Malaikalarga imon
Musulmon Allohning yaratganlaridan biri sifatida malaikalarga imon keltiradi; Ular mutlaq itoat va doimiy tasbihga sazovor qilinganlar. Ular aslida inson ko‘ziga ko‘rinmaydigan nuroniy mavjudotlardir, biroq Alloh ularni zarurat tug‘ilganda moddiy shakllarga kirishish qobiliyati bilan ta’minlagan, xuddi payg‘ambarlarni ziyorat qilganlarida bo‘lgani kabi. Ularning vazifalari turlicha: Allohning amrlarini bajarish, vahiy olib kelish, olam ishlarini boshqarish, bandalarning amallarini yozish, mo‘minlarni himoya qilish va ularni mustahkamlash kabi jihatlarni o‘z ichiga oladi.
Jinlar esa Alloh tomonidan o‘tin (olov)dan yaratilgan boshqa bir mavjudotlar turidir; ular ham insonlar kabi mas’ul va hisob-kitobga tortiluvchi yaratilishdir, ular mo‘min va solih jinlar hamda g‘ayr-i itoatkor va mubariz jinlarga bo‘linadi. Biz ularni asl holatlarida ko‘rmaymiz, lekin ular bizni ko‘rishadi, shuning uchun ularning mavjudligini idrok etishdagi farqliliklar tushunarli bo‘ladi. Ular ham g‘aybni bilmaydilar, hayotlari Allohning olamdagi sunnatiga bo‘ysunadi va ular faqat Allohning izni bilan zarar yoki naf keltira oladilar.
Shaytonlar jinlarning kufr qilingan qismi bo‘lib, ularni insonlarga qarshi vasvasaga solish yo‘lida Iblis boshqaradi. Ularning ta’siri asosan vasvasa yetkazish va yomonlikni chiroyli ko‘rsatishdan iborat bo‘lib, ular bandalarga majburan hukmronlik qila olmaydilar. Alloh zikrini doimiy qiluvchi va o‘zini rost tutuvchi mo‘minlar ularning hiylalaridan xavfsirashadi; aksincha, nafsiga ergashib Robbini unutgan kimsalar ularning hiylalariga tushadi.
Malaika va jinlarga imon hamda ushbu g‘ayb olamining mavjudligiga qat’iy e’tiqod mo‘min qalbida Allohni ulug‘lashni mustahkamlaydi. Insonning uning harakatlarini kuzatib yozayotgan va so‘zlarini qayd etayotgan malaikalar borligini bilishi sir va oshkora holatda Allohni yod etishga undaydi, shaytonning vasvasalaridan panoh so‘rashga sabab bo‘ladi; natijada axloqiy jihat kuchayadi, bandalik va gunohdan tiyilish ko‘payadi va inson Allohning savobi va rahmati umidida bo‘ladi.
يؤمن المسلم بالملائكة كخلق من خلق الله، اصطفاهم للطاعة المطلقة والتسبيح الدائم. هم كائنات نورانية غير مرئية للبشر في هيئتها الأصلية، لكن الله منحهم القدرة على التشكل بأشكال مادية عند الحاجة، كما حدث في زيارتهم للأنبياء. وظيفتهم تتنوع بين تنفيذ أوامر الله، وحمل الوحي، وتدبير شؤون الكون، وتسجيل أعمال العباد، وحماية المؤمنين وتثبيتهم.
أما الجن، فهم خلق آخر أوجده الله من نار، وهم مكلفون ومحاسبون تماماً كالبشر، ينقسمون إلى مؤمنين صالحين وعصاة متمردين. نحن لا نراهم في صورتهم الأصلية، لكنهم يروننا، مما يفسر التفاوت في إدراك وجودهم. وهم لا يعلمون الغيب، وحياتهم تخضع لسنن الله في الكون، ولا يملكون ضراً ولا نفعاً إلا بإذنه تعالى.
الشياطين هم كفار الجن، يقودهم إبليس في معاداة البشر وسلوك طريق الإغواء. إن قدرتهم تقتصر على الوسوسة وتزيين الشر، ولا يملكون سلطاناً قسرياً على العباد. فالمؤمن الذي يتمسك بذكر الله ويستقيم على أمره، يكون في حصن من مكائدهم، بينما يسقط في حبائلهم من يتبع هواه ويغفل عن ربه.
تثمر عقيدة الإيمان بالملائكة والجن واليقين بوجود هذا العالم الغيبي تعظيماً لله في قلب المؤمن. حين يعلم الإنسان أن هناك ملائكة ترقب أفعاله وتكتب أقواله، يدفعه ذلك إلى مراقبة الله في سره وعلنه، والاستعاذة من وساوس الشيطان، مما يقوي الجانب الأخلاقي ويدفع نحو الطاعة وتجنب المعاصي رجاءً في ثواب الله ورحمته.