzie cię to, co ofiarowała lub obiecała, bo życzenia i sny to tylko złudzenia.

كانَتْ مَواعيدُ عُرْقوبٍ لَها مَثَلا
وما مَواعِيدُها إلاَّ الأباطيلُ

Jej obietnice są przysłowiowe jak te 'Urquba, bo jej zapewnienia to nic innego jak fałsz.

أرْجو وآمُلُ أنْ تَدْنو مَوَدَّتُها
وما إِخالُ لَدَيْنا مِنْكِ تَنْويلُ

Mam nadzieję i pragnę, by jej uczucie się zbliżyło, lecz nie wierzę, że otrzymamy od ciebie jakąkolwiek łaskę.

أمْسَتْ سُعادُ بِأرْضٍ لا يُبَلِّغُها
إلاَّ العِتاقُ النَّجيباتُ المَراسِيلُ

Su'ad osiedliła się w krainie, do której dotrzeć można jedynie na szlachetnych, szybkich i doskonałych wielbłądach.

ولَنْ يُبَلِّغَها إلاَّ غُذافِرَةٌ
لها عَلَى الأيْنِ إرْقالٌ وتَبْغيلُ

I nic do niej nie dotrze, prócz silnego, szybkiego wielbłąda, który mimo zmęczenia utrzymuje szybki kłus i potężny chód.

مِنْ كُلِّ نَضَّاخَةِ الذِّفْرَى إذا عَرِقَتْ
عُرْضَتُها طامِسُ الأعْلامِ مَجْهولُ

Musi to być wielbłąd, którego skronie obficie się pocą, gdy się spoci, a jego celem jest kraina zatartych i nieznanych punktów orientacyjnych.

تَرْمِي الغُيوبَ بِعَيْنَيْ مُفْرَدٍ لَهِقٍ
إذا تَوَقَّدَتِ الحَزَّازُ والمِيلُ

Przenika odległe horyzonty bystrymi oczami samotnej białej gazeli, nawet gdy fatamorgana migocze, a upał się nasila.

ضَخْمٌ مُقَلَّدُها فَعْمٌ مُقَيَّدُها
في خَلْقِها عَنْ بَناتِ الفَحْلِ تَفْضيلُ

Jej szyja jest gruba, a pęcina pełna, to stworzenie, które przewyższa inne samice wielbłądów.

غَلْباءُ وَجْناءُ عَلْكومٌ مُذَكَّرْةٌ
في دَفْها سَعَةٌ قُدَّامَها مِيلُ

Jest silna, o szerokiej twarzy, dojrzała i krzepka jak samiec, z obfitym rozmiarem w bokach, a przed nią rozciągają się mile.

وجِلْدُها مِنْ أُطومٍ لا يُؤَيِّسُهُ
طَلْحٌ بضاحِيَةِ المَتْنَيْنِ مَهْزولُ

Jej skóra jest z twardej skóry, niezużyta przez akacje w odsłoniętej części jej grzbietu, nawet jeśli wydaje się wychudzona.

حَرْفٌ أخوها أبوها مِن مُهَجَّنَةٍ
وعَمُّها خالُها قَوْداءُ شْمِليلُ

Jest to chuda, szybka wielbłądzica, której ojciec jest jak jej brat, a wuj ze strony ojca jest jej wujem ze strony matki, co czyni ją długogrzbietą i niezwykle zwinną.

يَمْشي القُرادُ عَليْها ثُمَّ يُزْلِقُهُ
مِنْها لِبانٌ وأقْرابٌ زَهالِيلُ

Jej pierś i boki są tak gładkie i lśniące, że nawet kleszcz próbujący po niej chodzić, poślizgnąłby się i spadł.

عَيْرانَةٌ قُذِفَتْ بالنَّحْضِ عَنْ عُرُضٍ
مِرْفَقُها عَنْ بَناتِ الزُّورِ مَفْتولُ

Jest potężną, szybką wielbłądzicą, szeroko obdarzoną silnymi mięśniami, której łokieć jest mocno osadzony z dala od żeber, co wskazuje na szeroki i mocny krok.

كأنَّما فاتَ عَيْنَيْها ومَذْبَحَها
مِنْ خَطْمِها ومِن الَّلحْيَيْنِ بِرْطيلُ

To tak, jakby długa, zwisająca warga rozciągała się od jej pyska i szczęk, przechodząc poza jej oczy i gardło, znak jej szlachetnej rasy.

تَمُرُّ مِثْلَ عَسيبِ النَّخْلِ ذا خُصَلٍ
في غارِزٍ لَمْ تُخَوِّنْهُ الأحاليلُ

Porusza się z płynną gracją liścia palmowego z jego włóknami, przemierzając miękki, głęboki piasek, którego deszcze nie utwardziły ani nie uczyniły zdradliwym.

قَنْواءُ في حَرَّتَيْها لِلْبَصيرِ بِها
عَتَقٌ مُبينٌ وفي الخَدَّيْنِ تَسْهيلُ

Posiada wydatny grzbiet nosa, a dla wnikliwego oka jej skronie ujawniają wyraźną szlachetność, podczas gdy jej policzki są gładkie i równe.

تُخْدِي عَلَى يَسَراتٍ وهي لاحِقَةٌ
ذَوابِلٌ مَسُّهُنَّ الأرضَ تَحْليلُ

Kłusuje szybko na przednich nogach, jej chude nogi ledwie muskają ziemię, gdy szybko pokonuje dystans.

سُمْرُ العَجاياتِ يَتْرُكْنَ الحَصَى زِيماً
لم يَقِهِنَّ رُؤوسَ الأُكْمِ تَنْعيلُ

Jej ciemne kopyta rozrzucają kamyki, gdy się porusza, i żadne podkuwanie ich nie chroni, gdy przemierza skaliste szczyty wzgórz, świadcząc o jej wytrzymałości.

كأنَّ أَوْبَ ذِراعَيْها إذا عَرِقَتْ
وقد تَلَفَّعَ بالكورِ العَساقيلُ

Ruch jej przednich nóg, gdy się poci i fatamorgany migoczą wokół siodła, jest świadectwem jej niezłomnej siły.

يَوْماً يَظَلُّ به الحِرْباءُ مُصْطَخِداً
كأنَّ ضاحِيَهُ بالشَّمْسِ مَمْلولُ

Dzieje się to w dzień tak intensywnie upalny, że kameleon pozostaje nieruchomy i cichy, a jego odsłonięty grzbiet wydaje się być przypieczony słońcem.

وقالَ لِلْقوْمِ حادِيهِمْ وقدْ جَعَلَتْ
وُرْقَ الجَنادِبِ يَرْكُضْنَ الحَصَى قِيلُوا

Ich poganiacz wielbłądów, widząc szare koniki polne rozrzucające kamyki w intensywnym upale, powiedział ludziom, aby odpoczęli w południe.

شَدَّ النَّهارِ ذِراعا عَيْطَلٍ نَصِفٍ
قامَتْ فَجاوَبَها نُكْدٌ مَثاكِيلُ

Przednie nogi wysokiej, silnej, w średnim wieku wielbłądzicy, znoszącej trudy dnia, poruszają się z dźwiękiem, na który odpowiada lament bezpłodnych, osieroconych kobiet.

نَوَّاحَةٌ رِخْوَةُ الضَّبْعَيْنِ لَيْسَ لَها
لَمَّا نَعَى بِكْرَها النَّاعونَ مَعْقولُ

Jest jak płacząca kobieta, której ramiona są luźne z żalu, która traci wszelki rozsądek, gdy zwiastuni śmierci opłakują jej pierworodnego.

تَفْرِي الُّلبانَ بِكَفَّيْها ومَدْرَعُها
مُشَقَّقٌ عَنْ تَراقيها رَعابيلُ

Rozdziera pierś rękami, jej szata rozdarta od obojczyków wisi w strzępach, w jej głębokim żalu.

تَسْعَى الوُشاةُ جَنابَيْها وقَوْلُهُمُ
إنَّك يا ابْنَ أبي سُلْمَى لَمَقْتولُ

Oszczerstwa idą obok niego, szepcząc swoje słowa: „Zaprawdę, o synu Abu Sulmy, z pewnością jesteś przeznaczony na śmierć!”

وقالَ كُلُّ خَليلٍ كُنْتُ آمُلُهُ
لا أُلْهِيَنَّكَ إنِّي عَنْكَ مَشْغولُ

Każdy przyjaciel, w którym pokładałem nadzieję, powiedział: „Nie mogę cię rozpraszać, bo jestem zajęty i nie jestem w stanie ci pomóc.”

فَقُلْتُ خَلُّوا سَبيلِي لاَ أبالَكُمُ
فَكُلُّ ما قَدَّرَ الرَّحْمنُ مَفْعولُ

Więc oświadczyłem: „Zejdźcie mi z drogi, niechaj nie macie krewnych, bo wszystko, co Wszechmiłosierny zarządził, z pewnością się spełni!”

كُلُّ ابْنِ أُنْثَى وإنْ طالَتْ سَلامَتُهُ
يَوْماً على آلَةٍ حَدْباءَ مَحْمولُ

Każdy człowiek, bez względu na to, jak długie będzie jego życie, pewnego dnia zostanie poniesiony na zakrzywionych marach.

أُنْبِئْتُ أنَّ رَسُولَ اللهِ أَوْعَدَني
والعَفْوُ عَنْدَ رَسُولِ اللهِ مَأْمُولُ

Zostałem poinformowany, że Wysłannik Allaha ﷺ zagroził mi, lecz przebaczenie od Wysłannika Allaha ﷺ jest gorąco upragnione.

وقَدْ أَتَيْتُ رَسُولَ اللهِ مُعْتَذِراً
والعُذْرُ عِنْدَ رَسُولِ اللهِ مَقْبولُ

Zaprawdę, przyszedłem do Wysłannika Allaha ﷺ, prosząc o przebaczenie, gdyż przeprosiny są zawsze przyjmowane przez Wysłannika Allaha ﷺ.

مَهْلاً هَداكَ الذي أَعْطاكَ نافِلَةَ
الْقُرْآنِ فيها مَواعيظٌ وتَفُصيلُ

Łagodnie, niech cię prowadzi Ten, który obdarzył cię szczególnym darem Koranu, zawierającym głębokie przestrogi i szczegółowe objaśnienia.

لا تَأْخُذَنِّي بِأَقْوالِ الوُشاةِ ولَمْ
أُذْنِبْ وقَدْ كَثُرَتْ فِيَّ الأقاويلُ

Nie pociągaj mnie do odpowiedzialności za słowa oszczerców, gdyż nie popełniłem grzechu, choć wiele opowieści o mnie rozgłoszono.

لَقَدْ أقْومُ مَقاماً لو يَقومُ بِه
أرَى وأَسْمَعُ ما لم يَسْمَعِ الفيلُ

Zaprawdę, stoję w tak budzącej podziw obecności, że gdyby stanął tam słoń, dostrzegłby i usłyszałby to, czego nigdy wcześniej nie doświadczył.

لَظَلَّ يِرْعُدُ إلاَّ أنْ يكونَ لَهُ
مِنَ الَّرسُولِ بِإِذْنِ اللهِ تَنْويلُ

Z pewnością drżałby nadal, chyba że otrzymałby od Wysłannika ﷺ, za pozwoleniem Boga, uspokajające zapewnienie.

حَتَّى وَضَعْتُ يَميني لا أُنازِعُهُ
في كَفِّ ذِي نَغَماتٍ قِيلُهُ القِيلُ

Aż położyłem prawą dłoń, bez sprzeciwu, w dłoń Tego, którego wypowiedzi są melodyjne, a słowo jest ostatecznym dekretem.

لَذاكَ أَهْيَبُ عِنْدي إذْ أُكَلِّمُهُ
وقيلَ إنَّكَ مَنْسوبٌ ومَسْئُولُ

Dlatego jest dla mnie bardziej budzący podziw, gdy do niego przemawiam, i powiedziano, że ty (poeto) jesteś odpowiedzialny i zostaniesz zapytany.

مِنْ خادِرٍ مِنْ لُيوثِ الأُسْدِ مَسْكَنُهُ
مِنْ بَطْنِ عَثَّرَ غِيلٌ دونَهُ غيلُ

Pochodzi z ukrytego lwa, jednego z potężnych drapieżników dżungli, którego siedlisko leży głęboko w Aththar, gęstym zaroślach, za którymi rozciąga się kolejne.

يَغْدو فَيُلْحِمُ ضِرْغامَيْنِ عَيْشُهُما
لَحْمٌ مَنَ القَوْمِ مَعْفورٌ خَراديلُ

Wyrusza, by nakarmić dwa potężne lwy, których pożywienie składa się z pokrytego kurzem, poszarpanego mięsa ich przeciwników.

إِذا يُساوِرُ قِرْناً لا يَحِلُّ لَهُ
أنْ يَتْرُكَ القِرْنَ إلاَّ وهَوَ مَغْلُولُ

Gdy zmaga się z przeciwnikiem, nie jest jego zwyczajem opuszczać wroga, chyba że ten jest całkowicie pokonany i związany.

مِنْهُ تَظَلُّ سَباعُ الجَوِّ ضامِزَةً
ولا تَمَشَّى بَوادِيهِ الأراجِيلُ

Z jego powodu drapieżniki powietrza milkną, a żaden lękliwy ani tchórzliwy człowiek nie ośmiela się przemierzać jego dolin.

ولا يَزالُ بِواديهِ أخُو ثِقَةٍ
مُطَرَّحَ البَزِّ والدَّرْسانِ مَأْكولُ

A w jego dolinie zaufany towarzysz (lew) zawsze pozostawia porzucone szaty i zużyte ubrania swojej pożartej ofiary.

إنَّ الرَّسُولَ لَسَيْفٌ يُسْتَضاءُ بِهِ
مُهَنَّدٌ مِنْ سُيوفِ اللهِ مَسْلُولُ

Zaprawdę, Wysłannik ﷺ jest promiennym mieczem, z którego czerpie się światło, misternie wykonanym indyjskim ostrzem, wyciągniętym z samych mieczy Boga.

في فِتْيَةٍ مِنْ قُريْشٍ قالَ قائِلُهُمْ
بِبَطْنِ مَكَّةَ لَمَّا أسْلَمُوا زُولُوا

Jest wśród młodzieńców z Kurajszu, których przywódca w sercu Mekki rozkazał im, gdy przyjęli islam: „Odejdźcie!”

زالُوا فمَا زالَ أَنْكاسٌ ولا كُشُفٌ
عِنْدَ الِّلقاءِ ولا مِيلٌ مَعازيلُ

Odeszli, lecz nie byli ani słabeuszami, ani bezbronnymi, ani też nigdy nie wahali się ani nie uciekali, stając w obliczu wroga.

شُمُّ العَرانِينِ أبْطالٌ لُبوسُهُمْ
مِنْ نَسْجِ دَاوُدَ في الهَيْجَا سَرابيلُ

Są szlachetnymi bohaterami, których strój bojowy składa się z kolczug, utkanych jak te Dawida.

بِيضٌ سَوَابِغُ قد شُكَّتْ لَهَا حَلَقٌ
كأنَّها حَلَقُ القَفْعاءِ مَجْدولُ

Są białe i obszerne, z pierścieniami tak ciasno splecionymi, że przypominają skręcone pierścienie rośliny Qaf'a.

يَمْشونَ مَشْيَ الجِمالِ الزُّهْرِ يَعْصِمُهُمْ
ضَرْبٌ إذا عَرَّدَ السُّودُ التَّنابِيلُ

Idą z majestatycznym krokiem szlachetnych wielbłądów, chronieni swoją uderzającą walecznością, gdy ciemni, godni pogardy wrogowie odwracają się i uciekają.

لا يَفْرَحونَ إذا نَالتْ رِماحُهُمُ
قَوْماً ولَيْسوا مَجازِيعاً إذا نِيلُوا

Nie radują się, gdy ich włócznie powalają ludzi, ani nie rozpaczają, gdy sami zostają dotknięci cierpieniem.

لا يَقَعُ الطَّعْنُ إلاَّ في نُحورِهِمُ
وما لَهُمْ عَنْ حِياضِ الموتِ تَهْليلُ

Uderzenia w bitwie spadają tylko na ich piersi, a oni nie wykazują wahania przed otchłaniami śmierci.