Ghaybga imon

Dunyo faqat bizning cheklangan hissiyotlarimiz anglaydigan narsalarga cheklanmagan; haqiqat guvohlik qilinadigan moddiy olamdan ancha kengdir. Ruh — hayotimiz siri — uning mahiyati bizning sezgilarimizga oshkor bo'lmasa ham, mavjud haqiqatdir va biz bunga iymon keltiramiz. Shunday qilib, gaibga imon mo'minni ajratib turadigan xususiyat bo'lib, u moddaning ortidagi narsalarga Allohning haqqoniy xabariga tayanib ishonadi; bu eng oliy darajadagi ishondir.

Allohning hikmati va rahmati shundaki, U bizga ongimiz yetmaydigan narsalarni xabar qildi; bu xabarlar bizning o'zimizdan tashqaridan kelgan vahiylar orqali yetkazildi. Bu ilohiy axborot barqaror yo'llar bilan kelgan, eng buyugi farishtalar orqali tanlangan payg'ambarlar ustiga shariatni yetkazish edi; bu bizni moddiy cheklovlardan chiqarib, Allohni bilish va oxirat uchun amalga chorlovchi yengillikka olib keladi.

Axloqiy fazilatlar faqat iymoniy e'tiqodga asoslanganda barqaror bo'ladi; Alloh uni siri va ochiq joyda ko'rar ekan, shunga qat'iy ishonadigan mo'mingina yaxshilikka sodiq qoladi va yomonlikdan tiyiladi — qanchalik maqtov olsa ham yoki olmasa ham. Faqat moddiy sabablar bilan harakatlarini izohlovchi kishi esa o'z manfaatlarining qulida qolaveradi va ruhiy yuksalish hamda oliy insoniy qadriyatlardan chetda qoladi.

Xulosa qilib aytganda, gaibga imon koinotning sunnatlari bilan ziddiyatda emas; Alloh sabablar va boshlovchilarning yaratuvchisidir. Ba'zi odamlar ilm bilan ayrim gaibiy narsalar o'rtasida ziddiyat bor deb o'ylashadi, lekin bu aslida tushunishda yetishmovchilikdir. Masalan, ob-havo ma'lumotnomasi gaibni bilish emas, balki Allohning moddiy hodisalardagi sunnatlarini kuzatish va ulardan xulosa qilishdir — xuddi kimdir pochta kelishini ko'rib, uning kelishini oldindan aytib berayotgandekdir.

إن العالم لا يقتصر على ما تدركه حواسنا المحدودة، فالحقيقة أوسع من عالم الشهادة المادي. فالروح، التي هي سر حياتنا، حقيقة قائمة نؤمن بها رغم غياب ماهيتها عن إدراكنا الحسي. وهكذا، يُعد الإيمان بالغيب تمييزاً للمؤمن، حيث يصدق بما وراء المادة اعتماداً على خبر الله الصادق، وهو أسمى مراتب اليقين.

من حكمة الله ورحمته بنا أن أخبرنا عما تعجز عقولنا عن إدراكه وحده، وذلك عبر رسالاته التي جاءت من خارج ذواتنا. وقد اتخذت هذه الأخبار الإلهية طرقاً ثابتة، أعظمها إرسال الملائكة إلى الرسل المصطفين لتبليغ الشريعة؛ ليكون ذلك بياناً لنا يخرجنا من ضيق المادة إلى رحابة المعرفة بالله والعمل لليوم الآخر.

إن الأخلاق الفاضلة لا تستقيم إلا إذا بُنيت على أساس العقيدة الإيمانية، فالمؤمن الذي يوقن بأن الله يراه في سره وعلانيته هو وحده الذي يلتزم الخير ويجتنب الشر، سواء وجد ثناءً أو لم يجد. أما من يربط أفعاله بالأسباب المادية وحدها، فإنه يظل أسيراً لمصالحه الشخصية، معرضاً عن الرقي الروحي والقيم الإنسانية السامية.

ختاماً، إن الإيمان بالغيب لا يتناقض مع السنن الكونية، فالله هو خالق الأسباب والمسببات. وما يظنه البعض تعارضاً بين العلم وبعض الغيبيات، هو في الحقيقة قصور في الفهم. فالنشرة الجوية مثلاً ليست إدراكاً للغيب، بل استقراءً لسنن الله في الظواهر المادية المشهودة، تماماً كمن يرى قدوم البريد ويخبر به قبل وصوله.