القسم الثامن: نظام العقوبات في الإسلام (الحدود والديات والعقوبات)
Igice cya Munani: Gahunda y'Ibihano muri Isilamu (Hudud, Diyyat n'Ibihano)
قال رسول الله ﷺ «ادْرَؤُوا الْحُدُودَ عَنِ الْمُسْلِمِينَ مَا اسْتَطَعْتُمْ، فَإِنْ وَجَدْتُمْ لِلْمُسْلِم مَخْرَجًا فَخَلُّوا سَبِيلَهُ، فَإِنَّ الإِمَامَ لأَنْ يُخْطِئَ فِي الْعَفْوِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعُقُوبَةِ».
Intumwa y'Imana ﷺ yaravuze ati: «Nimukureho ibihano (Hudud) ku Bayisilamu uko mushoboye, niba muboneye Umuyisilamu inzira yo kurokoka, mumureke, kuko umuyobozi kwibeshya mu kubabarira biruta kwibeshya mu guhana.»
قال رسول الله ﷺ «إِذَا ظَهَرَ الزِّنَا وَالرِّبَا فِي قَرْيَةٍ فَقَدْ أَحَلُّوا بِأَنْفُسِهِمْ عَذَابَ اللَّهِ».
Intumwa y'Imana ﷺ yaravuze ati: «Iyo ubusambanyi (zina) n'inyungu z'amafaranga (riba) byagaragaye mu mudugudu, baba bisabiye ibihano bya Allah.»
قال رسول الله ﷺ «أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَهْلَكَ الَّذِينَ مَنْ قَبْلَكُمْ أَنَّهُمْ كَانُوا إِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الشَّرِيفُ تَرَكُوهُ وَإِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الضَّعِيفُ أَقَامُوا عَلَيْهِ الْحَدَّ، وَأَيْمُ اللهِ لَوْ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ مُحَمَّدٍ سَرَقَتْ لَقَطَعْتُ يَدَهَا».
Intumwa y'Imana ﷺ yaravuze ati: «Yemwe bantu, icyarimbuza ababayeho mbere yanyu ni uko iyo umuntu w'icyubahiro yibaga bamurekaga, ariko iyo umukene yibaga bakamuhanisha igihano (Had). Ndahiye ku izina rya Allah, iyo Fatima umukobwa wa Muhammad aza kwiba, nari kumuca ikiganza.»
قال رسول الله ﷺ «تَعَافَوا الْحُدُودَ فِيمَا بَيْنَكُمْ، فَمَا بَلَغَنِي مِنْ حَدٍّ فَقَدْ وَجَبَ».
Intumwa y'Imana ﷺ yaravuze ati: «Nimubabarirane ibihano (Hudud) hagati yanyu, kuko igihano cyose cyangezeho cyabaye itegeko.»
قال رسول الله ﷺ «كُلُّ ذَنْبٍ عَسَى اللهُ أَنْ يَغْفِرَهُ، إِلاَّ مَنْ مَاتَ مُشْرِكًا، أَوْ مُؤْمِنٌ قَتَلَ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا».
Intumwa y'Imana ﷺ yaravuze ati: «Ibyaha byose Allah ashobora kubibabarira, usibye uwapfuye ari umupagani (mushrik), cyangwa umwizera wishe undi mwizera abigambiriye.»
قال رسول الله ﷺ «لا تُعذِّبُوا بِعَذَابِ اللهِ».
Intumwa y'Imana ﷺ yaravuze ati: «Ntimukoreshe ibihano bya Allah (mu guhana).»
قال رسول الله ﷺ «لا تُقَامُ الْحُدُودُ فِي الْمَسَاجِدِ».
Intumwa y'Imana ﷺ yaravuze ati: «Ibihano (Hudud) ntibikorwa mu misigiti.»
قال رسول الله ﷺ «لا تُقْتَلُ نَفْسٌ ظُلْمًا إِلَّا كَانَ عَلَى ابْنِ آدَمَ الْأَوَّلِ كِفْلٌ مِنْ دَمِهَا لِأَنَّهُ أَوَّلُ مَنْ سَنَّ الْقَتْلَ».
Intumwa y'Imana ﷺ yaravuze ati: «Nta muntu wishwe mu buryo bw'akarengane, keretse umwana wa Adamu wa mbere (Kabili) agira uruhare mu maraso ye, kuko ari we wa mbere watangije kwica.»
قال رسول الله ﷺ «لا تَقْتُلْهُ، فَإِنْ قَتَلْتَهُ فَإِنَّهُ بِمَنْزِلَتِكَ قَبْلَ أَنْ تَقْتُلَهُ، وَأَنْتَ بِمَنْزِلَتِهِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ كَلِمَتَهُ الَّتِي قَالَ».
Intumwa y'Imana ﷺ yaravuze ati: «Ntumwice, kuko niba umwishe, azaba ameze nkawe mbere y'uko umwica, nawe uzaba umeze nkawe mbere y'uko avuga ijambo rye yavuze.»
قال رسول الله ﷺ «لا يَزَالُ العَبْدُ فِي فُسْحَةٍ مِنْ دِينِهِ مَا لَمْ يُصِبْ دَمًا حَرَامًا».
Intumwa y'Imana ﷺ yaravuze ati: «Umugaragu akomeza kuba mu bwaguke bw'idini rye, igihe cyose ataragira uruhare mu maraso atemewe.»
قال رسول الله ﷺ «يَا أَنَسُ، كِتَابُ الله الْقِصَاصُ».
Intumwa y'Imana ﷺ yaravuze ati: «Yewe Anas, igitabo cya Allah ni Qisas (kwihimura ku wakoze icyaha kimwe n'icyo yakoze).»
قال رسول الله ﷺ «مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ».
Intumwa y'Imana ﷺ yaravuze ati: «Uwakoreye ibyiza muri Isilamu ntazahanirwa ibyo yakoze mu gihe cya Jahiliyyah (ubujiji), naho uwakoreye ibibi muri Isilamu azahanirwa ibya mbere n'ibya nyuma.»
قال رسول الله ﷺ «مَنْ أَصَابَ حَدًا فَعُجِّلَ عُقُوبَتُهُ فِي الدُّنْيَا فَاللَّهُ أَعْدَلُ مِنْ أَنْ يُثَنِيَ عَلَى عَبْدِهِ الْعُقُوبَةَ فِي الْآخِرَةِ، وَمَنْ أَصَابَ حَدًا فَسَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَفَا عَنْهُ فَاللَّهُ أَكْرَمُ مِنْ أَنْ يَعُودَ إِلَى شَيْءٍ قَدْ عَفَا عَنْهُ».
Intumwa y'Imana ﷺ yaravuze ati: «Uwakoreye igihano (Had) agahanirwa byihuse ku isi, Allah arusha ubutabera kuba yahanira umugaragu we inshuro ebyiri ku munsi w'imperuka. Naho uwakoreye igihano (Had) Allah akakimuhishira akamubabarira, Allah arusha ubuntu kuba yagaruka ku kintu yari yarababaririye.»
قال رسول الله ﷺ «مَنْ ضَرَبَ غُلَامًا لَهُ حَدًا لَمْ يَأْتِهِ، أَوْ لَطَمَهُ فَإِنَّ كَفَّارَتَهُ أَنْ يُعْتِقَهُ».
Intumwa y'Imana ﷺ yaravuze ati: «Uwakubise umugaragu we igihano atari yagezeho, cyangwa akamukubita urushyi, igitambo cye ni ukumubohora.»
قال رسول الله ﷺ «مَنْ قَتَلَ عَبْدَهُ قَتَلْنَاهُ، وَمَنْ جَدَعَ عَبْدَهُ جَدَعْنَاهُ».
Intumwa y'Imana ﷺ yaravuze ati: «Uwishe umugaragu we, tuzamwica, naho uwaciye umugaragu we igice cy'umubiri, tuzamuca igice cy'umubiri.»
«نَهَى النَّبِيُّ ﷺ عَنِ الضَّرْبِ فِي الوَجْهِ وَعَنِ الوَسْمِ فِي الوَجْهِ».
Intumwa ﷺ yarabujije gukubita mu maso no gushyira ikimenyetso mu maso.
قال رسول الله ﷺ «يَا أُسَامَةُ، أَتَشْفَعُ فِي حَدٍّ مِنْ حُدُودِ اللهِ».
Intumwa y'Imana ﷺ yaravuze ati: «Yewe Usama, urashaka kuvuganira umuntu wakoze icyaha mu mategeko y'Imana?»