G'aybga imon

Dunyo faqat bizning cheklangan his-tuyg'ularimiz bilan idrok etadigan narsalarga cheklanmaydi; haqiqat shahodat (moddiy) olamidan ancha kengroqdir. Ruh — hayotimiz siri — uning mohiyati hissiy qabulimizga begona bo'lsa-da, mavjud haqiqatdir va unga ishonamiz. Shu tariqa, g'aybga imon mo'minni ajratib turadi: u moddiy narsalardan ortiqroqqa ishonadi, Allohning haqqoniy xabariga tayangan holda, bu esa eng oliy darajadagi e'tiqoddir.

Allohning hikmati va rahmati shundaki, U bizga aqlimiz yolg'iz idrok eta olmaydigan narsalarni xabar qilgan — bu Uning bizga yuborgan vahiylari orqali, bizning o'zimizdan tashqaridan. Bu ilohiy xabarlar doimiy yo'llar bilan yetkazilgan, eng buyuk yo'li esa farishtalarni tanlangan rusullarga yuborib shariatni yetkazish edi; bu bizni moddiy chegaralardan chiqarib, Allohni bilish va Oxirat uchun amal qilishga yo'naltiradi.

Fazilatli axloq faqat e'tiqod asosida barpo etilganda barqaror bo'ladi; Alloh uni sirida va oshkora ko'rayotganiga qat'iy ishongan mo'mingina yaxshilikka amal qiladi va yomonlikdan tiyiladi, u madh etilsa ham, etilmasa ham. Faqat moddiy sabablar bilan o'z harakatlarini bog'lovchi kishi esa shaxsiy manfaatlarining qamigiga tiqilib qoladi va ruhiy yuksalish hamda oliy insoniy qadriyatlardan chetlanadi.

Xulosa qilib aytganda, g'aybga imon koinot qonunlari bilan ziddiyatda emas; Alloh sabablar va sabab bo'luvchilarni yaratgandir. Ba'zilar ilm bilan ba'zi g'aybiy ma'lumotlar orasidagi zidlikni ko'rganlari — bu aslida tushunishdagi yetishmovchilikdir. Masalan, ob-havo ma'lumotnomasini g'aybni bilish deb qabul qilish noto'g'ri; u Allohning moddiy hodisalardagi sunnatlarini kuzatish va tahlil qilishdan iborat, xuddi pochta kelishini ko'rib, uning yetib kelishini oldindan aytadigan kishiga o'xshash.

إن العالم لا يقتصر على ما تدركه حواسنا المحدودة، فالحقيقة أوسع من عالم الشهادة المادي. فالروح، التي هي سر حياتنا، حقيقة قائمة نؤمن بها رغم غياب ماهيتها عن إدراكنا الحسي. وهكذا، يُعد الإيمان بالغيب تمييزاً للمؤمن، حيث يصدق بما وراء المادة اعتماداً على خبر الله الصادق، وهو أسمى مراتب اليقين.

من حكمة الله ورحمته بنا أن أخبرنا عما تعجز عقولنا عن إدراكه وحده، وذلك عبر رسالاته التي جاءت من خارج ذواتنا. وقد اتخذت هذه الأخبار الإلهية طرقاً ثابتة، أعظمها إرسال الملائكة إلى الرسل المصطفين لتبليغ الشريعة؛ ليكون ذلك بياناً لنا يخرجنا من ضيق المادة إلى رحابة المعرفة بالله والعمل لليوم الآخر.

إن الأخلاق الفاضلة لا تستقيم إلا إذا بُنيت على أساس العقيدة الإيمانية، فالمؤمن الذي يوقن بأن الله يراه في سره وعلانيته هو وحده الذي يلتزم الخير ويجتنب الشر، سواء وجد ثناءً أو لم يجد. أما من يربط أفعاله بالأسباب المادية وحدها، فإنه يظل أسيراً لمصالحه الشخصية، معرضاً عن الرقي الروحي والقيم الإنسانية السامية.

ختاماً، إن الإيمان بالغيب لا يتناقض مع السنن الكونية، فالله هو خالق الأسباب والمسببات. وما يظنه البعض تعارضاً بين العلم وبعض الغيبيات، هو في الحقيقة قصور في الفهم. فالنشرة الجوية مثلاً ليست إدراكاً للغيب، بل استقراءً لسنن الله في الظواهر المادية المشهودة، تماماً كمن يرى قدوم البريد ويخبر به قبل وصوله.