قصيدة البُردة

الكواكب الدرية في مدح خير البرية — الإمام شرف الدين البوصيري (ت 696هـ)

أشهر قصائد المديح النبوي على الإطلاق، نظمها الإمام البوصيري رحمه الله بعد أن أصابه الفالج، فرأى النبي ﷺ في المنام يمسح على وجهه ويلقي عليه بردته، فقام وقد شُفي. سارت بها الركبان وشُرحت مئات الشروح وتُرجمت إلى لغات العالم.

Qasidat al-Burda — Imamu Sharaf ad-Dīn al-Būṣīrī

Iki ni cyo gisigo cyamamaye cyane mu bisigo byo gusingiza Intumwa ﷺ. Cyanditswe na Imamu al-Busiri, Allah amugirire impuhwe. Yakiyanditse nyuma yo gufatwa n'ubumuga bw'ingingo, akabirota abona Intumwa ﷺ imukorakora mu maso ikamwambika umwambaro wayo, maze akabyuka akize rwose. Iki gisigo cyakwirakwiriye hose, cyandikirwaho ibisobanuro byinshi kandi gihindurwa mu ndimi nyinshi zo ku isi.

أمِنْ تذَكُّرِ جيرانٍ بذي سلمِ
مزجتَ دمعاً جرى من مقلةٍ بدمِ

Ese ni ukwibuka abaturanyi batuye i Dhi Salam byatumye urira amarira avanze n'amaraso, atemba mu maso yawe?

أمْ هبَّتِ الريحُ من تلقاءِ كاظمةٍ
وأوْمَضَ البَرْقُ في الظلْماءِ مِنْ إضَمِ

Cyangwa se umuyaga waturutse i Kadhimah, n'umurabyo ukamurika mu mwijima w'icuraburindi uturutse i Idham?

فما لعينيكَ إن قلتَ اكففا هَمَتا
ومَا لِقَلْبِك إنْ قُلْتَ اسْتَفِقْ يَهِمِ

Ni iki kibabaza amaso yawe akareka gutemba iyo uyabwiye guhagarara, kandi ni iki kibabaza umutima wawe ukifuza iyo uwutegetse gukanguka?

أَيَحْسَبُ الصَّبُّ أنَّ الحُبَّ مُنْكتِمٌ
ما بَيْنَ مُنْسَجِم منهُ ومضطَرِمِ

Ese umukunzi yibwira ko urukundo rushobora guhishwa, kandi amarira amutemba mu maso n'umuriro umwaka mu mutima?

لولاَ الهَوَى لَمْ تُرِقْ دَمْعاً عَلَى طَلَلٍ
ولا أرقتَ لذكرِ البانِ والعَلمِ

Iyo hataba urukundo, ntabwo wari kurira amarira ku matongo y'ibyari byubatse, cyangwa ngo ubure ibitotsi iyo havuzwe igiti cya Ban cyangwa umusozi muremure.

فكيفَ تُنْكِرُ حُبَّا بعدَ ما شَهِدَتْ
بهِ عليكَ عدولُ الدَّمْعِ والسَّقَم

None se ni gute wahakana urukundo, kandi abahamya b'ukuri b'amarira yawe n'uburwayi bwawe baragushinje?

وَأثْبَتَ الوجْدُ خَطَّيْ عَبْرَةٍ وضَنًى
مِثْلَ البَهارِ عَلَى خَدَّيْكَ والعَنَمِ

Kandi urukundo rwashushanyije imirongo ibiri y'amarira n'ubunani ku matama yawe, isa n'indabyo za Bahar z'umuhondo n'imbuto z'Anam zitukura.

نعمْ سرى طيفُ من أهوى فأرقني
والحُبُّ يَعْتَرِضُ اللَّذاتِ بالأَلَمِ

Ni ukuri, igicucu cy'uwo nkunda cyansuye nijoro, kimbura ibitotsi, kuko urukundo buri gihe ruzana ububabare hagati y'ibyishimo byose.

يا لائِمِي في الهَوَى العُذْرِيِّ مَعْذِرَةً
منِّي إليكَ ولو أنصفتَ لم تلُمِ

Yewe unenga urukundo rwanjye rweranda, nguhaye imbabazi zanjye, nubwo iyo uza kuba umunyakuri, ntabwo wari kunenga.

عَدَتْكَ حالِيَ لا سِرِّي بمُسْتَتِرٍ
عن الوُشاةِ ولادائي بمنحسمِ

Imimerere yanjye yakubereye impamo; ibanga ryanjye ntirihishwe abashinyaguzi, kandi uburwayi bwanjye ntibuvurwa.

مَحَّضَتْنِي النُّصْحَ لكِنْ لَسْتُ أَسْمَعُهُ
إنَّ المُحِبَّ عَن العُذَّالِ في صَمَمِ

Wangiriye inama z'ukuri, ariko sinziteze amatwi, kuko koko, umukunzi aba ari ikiragi ku magambo y'abamunenga.

إني اتهمتُ نصيحَ الشيبِ في عذلٍ
والشَّيْبُ أَبْعَدُ في نُصْحٍ عَنِ التُّهَم

Ndetse nakekaga inama z'ubusaza iyo zanyeganyezaga, nyamara ubusaza ni bwo buri kure cyane yo gukemangwa mu nama zabwo.

فإنَّ أمَّارَتي بالسوءِ مااتعظتْ
من جهلها بنذيرِ الشيبِ والهرمِ

Kuko umutima wanjye, ushishikariza ibibi, ntiwacyawe, bitewe n'ubujiji bwawo ku muburo uzanwa n'ubusaza n'ubushaje.

ولا أَعَدَّتْ مِنَ الفِعْلِ الجَمِيلِ قِرَى
ضيفٍ المَّ برأسي غير محتشمِ

Kandi ntiyateguye ubugwaneza bw'ibikorwa byiza ku mushyitsi w'ubusaza wansuye mu mutwe adafite isoni.

لو كنت أعلم أني ما أوقره
كتمت سرا بدا لي منه بالكتم

Iyo nza kumenya ko ntari kuzaha icyubahiro uyu mushyitsi, nari guhisha ibanga ry'ukuza kwe ryanyerekeye.

من لي بِرَدِّ جماحٍ من غوايتها
كما يُرَدُّ جماحُ الخيلِ باللجمِ

Ni nde wamfasha guhagarika ubukana bwayo n'ubuyobe bwayo, nk'uko ubukana bw'amafarasi buhagarikwa n'imikoba?

فلا تَرُمْ بالمعاصِي كَسْرَ شَهْوَتِها
إنَّ الطعامَ يُقَوِّي شهوةَ النهمِ

Nuko rero, ntukagerageze kunesha irari ryayo binyuze mu byaha, kuko koko, ibiryo bituma irari ry'umururumba rikura.

والنفسُ كالطفلِ إن تهملهُ شَبَّ على
حُبِّ الرَّضاعِ وإنْ تَفْطِمْهُ يَنْفَطِم

Kandi umutima umeze nk'umwana: iyo uwirengagije, uzakura ukunda konka, ariko iyo uwucutse, uzacuka.

فاصرفْ هواها وحاذرْ أنْ تُوَلِّيَهُ
إنَّ الهوى ما تولَّى يُصمِ أوْ يَصمِ

Nuko rero, hagarika irari ryayo kandi wirinde kuyiha ububasha, kuko koko, irari, iyo rihawe ububasha, rizatuma uba ikiragi cyangwa rizakurimbura.

وَراعِها وهيَ في الأعمالِ سائِمةٌ
وإنْ هِيَ اسْتَحْلَتِ المَرْعَى فلا تُسِم

Kandi uyiteho igihe ikora ibikorwa byayo, ariko iyo ibonye ubwatsi buryoshye, ntukayireke ikomeze kurisha.

كَمْ حَسَّنَتْ لَذَّةٍ لِلْمَرءِ قاتِلَةً
من حيثُ لم يدرِ أنَّ السُّمَّ في الدَّسَمِ

Ni kangahe ibyishimo byica byiyambitse umwambaro mwiza ku muntu, utamenye ko uburozi bwari bwihishe mu burangare bwabyo.

وَاخْشَ الدَّسائِسَ مِن جُوعٍ وَمِنْ شِبَع
فَرُبَّ مَخْمَصَةٍ شَرٌّ مِنَ التُّخَمِ

Witondere ibyago byihishe mu nzara no mu guhaga, kuko akenshi ibyago byo kubura birushya iby'uburumbuke bukabije.

واسْتَفْرِغ الدَّمْعَ مِنْ عَيْنٍ قد امْتَلأتْ
مِنَ المَحارِمِ وَالْزَمْ حِمْيَةَ النَّدَمِ

Reka amarira atemba cyane mu jisho ryarebye ibizira, kandi ukomeze kwifata biturutse ku kwicuza nyako.

وخالفِ النفسَّ والشيطانَ واعصهما
وإنْ هُما مَحَّضاكَ النُّصحَ فاتهم

Hagarara ku mutima wawe mubi na Satani, ubareke bombi, kandi nubwo bakugira inama zisa n'iz'ukuri, uzikeke.

وَلا تُطِعْ منهما خَصْماً وَلا حَكمَاً
فأنْتَ تَعْرِفُ كيْدَ الخَصْمِ والحَكمِ

Ntuzumvire umwe muri bo, haba nk'umwanzi cyangwa nk'umucamanza, kuko uzi neza uburiganya bw'umwanzi n'ubw'umucamanza.

أسْتَغْفِرُ الله مِنْ قَوْلٍ بِلاَ عَمَلٍ
لقد نسبتُ به نسلاً لذي عقمِ

Nsaba Allah imbabazi ku magambo adaherekejwe n'ibikorwa, kuko bityo nagereranyije urubyaro n'umuntu w'ingumba.

أمرتكَ الخيرَ لكنْ ماائتمرتُ بهِ
وما استقمتُ فماقولي لك استقمِ

Nagutegetse gukora ibyiza, ariko sinumviye inama zanjye bwite, kandi sinakomeje kuba umunyakuri, none se ni gute nakubwira ngo ube intungane?

ولا تَزَوَّدْتُ قبلَ المَوْتِ نافِلةً
ولَمْ أُصَلِّ سِوَى فَرْضٍ ولَمْ أَصُمِ

Ntabwo nakusanyije ibikoresho by'inyongera mbere y'urupfu, kandi ntabwo nasenze amasengesho arenze ay'itegeko, cyangwa ngo nisonzeshe.

ظلمتُ سُنَّةَ منْ أحيا الظلامَ إلى
أنِ اشْتَكَتْ قَدَماهُ الضُّرَّ مِنْ وَرَم

Nakoze nabi ku myifatire ye ﷺ wararaga asenga kugeza ubwo ibirenge bye byatangiye kurega ububabare bitewe no kubyimba.

وشدَّ مِنْ سَغَبٍ أحشاءهُ وَطَوَى
تحتَ الحجارةِ كشحاً مترفَ الأدمِ

Kandi we ﷺ yikanyaga imyanya y'imbere kubera inzara, kandi munsi y'amabuye, we ﷺ yafatanyije urubavu rw'uruhu rworoshye, rwari rwaramenyereye ubuzima bwiza.

وراودتهُ الجبالُ الُشُّمُّ من ذهبٍ
عن نفسهِ فأراها أيما شممِ

Imisozi miremire ya zahabu yaramushukishije ﷺ ku bijyanye n'umutima we, nyamara we ﷺ yayerekeye ubutore buhebuje no gusuzugura ubutunzi bw'isi.

وأكَّدَتْ زُهْدَهُ فيها ضرورتهُ
إنَّ الضرورةَ لاتعدو على العصمِ

Ubukene bwe bwemeje ubuzima bwe bwo kwiyanga kuri byo, kuko ubukene nyabwo ntibunesha abarinzwe n'Imana.

وَكَيفَ تَدْعُو إلَى الدُّنيا ضَرُورَةُ مَنْ
لولاهُ لم تخرجِ الدنيا من العدمِ

Kandi ni gute ubukene bwe ﷺ bwari kumushishikariza iyi si, kandi iyo ataza kubaho, isi ubwayo ntabwo yari kuvuka mu butabaho?

محمدٌ سيدُّ الكونينِ والثَّقَلَيْنِ
والفريقينِ من عُربٍ ومن عجمِ

Muhammad ﷺ ni umwami w'isi zombi, w'amajini n'abantu, n'amoko abiri, Abarabu n'abatari Abarabu.

نبينَّا الآمرُ الناهي فلا أحدٌ
أبَرَّ في قَوْلِ «لا» مِنْهُ وَلا «نَعَمِ»

Intumwa yacu ﷺ ni we utegeka kandi akabuza, kandi nta wundi uvuga ukuri mu magambo ye "oya" cyangwa "yego" kumurusha ﷺ.

هُوَ الحَبيبُ الذي تُرْجَى شَفَاعَتُهُ
لِكلِّ هَوْلٍ مِنَ الأهوالِ مُقْتَحَمِ

Ni we ﷺ ukundwa usabirwa ubuvugizi kuri buri bwoba mu byago biteye ubwoba bigomba guhangana nabyo.

دعا إلى اللهِ فالمستمسكونَ بهِ
مستمسكونَ بحبلٍ غيرِ منفصمِ

Yahamagariye abantu kuri Allah, kandi abamwishingikirijeho ﷺ bafashe umugozi udashobora gucika.

فاقَ النبيينَ في خلْقٍ وفي خُلُقٍ
ولمْ يدانوهُ في علمٍ ولا كَرَمِ

Yarushije intumwa zose mu kuremwa k'umubiri no mu mico myiza, kandi nta n'umwe wamwegereye ﷺ mu bumenyi cyangwa mu butwari.

وكلهمْ من رسول اللهِ ملتمسٌ
غَرْفاً مِنَ البَحْرِ أوْ رَشْفاً مِنَ الدِّيَمِ

Kandi bose, intumwa, basabye Intumwa ya Allah ﷺ ikiyiko kimwe cyo mu nyanja ye cyangwa akantu gato ko mu mvura ye nyinshi.

وواقفونَ لديهِ عندَ حَدِّهمِ
من نقطةِ العلمِ أومنْ شكلةِ الحكمِ

Kandi bahagarara imbere ye ﷺ ku rugero rwabo, bakura kuri we ﷺ akantu gato k'ubumenyi cyangwa akamenyetso kamwe k'ubwenge.

فهْوَ الذي تَمَّ معناهُ وصُورَتُه
ثمَّ اصطفاهُ حبيباً بارىءُ النَّسمِ

Ni we ﷺ wari ufite kamere n'ishusho byuzuye, uwo Umuremyi w'ubugingo yatoranyije akamugira umukunzi we.

مُنَّزَّهٌ عن شريكٍ في محاسنهِ
فَجَوْهَرُ الحُسْنِ فيهِ غيرُ مُنْقَسِمَ

Ni we ﷺ utandukanye n'undi uwo ari we wese mu bwiza bwe, kuko kamere nyayo y'ubwiza muri we idashobora kugabanywa.

دَعْ ما ادَّعَتْهُ النَّصارَى في نَبيِّهِمِ
وَاحكُمْ بما شِئْتَ مَدْحاً فيهِ واحْتَكِمِ

Irengagize ibyo Abakristo bavugaga ku muhanuzi wabo, maze ucire urubanza uko ushaka mu kumusingiza, kandi ube uw'igihagararo mu rubanza rwawe.

وانْسُبْ إلى ذاتِهِ ما شِئْتَ مِنْ شَرَفٍ
وَانْسُبْ إلى قَدْرِهِ ما شِئْتَ منْ عِظَمِ

Mu miterere ye ﷺ umuhere icyubahiro cyose ushaka, no mu rwego rwe umuhere ubukuru bwose wifuza.

فإن فضلَ رسولِ اللهِ ليسَ لهُ
حَدٌّ فيُعْرِبَ عنه ناطِقٌ بفَمِ

Kuko ubuhangange bw'Intumwa ya Allah ﷺ nta rugero rufite umuvugizi yashobora kuvuga akoresheje akanwa ke.

لو ناسبتْ قدرهُ آياتهُ عظماً
أحيا اسمهُ حينَ يُدعى دارسَ الرِّممِ

Iyo ibitangaza bye biza kuba bihwanye n'icyubahiro cye cyinshi, izina rye ubwaryo, iyo rivuzwe, ryari kuzura amagufwa yaboze.

لَمْ يَمْتَحِنَّا بما تعْمل العُقولُ بِهِ
حِرْصاً علينا فلمْ ولَمْ نَهَمِ

Kubera kutwitaho, we ﷺ ntiyigeze atugerageza ku bintu intekerezo zishobora kugorwa no gusobanukirwa, bityo ntitwigeze tuyoberwa cyangwa ngo duhagarike umutima.

أعيا الورى فهمُ معانهُ فليس يُرى
في القُرْبِ والبعدِ فيهِ غير منفحِمِ

Gusobanukirwa ubusobanuro bwe byananiye ibiremwa byose, ku buryo nta n'umwe ubonwa, yaba uri hafi cyangwa kure, utaratsinzwe n'akamere ke.

كالشمسِ تظهرُ للعينينِ من بُعُدٍ
صَغِيرَةٍ وَتُكِلُّ الطَّرْفَ مِنْ أممٍ

Ni we ﷺ umeze nk'izuba, riboneka rito mu maso iyo uri kure, ariko rikananiza amaso iyo urirebye hafi.

وكيفَ يُدْرِكُ في الدُّنْيَا حَقِيقَتَهُ
قومٌ نيامٌ تسلَّوا عنهُ بالحُلُمِ

Kandi se ni gute abantu basinziriye, batwawe n'inzozi bakamwibagirwa ﷺ, bashobora kuzasobanukirwa ukuri kwe nyako muri iyi si?

فمبلغُ العلمِ فيهِ أنهُ بشرٌ
وأنهُ خيرُ خلقِ اللهِ كلهمِ

Ubumenyi buhanitse kuri we ﷺ ni uko ari umuntu, kandi ko ari we mwiza mu biremwa byose bya Allah.

وَكلُّ آيِ أَتَى الرُّسْلُ الكِرامُ بها
فإنما اتَّصلتْ من نورهِ بهمِ

Kandi buri kimenyetso cyose intumwa z'icyubahiro zazanye, mu by'ukuri cyari gifitanye isano nazo binyuze mu mucyo we ﷺ.

فإنهُ شمسٌ فضلٍ همْ كواكبها
يُظْهِرْنَ أَنْوارَها للناسِ في الظُلَم

Kuko we ﷺ ari izuba ry'ubuhangange, naho bo bakaba inyenyeri zaryo, zigaragariza abantu imicyo yazo mu mwijima.

أكرمْ بخلقِ نبيٍّ زانهُ خُلُقٌ
بالحُسْنِ مُشْتَمِلٍ بالبِشْرِ مُتَّسِمِ

Mbega ukuntu iremwa ry'Umuhanuzi ﷺ ryiza, ririmbishijwe n'imico myiza, ririmo ubwiza bwose kandi rirangwa n'ibyishimo!

كالزَّهرِ في تَرَفٍ والبَدْرِ في شَرَفٍ
والبَحْر في كَرَمٍ والدهْرِ في هِمَمِ

Ni we ﷺ umeze nk'ururabyo mu bwitonzi, ukwezi kwuzuye mu cyubahiro, inyanja mu butwari, n'igihe ubwacyo mu bushake buhanitse.

كأنهُ وهو فردٌ من جلالتهِ
في عَسْكَرٍ حينَ تَلْقاهُ وفي حَشَمِ

Ni nk'aho we ﷺ, nubwo yari wenyine, kubera ubukuru bwe, yagaragaraga ari hagati y'ingabo n'abamuherekeje iyo umuntu yamubonaga.

كَأَنَّما اللُّؤْلُؤُ المَكْنونُ في صَدَفِ
من معدني منطقٍ منهُ ومبتسمِ

Ni nk'aho urubuto rw'ingata rwihishe mu gikonoshwa rwavaga mu masoko abiri y'imvugo ye ﷺ n'inseko ye.

لا طِيبَ يَعْدِلُ تُرْباً ضَمَّ أَعْظُمَهُ
طُوبَى لِمُنْتَشِقٍ منهُ ومُلْتَئِم

Nta mpumuro ishobora kungana n'umukungugu wari wuzuye amagufwa ye ﷺ; hahirwa uwuhumeka kandi akawugundira.

أبان مولدهُ عن طيبِ عُنصرهِ
يا طِيبَ مُبْتَدَإٍ منه ومُخْتَتَمِ

Ivuka rye ﷺ ryahishuye ubutungane bw'akamere ke; Yewe, mbega ukuntu intangiriro ye n'iherezo rye byari bitunganye!

يومٌ تفرَّسَ فيهِ الفرسُ أنهمُ
قد أنذروا بحلولِ البؤسِ والنقمِ

Uwo munsi Abaperesi barabibonye ko bari baburiwe kuza kw'amakuba n'inzigo.

وباتَ إيوانُ كسرى وهو منصدعٌ
كشملِ أصحابِ كسرى غيرَ ملتئمِ

Iwan ya Khosrow yaraye yarasadutse kandi yamenaguritse, nk'uko inama y'abagenzi be yari yatatanye, itazongera guhura ukundi.

والنَّارُ خامِدَةُ الأنفاس مِنْ أَسَفٍ
عليه والنَّهرُ ساهي العين من سدمِ

Umuriro wera, nk'aho uhumeka agahinda, wari wazimye kuri we, mu gihe uruzi, rufite amaso yijimye kubera agahinda, rwagaragaraga nk'aho rwumye.

وساء ساوة أن غاضتْ بحيرتها
ورُدَّ واردها بالغيظِ حين ظمىَ

Sawa yababajwe n'uko ikiyaga cyayo cyumye, n'abaje kunywa bakirukanwa bafite umujinya, inyota yabo itashize.

كأنَّ بالنارِ مابالماء من بللٍ
حُزْناً وبالماءِ ما بالنَّارِ من ضرمِ

Byari nk'aho umuriro, mu gahinda kawo, wari ufite ubuhehere bw'amazi, n'amazi, mu gahinda kayo, yari afite umuriro ukongora.

والجنُّ تهتفُ والأنوار ساطعةٌ
والحَقُّ يَظْهَرُ مِنْ مَعْنىً ومِنْ كَلِم

Amajini yarumvikanye arataka, n'imicyo myinshi irabagirana, nk'uko Ukuri kwatangiye kugaragara binyuze mu busobanuro bwako buhambaye no mu magambo yabwo avuzwe.

عَموُا وصمُّوا فإعلانُ البشائرِ لمْ
تُسْمَعْ وَبارِقَةُ الإِنْذارِ لَمْ تُشَم

Nyamara bari impumyi n'ibipfamatwi, ku buryo itangazo ry'inkuru nziza ritumvikanye, n'umucyo w'umuburo ntuboneke.

مِنْ بَعْدِ ما أَخْبَرَ الأقْوامَ كاهِنُهُمْ
بأَنَّ دينَهُمُ المُعْوَجَّ لَمْ يَقُمِ

Ibi byari nyuma y'uko abapfumu babo bari babwiye abantu ko idini ryabo ryagoramye ritazongera kubaho.

وبعدَ ما عاينوا في الأفقِ من شُهُبٍ
منقضةٍ وفقَ مافي الأرضِ من صنمِ

Kandi nyuma y'uko bari babonye inyenyeri zirasa mu kirere, zigwa zihuye n'ibigirwamana byari birimo gusenwa ku Isi.

حتى غدا عن طريقِ الوحيِ مُنهزمٌ
من الشياطينِ يقفو إثرَ منهزمِ

Kugeza ubwo, mu nzira y'ihishurirwa ry'Imana, abadayimoni batsinzwe burundu, umwe ahunga akurikira undi.

كأَنُهُمْ هَرَباً أبطالُ أَبْرَهَةٍ
أوْ عَسْكَرٌ بالحَصَى مِنْ رَاحَتَيْهِ رُمِي

Mu guhunga kwabo, bari bameze nk'intwari za Abraha, cyangwa ingabo ziterwa amabuye y'utubuye avuye mu biganza bye ﷺ.

نَبْذاً بهِ بَعْدَ تَسْبِيحِ بِبَطْنِهما
نَبْذَ المُسَبِّحِ مِنْ أحشاءِ مُلْتَقِمِ

Barirukanwe, nyuma yo gusingiza Imana mu biganza bye ﷺ, nk'uko uwasingizaga yirukanwe mu nda y'uwamumize.

جاءتْ لدَعْوَتِهِ الأشجارُ ساجِدَةً
تَمْشِي إليهِ عَلَى ساقٍ بِلا قَدَمِ

Ibiti byaje ku muhamagaro we ﷺ, byikubita imbere, bigenda bimugana ku biti byabyo nta birenge.

كأنَّما سَطَرَتْ سَطْراً لِمَا كَتَبَتْ
فروعها من بديعِ الخطِّ في اللقمِ

Byari nk'aho amashami yabyo yari yanditse umurongo w'inyandiko nziza cyane ku butaka, agaragaza inzira yabyo.

مثلَ الغمامةِ أنىَسارَ سائرةٌ
تقيهِ حرَّ وطيسٍ للهجيرِ حمي

Nk'igicu, cyagendaga aho yagendaga hose ﷺ, kimurinda ubushyuhe bukabije bw'izuba ry'igicu cyo ku manywa.

أقسمتُ بالقمرِ المنشقِّ إنَّ لهُ
مِنْ قَلْبِهِ نِسْبَةً مَبْرُورَةَ القَسَمِ

Ndahiye ku kwezi kwacitsemo kabiri, kuko gufitanye isano n'umutima we ﷺ, indahiro yuzuye by'ukuri.

ومَا حَوَى الغارُ مِنْ خَيْرٍ ومَنْ كَرَم
وكلُّ طرفٍ من الكفارِ عنه عمي

Kandi mbega ukuntu ubutungane n'ubuntu byari mu buvumo, nyamara buri jisho ry'abahakanyi ryari impumyi kuri byo.

فالصدقُ في الغارِ والصديقُ لم يرِما
وَهُمْ يقولونَ ما بالغارِ مِنْ أَرمِ

Ukuri ﷺ n'Umunyakuri (Abu Bakr) bagumye bashikamye mu buvumo, mu gihe abahakanyi bavugaga ko nta muntu uri imbere muri bwo.

ظَنُّوا الحَمامَ وظَنُّو العَنْكَبُوتَ على
خيْرِ البَرِيَّةِ لَمْ تَنْسُجْ ولمْ تَحُم

Batekereje ko inuma n'igitagangurirwa, hejuru y'ikiremwa cyiza kurusha ibindi, bitari byaraboshye cyangwa ngo biguruke kumurinda.

وقايةُ اللهِ أغنتْ عن مضاعفةٍ
من الدروعِ وعن عالٍ من الأطمِ

Kurindwa n'Imana byari bihagije, bituma ingabo zikubye kabiri cyangwa ibihome birebire biba iby'ubusa.

ما سامني الدهرُ ضيماً واستجرتُ بهِ
إلاَّ استلمتُ الندى من خيرِ مُستلمِ

Nta na rimwe igihe cyigeze kimpungabanya ngo nshakire ubuhungiro kuri we ﷺ, keretse ko nahawe ubuntu buvuye ku mwiza mu bashakirwaho ubuhungiro.

لاتنكرُ الوحيَ من رؤياهُ إنَّ لهُ
قَلْباً إذا نامَتِ العَيْنانِ لَمْ يَنمِ

Ntimukange ihishurwa ryaje binyuze mu iyerekwa rye ﷺ, kuko yari afite umutima wari maso n'ubwo amaso ye yari yasinziye.

وذاكَ حينَ بُلوغٍ مِنْ نُبُوَّتِهِ
فليسَ يُنْكَرُ فيهِ حالُ مُحْتَلِمِ

Ibi byabaye mu ntangiriro z'ubuhanuzi bwe ﷺ, bityo rero iby'umuntu urota (mu buryo busanzwe) ntibishobora kwitirirwa iyerekwa rye.

تَبَارَكَ الله ما وحْيٌ بمُكْتَسَبٍ
وَلا نَبِيٌّ عَلَى غَيْبٍ بِمُتَّهَمِ

Allah ahabwe umugisha, kuko ihishurwa atari ikintu kigerwaho n'imbaraga, kandi nta muhanuzi n'umwe ushobora gukekwa ko abeshya ku byerekeye ibitagaragara.

كَمْ أبْرَأَتْ وَصِبا باللَّمْسِ راحَتهُ
وأَطْلَقَتْ أرِباً مِنْ رِبْقَةِ اللَّمَمِ

Ni bangahe barwaye intoki ze ﷺ z'umugisha zakijije bakoresheje gusa kubakoraho, kandi ni bangahe bari barwaye ubusazi yazikuyeho iminyururu yabafashe.

وأحْيَتِ السنَةَ الشَّهْبَاءَ دَعْوَتُهُ
حتى حَكَتْ غُرَّةً في الأَعْصُرِ الدُّهُمِ

Gusaba kwe ﷺ kwazuye umwaka wari warakakaye, wari waragizweho ingaruka n'amapfa, kugeza ubwo wacanye nk'umuriro wera cyane mu bihe by'umwijima mwinshi.

بعارضٍ جادَ أو خلتَ البطاحَ بها
سيبٌ من اليَمِّ أو سيلٌ من العرمِ

Igicu cy'ubuntu cyatumye ibibaya byuzura amazi menshi, ku buryo umuntu yashoboraga gutekereza ko byuzuye nk'amazi y'inyanja cyangwa umwuzure uturutse ku rugomero rwa Al-Arem.

دعني ووصفي آياتٍ له ظهرتْ
ظهورَ نارِ القرى ليلاً على علمِ

Nimundeke nsobanure ibimenyetso bigaragara byamugaragariye ﷺ, byaka nk'umuriro w'imidugudu ugaragara nijoro ku gasongero k'umusozi.

فالدرُّ يزدادُ حُسناً وهو منتظمٌ
وليسَ ينقصُ قدراً غير منتظمِ

Kuko amadaragatwe arushaho kuba meza iyo aboshywe hamwe, ariko agaciro kayo ntikagabanuka iyo ataboshywe.

فما تَطاوَلُ آمالُ المَدِيحِ إلى
ما فيهِ مِنْ كَرَمِ الأَخْلاَقِ والشِّيَمِ

Bityo rero, ibyifuzo byo gusingiza ntibishobora kugera ku rugero rwuzuye rw'imico ye ﷺ y'icyubahiro n'imyifatire ye ihebuje.

آياتُ حقٍّ من الرحمنِ محدثةٌ
قَدِيمَةٌ صِفَةُ المَوْصوفِ بالقِدَم

Ibi ni ibimenyetso by'ukuri bituruka ku Nyirimpuhwe, byahishuwe vuba, ariko bikubiyemo imico ya kera y'Uwasobanuwe nk'Uhoraho.

لم تقترنْ بزمانٍ وهي تخبرنا
عَن المعادِ وعَنْ عادٍ وعَنْ إرَمِ

Ntibishingiye ku gihe runaka, ariko bitumenyesha ibyerekeye imperuka, n'ibyerekeye abantu ba kera ba 'Ad na Iram.

دامَتْ لَدَيْنا فَفاقَتْ كلَّ مُعْجِزَةٍ
مِنَ النَّبِيِّينَ إذْ جاءتْ ولَمْ تَدُمِ

Byatubanyeho, bityo birusha ubushobozi buri gitangaza cy'abahanuzi ba mbere, byagaragaye ariko ntibyagumaho.

مُحَكَّماتٌ فما تبقينَ من شبهٍ
لذي شقاقٍ وما تبغينَ من حكمِ

Birafatika kandi birasobanutse, ntibisigira umwanya wo gushidikanya uwo ari we wese ushidikanya, kandi ntibishaka urubanza rw'inyongera.

ما حُورِبَتْ قَطُّ إلاَّ عادَ مِنْ حَرَبٍ
أَعْدَى الأعادي إليها مُلقِيَ السَّلَمِ

Nta na rimwe barwanye ﷺ (cyangwa ubutumwa bwe/Qur'an), ariko abanzi b'ikirenga bahindukira bavuye ku rugamba, bagandukira mu mahoro.

رَدَّتْ بلاغَتُها دَعْوى مُعارِضِها
ردَّ الغيور يدَ الجاني عن الحُرمِ

Ubuvanganzo bwayo ﷺ bwahinduye ibirego by'abayirwanya, nk'uko umurinzi w'ishyari akuraho ikiganza cy'umugizi wa nabi ku kintu cyera.

لها مَعانٍ كَمَوْجِ البَحْر في مَدَدٍ
وفَوْقَ جَوْهَرِهِ فِي الحُسْنِ والقِيَمِ

Ibisobanuro byayo ﷺ biragutse nk'imiraba y'inyanja, ariko biraruta ubwiza n'agaciro by'ubusobanuro bwayo bwite.

فما تُعَدُّ وَلا تُحْصَى عَجَائبُها
ولا تُسامُ عَلَى الإكثارِ بالسَّأَمِ

Ibitangaza byayo ﷺ ntibishobora kubarwa cyangwa kugenwa, kandi ntibishobora na rimwe kurambira nubwo bisomwa kenshi.

قرَّتْ بها عينُ قاريها فقلت له
لقد ظفِرتَ بِحَبْلِ الله فاعْتَصِمِ

Ijisho ry'uyisoma ribonamo ihumure, nuko ndamubwira nti: "Mu by'ukuri wafashe umugozi wa Allah, bityo uwufateho cyane."

إنْ تَتْلُها خِيفَةً مِنْ حَرِّ نارِ لَظَى
أطْفَأْتَ نارَ لَظَى مِنْ وِرْدِها الشَّبمِ

Niba uyisoma kubera gutinya ubushyuhe bukabije bw'umuriro wa Jahanamu, uzazimya ibirimi by'umuriro wa Jahanamu ukoresheje kuyisoma itanga ubucongo.

كأنها الحوضُ تبيضُّ الوجوه به
مِنَ العُصاةِ وقد جاءُوهُ كَالحُمَمِ

Ni nk'aho ari Ikidendezi cya Kawthar (cy'Umuhanuzi ﷺ), aho uburanga bw'abanyabyaha, baje bahuje n'amakara yirabura, buhabwa ubwiza.

وَكالصِّراطِ وكالمِيزانِ مَعدِلَةً
فالقِسْطُ مِنْ غَيرها في الناس لَمْ يَقُمِ

Ubutabera bwe buri nko Inzira Igororotse n'Umunzani mu butungane bwayo, kuko iyo butaba, ubutungane mu bantu ntibwashobora gushinga imizi.

لا تعْجَبَنْ لِحَسُودٍ راحَ يُنكِرُها
تَجاهُلاً وهْوَ عَينُ الحاذِقِ الفَهِمِ

Ntugatangarire umunyamwaga ugerageza guhakana izi ngeso nziza kubera uburangare bw'ibinyoma, nubwo ari we ubwe ishingiro ry'ubwenge n'ubuhanga.

قد تنكرُ العينُ ضوء الشمسِ من رمدٍ
ويُنْكِرُ الفَمُّ طَعْمَ الماء منْ سَقَم

Mu by'ukuri, ijisho rishobora guhakana urumuri rw'izuba kubera uburwayi, n'akanwa gashobora kwanga uburyohe bw'amazi kubera uburwayi.

ياخيرَ من يَمَّمَ لعافونَ ساحتَهُ
سَعْياً وفَوْقَ مُتُونِ الأَيْنُقِ الرُّسُمِ

Yewe mwiza mu bo abashaka ubuntu bagenzereye ahantu he ﷺ hera, baba bagenda n'amaguru cyangwa bari ku migongo y'ingamiya zihuta, zishushanyije.

وَمَنْ هُو الآيَةُ الكُبْرَى لِمُعْتَبِرٍ
وَمَنْ هُوَ النِّعْمَةُ العُظْمَى لِمُغْتَنِمِ

Kandi ni nde kimenyetso gikomeye ku utekereza, kandi ni nde mugisha uhebuje ku ushaka kunguka.

سريتَ من حرمٍ ليلاً إلى حرمِ
كما سرى البدرُ في داجٍ من الظلمِ

Wakoze urugendo nijoro uva mu buturo bumwe bwera ujya mu bundi, nk'uko ukwezi k'ijoro kugenda mu mwijima w'icuraburindi.

وَبِتَّ تَرْقَى إلَى أنْ نِلْتَ مَنْزِلَةً
من قابِ قوسينِ لم تدركْ ولم ترمِ

Kandi wakomeje kuzamuka mu ijoro kugeza ubwo wageze ku rwego rwa "kabiri k'umuheto" cyangwa hafi aho, uburebure nta wundi wabugezeho cyangwa ngo abwifuze.

وقدَّمتكَ جميعُ الأنبياءِ بها
والرُّسْلِ تَقْدِيمَ مَخْدُومٍ عَلَى خَدَم

Kandi abahanuzi n'intumwa bose bakugize imbere muri uko kuzamuka, ubwo bwambere buhabwa umutware kurusha abagaragu be.

وأنتَ تخترق السبعَ الطِّباقَ بهمْ
في مَوْكِبٍ كنْتَ فيهِ صاحِبَ العَلَمِ

Kandi wacengereye mu birere birindwi by'amagorofa hamwe nabo, mu rugendo rw'icyubahiro aho wari ufite ibendera.

حتى إذا لَمْ تَدَعْ شَأْواً لمُسْتَبِقٍ
من الدنوِّ ولا مرقيً لمستنمِ

Kugeza ubwo utasize icyifuzo na kimwe ku uhanganye mu kwegera, cyangwa kuzamuka ku ushaka kuzamuka hejuru.

خفضتَ كلَّ مقامٍ بالإضافة إذ
نُودِيتَ بالرَّفْعِ مِثْلَ المُفْرَدِ العَلَم

Wagabanyije buri rwego rwose ugereranyije igihe wahamagarirwaga ku rwego rwo hejuru, nk'ibendera rimwe, ryihariye.

كيما تفوزَ بوصلٍ أيِّ مستترٍ
عن العيونِ وسرٍّ أيِ مُكتتمِ

Kugira ngo ubashe kugera ku bumwe, nubwo bwaba buhishwe amaso yose, n'ibanga, nubwo ryaba rihishwe cyane.

فَحُزْتَ كلَّ فَخَارٍ غيرَ مُشْتَرَكٍ
وجُزْتَ كلَّ مَقامٍ غيرَ مُزْدَحَمِ

Bityo rero, wamenye icyubahiro cyose cyari icyawe wenyine, kandi wanyuze kuri buri rwego rwose rwari rutuzuye.

وَجَلَّ مِقْدارُ ما وُلِّيتَ مِنْ رُتَبٍ
وعزَّ إدْراكُ ما أُولِيتَ مِنْ نِعَمِ

Kandi ubukuru bw'inzego wahawe bwari buhebuje, kandi imigisha wahawe yari idasobanuka.

بُشْرَى لَنا مَعْشَرَ الإسلامِ إنَّ لنا
من العنايةِ رُكناً غيرَمنهدمِ

Inkuru nziza kuri twe, umuryango wa Isilamu, kuko mu by'ukuri dufite, binyuze mu bwitonzi bw'Imana, inkingi idashobora gusenyuka.

لمَّا دعا الله داعينا لطاعتهِ
بأكرمِ الرُّسلِ كنَّا أكرمَ الأممِ

Igihe Allah yahamagaraga umuhamagazi wacu (Umuhanuzi ﷺ) kumwumvira, binyuze mu ntumwa z'icyubahiro, twabaye ishyanga ry'icyubahiro cyane.

راعتْ قلوبَ العدا أنباءُ بعثتهِ
كَنَبْأَةٍ أَجْفَلَتْ غَفْلاً مِنَ الغَنَمِ

Inkuru z'ubutumwa bwe zateye ubwoba mu mitima y'abanzi, nk'impanda itunguranye itera ubwoba intama zitarabizi.

ما زالَ يلقاهمُ في كلِّ معتركٍ
حتى حَكَوْا بالقَنا لَحْماً على وضَم

Yakomeje kubahura nabo mu rugamba rwose, kugeza ubwo basaga, kubera amacumu, inyama zashyizwe ku kibaho cy'umubazi.

ودوا الفرار فكادوا يغبطونَ بهِ
أشلاءَ شالتْ مع العقبانِ والرَّخمِ

Bifuje guhunga kandi hafi yo kugirira ishyari ibisigazwa byatwawe n'inkongoro n'ibisimba.

تمضي الليالي ولا يدرونَ عدتها
ما لَمْ تَكُنْ مِنْ ليالِي الأَشْهُرِ الحُرُمِ

Ijoro ryarashize, kandi ntibari bazi umubare waryo, keretse iyo ryari mu majoro y'amezi yera.

كأنَّما الدِّينُ ضَيْفٌ حَلَّ سَاحَتَهُمْ
بِكلِّ قَرْمٍ إلَى لحْمِ العِدا قَرِم

Byasaga n'aho idini ubwaryo, nk'umushyitsi, ryari ryabonye icumbi hagati yabo, riherekejwe n'intwari zose zikomeye, zifite inyota ikabije yo kurya inyama z'abanzi babo.

يَجُرُّ بَحْرَ خَمِيسٍ فوقَ سابِحَةٍ
يرمي بموجٍ من الأبطالِ ملتطمِ

We ﷺ ayobora ingabo nyinshi nk'inyanja, zigendera ku mafarashi yihuta, zikwirakwiza imiraba y'intwari zihanganye.

من كلِّ منتدبٍ لله محتسبٍ
يَسْطو بِمُسْتَأْصِلٍ لِلْكُفْرِ مُصطَلِم

Buri wese ni intwari yiyeguriye Imana, ishaka ingororano zayo, ikubita intwaro irandura kandi ikarimbura rwose ubuhakanyi.

حتَّى غَدَتْ مِلَّةُ الإسلام وهْيَ بِهِمْ
مِنْ بَعْدِ غُرْبَتِها مَوْصُولَةَ الرَّحِم

Kugeza ubwo, kubera imbaraga zabo, idini rya Isilamu, nyuma y'igihe cyaryo cyo kuba kure, ryashinze imizi rikomeye kandi rihuzwa n'imihigo y'ubuvandimwe.

مكفولةً أبداً منهم بخيرٍ أبٍ
وخير بعلٍ فلم تيتم ولم تئمِ

Ryarindwaga iteka na bo, nk'aho ririnzwe na ba se beza n'abagabo beza, ntiyabaye imfubyi cyangwa ngo risigare nta murinzi.

هُم الجِبالُ فَسَلْ عنهمْ مُصادِمَهُمْ
ماذا رأى مِنْهُمُ في كلِّ مُصطَدَم

Ni nk'imisozi, bityo babaze abanzi babo icyo bahuye na cyo mu ntambara zose.

وسل حُنيناً وسل بدراً وسلْ أُحُداً
فُصُولَ حَتْفٍ لهُمْ أدْهَى مِنَ الوَخَم

Kandi ubaze Hunayn, ubaze Badr, ubaze na Uhud, kuko bihamya ibice by'irimbuka ryagwiririye abanzi babo, biteye ubwoba kuruta icyorezo icyo ari cyo cyose.

المصدري البيضَ حُمراً بعدَ ما وردت
من العدا كلَّ مُسْوَّدٍ من اللممِ

Ni bo basize inkota zabo zera amaraso atukura nyuma yo guhura n'abanzi bose bafite umusatsi wirabura.

وَالكاتِبِينَ بِسُمْرِ الخَطِّ مَا تَرَكَتْ
أقلامهمْ حرفَ جسمٍ غبرَ منعجمِ

Kandi ni bo banditsi, bakoresheje amacumu yabo y'ikijuju, banditse inyandiko ku buryo amakaramu yabo atasize igice na kimwe cy'umubiri kitarashwe.

شاكي السِّلاحِ لهم سيمى تميزهمْ
والوردُ يمتازُ بالسيمى عن السلمِ

Bafite intwaro zikomeye, bafite ikimenyetso kibaranga, nk'uko ururabyo rw'iroza rutandukanywa n'ibimenyetso byarwo byihariye n'igiti cya akasiya.

تُهدى إليكَ رياحُ النصرِ نشرهمُ
فتحسبُ الزَّهرَ في الأكمامِ كلَّ كمي

Imuyaga y'intsinzi ikuzanira impumuro yabo, bigatuma ubona buri ntwari nk'ururabyo rurabya mu gishishwa cyarwo.

كأنهمْ في ظهورِ الخيلِ نبتُ رُباً
مِنْ شِدَّةِ الحَزْمِ لاَ مِنْ شِدَّةِ الحُزُم

Ku migongo y'amafarashi yabo, basa n'ibimera byashinze imizi ku misozi, bitewe n'ubushake bwabo budakuka, atari gusa imbaraga z'ibyicaro byabo.

طارت قلوبُ العدا من بأسهمِ فرقاً
فما تُفَرِّقُ بين البهم والبُهمِ

Imitima y'abanzi babo yahungiye mu bwoba kubera imbaraga zabo, bagira urujijo ku buryo batashoboraga gutandukanya abanyantege nke n'abakomeye.

ومن تكنْ برسول الله نصرتُه
إن تلقهُ الأُسدُ في آجامها تجمِ

Kandi uwo Intumwa y'Imana ﷺ yahaye intsinzi, n'iyo intare zamuhurira mu byari byazo, zaceceka zikubaha.

ولن ترى من وليٍّ غير منتصرِ
بهِ ولا مِنْ عَدُوّ غَيْرَ مُنْقصمِ

Kandi ntuzigera ubona inshuti ye ﷺ itatsinze kubera we, cyangwa umwanzi utaratsinzwe burundu.

أحلَّ أمَّتَهُ في حرزِ ملَّتهِ
كاللَّيْثِ حَلَّ مَعَ الأشبال في أجَم

We ﷺ yashyize umuryango we mu mutekano mu buturo bw'idini rye, nk'uko intare yibana n'abana bayo mu ishyamba ryijimye.

كمْ جدَّلَتْ كلماتُ اللهِ من جدلٍ
فيهِ وكم خَصَمَ البُرْهانُ مِنْ خَصِمِ

Ni intonganya zingahe zashyizweho akadomo n'amagambo y'Imana amwerekeyeho ﷺ, kandi ni abanzi bangahe batsinzwe n'ibimenyetso bifatika!

كفاكَ بالعِلْمِ في الأُمِيِّ مُعْجِزَةً
في الجاهليةِ والتأديبِ في اليتمِ

Birahagije kuri wowe nk'igitangaza ubumenyi buboneka mu Muhanuzi ﷺ utarize, hagati mu gihe cy'ubujiji, n'ikinyabupfura cye cyuzuye nubwo yari imfubyi.

خَدَمْتُهُ بِمَديحٍ أسْتَقِيلُ بِهِ
ذُنُوبَ عُمْرٍ مَضَى في الشِّعْرِ والخِدَم

Namukoreye ﷺ iyi ndirimbo y'ishimwe, binyuze muri yo nshaka imbabazi z'ibyaha by'ubuzima bwose namaze mu busizi no gukorera abandi.

إذ قلداني ما تُخشى عواقبهُ
كَأنَّني بهما هَدْيٌ مِنَ النَّعَم

Kuko byo (ubusizi no gukorera abandi) byampaye ingaruka ntinye, nk'aho, kubera byo, ndi itungo ritambwa.

أطَعْتُ غَيَّ الصِّبَا في الحَالَتَيْنِ ومَا
حصلتُ إلاَّ على الآثامِ والندمِ

Narekeye ubupfapfa bw'ubusore mu bihe byombi, kandi muri byo, sinasaruye ikindi uretse ibyaha n'agahinda.

فياخسارةَ نفسٍ في تجارتها
لم تشترِ الدِّينَ بالدنيا ولم تَسُمِ

Yewe, igihombo gikomeye ku bugingo mu bucuruzi bwabwo bw'isi, kuko butaguze ukwemera n'isi y'igihe gito, cyangwa ngo bugire icyo butanga.

وَمَنْ يَبِعْ آجِلاً منهُ بِعاجِلِهِ
يَبِنْ لهُ الغَبْنُ في بَيْعِ وَفي سَلَمِ

Kandi uwo wese uhanahana ubuzima bwe bw'iteka bw'imperuka n'inyungu ze z'isi z'igihe gito, igihombo gikomeye kizagaragarira kuri we mu bucuruzi bwose, bwaba ubwo ako kanya cyangwa ubwo bwatinze.

إنْ آتِ ذَنْباً فما عَهْدِي بِمُنْتَقِضٍ
مِنَ النبيِّ وَلا حَبْلِي بِمُنْصَرِمِ

N'iyo nakora icyaha, isezerano ryanjye n'Umuhanuzi ﷺ riguma ridakuka, kandi umubano wanjye na we ntuzigera ucika.

فإنَّ لي ذمةً منهُ بتسميتي
مُحمداً وَهُوَ الخَلْيقِ بالذِّمَمِ

Mu byukuri, mfite isezerano ryo kundinda riturutse kuri we ﷺ kubera ko nitwa Muhammad, kandi we ﷺ ni we ukwiye rwose kubahiriza ayo masezerano.

إنْ لَمْ يَكُن في مَعادِي آخِذاً بِيَدِي
فضلاً وإلا فقلْ يازَلَّةَ القدمِ

Niba we ﷺ atamfata ukuboko ku munsi w'Izuka, noneho rwose, umuntu ashobora kuvuga ati, "Yewe, ikigusha kibi cyane!"

حاشاهُ أنْ يحرمَ الرَّاجي مكارمهُ
أو يرجعَ الجارُ منهُ غيرَ محترمِ

Biramukwiye ﷺ kurengera umuntu umwizeye, cyangwa ngo umushaka uburinzi bwe agaruke adahawe icyubahiro.

ومنذُ ألزمتُ أفكاري مدائحهُ
وَجَدْتُهُ لِخَلاصِي خيرَ مُلْتَزِم

Kandi kuva nashyize ibitekerezo byanjye mu kumushima ﷺ, namubonye ko ari we mwishingizi mwiza cyane w'agakiza kanjye.

وَلَنْ يَفُوتَ الغِنى مِنْهُ يداً تَرِبَتْ
إنَّ الحَيا يُنْبِتُ الأزهارَ في الأكَمِ

Kandi ubuntu bwe ﷺ bwinshi ntibuzigera buhagarara kugera ku kiganza cy'umukene, kuko rwose, imvura itanga ubuzima ituma indabyo zirabya no ku misozi.

وَلَمْ أُرِدْ زَهْرَةَ الدُّنْيا التي اقتطَفَتْ
يدا زُهيرٍ بما أثنى على هرمِ

Sinashatse ururabyo rw'isi ruramburwa vuba, nk'urwo Zuhayr yatoraguye kubera amashimwe ye kuri Haram.

يا أكرَمَ الخلق مالي مَنْ أَلُوذُ به
سِوَاكَ عندَ حلولِ الحادِثِ العَمِمِ

Yewe uwaremwe usumba bose, nta wundi mfite uretse wowe ﷺ wo kunsabira Imana igihe ibyago byose byagwiririye.

وَلَنْ يَضِيقَ رَسولَ الله جاهُكَ بي
إذا الكريمُ تَحَلَّى باسْمِ مُنْتَقِمِ

Kandi icyubahiro cyawe cyo hejuru, yewe Ntumwa ya Allah ﷺ, ntikizagabanywa n'ubuhari bwanjye, n'iyo Nyagasani Uhoraho w'Ubuntu yaba yambaye imiterere y'Umuhorera.

فإنَّ من جُودِكَ الدنيا وَ ضَرَّتها
ومن علومكَ علمَ اللوحِ والقلمِ

Kuko mu buntu bwawe ﷺ butagira imbibi havamo iyi si n'imperuka, kandi mu bumenyi bwawe ﷺ buhambaye havamo ubumenyi bw'Igitabo Kirinzwe n'Ikalamu.

يا نَفْسُ لا تَقْنَطِي مِنْ زَلَّةٍ عَظُمَتْ
إنَّ الكَبائرَ في الغُفرانِ كاللَّمَمِ

Yewe bugingo bwanjye, ntucike intege kubera icyaha, nubwo cyaba gikomeye gute, kuko rwose, mu bwinshi bw'imbabazi z'Imana, n'ibyaha bikomeye bisa n'ibito.

لعلَّ رحمةَ ربي حين يقسمها
تأتي على حسب العصيانِ في القسمِ

Ahari imbabazi za Nyagasani wanjye, igihe azazigabanya, zizagabanywa hakurikijwe urugero rw'ubwigomeke mu igabana ryazo.

ياربِّ واجعل رجائي غير منعكسٍ
لَدَيْكَ وَاجعَلْ حِسابِي غَيرَ مُنْخَزِمِ

Yewe Nyagasani, reka ibyiringiro byanjye muri Wowe bigume bidahungabana, kandi imibare yanjye ntizangirike.

والطفْ بعبدكَ في الدارينَِّ إن لهُ
صبراً متى تدعهُ الأهوالُ ينهزمِ

Kandi ugirire neza umugaragu wawe mu byisi byombi, kuko kwihangana kwe, iyo ahuye n'ibyago, bihita bishira vuba.

وائذنْ لِسُحْبِ صلاةٍ منكَ دائمةٍ
على النبيِّ بمنهلٍّ ومنسجمِ

Kandi utange uruhushya rw'ibicu by'imigisha ihoraho iturutse kuri Wowe ngo imanukire ku Muhanuzi ﷺ, itemba ari myinshi kandi idahagarara.

ما رَنَّحَتْ عَذَباتِ البانِ ريحُ صَباً
وأطْرَبَ العِيسَ حادي العِيسِ بِالنَّغَمِ

Igihe cyose umuyaga w'iburasirazuba uzajya unyeganyeza amashami yoroheje y'igiti cya Ban, kandi umugenzi w'ingamiya akanezeza ingamiya n'indirimbo ye iryoshye.