Malaikalarga imon

Musulmon malaikalarga — Allohning yaratgan makhluklaridan biri ekaniga imon keltiradi; ular mutlaq itoat va doimiy tasbih uchun tanlanganlar. Ular aslida nurdan bo‘lgan ko‘rinmas mavjudotlardir; insonlar ularni asl holatda ko‘rmaydi, ammo Alloh ularni zarurat paytida moddiy shakllarga kirish imkonini bergan, masalan payg‘ambarlar ziyoratida bo‘lganlarida. Ularning vazifalari Allohning amrlarini bajarish, vahyni yetkazish, koinot ishlarini boshqarish, bandalarning amallarini yozish, mo‘minlarni himoya qilish va ularni mustahkamlash kabi turlicha.

Jinnlar esa — Alloh tomonidan olovdan yaratilgan boshqa bir mavjudotdir; ular ham mas'ul va hisoblanuvchi bo‘lib, insonlar kabi iymonli solihlar va itoatsiz gunohkorlarga bo‘linadi. Biz ularni asl holatda ko‘rmaymiz, lekin ular bizni ko‘radi, bu ularning mavjudligini turlicha idrok qilishni tushuntiradi. Ular ghaybni bilmaydi; ularning hayoti ham koinotdagi Alloh sunnatlariga bo‘ysundir va ular faqat Allohning ijozati bilan zarar yoki foyda yetkazishi mumkin.

Shaytonlar — jinnlarning kufr qilganlari bo‘lib, ularni insonlarga qarshi chiqishda va ularni vasvasaga solishda Iblis boshqaradi. Ularning qudrati asosan vasvasa solish va yomonlikni bezatish bilan cheklidir; ular bandalar ustidan majburiy hokimiyatga ega emaslar. Alloh zikriga yopishib, amrlariga itoat qilayotgan mo‘min ular makridan muhofaza topadi; aksincha, o‘z shahvati ortidan ergashib Rabbidan bexabar bo‘lgan kishi esa ularning tarmog‘iga tushadi.

Malaikalarga va jinnlarga imon hamda bu g‘aybiy olamning mavjudligiga ishonch mo‘min qalbida Allohni ulug‘lashni keltiradi. Inson o‘z harakatlarini kuzatayotgan va so‘zlarini yozayotgan malaikalar borligini bilsa, u sirli va oshkora holatda Alloh huzurida bo‘lganday o‘zini nazorat qiladi va shaytonning vasvasalaridan Panoh so‘raydi; bu axloqiy jihatni mustahkamlaydi va Allohning mukofoti hamda rahmati umidida itoatga va gunohlardan saqlanishga undaydi.

يؤمن المسلم بالملائكة كخلق من خلق الله، اصطفاهم للطاعة المطلقة والتسبيح الدائم. هم كائنات نورانية غير مرئية للبشر في هيئتها الأصلية، لكن الله منحهم القدرة على التشكل بأشكال مادية عند الحاجة، كما حدث في زيارتهم للأنبياء. وظيفتهم تتنوع بين تنفيذ أوامر الله، وحمل الوحي، وتدبير شؤون الكون، وتسجيل أعمال العباد، وحماية المؤمنين وتثبيتهم.

أما الجن، فهم خلق آخر أوجده الله من نار، وهم مكلفون ومحاسبون تماماً كالبشر، ينقسمون إلى مؤمنين صالحين وعصاة متمردين. نحن لا نراهم في صورتهم الأصلية، لكنهم يروننا، مما يفسر التفاوت في إدراك وجودهم. وهم لا يعلمون الغيب، وحياتهم تخضع لسنن الله في الكون، ولا يملكون ضراً ولا نفعاً إلا بإذنه تعالى.

الشياطين هم كفار الجن، يقودهم إبليس في معاداة البشر وسلوك طريق الإغواء. إن قدرتهم تقتصر على الوسوسة وتزيين الشر، ولا يملكون سلطاناً قسرياً على العباد. فالمؤمن الذي يتمسك بذكر الله ويستقيم على أمره، يكون في حصن من مكائدهم، بينما يسقط في حبائلهم من يتبع هواه ويغفل عن ربه.

تثمر عقيدة الإيمان بالملائكة والجن واليقين بوجود هذا العالم الغيبي تعظيماً لله في قلب المؤمن. حين يعلم الإنسان أن هناك ملائكة ترقب أفعاله وتكتب أقواله، يدفعه ذلك إلى مراقبة الله في سره وعلنه، والاستعاذة من وساوس الشيطان، مما يقوي الجانب الأخلاقي ويدفع نحو الطاعة وتجنب المعاصي رجاءً في ثواب الله ورحمته.