الهمزية في المدائح النبوية

أم القرى في مدح خير الورى — الإمام شرف الدين البوصيري (ت 696هـ)

من عيون المدائح النبوية، نظمها الإمام البوصيري رحمه الله في سيرة النبي ﷺ وشمائله ومعجزاته، ومطلعها المشهور: «كيف ترقى رقيك الأنبياء». تُدرَّس وتُنشد في مجالس العلم والذكر شرقًا وغربًا.

Al-Hamziyya — Imamu Sharaf ad-Dīn al-Būṣīrī

Muri ibi bisigo byiza cyane byo gusingiza Intumwa ﷺ, iki cyanditswe na Imamu al-Busiri (Allah amugirire impuhwe), kivuga amateka y'Intumwa ﷺ, imico ye myiza, n'ibitangaza bye. Umurongo wacyo wa mbere uzwi cyane ni: 'Ni gute abahanuzi bashobora kugera ku rwego rwawe?' Cyigishwa kandi kigasomwa mu nama z'ubumenyi n'iz'urwibutso, haba mu Burasirazuba no mu Burengerazuba.

كيف ترقَى رُقِيَّك الأَنبياءُ
يا سماءً ما طاوَلَتْها سماءُ

Ni gute abahanuzi bashobora kugera ku rwego rwawe ruhanitse, yewe juru nta rindi ryigeze ringanya ubuhagarike?

لَمْ يُساوُوك في عُلاكَ وَقَدْ حا
لَ سناً مِنك دونَهم وسَناءُ

Ntibashoboraga kukwigereranya mu cyubahiro cyawe, kuko urumuri ruhebuje n'ubwiza bwavaga kuri wowe byabaga nk'urukuta, bigatuma ubatandukanya na bo.

إنّما مَثَّلُوا صِفاتِك للنا
س كما مثَّلَ النجومَ الماءُ

Mu by'ukuri, basobanuriye abantu imico yawe, nk'uko amazi agaragaza inyenyeri, bigaragaza ishusho gusa.

أنتَ مِصباحُ كلِّ فضلٍ فما تَص
دُرُ إلا عن ضوئِكَ الأَضواءُ

Uri itara ry'ubutore bwose, kuko ayandi matara yose akomoka kandi akavoma urumuri rwayo ku rumuri rwawe ruhebuje.

لكَ ذاتُ العلومِ من عالِمِ الغَي
بِ ومنها لآدمَ الأَسماءُ

Wowe ufite ubumenyi bw'ukuri bukomoka ku Mumenyi w'Ibyihishwe, kandi ni muri iyo soko Adamu yakuye ubumenyi bw'amazina.

لم تَزَلْ في ضمائرِ الكونِ تُختَا
رُ لك الأُمهاتُ الأَباءُ

Wari uhari iteka mu byihishwe by'irema, aho ababyeyi bawe batoranyijwe mu murage w'ubutungane.

ما مضتْ فَترةٌ من الرُّسْلِ إِلّا
بَشَّرَتْ قومَها بِكَ الأَنبياءُ

Nta gihe cyigeze gihita hagati y'intumwa z'Imana, abahanuzi batabwiye abantu babo iby'ukuza kwawe.

تتباهَى بِكَ العصورُ وَتَسْمو
بِكَ علْياءٌ بعدَها علياءُ

Ibihe birirata iby'ukuza kwawe, kandi binyuze kuri wowe, icyubahiro kimwe gikurikirana n'ikindi kizamurwa iteka.

وَبَدا للوُجُودِ منك كريمٌ
من كريمٍ آبَاؤُه كُرماءُ

Kandi kuri wowe, umunyacyubahiro yaragaragaye mu buzima, akomoka ku muryango w'icyubahiro, ba sekuruza be bose bari abanyacyubahiro.

نَسَبٌ تَحسِبُ العُلا بِحُلاهُ
قَلَّدَتْهَا نجومهَا الْجَوزاءُ

Umuryango urimbishijwe cyane ku buryo ubwiza bwawo bupima icyubahiro nyacyo, ndetse n'inyenyeri z'umubumbe wa Gemini zaririmbishije ubwiza bwawo.

حبذا عِقْدُ سُؤْدُدٍ وَفَخَارٍ
أنتَ فيه اليتيمةُ العصماءُ

Mbega ukuntu urunigi rw'icyubahiro n'ubwiza ruhebuje, aho wowe ﷺ uri perle idasanzwe kandi y'agaciro cyane.

وُمُحَيّاً كالشَّمس منكَ مُضِيءٌ
أسْفَرَت عنه ليلةٌ غَرّاءُ

Kandi isura yawe, imurika nk'izuba, yagaragaye mu ijoro ry'icyubahiro kandi ryaka.

ليلةُ المولدِ الذي كَان للدِّي
نِ سرورٌ بيومِهِ وازْدِهاءُ

Ryari ijoro ry'ivuka rye ﷺ, umunsi waryo wazaniye idini ibyishimo byinshi n'ubwiza.

وتوالَتْ بُشْرَى الهواتفِ أن قدْ
وُلِدَ المصطفى وحُقّ الهَناءُ

Kandi inkuru nziza zivuye mu majwi atagaragara zakurikiranye, zitangaza ko Uwatowe ﷺ yavutse, bityo, ibyishimo byari bikwiye rwose.

وتَدَاعَى إيوانُ كِسْرَى ولَوْلا
آيةٌ مِنكَ ما تَدَاعَى البناءُ

Kandi Iwan ya Kisra yarasenyutse, kuko iyo bitaba ikimenyetso cy'igitangaza kivuye kuri wowe ﷺ, iyo nyubako nini ntabwo yari kuzigera isenyuka.

وغَدَا كلُّ بيتِ نارٍ وفيهِ
كُرْبَةٌ مِنْ خُمودِها وَبلاءُ

Kandi buri nzu y'umuriro yarazimye, izanira abayisenga akababaro n'ibyago bitewe no kuzima kwayo gutunguranye.

وعيونٌ لِلْفُرسِ غارَتْ فهل كا
نَ لنِيرانِهِم بها إطفاءُ

Kandi amasoko y'Abaperesi yarakamye; mbese ntabwo ari muri icyo gikorwa nyacyo imiriro yabo yera yazimye?

مَوْلِدٌ كان منهُ في طالعِ الكُفْ
رِ وبالٌ عليهِمُ ووباءُ

Ivuka ryatumye, mu iherezo ry'ubuhakanyi, haza irimbuka n'icyorezo ku bayoboke baryo.

فَهنيئاً به لآمِنَةَ الفَض
لُ الذي شُرِّفَتْ به حوَّاءُ

Bityo, Amina arahiriwe na we ﷺ, kuko yageze ku butore bwubahishije na Hawa ubwe.

مَنْ لِحَوَّاءَ أنها حملَتْ أحْ
مدَ أو أنها به نُفَسَاءُ

Ni nde mu bagore, harimo na Hawa, washoboraga kwiyitirira icyubahiro cyo kuba yarabyaye Ahmad ﷺ cyangwa kuba yaranyuze mu gihe cy'amaraso y'inyuma y'ibyara nyuma y'ivuka rye?

يوْمَ نَالت بِوَضْعِهِ ابنَةُ وَهْبٍ
مِنْ فَخَارٍ ما لم تَنَلْهُ النِّساءُ

Ku munsi umukobwa wa Wahb (Amina) yagezeho, binyuze mu ivuka rye, icyubahiro nta wundi mugore wigeze ageraho.

وَأَتَتْ قومَها بأفضلَ مما
حَمَلَتْ قبلُ مريمُ العذراءُ

Kandi yaje ku bantu be afite ikintu kiruta icyo Mariya Umukobwa yari yarabyaye mbere.

شمَّتته الأَملاكُ إذ وضَعَتْهُ
وشَفَتْنَا بِقَوْلِهَا الشَّفّاءُ

Abamalayika baramushimiye ubwo yamubyaraga, kandi n'amagambo yabo akiza, batuzaniye ihumure.

رافعاً رأسَه وفي ذلك الرف
ع إلى كل سُؤْدُدٍ إيماءُ

Yavutse ﷺ azamuye umutwe we, kandi muri icyo gikorwa hari ikimenyetso cy'icyubahiro cyose n'ubutore by'ejo hazaza.

رامقاً طَرْفه السَّماءَ ومَرْمَى
عينِ مَنْ شَأْنُهُ العُلُوُّ العَلاءُ

Amaso ye yari ahanzwe ku ijuru, intego nyayo y'uwagombaga kugera ku butumburuke buhebuje n'icyubahiro.

وتَدَلَّتْ زُهْرُ النُّجومِ إليهِ
فأضاءت بِضوئها الأَرجاءُ

Kandi inyenyeri zaka zaramumanukiye, zimurikisha urumuri rwazo mu bice byose bikikije.

وتراءت قصورُ قَيصَر بالرُّو
مِ يَرَاهَا مَنْ دَارُهُ البطحاءُ

Ingoro za Kayisari i Roma zaragaragaye, zibonwa n'uwo iwabo yari mu kibaya cy'umusenyi cya Maka.

وبَدَتْ فِي رَضَاعِهِ مُعْجِزَاتٌ
لَيْس فيها عنِ العيون خَفَاءُ

Kandi mu gihe cyo kumwonsa, ibitangaza byaragaragaye, bisobanutse kandi bidashidikanywaho ku maso yose.

إذْ أَبَتْهُ لِيُتْمِهِ مُرْضِعاتٌ
قُلْنَ ما في اليتيمِ عنا غَنَاءُ

Kuko abonsa bari baramwanze kubera ubuto bwe, bavuga bati, 'Imfubyi ntabwo iduha inyungu.'

فأتتهُ من آلِ سعدٍ فتاةٌ
قد أبَتْهَا لِفَقْرِهَا الرُّضَعاءُ

Hanyuma umukobwa muto wo mu muryango wa Sa'd yaramusanze, uwo abandi bana bari baranze kubera ubukene bwe.

أرْضَعتْهُ لِبَانَهَا فَسَقَتْهَا
وَبنِيها أَلْبَانَهُنَّ الشَّاءُ

Yaramwonse amata ye, maze mu kugarura, intama ze zimuha we n'abana be amata menshi.

أَصْبَحَتْ شُوَّلاً عِجافا وأمْسَتْ
ما بِها شائلٌ ولا عَجْفاءُ

Intama ze, zari zarumye kandi zarananutse mu gitondo, nimugoroba ntizari zikiri zumye cyangwa zinanutse.

أخْصَبَ العَيْشُ عِنْدَهَا بعدَ مَحْلٍ
إذ غَدا للنبيِّ منها غِذاءُ

Ubuzima bwarushijeho kuba bwiza kuri we nyuma y'igihe cy'amapfa, kuko Intumwa ﷺ yakuraga imirire ye kuri we.

يا لَها مِنَّةً لقدْ ضُوعِفَ الأَجْ
رُ عليها من جِنْسِها والجزَاءُ

Mbega umugisha, kuko igihembo n'ingororano by'igikorwa cye byikubye inshuro nyinshi, mu bwoko bwabyo no kurenza.

وإذا سخَّرَ الإِلهُ أُناساً
لسعيدٍ فإِنهم سُعَداءُ

Kandi iyo Imana itumye abantu bakorera umuntu w'umugisha, ubwo abo bantu na bo baba abanyamugisha.

حَبَّة أَنْبَتَتْ سَنَابِلَ والعَص
فُ لَدَيْهِ يَسْتَشْرِفُ الضُّعَفَاءُ

Yari ﷺ nk'imbuto imwe yameze imyaka myinshi, aho n'abanyantege nke bashakaga imirire mu bisigazwa byayo.

وَأَتَتْ جَدَّهُ وقد فَصَلَتْهُ
وبِهَا مِنْ فِصَالِهِ البُرَحَاءُ

Kandi yaje kuri sekuru nyuma yo kumukura ku ibere, yuzuye agahinda k'uko yagiye.

إذ أحاطتْ به ملائكةُ الل
هِ فظنَّتْ بأنهم قُرَنَاءُ

Kuko abamalayika b'Imana bari bamukikije, bituma atekereza ko bari abagenzi be.

ورأى وَجْدَها به ومِنَ الوَج
دِ لهيبٌ تَصْلَى بهِ الأَحْشاءُ

Kandi yabonye ﷺ urukundo rwe ruhebuje kuri we, urukundo rwari rushyushye ku buryo rwumvikaga nk'umuriro ugurumana mu mutima we.

فَارَقَتْهُ كُرْهَاً وكان لَدَيْهَا
ثاوِياً لا يُمَلُّ مِنْهُ الثّواءُ

Yaramuvuyeho atabishaka, kuko kuguma kwe iwe kwari ukuguma atarigeze ananirwa.

شُقَّ عَنْ قَلْبِهِ وأُخْرِجَ مِنْهُ
مُضْغَةٌ عِنْدَ غَسْلِهِ سوداءُ

Mu gihe cyo kweza umutima we ﷺ, bawukuyemo ikibyimba cyirabura nyuma yo kuwubaga.

خَتَمَتْهُ يُمْنَى الأَمينِ وقد أُو
دِعَ ما لم تُذَع له أَنْبَاءُ

Umutima we ﷺ washyizweho ikimenyetso n'ukuboko kw'iburyo kwa Malayika w'Umwizigirwa, maze uhabwa amabanga atarigeze atangazwa.

صانَ أَسْرَارَه الخِتَامُ فلا الفَضْ
ضُ مُلِمٌّ بِهِ وَلا الإِفضاءُ

Icyo kimenyetso cyarindaga amabanga y'umutima, ku buryo atashoboraga kumenwa cyangwa ngo ayo mabanga atangazwe.

أَلِفَ النُّسْكَ والعبادةَ والخَل
وةَ طِفلاً وهكذا النُّجَبَاءُ

Akiri umwana, yamenyereye kwiyegurira Imana, kuyisenga, no kuba wenyine, kuko uko ari ko abanyacyubahiro bagira.

وإذا حَلَّتِ الْهِدَايَةُ قَلْبَاً
نَشِطَتْ في العبادة الأَعضاءُ

Iyo ubuyobozi bw'Imana bwinjiye mu mutima, ingingo zose zihita zishishikarira gusenga.

بَعَثَ اللَّهُ عندَ مبعثهِ الشُّه
بَ حِراساً وضاقَ عنها الفضاءُ

Kuza kwe ﷺ kwaherekejwe n'uko Allah yohereje inyenyeri zirasa nk'abarinzi, maze ikirere cyagutse cyose kiruzura.

تَطْرُدُ الجِنَّ عن مقاعدَ للسَّمْ
عِ كما تَطْرُدُ الذِّئابَ الرِّعاءُ

Izo nyenyeri zirasa zirukanye amajini aho yategeraga amatwi, nk'uko abashumba birukana ibyiyoni.

فَمَحَتْ آيةُ الكَهَانَةِ آيا
تٌ مِنَ الوحْيِ ما لَهنَّ امِّحاءُ

Bityo, ibimenyetso by'ubupfumu byahanaguweho n'amagambo y'Imana, adashobora na rimwe kuzimangana.

ورأَتْهُ خديجةٌ والتُّقَى وال
زُّهْدُ فيه سجيَّةٌ والحياءُ

Khadija yaramwitegereje ﷺ, abona ko ubwitonzi, kwiyanga, n'ubwitonzi byari kamere ye.

وأتاها أن الغمامةَ والسر
حَ أَظَلَّتْهُ منهما أفياءُ

Yamenye ko igicu n'igiti byamuhaga ﷺ igicucu cyo kumurinda.

وأحاديث أنَّ وَعْدَ رسولِ ال
له بالبعثِ حانَ منه الوفاءُ

Kandi inkuru zikwirakwira ko isezerano ry'Intumwa ya Allah ﷺ ryerekeye kuza kwe ryegereje gusohora.

فدَعَتْهُ إلى الزواجِ وما أَحْ
سَنَ ما يبلغُ المُنَى الأَذكياءُ

Nuko aramutumira ﷺ ngo barushingane, kandi birashimishije cyane uburyo abanyabwenge bagera ku byifuzo byabo mu bwenge.

وأتاهُ في بيتها جَبْرَئيلٌ
ولِذي اللُّبِّ في الأُمورِ ارْتياءُ

Nuko Jibril amugana ﷺ mu rugo rwe, kuko umuntu w'ubwenge agira ubushishozi mu bibazo bikomeye nk'ibyo.

فأماطت عنها الخِمَارَ لتَدْري
أهُوَ الوحْيُ أم هو الإِغماءُ

Nuko akura igitambaro mu mutwe kugira ngo amenye niba ari ihishurirwa cyangwa se ikizungera gusa.

فاختفى عند كشفِها الرأْسَ جِبْري
لُ فما عادَ أو أُعيدَ الغِطاءُ

Jibril yahise abura akimara gukura igitambaro mu mutwe, ntiyagaruka kugeza igitambaro cyongeye kwambarwa.

فاستبانت خديجةٌ أنه الكنْ
زُ الذي حَاوَلَتْهُ والكِيميَاءُ

Khadija yahise amenya neza ko we ﷺ ari ubutunzi yashakaga n'uburyo bwo guhindura ibintu.

ثم قام النبيُّ يدعو إلى الل
هِ وفي الكُفرِ نَجْدَةٌ وإباءُ

Nuko Intumwa ﷺ irahaguruka, itumira abantu kuri Allah, nubwo ubuhakanyi bwari bukomeye kandi bwivumbuye.

أُمَمَاً أُشرِبَتُ قلوبُهُم الكُف
رَ فَدَاءُ الضَّلالِ فيهم عَيَاءُ

Yahamagaye amahanga yari afite imitima yuzuye ubuhakanyi, bituma gukira kw'ubuyobe bwabo bigorana.

ورأينا آياتِه فاهتدَيْنَا
وإذا الحقُّ جاء زالَ المِراءُ

Twarebye ibimenyetso bye ﷺ, nuko turayoboka, kuko ukuri kwaje, gushidikanya kose kurashira.

رَبِّ إِنَّ الهُدى هُداك وَآيا
تُكَ نورٌ تَهْدِي بها من تشاءُ

Nyagasani wanjye, rwose ubuyobozi ni ubwawe, kandi ibimenyetso byawe ni urumuri uyoboresha uwo ushaka.

كم رأَيْنَا ما ليس يَعْقِلُ قد أُلْ
هم ما ليْس يُلْهَمُ العُقلاءُ

Ni kangahe twabonye ibitari bifite ubwenge bihabwa ubuhishurirwa butahabwa abanyabwenge cyane.

إذ أبى الفيلُ ما أتى صاحبُ الفي
لِ ولم ينفعِ الحِجا والذكاءُ

Ibi byagaragaye ubwo inzovu yanze kumvira shebuja, nyir'inzovu, kandi ubwenge bwe cyangwa ubuhanga bwe ntacyo byamaze.

والجماداتُ أفصحت بالذي أُخ
رِسَ عنه لأَحمدَ الفُصحاءُ

Ndetse n'ibintu bidafite ubuzima byavugiye Ahmad ﷺ ukuri, ibyo abavugabutumwa b'indimi nziza bananiwe kuvuga.

ويْحَ قومٍ جَفَوا نَبِيَّاً بأرضٍ
أَلِفَتْهُ ضِبَابُها والظِّبَاءُ

Hagwe ishyano ku bantu banze Intumwa ﷺ mu gihugu aho n'imbwebwe n'impala zari zaramumenyereye.

وَسَلَوْهُ وَحَنَّ جِذعٌ إِليه
وَقَلَوْهُ وَوَدَّهٌ الغُرَباءُ

Baramuretse, ariko igiti cyaramukumbuye; baramwanze, ariko abanyamahanga baramukunda.

أخرَجوه منها وآوَاهُ غارٌ
وَحَمَتْهُ حَمامَةٌ وَرقاءُ

Baramwirukanye mu rugo rwe, ariko ubuvumo buramuhisha, n'inuma y'ikijuju iramurinda.

وَكَفَتْهُ بِنَسْجِها عنكبوتٌ
ما كَفَتْهُ الحمامةُ الحَصْداءُ

Igishwimyamyambi, n'ubudozi bwacyo bworoheje, cyamuhaye uburinzi butashoboraga gutangwa n'inuma ikomeye.

وَاختفى منهمُ على قُرْبٍ مَرْآ
هُ ومن شِدَّةِ الظهورِ الخَفَاءُ

Yaragumye abahishwe nubwo bari hafi bihagije kumubona, ubwo buhisho bwaturutse ku kugaragara kwe gukabije.

وَنَحا المصطفى المدينةَ وَاشتا
قتْ إليه من مكةَ الأَنحاءُ

Uwatowe ﷺ yagiye i Madina, mu gihe uturere twa Maka twamukumburaga cyane.

وَتغنّتْ بِمَدْحِهِ الْجِنُّ حتَّى
أطرَبَ الإِنسَ منه ذاك الغِناءُ

Amajini yaramuririmbiye ﷺ indirimbo z'ishimwe, indirimbo zabo zishimishije cyane ku buryo zanejeje n'abantu.

وَاقتفى إثْرَهُ سُراقَةُ فاستَهْ
وَتهُ في الأَرْضِ صافنٌ جَرْداءُ

Suraqa yakurikiye ibirenge bye, ariko ifarashi ye yihuta kandi ikomeye yashizemo mu butaka, imufataho imbohe.

ثم ناداهُ بعدَما سِيمَتِ الخَس
فَ العُلا وَقَد يُنْجِدُ الغريقَ النِّداءُ

Nuko Suraqa aramutabaza ﷺ nyuma y'uko ifarashi ye y'igiciro isuzuguwe, kuko rwose, gutabaza bishobora kurokora uwenda kurohama.

فطوى الأَرضَ سائرا وَالسموا
تِ العُلا فوقَها له إِسراءُ

Yanyuze ku isi n'amaguru, ariko n'ijuru ryo hejuru ryari aho agana mu rugendo rw'igitangaza rwa nijoro.

فصِفِ الليلةَ التي كان للمُخ
تارِ فيها على البُراقِ استواءُ

Nuko, sobanura iryo joro ry'igitangaza ubwo Uwatowe ﷺ yari yicaye ku Buraq.

وترقى به إلى قابِ قَوْسَيْ
نِ وَتِلكَ السيادةُ القَعْساءُ

Yazamukanye na yo kugera ku ntera y'imishumi ibiri y'umuheto, ikimenyetso cy'ubutegetsi bwe bukuru kandi budashira.

رُتَبٌ تَسْقُط الأَمانيُّ حَسْرَى
دونَها ما وراءهن وَرَاءُ

Ibi ni ibyubahiro byo hejuru cyane ku buryo ibyifuzo byose bigwa hasi mu kababaro imbere yabyo, kuko nta kindi kirenzeho.

ثم وافَى يحدِّثُ الناسَ شُكْرَاً
إذ أتته من ربِّه النَّعْماءُ

Nuko agaruka, abwira abantu ashimira imigisha myinshi yari yahawe na Nyagasani we.

وتَحَدَّى فارتابَ كلُّ مُريبٍ
أَوَ يَبْقَى مع السُّيُولِ الغُثاءُ

Yatanze ikibazo cye, bituma buri mushidikanyi ahagarika umutima, kuko ni gute ibyondo byoroheje byakomeza hagati y'imyuzure ikomeye?

وَهْوَ يدعو إلى الإِلهِ وَإن شق
قَ عليه كفرٌ به وَازدِراءُ

Yakomeje guhamagarira abantu kuri Allah, nubwo ubuhakanyi bwabo n'agasuzuguro byamuteye ingorane nyinshi.

وَيَدُلُّ الورَى على اللَّهِ بالتَّوْ
حيدِ وَهْوَ المَحَجَّةُ البَيْضاءُ

Ayobora ibiremwa byose kuri Allah binyuze ku mahame y'ubumwe bw'Imana, ari yo nzira igaragara kandi irabagirana.

فَبِمَا رحمةٍ مِنَ اللَّهِ لانَتْ
صَخْرةٌ مِنْ إبائِهم صَمَّاءُ

Kubera impuhwe ziva kuri Allah, urutare rw'ubwinangire bwabo rwasaze rwaroroshye.

وَاستجابَتْ له بنصرٍ وَفَتْحٍ
بعد ذاكَ الخضراء والغبراءُ

Kandi nyuma yaho, isi yose, yaba iy'icyatsi kibisi n'iy'umukungugu, yaramwitabye imuha intsinzi n'ubufatanye.

وَأَطاعَتْ لأَمْرِهِ العَرَبُ العَرْ
باء وَالْجَاهِلِيَّةُ الْجَهْلاءُ

Abarabu b'umwimerere n'abantu b'ubujiji bukabije bwa Jahiliyyah bumviye itegeko rye.

وَتَوالَتْ للمصطفى الآيةُ الكبْ
رَى عليهمْ وَالغارةُ الشَّعْواءُ

Ku Muhirwe ﷺ, ibimenyetso bikomeye n'ibitero byatatanije byabakurikiyeho bikurikirana.

فإذا ما تلا كتابا من الل
هِ تَلَتْهُ كَتِيبَةٌ خضراءُ

Iyo yasomaga igitabo cyavuye kuri Allah, ingabo z'icyatsi kibisi zaramukurikiraga.

وَكفاهُ المستهزئينَ وَكم سا
ءَ نبِيَّاً من قومِه استهزاءُ

Allah yaramuhagije ku bamusebyaga, kuko kenshi kose gukomeretsa umuhanuzi byaturukaga ku bantu be.

وَرَماهم بِدَعْوَةٍ من فِناءِ ال
بَيتِ فيهَا للظالمين فَنَاءُ

Kandi ﷺ yabateye isengesho rivuye mu kibuga cya Kaaba, ryarimo kurimbuka ku barenganya.

خمسةٌ كُلُّهم أُصيبوا بداءٍ
والرَّدَى من جنودِهِ الأَدوَاءُ

Abantu batanu bose barwaye indwara, kuko indwara ziri mu ngabo z'urupfu.

فدَهَى الأَسودَ بنَ مُطَّلِبٍ أَي
يُ عمىً مَيِّتٌ به الأَحياءُ

Byateye Al-Aswad bin Al-Muttalib ubuhumyi bukabije ku buryo n'abazima babaga bameze nk'abapfuye kubera ubwo buhumyi.

وَدَهَى الأَسودَ بنَ عبدِ يغوثٍ
أن سَقَاهُ كأسَ الرَّدَى اسْتِسْقَاءُ

Kandi byateye Al-Aswad bin Abd Yaghuth kumunywesha igikombe cy'urupfu nk'aho yari yishwe n'inyota.

وأَصابَ الوليدَ خَدْشَةُ سَهْمٍ
قَصَّرَتْ عنها الْحَيَّةُ الرَّقْطاءُ

Kandi Al-Walid yatewe n'igikomere gito cy'umwambi, ariko uburozi bwawo bwari bukaze ku buryo n'urujyo rw'inzoka y'amabara rwari kuba ruto ugereranyije n'ingaruka zawo.

وَقَضَتْ شَوْكَةٌ على مَهْجَةِ العا
صِي فللّهِ النَّقْمَة الشَّوْكاءُ

Kandi urushinge rwahagaritse ubuzima bw'umunyamakosa, kuko kuri Allah niho hari igihano gikomeretsa.

وَعَلا الحارثَ القُيُوحُ وَقد سا
لَ بِها رأسُه وَساء الوِعاءُ

Kandi ibibyimba byuzuye Al-Harith, bikamutemba mu mutwe, maze umutwe we uba nk'ikibindi cyanduye.

خمسةٌ طُهِّرَتْ بِقَطْعِهِم الأَر
ضُ فَكَفُّ الأَذى بهم شَلَّاءُ

Aba batanu, kubera urupfu rwabo, batunganyije isi, bituma ukuboko kw'ikibi kubera ubumuga kubera bo.

فُدِيَتْ خمسةُ الصَّحيفةِ بالخَم
سةِ إن كان بالكرام فِدَاءُ

Ba batanu basinyiye ku rupapuro baracunguwe n'aba batanu, niba koko ubuzima bw'abanyacyubahiro bushobora kuba incungu.

فِتْيَةٌ بَيَّتُوا على فِعلِ خَيْرٍ
حَمِد الصبحُ أمرَهم وَالمَساءُ

Bari abasore bafashe icyemezo cyo gukora ibyiza, kandi mu gitondo na nimugoroba byashimye igikorwa cyabo.

يَا لأَمر أَتاهُ بعدَ هِشامٍ
زَمْعَةٌ إنه الفتَى الأَتَّاءُ

Yewe, ikintu cyaje kuri we nyuma ya Hisham, Zam'ah, kuko yari umusore waje imbere.

وَزُهَيْرٌ وَالْمُطْعِمُ بنُ عَدِيٍّ
وَأبو البَخْتَرِيِّ مِنْ حيث شاؤوا

Kandi Zuhayr, Al-Mut'im bin Adiyy, na Abu Al-Bakhtari barabiyungaho aho bashakiye hose.

نَقَضُوا مُبْرَمَ الصَّحيفةِ إذ شد
دَت عليهم من العِدا الأَنداءُ

Bacagaguye urupapuro rwari rwashyizweho kashe ikomeye ubwo ibibazo by'abanzi byabakomereraga.

أذْكَرَتْنَا بِأَكْلِهَا أكلَ مِنْسَا
ةِ سُلَيْمانَ الأَرْضَةُ الخَرساءُ

Kubera kurya kwayo, isazi itavuga yatwibukije uko yariye inkoni ya Sulayman.

وَبهَا أخبَر النبيُّ وكم أخ
رَجَ خَبْئاً له الغُيُوبُ خِبَاءُ

Kandi binyuze muri byo, Intumwa ﷺ yatanze amakuru, ihishura ukuri kwinshi kwihishe aho ibyihishwe byari umwenda.

لا تَخَلْ جانِبَ النبيِّ مُضَاماً
حينَ مَسَّتْهُ منهمُ الأَسْواءُ

Ntuzigere utekereza ko Intumwa ﷺ yarenganyijwe ubwo ibibi byamugeragaho biturutse ku banzi be.

كلُّ أمرٍ نَابَ النبيِّينَ فالشد
دَةُ فيه محمودةٌ وَالرّخاءُ

Buri kintu cyose cyabaye ku Bahanuzi, yaba ingorane cyangwa ubworoherane, cyari gishimwa.

لو يَمسُّ النُّضَارَ هُونٌ مِنَ النا
رِ لما اختيرَ للنُّضَارِ الصِّلاءُ

Iyo zahabu iza kuba yarandujwe n'ikimwaro cy'umuriro, noneho umuriro ntiwari guhitamo kuyitunganya.

كم يَدٍ عن نَبِيِّهِ كَفَّهَا الل
هُ وَفي الخَلْقِ كَثْرَةٌ وَاجتراءُ

Ni ingabo zingahe Allah yakuye ku Ntumwa ye ﷺ, nubwo ibiremwa byari byinshi kandi bifite ubugome.

إذ دعا وَحْدَهُ العبادَ وَأَمْسَتْ
مِنه في كلِّ مُقلَةٍ أَقْذاءُ

Ubwo ﷺ wenyine yahamyaga abantu kuri Imana, nyamara mu maso yose, hariho utudomo tw'urwango kuri we.

هَمَّ قومٌ بِقَتْلِهِ فأَبى السَّيْ
فُ وَفاءً وَفاءتِ الصَّفْواءُ

Abantu bashatse kumwica ﷺ, ariko inkota irabyanga kubera ubudahemuka, n'urutare rweruye rurareka.

وَأبو جهلٍ إذ رأى عُنُقَ الفح
لِ إليه كأنه العنقَاءُ

Kandi Abu Jahl, ubwo yabonaga ijosi ry'ifarasi rimwegera, byari nk'aho ari 'Anqa yo mu migani.

وَاقتضَاهُ النبيُّ دَيْنُ الإِراشي
يِ وَقد سَاء بيعُهُ وَالشِّرَاءُ

Kandi Intumwa ﷺ yishyuye umwenda w'umugabo w'Irashi, nubwo ubucuruzi bwe bwari bwagenze nabi.

وَرأى المصطفى أَتَاهُ بما لَمْ
يُنْجِ منه دونَ الوفاء النَّجَاءُ

Kandi Umuhirwe ﷺ yamubonye aje n'ikirego cyo kutagira aho ahungira hatari ugusohoza isezerano.

هوَ ما قد رآهُ مِن قبلُ لكنْ
ما عَلَى مِثْلِهِ يُعَدُّ الخَطَاءُ

Ibyo ni ibyo ﷺ yari yarabonye mbere, nyamara nta kosa ribarirwa umuntu nka we.

وَأَعَدَّتْ حَمَّالَةُ الحَطَبِ الفِه
رَ وَجَاءَتْ كأَنها الوَرْقاءُ

Kandi umutwarira inkwi yateguye ibuye maze aza ameze nk'inuma irakaye.

يومَ جاءَت غَضْبَى تقولُ أفي مِث
لِيَ مِنْ أحمدٍ يُقالُ الهِجَاءُ

Umunsi yaje ararakaye, avuga ati, "Ese umuntu nkanjye Ahmad ﷺ amuvugaho amagambo mabi?"

وَتَولَّتْ وَمَا رأته وَمِنْ أَيْ
نَ تَرَى الشمسَ مُقْلَةٌ عمياءُ

Kandi yarahindukiye, ataramubonye ﷺ, kuko ijisho ry'impumyi ryabona rite izuba?

ثم سَمّتْ له اليهوديَّةُ الشَا
ةَ وَكم سَامَ الشِّقْوَةَ الأَشقِيَاءُ

Hanyuma umugore w'Umuyahudi amurogera intama ﷺ, kandi abanyamibabaro batera abandi imibabaro ingana iki?

فأَذاعَ الذِّراعُ مَا فيه مَن شر
رٍ بِنُطْقٍ إخفاؤُهُ إبداءُ

Nuko ukuboko kwerura ikibi cyarimo kivuga amagambo, aho guhisha kwayo kwari uguhishura.

وَبِخُلقٍ مِنَ النبيِّ كريمٍ
لَمْ تُقَاصَصْ بِجرحهَا العَجْماءُ

Kandi kubera imico myiza y'Intumwa ﷺ, uwateje igikomere ntiyishyuwe.

مَنَّ فَضْلاً عَلَى هَوَازِنَ إذْ كا
نَ له قبلَ ذَاكَ فيهِمِ رِبَاءُ

Yagabiye Hawazin ubuntu ﷺ, nubwo yari afite uburenganzira bwo kuba umuvandimwe muri bo mbere yaho.

وَأتى السَّبيُ فيه أُختُ رَضَاعٍ
وَضَعَ الكُفْرُ قَدْرَهَا وَالسِّبَاءُ

Kandi mu bafashwe mpiri haje mushiki we wonsa, uwo agaciro ke kari karagabanijwe n'ubuhakanyi n'ubufungwa.

فَحَبَاهَا بِرّاً تَوَهَّمَتِ النَّا
سُ به أنَّما السِّبَاء هِداءُ

Nuko ﷺ amugabira ubuntu bukabije ku buryo abantu batekereje ko gufungwa ubwabyo ari impano.

بَسَطَ المصطفى لها مِن رِداءٍ
أيُّ فضل حَوَاهُ ذاكَ الرِّداءُ

Umutoranyijwe ﷺ yamuramburiye umwenda we, kandi uwo mwenda wari ufite ubutungane bungana iki!

فَغَدَتْ فيه وَهْيَ سيِّدةُ النِّسْ
وَةِ وَالسيِّدَاتُ فيه إمَاءُ

Nuko muri uwo mwenda, aba umugabekazi w'abagore bose, mu gihe abandi bagore bose b'icyubahiro bari abaja imbere ye.

فتَنَزَّهْ في ذاتِه وَمَعَانيهِ
استماعاً إنْ عَزَّ مِنهَا اجتِلاءُ

Ngaho rero, ishimire kamere ye n'ibisobanuro bye unyumva, niba kumureba imbonankubone bigoye.

وَاملأ السّمْعَ مِن محَاسِنَ يُمْلِي
هَا عليك الإنشَادُ وَالإِنْشَاءُ

Kandi wuzuze amatwi yawe n'ubwiza buvugwa n'indirimbo ndetse n'imivugo.

كلُّ وَصْفٍ له ابْتَدَأتَ به استَوْ
عَبَ أخبَارَ الفضلِ مِنه ابتداءُ

Buri kigereranyo cyose umutangiriraho, kiba gikubiyemo inkuru zose z'ubutore kuva mu ntangiriro.

سَيِّدٌ ضِحْكُهُ التَّبَسُّمُ وَالْمَش
يُ الهَوَيْنَا وَنَومُهُ الإِغفاءُ

Ni umutware useka yishimira, ugenda buhoro, kandi uryama agasinzira gake.

مَا سِوَى خُلْقِهِ النسيمُ وَلا غَيْ
رَ مُحَيَّاهُ الرَّوْضَةُ الغَنَّاءُ

Nta kindi kimeze nk'umwuka mwiza uhehereye uretse imico ye, kandi nta kindi kimeze nk'ubusitani bwiza butoshye uretse isura ye.

رحمةٌ كلُّهُ وَحَزْمٌ وَعَزْمٌ
وَوَقَارٌ وَعِصْمَةٌ وَحَيَاءُ

Ni impuhwe zose, ubushishozi, ubushake, icyubahiro, kudakora amakosa, n'isoni.

لا تَحُلُّ البأْسَاء مِنه عُرَا الصَّبْ
رِ وَلا تَسْتَخِفُّهُ السَّرَّاءُ

Ibibazo ntibimunyeganyeza umutima w'ubwihangane, kandi ubukire ntibumutera kwishyira hejuru.

كَرُمَتْ نَفْسُهُ فما يخْطُرُ السُّو
ء عَلَى قَلْبِهِ وَلا الفحشَاءُ

Ubugingo bwe buratunganye cyane ku buryo ikibi kitigera kimwibuka mu mutima, ndetse n'ibiteye isoni.

عَظُمَتْ نِعْمَةُ الإِله عليه
فاستَقَلَّتْ لِذِكْرِهِ العُظَمَاءُ

Ubuntu bw'Imana kuri we bwari buhambaye, ku buryo iyo bamuvugaga, abakomeye bose babaga basa n'abato.

جَهِلَتْ قومُهُ عليه فأَغْضَى
وَأخو الحِلْم دَأبُهُ الإِغْضَاءُ

Abantu be bamwitwariyeho mu bujiji, ariko we arabirengagiza, kuko umuntu w'ubwenge agira akamenyero ko kurengagiza.

وَسِعَ العَالَمِين عِلْمَاً وَحِلْمَاً
فهْوَ بحرٌ لم تُعْيِهِ الأَعبَاءُ

Yari afite ubumenyi n'ubwihangane byuzuye isi zose, kuko ari inyanja idashobora kunanirwa n'imitwaro.

مُسْتَقِلٌّ دُنْيَاكَ أن يُنْسَبَ الإِم
ساكُ منها إليه والإِعطاءُ

Iby'isi byawe biroroheje cyane ku buryo atashobora kubihuza no kubigumana cyangwa kubitanga.

شمسُ فضلٍ تَحَقَّقَ الظنُّ فيه
أنه الشمسُ رِفْعَةً والضِّياءُ

Ni izuba ry'ubutore, aho igitekerezo cyemejwe ko ari izuba mu butumburuke no kumurika.

فإذا ما ضحا محا نورُه الظِّل
لَ وقد أثْبَتَ الظِّلالَ الضَّحَاءُ

Nuko iyo yaramurikaga, urumuri rwe rwasibanganyaga igicucu, nubwo urumuri rwa mu gitondo rusanzwe rutanga ibicucu.

فكأنَّ الغمامةَ استَوْدَعَتْهُ
مَنْ أظَلَّتْ مَنْ ظِلِّهِ الدُّفَفَاءُ

Ni nkaho igicu cyamubikije ubuhehere bw'igicucu cyacyo, igicucu cyari cyarakomotse kuri we ubwe.

خَفِيَتْ عِنْدَهُ الفضائلُ وانجا
بَتْ به عن عقولِنَا الأهواءُ

Imbere ye, ubutore bwose bwahishwe, kandi binyuze kuri we, ibyifuzo n'irari byakuwe mu bwenge bwacu.

أمَعَ الصُّبحِ للنجومِ تَجَلٍّ
أمْ مع الشمسِ للظلامِ بَقاءُ

Ese inyenyeri zishobora kumurika mu gitondo, cyangwa se umwijima ushobora kugumana n'izuba?

مُعجزُ القَوْلِ والفِعَالِ كريمُ ال
خلقِ وَالخُلْقِ مُقْسِطٌ مِعْطاءُ

Ni igitangaza mu magambo no mu bikorwa, ufite isura nziza n'imico myiza, umukiranutsi kandi utanga cyane.

لا تَقِسْ بالنبيِّ في الفضل خَلْقَاً
فهو البحر والأنامُ إضاءُ

Ntugereranye ikiremwa icyo ari cyo cyose n'Intumwa ﷺ mu butore, kuko we ni inyanja mu gihe ibindi biremwa byose ari ibigaragaza gusa.

كلُّ فضل في العالَمين فمن فَض
لِ النبيِّ استعارَهُ الفُضَلاءُ

Buri butore bwose buboneka mu isi zose, abanyabutore babukuye ku butore bw'Intumwa ﷺ.

شُقَّ عَنْ صَدْرِهِ وشُقَّ لَهُ البَدْ
رُ وَمِنْ شَرْطِ كلِّ شَرْطٍ جَزاءُ

Igituza cye cyarashishaguwe, n'ukwezi kuzuye kurashishagurirwa we, kuko buri kimenyetso nk'icyo kiba ari itegeko ry'Imana.

ورَمَى بالحَصَى فأَقْصَدَ جَيشاً
ما العَصَا عِنْدَه وَمَا الإِلقاءُ

Yateye utubuye, atsinda ingabo, bituma inkoni ya Musa no kuyitera bisa n'ibidakomeye ugereranyije.

ودعا للأنامِ إذ دَهَمَتْهُم
سَنَةٌ مِنْ مُحولِها شَهْباءُ

Kandi yarasenze asabira abantu igihe bari baribasiwe n'umwaka w'amapfa akomeye, y'ubutayu.

فاسْتَهَلّتْ بالغَيْثِ سَبْعَةَ أَيَّا
مٍ عليهم سحابةٌ وَطْفاءُ

Nuko igicu kinini, cyijimye kibanyagirira imvura iminsi irindwi.

تَتَحَرّى مَواضِعَ الرَّعْيِ وَالسَّقْ
يِ وحيث العِطاشُ تُوهَى السِّقاءُ

Yashakishaga ahantu h'ubwatsi n'aho kunywera, kandi aho abanyotewe bari, yahasukaga amazi menshi.

وأتى الناسُ يَشْتَكُونَ أذاها
وَرَخَاءٌ يُؤْذِي الأنام غلاءُ

Nuko abantu baraza bishyuza ibyago byayo, kuko n'ubwinshi bushobora kugirira nabi abantu binyuze mu kurenga urugero.

فدعا فانجلى الغمام فقلت في
وصف غيث إِقْلاعَه استسقاءُ

Nuko arasenga, ibicu biratandukana, bituma mvuga ko guhagarara kw'iyo mvura ubwabyo byari isengesho ry'imvura.

ثم أَثْرى الثَّرَى فقرَّتْ عُيونٌ
بقُراهَا وَأُحْيِيَتْ أَحْيَاءُ

Nuko ubutaka burumbuka, bunezeza amaso n'imidugudu yaho irabya, n'ibinyabuzima birazuka.

فترى الأرضَ غِبَّهُ كسماءٍ
أشْرَقَتْ مِنْ نُجومِهَا الظَّلْمَاءُ

Nuko wabona isi nyuma yabyo imeze nk'ijuru ry'umwijima rimurikiwe n'inyenyeri zaryo.

تُخْجِلُ الدُّرَّ واليواقيتَ من نَوْ
رِ رُباها البَيْضَاءُ والحَمراءُ

Indabyo zera n'izitukura zo ku misozi yaho zateshaga agaciro za perle na za rubi.

لَيْتَهُ خَصَّنِي بِرُؤْيَةِ وَجْهٍ
زَالَ عن كلِّ من رآه الشّقاءُ

Iyaba ﷺ yari kumpa umugisha wo kubona isura ye, kuko buri wese wayibonaga, umubabaro wose wamuvagaho.

مُسْفِرٌ يَلْتَقِي الكَتِيبَةَ بَسَّا
ماً إذا أسْهَمَ الوُجُوهَ اللِّقاءُ

Yari umucyo, akahura n'ingabo yishimye, nubwo guhura kwatumaga izindi sura ziba mbi.

جُعِلَتْ مَسْجِدَاً له الأرضُ فاهْتز
زَ به للصلاةِ فيها حِرَاءُ

Isi yose yagizwe umusigiti kuri we ﷺ, nuko Hira ubwayo iranyeganyega kubera ibyishimo byo gusengeraho.

مُظْهِرٍ شَجّةَ الْجَبِينِ عَلَى البُرْ
ءِ كما أَظهرَ الهلالَ البَرَاءُ

Yagaragazaga inkovu yo mu ruhanga rwe nubwo yari yakize, nk'uko ukwezi gushya kugaragaza ishusho yacyo yoroheje.

سُتِرَ الحُسْنُ منه بالحسنِ فاعجَبْ
لِجَمِالٍ له الْجَمالُ وِقاءُ

Ubwiza bwe ﷺ bwari butwikiriwe n'ubwiza, ngaho rero tangazwa n'ubwiza ubwiza ubwabwo bubereye ingabo.

فهْوَ كالزّهْرِ لاحَ من سَجَفِ الأك
مام والعودِ شُقَّ عنه اللّحاءُ

Ameze nk'ururabyo rugaragara mu gishishwa cy'amashami yacyo, kandi nk'ishami ryakuweho igishishwa.

كَادَ أَنْ يُغشِيَ العُيونَ سناً مِنْ
هُ لِسِرٍّ فيه حَكَتْهُ ذُكاءُ

Urumuri rwe ﷺ rwenda guhuma amaso, kubera ibanga ryari muri we izuba ubwaryo ryavugaga.

صانَهُ الحُسْنُ وَالسّكِينَةُ أَنْ تُظ
هِرَ فيه آثارها البأساءُ

Ubwiza n'ituze byamurinze ﷺ kugaragaza ingaruka z'ibibazo kuri we.

وتَخَالُ الوجوهَ إنْ قابَلَتْه
أَلْبَسَتْهَا ألوانَهَا الحِرْبَاءُ

Watekereza ko mu maso, iyo muhuye nawe ﷺ, hahindura amabara yaho nk'aho ingona yabahaye amabara yayo.

فإذا شِمْتَ بِشْرَهُ وَنَدَاهُ
أذْهَلَتْكَ الأنوارُ والأنواءُ

Iyo ubonye umunezero we ﷺ n'ubuntu bwe, imirasire n'ibyiza byagutungura cyane.

أَوْ بتقبيلِ راحةٍ كانَ لل
هِ وباللَّه أخذها والعطاءُ

Cyangwa se gusoma igikumwe ﷺ, aho buri gufata no gutanga byari ibya Allah kandi ku bushake bwe bw'ikirenga.

تَتَّقِي بأْسَها الملوكُ وَتحْظَى
بالغِنَى من نَوَالِهَا الفُقَراءُ

Abami baterwaga ubwoba n'imbaraga z'icyo kiganza ﷺ, mu gihe abakene babonaga ubutunzi biturutse ku buntu bwacyo.

لا تَسَلْ سَيْلَ جُودِها إنما يَك
فِيك مِنْ وكْفِ سُحْبها الأنداءُ

Ntukabaze ibyerekeye umwuzure w'ubuntu bwacyo ﷺ, kuko ikime gito gusa gituruka mu bicu byacyo kiguhagije.

دَرَّتِ الشاةُ حينَ مرَّتْ عَلَيها
فلها ثَرْوَةٌ بها وَنَماءُ

Intama yonsaga igihe yanyuraga iruhande rwayo ﷺ, kandi kubera we, yabonye uburumbuke n'iterambere.

نَبَعَ الماءُ أَثْمَرَ النخلُ في عا
مٍ بها سَبَّحَتْ بها الحصباءُ

Amazi yarashotse, imikindo yera imbuto mu mwaka umwe kubera we ﷺ, ndetse n'utubuye twasingije Allah kubera ubuhagarike bwe.

أحْيَتِ المُرْمِلِينَ مِنْ مِوْتِ جَهْدٍ
أَعْوَزَ القَوْمَ فيه زادٌ وماءُ

Yazuye abakene mu rupfu rw'ubukene, aho abantu baburaga ibiribwa n'amazi.

فتغَدَّى بالصَّاعِ أَلْفٌ جِياعٌ
وتَرَوَّى بالصَّاعِ ألفٌ ظِمَاءُ

Uko ni ko abantu igihumbi bashonje bahagijwe n'igipimo kimwe cya Sa' cy'ibiribwa, n'abantu igihumbi banyotewe bahagijwe n'igipimo kimwe cya Sa' cy'amazi.

وَوَفَى قدرُ بَيْضَةٍ مِنْ نُضَارٍ
دَيْنَ سَلْمَانَ حِينَ حانَ الوفاءُ

Kandi uburemere bw'igi mu zahabu itunganye bwishyuye ideni rya Salman igihe cyo kwishyura cyageze.

كانَ يُدْعَى قِنّاً فأُعْتِقَ لَمَّا
أيْنَعَتْ مِنْ نَخيلِه الأَقْنَاءُ

We (Salman) yitwaga umucakara, ariko yarekuwe igihe imyungu y'imikindo ye yeze.

أفلا تَعْذُرُونَ سَلْمَانَ لَمَّا
أَنْ عَرَتْهُ مِنْ ذِكْرِهِ العُروَاءُ

None se ntimwakwihanganira Salman igihe yahungabanywaga n'ubwoba bwinshi igihe gusa yari amuvuze ﷺ?

وَأَزالَت بِلَمْسِهَا كلَّ دَاءٍ
أكْبَرَتْهُ أطِبَّةٌ وَإِسَاءُ

Kandi ku gukoraho kwayo, yakuyeho indwara zose abaganga n'abavuzi bari baravuze ko zidashobora gukira.

وعُيُونٌ مَرَّتْ بها وَهْي رُمْدٌ
فأَرَتْهَا مَا لَمْ تَرَ الزَّرْقَاءُ

Kandi amaso yanyuze iruhande rwayo ﷺ mu gihe yari arwaye, nyamara yabashishije kubona ibyo n'abafite amaso akaze batashoboraga kubona.

وأَعادَتْ عَلَى قَتَادَةَ عَيْنَاً
فَهْيَ حتى مماتِه النَّجْلاءُ

Kandi yasubije Qatadah ijisho, ryagumye rirerure kandi ryiza kugeza apfuye.

أَوْ بِلَثْمِ التُّرَابِ مِنْ قَدَمٍ لا
نَتْ حَياءً من مَشْيِهَا الصَّفْواءُ

Cyangwa se gusoma umukungugu wo ku kirenge ﷺ, aho kugenda kwayo gusa kwatumaga urutare rukomeye rworoha kubera isoni.

مَوْطِئُ الأخمَصِ الَّذِي منه للقل
لبِ إذا مَضْجَعي أَقَضَّ وِطاءُ

Aho igice cyo munsi y'ikirenge cye ﷺ cyanyuze hatanga uburuhukiro bwiza ku mutima iyo uburiri bwanjye bwabaye bubi.

حَظيَ المسجدُ الحرامُ بمَمْشا
ها ولم يَنْس حَظه إِيلِيَاءُ

Umusigiti Mutagatifu wahawe umugisha n'intambwe ze ﷺ, na Yerusalemu ntiyibagiwe umugabane wayo w'umugisha we.

وَرَمَتْ إذْ رَمَى بها ظُلَمَ اللي
لِ إلى اللَّه خوفُه والرَّجاءُ

Kandi ikirenge cye ﷺ cyirukanye umwijima w'ijoro, kuko yacyifashishije ayobora ubwoba bwe n'ibyiringiro bye kuri Allah.

دَمِيَتْ في الوَغَى لِتَكْسِبَ طِيباً
ما أراقتْ من الدَّمِ الشُّهداءُ

Ikirenge cye ﷺ cyavuye amaraso mu ntambara kugira ngo kibone impumuro nziza amaraso y'abashahidi atashoboraga kubona.

فَهْيَ قُطْبُ المحرابِ وَالْحَرْبِ كم دا
رت عليها في طاعة أَرحاءُ

Ni yo shingiro ry'aho basengera n'iry'intambara, aho imashini nyinshi z'urusyo zizengurutse mu kumvira.

وَأُرَاهُ لو لم يُسَكِّنْ بها قب
لُ حِراءً ماجَتْ بِهِ الدَّأْمَاءُ

Kandi ndizera ko iyo ataza gutura muri yo (isi) mbere ya Hira, ubugari bw'ibiriho byari guhungabana cyane.

عَجَباً للكُفّارِ زادوا ضلالاً
بالذي فيه للعقول اهتداءُ

Mbega ukuntu abahakanyi batangaje, bo biyongereye mu buyobe binyuze mu kintu kirimo ubuyobozi busobanutse ku bwenge bwose.

والذي يسألون منه كتابٌ
مُنْزَلٌ قد أتاهم وارتقاءُ

Kandi icyo basaba ni Igitabo cyahishuwe cyabagezeho, gitanga kuzamuka no gutera imbere.

أَوَ لم يَكْفِهِمْ من اللَّهِ ذِكْرٌ
فيه للناس رحمةٌ وشفاءُ

Mbese ntibyabakwiye kwibuka Allah, aho harimo impuhwe n'ubuvuzi ku bantu bose?

أَعجزَ الإِنسَ آية منه والجن
نَ فَهَلَّا يأتي بها البُلَغاءُ

Umurongo umwe gusa ukomoka kuri cyo watumye abantu n'amajini babura icyo bakora, none se kuki abahanga mu mvugo muri bo batakora nkacyo?

كلّ يومٍ تُهدَى إلى سامِعِيه
مُعجِزاتٍ من لفظِه القُرَّاءُ

Buri munsi, abasomyi berekana ibitangaza bituruka mu magambo yacyo ubwayo ku babumva.

تَتَحَلَّى به المسامِعُ والأف
واه فَهْو الحُلِيُّ وَالحَلْوَاءُ

Amatwi n'iminwa biracyishimira, kuko ari umutako n'uburyohe bwiza.

رَقَّ لَفْظاً وراق معنىً فجاءَتْ
في حُلاها وحَلْيِها الخَنْسَاءُ

Cyoroheje mu magambo kandi gifite ubusobanuro bwimbitse, cyaje mu bwiza bwacyo no mu mitako yacyo nk'ibisigo bya Al-Khansa'.

وأرَتْنَا فيه غوامضَ فضلٍ
رِقَّةٌ مِنْ زُلالِهَا وَصَفاءُ

Kandi cyatweretse muri cyo ubuhangange bwimbitse, ubwiza buturuka ku kamere kacyo gasukuye, gasobanutse n'ubutungane.

إنما تُجْتَلَى الوُجُوهُ إذَا ما
جُلِيَتْ عِنْ مِرْآتِهَا الأصْداءُ

Mu maso hagaragara neza gusa iyo umwanda ukurwaho ku ndorerwamo zaho.

سُوَرٌ منه أشْبَهَتْ صُوَراً مِن
نَا ومِثْلُ النَّظَائِر النُّظَراءُ

Ibihamwe bivuye kuri cyo byasaga n'ibishushanyo bivuye kuri twe, kandi koko, bingana bigereranywa n'ibingana.

والأقاويل عندَهمْ كالتماثي
لِ فلا يُوهِمَنَّكَ الخطباءُ

Kandi amagambo yabo ameze nk'ibishushanyo bidafite ubuzima, bityo ntukemerere abavuga ijambo kukuyobya.

كم أبانَتْ آياتُهُ من علومٍ
عن حُروفٍ أبانَ عنها الهجاءُ

Mbega ubumenyi bwinshi imirongo yacyo yahishuye biturutse ku nyuguti gusa, izo kuvuga kwatumye zigaragara.

فهْي كالحَبِّ والنَّوَى أعجبَ الزُّر
راعَ منهُ سنابلٌ وَزَكاءُ

Bityo rero, bimeze nk'imbuto n'urubuto rw'umukindo, aho imyaka n'iterambere ryinshi byatunguye abahinzi.

فأطالوا فيه التردُّدَ وَالرَّي
بَ فقالوا سِحْرٌ وقالوا افتراءُ

Bityo rero, bakomeje kuzuyaza no gushidikanya kuri cyo, bavuga bati, 'Ni uburozi,' na 'Ni igihimbano.'

وإذا البيِّنَاتُ لَمْ تُغْنِ شيئاً
فَالتماسُ الهُدَى بِهِنَّ عَناءُ

Kandi niba ibimenyetso bisobanutse nta cyo bimaze, noneho gushaka ubuyobozi binyuze muri byo ni imbaraga z'ubusa.

وإذا ضلَّتِ العُقول على عِلْ
مٍ فماذا تقوله الفُّصَحاءُ

Kandi niba ubwenge buyoba nubwo hari ubumenyi, noneho ni iki kindi abahanga mu mvugo bashobora kuvuga?

قومَ عيسى عاملْتم قومَ موسى
بالذي عامَلَتْكُم الحُنفاءُ

Yemwe bantu ba Yesu, mwafashe abantu ba Musa mu buryo bumwe n'ubwo abemera Imana imwe yonyine babafashe.

صَدَّقوا كُتْبَكُمُ وكذَبْتُمْ
كُتبَهُمُ إنّ ذا لَبِئْسَ البَواءُ

Bo (abemera Imana imwe yonyine) bizereye ibitabo byanyu, nyamara mwe mwahakanye ibyabo; koko, iyo ni ingororano mbi.

لو جحدنا جُحُودَكم لاستويْنَا
أوَ للحقِّ بالضَّلالِ استواءُ

Niba twahakana nk'uko muhakana, twaba tungana, ariko se ukuri n'ikinyoma byangana gute?

مَا لَكُم إِخْوَةَ الكِتابِ أُناساً
ليس يُرْعَى للحقِّ منكم إخاءُ

Mwebwe bantu b'Igitabo, bibaye gute ko muri abantu batita ku buvandimwe kubera ukuri?

يَحْسُدُ الأولُ الأخيرَ وما زا
لَ كذا المُحْدَثُونَ وَالقُدَمَاءُ

Uwa mbere agira ishyari uwa nyuma, kandi ni ko byahoze ku bihe byose, haba ku bashya n'abashaje.

قد عَلِمْتُم بِظلمِ قابيل هابي
لَ ومظلومُ الإِخْوَةِ الأَتْقِيَاءُ

Muzi neza akarengane Kayini yakoreye Abeli, n'abarenganyijwe mu bavandimwe b'abakiranutsi.

وسمِعْتم بكَيْدِ أَبناءِ يعقو
بَ أَخَاهم وكلُّهم صُلَحَاءُ

Kandi mwumvise umugambi abana ba Yakobo bacuriye umuvandimwe wabo, nubwo bose bari abakiranutsi.

حِينَ أَلْقَوْهُ في غَيابَةِ جُبٍّ
وَرَمَوْهُ بالإفْكِ وَهْوَ بَراءُ

Igihe bamujugunyaga mu rwobo rwimbitse bakamurega ibinyoma, kandi yari umwere.

فتأَسَّوْا بِمَن مَضَى إذْ ظَلَمتمْ
فالتَّأَسِّي لِلنَّفْسِ فيه عَزَاءُ

Nuko nimuhumurizwe n'abagiye mbere, kuko mwakoze akarengane, kuko muri ubwo buhumure ubugingo bubonamo ihumure.

أتُرَاكُم وَفَّيْتُم حينَ خَانُوا
أم تُرَاكُمْ أَحْسَنْتُمُ إذْ أساؤُوا

Muribwira ko mwabaye indahemuka igihe bagambanaga, cyangwa ko mwakoze ibyiza igihe bakoraga ibibi?

بَلْ تَمَادَتْ عَلَى التَّجَاهُلِ آبَا
ءٌ تَقَفَّتْ آثَارِهَا الأَبناءُ

Ahubwo, ba se bakomeje kutamenya, n'abana babo bakurikira inzira zabo.

بَيَّنَتْهُ تَوْراتُهُمْ وَالأَناجِي
لُ وَهم في جُحُودِهِ شُرَكاءُ

Tawurati zabo na Injili ze ﷺ zamweretse neza, nyamara barafatanyije kumuhakana.

إنْ تقولوا ما بَيَّنَتْهُ فما زَا
لَتْ بها عن عيونهم غشوَاءُ

Niba muvuga ko batamweretse ﷺ neza, noneho igitambaro cyahoraga kimuhisha amaso yabo.

أو تقولوا قد بَيَّنَتْهُ فما لِلْ
أُذْنِ عما تقوله صَمَّاءُ

Cyangwa niba muvuga ko bamweretse ﷺ neza, noneho kuki ugutwi kwabaye ikiragi ku byo kuvuga?

عَرَفُوهُ وَأنْكَرَوهُ وَظُلمَاً
كَتَمَتْهُ الشَّهَادَةَ الشُّهَدَاءُ

Baramumenye ﷺ hanyuma baramuhakana, kandi abahamya bahisha ubuhamya mu buryo bw'akarengane.

أوَ نُورُ الإِلهِ تُطْفِئُهُ الأَفْ
واهُ وَهْوَ الذي به يُسْتَضاءُ

Ese urumuri rw'Imana rushobora kuzimishwa n'akanwa gusa, kandi ari rwo rumuri rwose rucanira?

أوَلا يُنْكِرُونَ مَن طَحَنَتْهُم
بِرَحاها عِنْ أمْرِهِ الْهَيجاءُ

Ese ntibamuhakana ﷺ wabashenye n'urusyo rw'intambara ku itegeko rye?

وَكَساهم ثَوْبَ الصَّغارِ وقد
طُلَّت دِماً منهم وصِينَتْ دِمَاءُ

Kandi abambika umwambaro w'isoni, mu gihe amaraso yabo yamenekaga andi akababarirwa.

كيف يَهدِي الإِله منهم قلوباً
حَشْوُها من حَبِيبِهِ الْبَغْضاءُ

Imana yashobora gute kuyobora imitima muri bo, igice cyayo cyuzuye urwango ku mukundwa wayo ﷺ?

خَبِّرونَا أهلَ الكِتَابَيْنِ من أَيْ
نَ أَتَاكُم تَثْليثكم والبَداءُ

Mutubwire, mwebwe bantu b'Ibitabo bibiri, ubutatu bwanyu n'igitekerezo cya "Bada'" (guhinduka kw'ubushake bw'Imana) byabakuriye he?

مَا أتى بالعقِيدَتَيْنِ كتابٌ
واعتقادٌ لا نَصَّ فيه ادِّعاءُ

Nta gitabo cy'Imana cyigeze kizana izo nyigisho zombi, kandi ukwemera kutagira inyandiko yera ni ikirego gusa.

والدَّعاوَى ما لم تُقيموا عليها
بَيِّنَاتٍ أبناؤُها أَدْعِياءُ

Kandi ibirego, keretse niba mubishimangira n'ibimenyetso bifatika, abana babyo ni abana b'ubusambanyi.

ليت شعري ذِكرُ الثلاثةِ وَالوا
حِدِ نَقْصٌ في عَدِّكم أمْ نَماءُ

Ndibaza niba kuvuga batatu n'umwe bigize ikibazo mu kubara kwanyu cyangwa kongera.

كيف وَحَّدْتُم إِلهاً نَفَى التَّو
حِيدَ عنه الآباءُ والأَبناءُ

Mwabashije gute guhuza Imana, kandi ba se n'abana bahakana igitekerezo cy'ubumwe?

أإِلهٌ مُرَكَّبٌ ما سَمِعْنَا
بإِلهٍ لذاتِهِ أَجْزَاءُ

Ese ni Imana igizwe n'ibice, kuko ntitwigeze twumva Imana ifite ibice bitandukanye mu butungane bwayo?

أَلِكُلٍّ منهم نَصِيبٌ مِنَ المُل
كِ فَهَلَّا تَمَيَّزُ الأَنْصِبَاءُ

Ese buri wese muri bo afite umugabane mu bwami, niba ari uko bimeze, kuki iyo migabane itatandukanyijwe neza?

أم هُمُ حَلّلوُا بها شِرْكَةَ الأب
دَانِ أمْ هُمْ لبعضِهم كُفَلاءُ

Cyangwa se babinyujijemo ubwuzuzanye bw'imibiri, cyangwa se barishingirana?

أتراهم لحاجةٍ واضطرارٍ
خَلَطُوهَا ومَا بَغَى الخُلَطَاءُ

Muribwira ko babivangavanze kubera ubukene n'agahato, kandi ko ababivangavanze batakoze icyaha?

أهُوَ الرَّاكِبُ الحمارَ فيا عَجْ
زَ إِلهٍ يَمَسُّهُ الإِعْيَاءُ

Ese ni we wari utwawe n'indogobe, kuko Imana ishobora kugerwaho n'umunaniro?

أمْ جميعٌ عَلَى الحمار لقد جَل
لَ حِمَارٌ بِجَمْعِهِم مَشَّاءُ

Cyangwa se bose bari ku ndogobe; rwose, indogobe igenda ibatwaye bose irakomeye!

أم سِواهم هُو الإِلهُ فما نِسْ
بَةُ عيسى إليه والإِنْتِمَاءُ

Cyangwa se hari undi utari bo ari we Mana y'ukuri, niba ari uko bimeze, noneho ni ubuhe bucuti na Yezu kuri Yo?

أم أردتُم بها الصفاتِ فلمْ خُص
صَتْ ثُلاثٌ بِوصفِه وَثُناءُ

Cyangwa se mwashakaga kuvuga imico y'Imana, niba ari uko bimeze, kuki ari itatu gusa yatoranyijwe mu kumusobanura no kumusingiza?

أم هُو ابنٌ للَّه ما شاركته
في معاني النُّبُوَّةِ الأَنبياءُ

Cyangwa se ni Umwana w'Imana, uwo abahanuzi batasangije ubusobanuro bwimbitse bw'ubuhanuzi?

قتلَتْهُ اليهودُ فيما زَعَمْتُم
وَلأَمْواتِكم به إحياءُ

Abayahudi baramwishe, nk'uko mubivuga, nyamara binyuze muri We, hariho kuzuka kw'abapfuye banyu.

إنَّ قَوْلاً أَطْلَقْتُمُوهُ عَلَى الل
هِ تعالى ذِكْرا لقَوْلٌ هُراءُ

Rwose, ijambo mwavuze ku Mana, icyubahiro kibe ku izina ryayo, nta kindi ni ubupfu bukabije.

مِثْلَ مَا قَالَت اليهودُ وكلٌّ
لَزِمَتْهُ مقالَةٌ شَنعاءُ

Ni nk'ibyo Abayahudi bavuze, kandi buri wese muri bo ahambiriwe n'ijambo ribi.

إذْ همُ اسْتَقْرَؤُوا البَداءَ وكم سا
قَ وَبَالاً إِليهم اسْتِقْرَاءُ

Kuko bakesheje impinduka mu bushake bw'Imana, kandi ingorane nyinshi zatewe n'ubwo bukeshe!

وَأَرَاهم لم يجعلُوا الواحِدَ القَه
هارَ في الخَلْقِ فاعلاً ما يشاءُ

Kandi mbona ko batigeze bafata Umwe, Umutegetsi, nk'ukora icyo ashaka cyose mu iremwa.

جَوَّزُوا النَّسْخَ مِثْلَما جوَّزُوا المس
خَ عَلَيْهِم لو أنهم فُقهاءُ

Bemeye guhindura amategeko nk'uko bemeye guhinduka kwabo ubwabo, iyo gusa baza kuba abahanga mu mategeko.

هُوَ إِلَّا أَن يُرْفَعَ الحكمُ بالحك
مِ وخَلْقٌ فيه وأمرٌ سَواءُ

Nta kindi ni uko itegeko rikurwaho n'irindi tegeko, kandi muri ibi, iremwa n'itegeko bingana mu bushake bwe.

ولحُكمٍ من الزمانِ انتهاءٌ
ولحُكم من الزمانِ ابتداءُ

Kuko itegeko ry'igihe rifite iherezo, kandi itegeko ry'igihe rifite intangiriro.

فَسَلُوهم أكان في مسخِهِم نَسْ
خٌ لآيات اللَّه أم إنشاءُ

Nuko mubabaze: guhinduka kwabo kwari ugukuraho imirongo y'Imana cyangwa iremwa rishya?

وَبَدَاءٌ في قَوْلِهمْ نَدِمَ الل
هُ عَلَى خَلْقِ آدمٍ أمْ خَطاءُ

Ese ni ukwihindura kw'Imana mu byo bavuga ko yicuze kurema Adamu, cyangwa ni ikosa gusa?

أم مَحَا اللَّهُ آية الليل ذكراً
بعدَ سَهْوٍ ليوجَدَ الإِمْساءُ

Cyangwa se Imana yahanaguye ikimenyetso cy'ijoro mu bwenge nyuma yo kwibagirwa, kugira ngo umugoroba uboneke?

أم بدا للإِلهِ في ذَبْحِ إِسْحَا
قَ وقد كان الأمر فيه مَضاءُ

Cyangwa se byahishuriwe Imana ku bijyanye n'igitambo cya Isaka, kandi itegeko ryacyo ryari ryaratanzwe nta kuzuyaza?

أوَ ما حَرَّمَ الإِلهُ نِكَاحَ ال
أُختِ بعدَ التحليلِ فَهْوَ الزِّناءُ

Cyangwa se Imana yabuze gushyingiranwa na mushiki w'umuntu nyuma y'uko byari byemewe, bigatuma biba ubusambanyi?

لا تُكَذِّبْ إنَّ اليَهُودَ وقد زا
غُوا عن الحقِّ مَعْشَرٌ لُؤَماءُ

Ntimukemere, kuko Abayahudi, bamaze gutandukira ukuri, ni abantu babi rwose.

جَحَدُوا المصطفى وآمن بالطا
غُوتِ قومٌ همْ عندهمْ شُرَفاءُ

Bahakanye Uwatowe ﷺ, mu gihe bemeraga ibigirwamana, abantu bo ubwabo babona ko ari abanyacyubahiro.

قتَلوا الأَنبياءَ وَاتَّخَذُوا العِج
لَ أَلا إنهم هم السُّفَهاءُ

Bishe abahanuzi kandi bafata ikimasa (ngo bakiramye); rwose, ni bo bafite ubupfapfa nyabwo.

وسَفيهٌ من ساءَه المنُّ والسَّلْ
وَى وأَرضاهُ الفُومُ وَالقِثَّاءُ

Kandi umupfapfa ni wa wundi utishimiye manu n'inkwazi, ariko akanyurwa n'igitunguru n'imiteja.

مُلِئَتْ بالخبيثِ منهم بُطُونٌ
فَهْيَ نَارٌ طِباقُها الأمعاءُ

Inda zabo zuzuye ubugome, ku buryo ari umuriro ufite ibice ari amara yabo ubwabo.

لو أُرِيدُوا في حال سَبْتٍ بخيرٍ
كان سَبْتَاً لديهمُ الأَربِعاءُ

Iyo baza kuba baragenewe ibyiza ku Isabato, noneho kuwa Gatatu ni wo wari kuba Isabato yabo yagenwe.

هُوَ يومٌ مُبارَكٌ قيلَ للتص
ريفِ فيه من اليهود اعتداءُ

Ni umunsi w'umugisha, nyamara byaravuzwe ko Abayahudi bakoze ibyaha mu kuwubahiriza.

فَبِظُلْمٍ منهمُ وكفْرٍ عَدَتْهُم
طَيِّبَاتٌ في تَرْكِهنَّ ابْتِلاءُ

Bityo, kubera ubugome bwabo no kutemera kwabo, ibyiza byarabimwe, kandi mu kubireka kwabo hari ikigeragezo gikomeye.

خُدِعوا بالمنافقين وهل يَنْ
فُقُ إلَّا على السفيهِ الشَّقاءُ

Bashutswe n'indyarya, kuko ububabare bubaho uretse umupfapfa?

واطمأنوا بقَوْلِ الَاحزاب إِخوا
نِهِمُ إِننا لكم أولياءُ

Kandi babonye ihumure mu magambo ya bene wabo, abafatanyabikorwa, bavuga bati, "Rwose, turi inshuti zanyu."

حالَفوهم وخالفوهم ولمْ أَدْ
رِ لماذا تخالَفَ الحُلفاءُ

Bagiranye amasezerano nabo hanyuma barabatera, kandi sinzi impamvu abafatanyabikorwa ubwabo batumvikanye.

أسلَمُوهم لأَوَّلِ الحَشْرِ لا مِي
عادُهم صادقٌ ولا الإِيلاءُ

Barabatereranye mu iteraniro rya mbere, kuko isezerano ryabo ritari ukuri cyangwa indahiro yabo idahambiriye.

سكَنَ الرُّعْبُ والخَرابُ قلوباً
وبُيُوتاً منهمُ نعاها الجَلاءُ

Ubwoba n'isenyuka byatuye mu mitima yabo no mu ngo zabo, ibyo kwirukanwa kwabo ubwako byaraririye.

وَبِيَوْمِ الأحزابِ إِذْ زاغتِ الأَب
صَارُ فيهم وضلتِ الآراءُ

Kandi ku munsi w'Abafatanyabikorwa, ubwo amaso yari yayobye muri bo kandi ibitekerezo byose byari byaratakaye.

وتَعَدَّوْا إلى النبيّ حدوداً
كان فيها عليهم العُدَوَاءُ

Kandi barenze ku Muhanuzi ﷺ, barenze imbibi zabazaniye urwango.

وَنَهَتْهُم وما انتهت عنه قوم
فأُبيدَ الأَمَّارُ والنَّهاءُ

Kandi Yarababujije, nyamara abantu ntibabireka, ku buryo uwategetse n'uwategetswe bombi barimbutse rwose.

وتعاطَوْا في أحمدٍ مُنْكَرَ القَوْ
لِ وَنُطقُ الأَراذِلِ العَوْراءُ

Bavuze amagambo mabi kuri Ahmad ﷺ, kuko imvugo y'ababi ubwayo irangiritse kandi irahuma.

كلُّ رِجْسٍ يَزِيدُه الخُلُقُ السُّو
ءُ سِفاهاً والمِلَّةُ العَوْجاءُ

Buri muntu mubi yongerwa ubupfapfa gusa n'ingeso ze mbi n'idini rye ryagoramye.

فانظروا كيف كان عاقبة القوْ
مِ وَما ساق لِلْبَذِيِّ البَذَاءُ

Ngaho rero nimurebe icyabaye kuri abo bantu n'iherezo ry'ubusambanyi bwabo bwayoboye abavuga amagambo mabi.

وجَد السَّبَّ فيه سُمَّاً وَلم يَدْ
رِ إِذْ المِيمُ في مواضِعَ بَاءُ

Yasanze igitutsi kuri we ﷺ ari uburozi, atazi ko 'mim' muri 'summun' (uburozi) mu bihe bimwe na bimwe ihinduka 'ba' (muri 'sabbun' - igitutsi), bityo igitutsi ubwacyo cyabaye uburozi ku wagivugaga.

كانَ مِن فيه قتلُه بِيَدَيْهِ
فهو في سوء فِعله الزَّبَّاءُ

Akanwa ke ubwako ni ko kari igikoresho cyo kumurimbura n'amaboko ye bwite, bimugira, mu bubi bw'igikorwa cye, nka Az-Zabba'.

أوْ هُوَ النحلُ قَرْصُهَا يَجْلُبُ الحَت
فَ إليها وما له إنْكَاءُ

Cyangwa ni nk'inzuki zikomeretsa zikiyica, nyamara ntizigira ingaruka zikomeye ku cyo zikomera.

صَرَعَتْ قومَهُ حبائِلُ بَغْيٍ
مَدَّها المكرُ منهم والدَّهاءُ

Imitego y'ubugome, iyo uburiganya n'uburiganya bwabo ubwabo bari barateze, yahanuye abantu be.

فأتتهم خيلٌ إلى الحرب تختا
لُ وللخيْلِ في الوغَى خُيَلاءُ

Hanyuma haje amafarasi abagana ku rugamba, yiruka yishimira, kuko amafarasi afite ubwibone bw'umwimerere mu ntambara.

قَصَدَتْ فيهم القنا فقَوافِي ال
طعْنِ منها ما شأنها الإيطاءُ

Amacumu yarabateye, kandi 'imirongo' y'ibitero byayo ntiyitaye ku gusubiramo, ahubwo yateye adashidikanya.

وأثَارَتْ بأرضِ مكةَ نَقْعَاً
ظُنَّ أن الغُدُوَّ منها عِشاءُ

Kandi bahagurukije umukungugu mwinshi mu gihugu cya Maka ku buryo mu gitondo cyitiranijwe n'umugoroba.

أحْجَمَتْ عندهُ الحجُون وأكْدى
عِنْد إعطائه القليلَ كَدَاءُ

Imbere ye ﷺ, n'imisozi miremire yagaragaraga nk'iyisubira inyuma, kandi ubutaka bwumye ubwabwo bwatanze imbuto igihe yatanze n'ubuke.

وَدَهَتْ أَوْجُهاً بها وبيوتاً
مُلّ منها الإكفاءُ والإقواءُ

Kandi byakubise mu maso no mu ngo aho, ku buryo budasanzwe ku buryo n'amakosa y'ubusizi ya 'ikfa' na 'iqwa' yari kurambirwa no kubisobanura.

فَدَعَوْا أحْلَمَ البريَّةِ والعفْ
وُ جوابُ الحليمِ والإغْضاءُ

Nuko bahamagara uwihangana kurusha ibyaremwe byose ﷺ, kuko imbabazi no kurengera ari byo bisubizo bisanzwe by'uwihangana by'ukuri.

ناشدوه القُرْبَى التي من قُرَيْش
قطعَتْهَا التِّراتُ والشَّحْناءُ

Baramwinginze ﷺ ku bw'ubuvandimwe bwa Quraysh, umubano intonganya n'urwango byari byaramaze gucamo.

فعَفا عَفْوَ قَادرٍ لم يُنَغِّصْ
هُ عليهم بما مضى إغراءُ

Nuko aharira ﷺ imbabazi z'ufite ububasha, imbabazi zitandujwe n'ubushotoranyi ubwo ari bwo bwose bukomoka ku byaha bya kera byakorewe.

وإذا كان القطْع وَالوصلُ لل
هِ تَسَاوَى التَّقْرِيبُ وَالإِقْصاءُ

Kandi iyo gucana umubano no kuwuhuza bikozwe gusa ku bw'Imana, noneho kwegera no kuguma kure bifite agaciro kangana.

وسواءٌ عليه فيما أتاهُ
مِنْ سِواهُ المَلامُ وَالإطْراءُ

Kandi byari bimwe kuri we ﷺ, ku bijyanye n'ibyamugeragaho biva ku bandi, yaba ari ugushinja cyangwa ugusingiza.

وَلَو انَّ انتقامَهُ لِهَوَى النَّف
سِ لَدَامَتْ قطيعةٌ وَجَفَاءُ

Kandi iyo kwihorera kwe ﷺ kuza kuba kwatewe n'ibyifuzo bye bwite, noneho gutandukana n'ubukana byari gukomeza iteka.

قام للَّه في الأُمورِ فأَرْضَى ال
لهَ منه تَبايُنٌ وَوَفاءُ

Yahagaze ﷺ ku bw'Imana mu bintu byose, bityo Imana yishimiye ubudasa bwe ﷺ n'ubudahemuka bwe budashidikanywaho.

فِعْلُهُ كلُّهُ جَمِيلٌ وَهل يَنْ
صَحُ إلّا بمَا حَوَاهُ الإناءُ

Ibikorwa bye byose ﷺ birakwiye, kuko ese igikoresho gisuka ikindi kitari icyo kirimo?

أطْربَ السامعينَ ذِكْرُ عُلاهُ
يا لَرَاحٍ مَالَتْ بهَا النُّدَماءُ

Kwibuka ubukuru bwe ﷺ bunezeza abumva, nk'ibyishimo bisindisha bituma abagenzi bazungazunga.

النبيُّ الأميُّ أعلمُ مَنْ أس
نَدَ عنه الرُّوَاةُ وَالحكَماءُ

Umuhanuzi ﷺ utarize ni we ufite ubumenyi bwinshi kurusha abandi bose abavuga inkuru n'abanyabwenge bakomoyeho ubumenyi.

وَعَدَتْنِي ازْدِيَارَهُ العامَ وَجْنا
ءٌ وَمَنَّتْ بِوَعْدِها الوجْناءُ

Ingamiya yihuta yanyemereye kumusura ﷺ uyu mwaka, kandi iyo ngamiya ikomeye yasohoje isezerano ryayo.

أفلا أنْطَوِي لها في اقْتضائِي
ه لِتُطْوَى ما بَيْنَنا الأَفْلاءُ

None se sinagira vuba ngo nyifashe gusohoza urwo rugendo, kugira ngo ubutayu bunini buri hagati yacu bucibwe vuba?

بألُوفِ البَطْحاءِ يُجْفِلُهَا النِّي
لُ وقد شَفَّ جَوْفَهَا الإِظْماءُ

Ingamiya ibihumbi byo mu kibaya, zishorewe n'uruzi rwa Nil, zifite inda zinanutse kubera inyota.

أنْكَرَتْ مِصْرَ فَهيَ تَنْفِرُ ما لا
حَ بِنَاءٌ لِعَيْنِهَا أوْ خَلاءُ

Ingamiya yiyambuye Misiri, ihunga buri nyubako cyangwa ahantu hagutse habonekaga mu maso yayo.

فأَقَضّتْ عَلَى مبَارِكها بِرْ
كَتهَا فالبُّوَيْبُ فالخَضْراءُ

Uko ni ko yanyuze ahantu yaruhukiraga i Birket, hanyuma i Buwayb, n'i Al-Khadra'.

فالقِبَابُ التي تَلِيها فبِئْرُ ال
نخْلِ وَالرَّكْبُ قائِلُونَ رِوَاءُ

Hanyuma inzu z'imikindo zikurikiraho, hanyuma Bir al-Nakhl, aho abagenzi baruhukira, inyota yabo ikaba yashize.

وَغَدَتْ أَيْلَةُ وَحِقْلٌ وَقُرٌّ
خَلْفَها فَالمَغَارَةُ الفَيْحَاءُ

Ayla, Hiql, na Qurr byasigaye inyuma ye, bigakurikirwa n'ubuvumo bunini.

فعيونُ الأَقْصَابِ يَتبعُها النَّب
كُ وَيتْلو كُفَافَةَ العَوْجاءُ

Hanyuma amasoko ya Al-Aqsab, agakurikirwa na Al-Nabk, hanyuma Kafafat al-Awja'.

حاوَرَتْهَا الحوراءُ شَوْقاً فينبو
عٌ فَرَقَّ اليَنْبُوعُ وَالْحَوْراءُ

Ufite amaso meza yaganiriye na yo (ingamiya) kubera irari, hanyuma Yanbu', aho isoko n'ufite amaso meza byombi byahindutse byoroshye.

لاحَ بالدَّهْنَوَيْنِ بَدْرٌ لها بَع
دَ حُنَيْنٍ وَحَنَّتِ الصَّفْرَاءُ

Ukwezi kwanze kwuzura kwabonekeye i Al-Dahna'ayn nyuma ya Hunayn, maze Al-Safra' irarira.

ونَضَتْ بَزْوَةٌ فرابغُ فالجُحْ
فَةُ عنها ما حاكه الإِنضاءُ

Bazwa, hanyuma Rabigh, hanyuma Al-Juhfa byasigaye inyuma ye, hamwe n'umunaniro wari waramufashe.

وأرَتْهَا الخَلاصَ بئْرُ عَليٍّ
فَعِقَابُ السَّوِيقِ فالخَلصاءُ

Kandi Bir Ali yamweretse iherezo ry'urugendo, hanyuma Iqab al-Sawīq, hanyuma Al-Khalsa'.

فهْيَ من ماء بئْرِ عُسفَانَ أو مِنْ
بَطْنِ مَرٍّ ظمآنةٌ خَمْصَاءُ

Bityo, yavuye ku mazi ya Bir Usfan, cyangwa mu kibaya cya Marr, ikiri inyota kandi yarananutse.

قَرَّبَ الزَّاهِرَ المساجِدُ منها
بخُطاها فالبُطءُ منها وَحاءُ

Imisigiti yegereje Al-Zahir kuri yo intambwe zayo, bituma ubworoherane ubwo ari bwo bwose buva kuri yo buba umutwaro.

هذه عِدَّةُ المنازلِ لا ما
عدَّ فيه السّماكُ وَالعَوَّاءُ

Ibi ni byo byiciro nyabyo by'urugendo, atari ibyabazwe na Al-Simak na Al-Awwa' (inyenyeri).

فكأَني بها أُرَحِّلُ منْ مَك
كَةَ شمساً سماؤُها البَيْداءُ

Ni nk'aho ngenda na yo mvuye i Maka, izuba rifite ikirere cy'ubutayu bunini.

مَوْضِعُ البَيْتِ مَهْبِطُ الوَحْي مأْوى ال
رسلِ حيثُ الأنوارُ حيثُ البَهاءُ

Ni ahantu h'Inzu, aho ihishurirwa ryamanukiye, ubuhungiro bw'Intumwa, aho urumuri n'ubwiza bwinshi biri.

حيثُ فرضُ الطَّوَافِ والسَّعْيُ وَالحل
قُ وَرَمْيُ الجِمار وَالإِهداءُ

Aho kuzenguruka, kwiruka mu mihango, kogosha, gutera amabuye ku nkingi, no gutamba ibitambo byose ari itegeko.

حَبَّذا حَبَّذَا معاهِدُ منها
لم يُغَيِّرْ آياتِهِنَّ البِلاءُ

Mbega ukuntu ari heza, mbega ukuntu ari heza ahantu hatagatifu ibimenyetso byaho bitahinduwe n'amakuba.

حَرَمٌ آمِن وَبَيْتٌ حَرامٌ
وَمَقَامٌ فيه المُقامُ تَلاءُ

Ni ahantu h'uburinzi n'inzu yera, n'ahantu gutura ubwako ari icyubahiro.

فَقَضَيْنَا بها مَناسِكَ لا يُح
مَدُ إلّا في فِعْلِهِنَّ القضاءُ

Nuko twahakoreye imihango idashimwa n'itegeko ry'Imana keretse gusa mu kuyikora.

وَرَمَيْنَا بها الفِجَاجَ إلَى طَيْ
بَةَ والسَّيْرُ بالمطايا رِماءُ

Kandi twaciyemo inzira nini tujya i Taybah, urugendo rwacu ku ngamiya rwihuta nk'imyambi irashwe.

فأصَبْنا عَنْ قَوْسِها غَرضَ القُر
بِ وَنِعْمَ الخَبِيئَةُ الكَوْمَاءُ

Nuko ku muheto wayo twarashije intego yo kwegera, kandi mbega ukuntu ingamiya yabyibushye yari nziza, ubutunzi bwacu bwihishe bw'urugendo.

فرأينا أرضَ الحَبيبِ يَغُضُّ ال
طرفَ منها الضياءُ وَالْلأْلاءُ

Hanyuma twabonye igihugu cy'Umukunzi ﷺ, aho urumuri n'ubwiza ubwabyo byunamira mu cyubahiro.

فكأنَّ البَيْدَاءَ مِنْ حيثُما قا
بَلَتِ العَينَ رَوْضَة غَنَّاءُ

Byari nk'aho ubutayu, aho ijisho ryahuraga na bwo hose, bwahindukaga ubusitani bwiza, burabya.

وكأَنَّ البِقاعَ زَرَّتْ عليها
طَرَفَيْها مُلاءَةٌ حَمْرَاءُ

Kandi byari nk'aho uturere twari twarimbishijwe, impande zombi zifashwe n'umwenda utukura.

وكأَنَّ الأَرجاء تَنشُر نَشْر ال
مِسْكِ فيها الجَنُوبُ وَالجِرْبِياءُ

Kandi byari nk'aho ibice bikikije, hamwe n'imiyaga yo mu majyepfo n'iy'amajyaruguru-uburengerazuba, byakwirakwizaga impumuro ya miski hose.

فإذا شِمتَ أو شَمِمْتَ رُبَاها
لاحَ منها برقٌ وفاحَ كِباءُ

Nuko iyo warebaga cyangwa uhumura ahantu hako hejuru, inkuba yarakubaga ikavamo, n'impumuro nziza ikwirakwira.

أيَّ نُورٍ وَأيَّ نَوْرٍ شَهِدْنا
يَوْمَ أَبْدَت لَنا القِبَابَ قُباءُ

Mbega urumuri n'uburumbuke twabonye umunsi Quba yatweretse inzu zayo z'imikindo!

قَرَّ منها دَمْعِي وفَرَّ اصْطبَارِي
فدُمُوعي سَيْلٌ وصَبْرِي جُفاءُ

Amarira yanjye yatembye adahagarara, n'ubwihangane bwanjye burahunga, nuko amarira yanjye ahinduka umwuzure, n'ubwihangane bwanjye burashira nk'ifuro.

فترى الرَّكْبَ طائرِينَ من الشَّوْ
قِ إِلى طَيْبَةٍ لَهُمْ ضَوْضاءُ

Nuko ubona abagenzi baguruka kubera irari bajya i Taybah, bakavuga cyane.

وكأَنَّ الزُّوَّارَ مَا مَسَّتِ البَأْ
ساءُ منهم خَلْقاً ولا الضَّرَّاءُ

Kandi byari nk'aho nta ngorane cyangwa amakuba yigeze agera ku bantu basuye.

كلُّ نفسٍ منها ابتهال وسؤْلٌ
ودُعاءٌ وَرَغْبَة وَابْتِغَاءُ

Buri bugingo muri bo bwari bwuzuye gusaba no kwinginga, isengesho, irari, no gushaka cyane.

وَزَفيرٌ تَظُنُّ منه صُدوراً
صادحاتٍ يَعْتادُهُنَّ زُقاءُ

Kandi umunyuho utuma watekereza ko ibituza byabo byari nk'inyoni ziririmba zifite induru zisanzwe.

وَبُكَاءٌ يُغْرِيِهِ بالعين مَدّ
وَنجيبٌ يَحُثُّه اسْتِعلاءُ

Kandi kurira gutuma amaso atemba, n'amaganya meza asunikwa n'ubwiyongere bw'umwuka.

وجُسومٌ كَأَنَّمَا رَحَضَتْهَا
منْ عظيم المَهَابَةِ الرُّحَضاءُ

Kandi imibiri nk'aho yari yarogejwe n'ibyuya by'ubwoba buhambaye.

وَوجُوهٌ كأَنَّما ألْبَسَتْها
منْ حياءٍ ألوانَها الحرْباءُ

Kandi mu maso nk'aho ingunzu yari yarayambitse amabara yayo, kubera isoni.

ودموعٌ كأنّما أرسلتها
من جفونٍ سحابةٌ وطفاءُ

Kandi amarira nk'aho yoherejwe ava mu maso n'igicu cyuzuye cyane.

فَحَطَطْنا الرِّحالَ حيثُ يحَطُّ ال
وِزْرُ عنّا وترفع الحوجاءُ

Twashyize imitwaro yacu hasi aho ibyaha byacu bidukurwaho n'ibyo dukeneye bigasohora.

وَقَرَأْنا السلامَ أكْرَمَ خلق ال
لَه مِنْ حيثُ يُسمَعُ الإقْراءُ

Kandi twasomye amasalamu ku mwiza kurusha ibyaremwe bya Allah, tuvuye ahantu amasalamu nk'ayo yumvirwa kandi akakirwa.

وذهلنا عند اللقاء وكم أَذْ
هَلَ صَبَّاً من الحَبيبِ لِقاءُ

Kandi twarumiwe ubwo twahuraga, kuko ni kangahe umukunzi ahura n'uwo akunda bigatuma atangara cyane?

وَوَجمنَا مِنَ المَهَابَةِ حتَّى
لا كلامٌ منا ولا إيماءُ

Kandi twarumiwe n'icyubahiro cyinshi ku buryo nta magambo cyangwa ibimenyetso byashoboraga kutuvamo.

وَرَجَعْنا وَللقلُوبِ التفاتا
تٌ إليه وللجُسوم انْثِناءُ

Kandi twaragarutse, nubwo imitima yacu yakomezaga kumugarukira imureba n'amashyushyu, n'imibiri yacu ikamwegera.

وَسَمحْنا بما نُحِبُّ وقد يَس
مَحُ عند الضرورةِ البُخلاءُ

Kandi twatanze cyane ibyo twakundaga, kuko n'abanyamwaga cyane bashobora gutanga ubutunzi bwabo iyo bibaye ngombwa.

يا أبا القاسمِ الذي ضِمنَ إِقسا
مِي عليه مَدْحٌ لهُ وَثَنَاءُ

Yewe Abul Qasim ﷺ, indahiro zanjye zikomeye zirahari kugira ngo ngushime kandi nkuvuge ibigwi.

بالعلومِ التي عَليكَ مِن الل
هِ بلا كاتِبٍ لها إِمْلاءُ

Ku bw'ubumenyi bw'Imana wahawe na Allah, bwakwandikiwe nta mwanditsi ubayeho.

ومسير الصَّبا بنصْرِك شَهْرا
فكأَنَّ الصَّبا لَدَيكَ رُخاءُ

Kandi ku bw'umuyaga w'iburasirazuba wagenze ukwezi kugira ngo ugufashe, byari nk'aho umuyaga ubwawo wabaye woroshye kandi ukumvira itegeko ryawe.

وَعَلِيٍّ لمَّا تَفَلْتَ بِعَيْنَيْ
هِ وكلتاهما مَعاً رمْداءُ

Kandi ku bw'Ali, ubwo ﷺ wamuhumekeraga mu maso, yombi yari yafashwe n'indwara y'amaso icyarimwe.

فَغَدا ناظراً بِعَيْنَيْ عُقَابٍ
في غَزاةٍ لها العُقَابُ لِواءُ

Nuko ashobora kureba n'amaso akaze nk'ay'ikizu, mu ntambara aho ikizu ubwacyo cyabaye ibendera ry'intsinzi.

وَبِرَيْحانَتَيْنِ طيبُهُما مِن
كَ الذي أودعتهُما الزَّهْراءُ

Kandi ku bw'ibimera bibiri byiza bya basil, impumuro yabyo yavaga kuri wowe, kandi Az-Zahra yabikweguriye ngo ubyiteho urukundo.

كُنْتَ تُؤْوِيهِمَا إليك كما آ
وَتْ من الخَطِّ نُقْطَتَيْهَا اليَاءُ

Wabakundaga kubegereza hafi yawe, nk'uko inyuguti 'ya' icumbikira utudomo twayo tubiri munsi y'umurongo wayo.

مِنْ شهيدَيْنِ ليس يُنْسِيَني الطَّف
فُ مُصابَيْهِما وَلا كَرْبَلاءُ

Ku bwa abahowe Imana babiri, ibyago byabo ntibishobora kunyibagizwa n'ubutaka bwa At-Taff cyangwa Karbala.

مَا رَعَى فيهما ذِمامَك مرؤو
سٌ وَقد خانَ عَهْدَكَ الرُّؤساءُ

Nta muyobozi n'umwe wubahirije icyizere cyawe cyera cyerekeye bo, kandi rwose, abami bagambaniye isezerano bari bagiranye nawe.

أبْدَلوا الودَّ وَالحَفيظَةَ في القُرْ
بَى وَأَبدَتْ ضِبَابها النَّافِقاءُ

Bahinduye urukundo n'uburinzi bw'ubuvandimwe n'ubwanzi, maze ubugome bwihishe bw'uburyarya bugaragaza imiterere yabwo nyayo.

وَقَسَتْ منهم قلوبٌ عَلَى مَنْ
بَكَتِ الأرضُ فقدَهم والسماءُ

Kandi imitima yabo yarakomeye ku babuze, abo isi n'ijuru byaririye.

فابْكِهِمْ ما اسْتَطَعْتَ إنَّ قليلاً
في عَظيمٍ مِن المُصابِ البُكاءُ

Nuko ubaririre uko ushoboye kose, kuko amarira make ari make cyane imbere y'ibyago bikomeye nk'ibyo.

كلَّ يوْمٍ وَكلُّ أَرْضٍ لِكَرْبي
منهمُ كَرْبَلا وَعاشورَاءُ

Ku bw'agahinda kanjye kuri bo, buri munsi umeze nka Ashura kandi buri gihugu kiba Karbala.

آلَ بَيْتِ النبيِّ إِنَّ فُؤادِي
ليسَ يُسْلِيهِ عَنْكم التَّأْسَاءُ

Yewe Muryango w'Intumwa ﷺ, rwose umutima wanjye ntushobora kubona ihumure cyangwa ubuhoro ku byago byanyu.

غيرَ أَنِّي فَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَى الل
هِ وَتَفْوِيضِيَ الأُمورَ بَراءُ

Keretse ko nashyize ibyanjye mu maboko ya Imana, kandi gushyira ibintu byose mu maboko yayo ni ukwirekura ku kibi cyose.

رُبَّ يومٍ بِكَربَلاءَ مُسيئٍ
خَفَّفَتْ بعض وِزْرِهِ الزَّوْراءُ

Ni kangahe umunsi muri Karbala, ku mukoze ibibi, Zaurā' yoroherejeho umutwaro w'ibyaha bye.

وَالأَعادِي كَأَنَّ كلَّ طَرِيحٍ
منهمُ الزَّقُّ حُلَّ عَنْه الوِكاءُ

Kandi abanzi, nk'aho buri wese muri bo waguye yari igikoresho cy'inzoga cyakuweho umupfundikizo, cyatakaje ubuzima rwose.

آلَ بيتِ النبيِّ طبتُم فطابَ الْ
مَدْحُ لِي فيكُمُ وَطابَ الرّثاءُ

Yewe Muryango w'Intumwa ﷺ, muri abantu beza kandi batunganye, bityo gushimisha kwange kuri mwe no kubaririra byanjye birakwiye kandi birabereye.

أنا حَسَّانُ مَدْحِكم فإذَا نُحْ
تُ عليكمْ فإنَّنِي الخنساءُ

Ndi Hassan wo kubashimisha, kandi niba mbaririye, noneho ndi Al-Khansa'.

سُدْتُمُ النّاسَ بالتُّقَى وَسِواكم
سَوَّدَتْهُ البَيْضاءُ والصَّفْراءُ

Mwayoboye abantu binyuze mu butungane, mu gihe abandi bayobowe n'ifeza n'izahabu.

وَبِأصحابك الذين همُ بَعْ
دَكَ فينا الهُداةُ وَالأوْصِياءُ

Kandi ku bw'Abagenzi bawe, bo nyuma yawe ari bo bayobora kandi bakagusimbura muri twe.

أَحْسَنُوا بعدكَ الخِلافَةَ فِي الدي
نِ وَكلٌّ لِما تَوَلَّى إزَاءُ

Bayoboye neza Ubukhalifa mu idini nyuma yawe, kandi buri wese yari akwiye rwose umurimo yari yahawe.

أَغْنياءٌ نزاهَةً فُقَرَاء
عُلَمَاءٌ أَئمَّةٌ أُمَرَاءُ

Bari batunze ubutungane ariko bakennye mu by'isi, abanyabwenge, abayobozi, n'abatware.

زَهِدُوا في الدُّنَا فما عُرِفَ المَي
لُ إلَيْهَا منهم وَلا الرَّغْبَاءُ

Bahakanye ubuzima bw'isi, ku buryo nta kwifuza cyangwa irari rikomeye ryigeze ribagaragaraho.

أَرْخَصُوا في الوغَى نُفُوسَ مُلُوكٍ
حارَبُوها أسلابُها إغْلاءُ

Mu ntambara, bafashe ubuzima bw'abami barwanaga nk'ubutagira agaciro, nubwo iminyago yabo yari ifite agaciro.

كلُّهُمْ في أحكامه ذو اجتهادٍ
وَصَوابٍ وَكُلُّهمْ أَكفاءُ

Bose, mu myanzuro yabo, bari bafite ubushishozi n'ukuri, kandi bose bari bafite ubushobozi bungana.

رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمُ وَرَضُوا عَنْ
هُ فأنَّى يَخطو إليهم خَطَاءُ

Imana yarabishimiye, nabo barayishima, none se ni gute ikosa ryabegera?

جاء قَوْمٌ مِنْ بَعْدِ قَوْمٍ بحَقٍّ
وَعَلَى المَنْهَجِ الحَنِيفِيِّ جاؤوا

Ibyiciro byaje, kimwe nyuma y'ikindi, bigendera ku kuri, kandi bakurikira inzira itunganye ya Ibrahimu.

ما لموسى وَلا لعِيسى حَوارِي
يُونَ في فَضْلِهم وَلا نُقَبَاءُ

Nta Mose cyangwa Yesu bari bafite abigishwa cyangwa abatware bafite ubutungane bungana n'ubw'Abagenzi.

بأَبي بَكْرٍ اِلذي صَحَّ لِلنَّا
سِ به في حياتك الإِقتِداءُ

Ku bw'Abu Bakr, uwo abantu bakurikije neza mu gihe cyawe ﷺ cy'ubuzima.

والمُهَدِّي يَوْمَ السَّقِيفَةِ لَما
أرْجَفَ الناسُ أنه الدَّأْدَاءُ

Kandi uwabayoboye ku munsi wa Saqifah, ubwo abantu bakwirakwizaga ibihuha ko yari ibyago bikomeye.

أَنقذَ الدينَ بعدَ ما كان للد
دينِ عَلَى كلِّ كُرْبَةٍ إشْفَاءُ

Yarokoye idini nyuma y'uko ryari hafi y'ibyago byose.

أَنْفَقَ المالَ في رِضَاكَ وَلا مَن
نٌ وَأَعْطَى جَمَّاً وَلا إكْداءُ

Yakoresheje ubutunzi kugira ngo agushimishe, nta kwirata ubuntu bwe, kandi yatanze cyane, ntiyigeze yigomwa.

وأبي حَفْصٍ الذي أظهر الل
هُ به الدينَ فارعَوى الرُّقباءُ

Kandi ku bw'Abu Hafs (Umar), Imana yagaragarije idini binyuze kuri we, bityo ikumira abanzi barindaga.

والذي تَقْرُبُ الأباعِدُ في الل
هِ إليه وَتَبْعُدُ القُرَباءُ

Nawe abari kure binyuze muri we begereye Imana, naho abari hafi bo bakayigendera kure.

عُمَر بن الخطابِ مَنْ قَوْلُهُ الفَص
لُ ومَنْ حُكْمُهُ السَّوِيُّ السّواءُ

Umar ibn al-Khattab, uvuga ijambo ridakuka kandi imanza ze zikaba zitabera rwose.

فَرَّ منه الشيطانُ إذْ كانَ فارو
قاً فلِلنَّارِ مِنْ سَنَاهُ انْبِراءُ

Shitani yaramuhunze, kuko yari Al-Faruq, kandi umuriro w'ikuzimu urahunga umucyo we urabagirana.

وَابْن عفَّانَ ذِي الأيادي التي طا
لَ إلى المصطفى بها الإِسْدَاءُ

Na Ibn Affan, nyir'ibikorwa byiza byamaze igihe kirekire bigirira umumaro Intumwa ﷺ.

حَفَر البِئْرَ جَهَّزَ الجَيْشَ أهْدَى الْ
هَدْيَ لما أنْ صَدَّهُ الأعْداءُ

Yacukuye iriba, ategura ingabo, atanga n'amatungo y'ibitambo igihe abanzi bamubuzaga.

وَأبَى أنْ يَطُوفَ بالبيتِ إذْ لمْ
يَدْنُ منه إلى النبيِّ فِناءُ

Kandi yanze kuzenguruka Kaaba igihe nta n'umwe mu bagize umuryango w'Intumwa ﷺ yari hafi yayo.

فَجَزَتْهُ عنها بِبِيعَةِ رِضْوا
نٍ يَدٌ مِنْ نَبِيِّهِ بَيْضَاءُ

Nuko ikiganza cy'umugisha cy'Intumwa ye ﷺ kimuhemba ibyo, mu Isezerano rya Ridwan.

أدَبٌ عنده تَضَاعَفَتِ الأع
مالُ بالترْكِ حَبَّذَا الأُدَباءُ

Uko niko uburere bwe bwari bumeze, ibikorwa bikiyongera binyuze mu kwifata; mbega ukuntu abafite uburere bwiza bakomeye!

وَعَلِيٍّ صِنْوِ النبيّ وَمَنْ دِي
نُ فُؤادِي وِدادُهُ وَالوَلاءُ

Na Ali, umuvandimwe w'Intumwa ﷺ, urukundo n'ubudahemuka bwe bikaba ari idini ry'umutima wanjye.

وَوَزيرِ ابن عَمِّه في المعالي
ومِنَ الأهلِ تُسْعَدُ الوُزَراءُ

Kandi umujyanama w'umuvandimwe we mu bikorwa byiza, kuko abajyanama bo mu muryango bahirwa.

لم يَزِدْهُ كَشْفُ الغِطاءِ يَقِيناً
بَل هُوَ الشمْسُ ما عليه غِطاءُ

Gukuraho igitambaro ntibyongereye ukuri kwe, kuko ameze nk'izuba ridafite igitambaro.

وبباقِي أصحابِكَ المُظْهِرِ التَّرْ
تيبِ فينا تَفْضِيلُهم والولاءُ

Kandi n'abandi basahaba bawe, ubukuru n'ubudahemuka bwabo bigaragarira muri twe mu rwego rwabo.

طَلْحَةِ الخَيْرِ المُرْتَضِيهِ رَفيقاً
وَاحداً يومَ فَرَّت الرُّفَقَاءُ

Talha mwiza, Intumwa ﷺ yamuhisemo kuba inshuti yayo yonyine ku munsi abandi basahaba bahungaga.

وَحَوارِيِّكَ الزُّبَيْرِ أبي القَرْ
مِ الذي أَنْجَبَتْ بِهِ أسماءُ

N'umwigishwa wawe Al-Zubayr, se w'umunyacyubahiro, Asma yabyaye.

وَالصَّفِيَّيْنِ تَوْأَمِ الفضل سَعْدٍ
وسَعِيدٍ إنْ عُدَّتِ الأصْفياءُ

N'abatoranijwe babiri, impanga z'ubutore, Saad na Saeed, iyo abutunganye babarwa.

وابْنِ عَوْفٍ مَنْ هَوَّنَتْ نفسُه الدُّن
يَا بِبَذْلٍ يُمِدُّهُ إثْراءُ

Na Ibn Awf, umutima we watesheje agaciro isi binyuze mu gutanga, ibyo ubutunzi bwe bwamushyigikiye.

والمُكَنَّى أبا عُبيْدَةَ إذْ يَعْ
زِي إليه الأمانةَ الأُمَناءُ

Nawe uzwi nka Abu Ubaydah, abizerwa bamwitirira ubunyangamugayo.

وَبِعَمَّيْكَ نَيِّرَي فَلَكِ المَج
دِ وكلٌّ أتَاهُ منك إتاءُ

Kandi n'ababyara bawe babiri, inyenyeri ebyiri z'ikuzo, kandi buri wese muri bo yahawe umugisha nawe.

وبأمِّ السِّبْطَيْنِ زَوْجِ عَلِيٍّ
وَبَنِيها وَمَنْ حَوَتْهُ العَبَاءُ

Kandi n'umubyeyi w'abuzukuru babiri, umugore wa Ali, n'abahungu be, n'abose igishura cyakubiye.

وَبِأَزواجكَ اللَّواتي تَشَرَّفْ
ن بأنْ صانَهُنَّ منك بِناءُ

Kandi n'abagore bawe, bahonewe no kurindwa n'inyubako yavuye kuri wowe.

الأمانَ الأمانَ إنَّ فُؤادِي
من ذُنوبٍ أَتَيْتُهُنَّ هَواءُ

Ubwihisho, ubwihisho! Kuko umutima wanjye wagaragaye rwose kandi urahinda umushyitsi kubera ibyaha nakoze.

قد تَمَسَّكْتُ مِنْ وِدَادِكَ بالحَب
لِ الذي اسْتَمْسَكَتْ به الشفَعاءُ

Nafashe umugozi w'urukundo rwawe, umugozi nyine abavugizi bose bakomeyeho.

وَأبى اللَّهُ أنْ يَمَسَّنِيَ السُّو
ءُ بحالٍ وَلِي إليك الْتِجاءُ

Imana yanze ko ikibi cyose cyangera, kuko nagushakiye ubuhungiro.

قد رَجَوْناكَ للأُمورِ الّتي أب
رَدُها فِي فُؤَادِنا رَمْضاءُ

Twagushyizeho ibyiringiro mu bibazo byose, na bike muri byo bikatwumva nk'umucanga ushyushye mu mitima yacu.

وَأَتَيْنا إليكَ أَنْضاءَ فَقْرٍ
حَمَلَتْنا إلى الغِنَى أَنْضاءُ

Twaje kuri wowe, twaracitse intege n'ubukene, kuko ubwo buri bw'intege bukatugejeje ku butunzi nyabwo.

وانْطَوَتْ في الصُّدُورِ حاجاتُ نفسٍ
ما لها عَنْ نَدَى يَدَيْكَ انْطِوَاءُ

Kandi mu mitima yacu hari ibyifuzo by'ubugingo byihishe, bitashobora gukemuka cyangwa kunyurwa keretse n'ubuntu bw'amaboko yawe.

فأَغِثْنَا يَا مَنْ هُوَ الغَوثُ والغَيْ
ثُ إذا أَجْهَدَ الورَى اللّأْوَاءُ

Nuko udufashe, wowe uri ubufasha n'imvura y'ihumure, igihe abantu bacitse intege n'ingorane ﷺ.

وَالجَوَادُ الذِي به تُفْرَجُ الغُم
مَةُ عَنا وتُكْشَفُ الحَوْباءُ

Kandi umunyabuntu binyuze muri we umubabaro uduvamo, n'ibyago bigashyirwa ahagaragara.

يا رحيماً بالمؤمنين إذا ما
ذَهِلَت عن أبنائها الرُّحَماءُ

Yewe wowe ugirira impuhwe abemera, n'iyo abanyampuhwe cyane mu bantu bibagiwe abana babo bwite.

يا شفيعاً في المُذنبين إذا أش
فقَ مِنْ خَوفِ ذَنْبِهِ البُرَآءُ

Yewe muvugizi w'abanyabyaha, n'iyo abere bahinda umushyitsi kubera ubwoba bw'ibyaha byabo bwite.

جُدْ لعاصٍ ومَا سِوايَ هُوَ العا
صِي وَلكنْ تَنَكُّرِي اسْتِحْياءُ

Gira ubuntu ku munyabyaha, kandi nubwo ndi umunyabyaha, guhakana kwanjye ni igitambaro cy'isoni.

وتَدَارَكْهُ بالعناية ما دا
مَ له بالذِّمامِ منك ذماءُ

Kandi umugerereho n'ubwitange bwawe, igihe cyose akigumanye agace gato k'uburinzi n'isezerano ryawe.

أخَّرَتْهُ الأعمالُ والمالُ عَمَّا
قدَّمَ الصَّالحُونَ والأغنياءُ

Ibikorwa bye n'ubutunzi bwe byamubujije kugera ku byiza abakiranutsi n'abakire batanze.

كل يومٍ ذُنُوبُهُ صاعداتٌ
وعليها أنفاسُهُ صُعَدَاءُ

Buri munsi ibyaha bye birazamuka, n'imihumekero ye ni iminwa iremereye munsi y'uburemere bwabyo.

أَلِفَ البِطْنَةَ المُبَطِّئَة السَّيْ
رِ بدار بها البِطانُ بِطَاءُ

Yamenyereye uburyahe, bugabanya urugendo, mu rugo abanyaburyahe basanzwe ari abanebwe.

فَبَكَى ذَنْبَهُ بِقَسْوَةِ قَلْبٍ
نَهَتِ الدَّمْعَ فالبُكاءُ مُكاءُ

Nuko aririra icyaha cye n'umutima ukomeye wabujije amarira, bituma kurira kwe kuba ijwi ry'ubusa.

وغَدَا يَعْتِبُ القَضَاءُ ولا عذ
ر لعاص فيما يسوق القضاءُ

Kandi yatangiye kunegura icyemezo cy'Imana, nyamara nta mpamvu umunyabyaha afite mu byo Imana itegeka.

أوثقته من الذنوب دُيُونٌ
شَدَّدَتْ فِي اقْتِضائِها الغُرَماءُ

Imyenda y'ibyaha yaramuboshye, n'abamwishyuza barasaba kwishyurwa badahwema.

ما لَهُ حِيلَةٌ سِوَى حِيلَةِ المُو
ثَقِ إِمَّا تَوَسُّلٌ أَوْ دُعَاءُ

Nta kundi yashobora uretse nk'uwaboshywe: gusaba ubuvugizi cyangwa gusenga.

رَاجِياً أَنْ تعودَ أعمالُه السُّو
ءُ بِغُفْرَانِ اللَّهِ وَهْيَ هَباءُ

Yizeye ko ibikorwa bye bibi bizahinduka ubusa kubera imbabazi z'Imana.

أَوْ تُرَى سَيِّئاتُهُ حَسَناتٍ
فيقَالُ اسْتحالتِ الصَّهْباءُ

Cyangwa se ibibi bye bifatwa nk'ibyiza, bigatuma bivugwa ko divayi itukura yahindutse?

كلُّ أمْرٍ تُعنَى به تُقْلَبُ الأعْ
يانُ فيه وتَعْجَبُ البُصَراءُ

Buri kintu cyose witaho, imiterere yacyo ihinduka rwose, bigatungura abafite ubushishozi buhanitse.

رُبَّ عَيْنٍ تَفَلْتَ في مائها المِلْ
حِ فأضْحَى وَهْوَ الفُراتُ الرَّوَاءُ

Mbega amasoko angana ate, amazi yayo y'umunyu waciriyeho ﷺ, nyuma akaba yarabaye nk'Umugezi wa Ufurate uryoshye kandi utemba neza.

آهِ مِما جَنَيْتُ إنْ كانَ يُغْنِي
ألِفٌ مِنْ عَظيمِ ذنْبٍ وهاءُ

Yewe, ibyo nakoze, iyo igice gito cy'icyaha kinini cyaba gihagije!

أرْتَجِي التَّوْبَةَ النَّصُوحَ وفِي القَلْ
بِ نفَاقٌ وفي اللسانِ رِياءُ

Ndifuza kwihana by'ukuri, nyamara uburyarya buri mu mutima wanjye n'uburyarya buri ku rurimi rwanjye.

ومتى يَسْتَقيمُ قَلْبِي ولِلْجِسْ
مِ اعْوِجَاجٌ مِنْ كَبْرتي وانْحِناءُ

Kandi umutima wanjye uzatungana ryari, mu gihe umubiri wanjye uhetamye kandi ugoramye kubera ubusaza n'intege nke zanjye?

كُنْتُ في نَوْمَةِ الشَّبابِ فما اسْتَيْ
قَظْتُ إِلَّا ولِمَّتي شَمْطاءُ

Nari nsinziriye mu buto, sinakanguka kugeza ubwo umusatsi wanjye w'imbere wari wazanye imvi.

وتمادَيْتُ أَقْتَفي أَثَرَ القَوْ
مِ فطالَتْ مَسَافَةٌ واقْتِفَاءُ

Kandi nakomeje gukurikira intambwe z'abandi, urugendo n'ubushakashatsi biraramba cyane.

فوَرا السائرينَ وهْوَ أمامِي
سُبُلٌ وَعْرَةٌ وأرضٌ عَراءُ

Inyuma y'abagenzi b'intungane, ariko imbere yanjye, hari inzira zigoranye n'ubutaka bwumye, butagira abantu.

حَمِدَ المُدلِجونَ غِبَّ سُرَاهُم
وكَفَى مَنْ تَخَلَّف الإِبْطاءُ

Abagenzi bakoze urugendo rwabo neza mu ijoro bashimwe nyuma y'ingendo zabo, mu gihe abasigaye inyuma, ubwo buhoro bwonyine bwari ingaruka zabo zihagije.

رِحلةٌ لَمْ يَزَلْ يُفنِّدني الصَّي
فُ إِذَا مَا نَوَيْتُها والشِّتاءُ

Ni urugendo igihe cy'izuba gihora kundindiza, igihe cyose nshatse kurukora, kimwe n'igihe cy'itumba.

يَتَّقِي حُرُّ وجْهِي الحَرَّ والبَرْ
دَ وَقَدْ عَزَّ مِنْ لَظى الاتِّقاءُ

Mu maso hanjye heza hashaka kwirinda ubushyuhe n'ubukonje, nyamara byabaye bigoye cyane kwirinda ibirimi by'umuriro byaka.

ضِقْتُ ذَرْعاً مِمَّا جَنَيْتُ فَيوْمِي
قَمْطَرِيرٌ وليلَتي دَرْعاءُ

Ndababajwe cyane n'ibyo nakoze, ku buryo umunsi wanjye ari umwijima n'ijoro ryanjye ari ryijimye.

وَتَذَكَّرْتُ رَحْمَةَ اللَّهِ فالبِش
رُ لِوَجْهِي أنّى انْتَحَى تِلْقاءُ

Hanyuma nibuka impuhwe za Allah, n'ibyishimo byaka mu maso yanjye aho byerekeye hose.

فألحَّ الرَّجاء والخوفُ بالقَلْ
بِ ولِلْخَوفِ والرَّجا إِخْفاءُ

Nuko ibyiringiro n'ubwoba bikomeza kuba mu mutima wanjye, kuko ubwoba n'ibyiringiro byombi bifite ubwihisho bucengera.

صَاحِ لا تأسَ إنْ ضَعُفْتَ عَنِ الطَّا
عةِ واسْتَأْثَرَتْ بها الأقوياءُ

Nshuti, ntucike intege niba uri umunyantege nke mu kumvira, kandi abakomeye bakaba barabyiharira.

إنَّ للَّهِ رَحمةً وأحَقُّ ال
ناسِ منه بالرَّحمةِ الضُّعَفَاءُ

Mu byukuri, Allah afite impuhwe, kandi abakwiye impuhwe ze kurusha abandi ni abanyantege nke.

فابقَ في العُرْجِ عندَ مُنْقَلَبِ الذَّوْ
دِ ففِي العَوْدِ تَسْبِقُ العَرْجاءُ

Nuko ugume mu barwayi b'ibirema ku ihuriro ry'umukumbi, kuko mu kugaruka, umurema ashobora gusiga abandi.

لا تَقُلْ حاسداً لِغَيْرِك هذَا
أثْمَرَتْ نَخْلَهُ ونَخْلِي عَفاءُ

Ntuvuge, kubera ishyari ry'undi, uti: "Ikinyegeri cye cyera imbuto, mu gihe icyanjye cyumye."

وائْتِ بالمَسْتَطاع مِنْ عَمَل البر
ر فقدْ يُسْقِطُ الثِّمارَ الإِتاءُ

Kandi ukore ibikorwa byiza ushoboye, kuko n'imbuto nyinshi zishobora gutuma zimwe zigwa.

وبِحُبِّ النبيِّ فابْغِ رِضَى الل
هِ فَفِي حُبِّهِ الرِّضا والحِبَاءُ

Nuko rero, ukunda Intumwa ﷺ, ushake kwishimirwa na Imana, kuko mu rukundo rwe haboneka kwishimirwa n'Imana n'ingororano nyinshi.

يا نبيَّ الهُدَى اسْتِغَاثَةَ مَلْهو
فٍ أَضَرَّتْ بحالِه الحوْبَاءُ

Yewe Ntungane y'Ubuyobozi ﷺ, iyi ni isaba ry'umuntu uri mu kaga gakomeye, uwo ibyaha byamugizeho ingaruka mbi cyane.

يَدَّعِي الحُبَّ وهْوَ يأْمُرُ بالسُّو
ءِ ومَنْ لِي أنْ تَصْدُقَ الرَّغْبَاءُ

Avuga ko akunda, nyamara ategeka ibibi, kandi nitega gute ko icyifuzo cyanjye cyo kuba umunyakuri cyaba ukuri?

أَيُّ حُبٍّ يَصِحُّ منه وطَرْفِي
لِلْكَرَى واصِلٌ وطَيْفُكَ رَاءُ

Ni urukundo rw'ukuri rugana gute kuva ku muntu ijisho rye rihora rishaka gusinzira, mu gihe ishusho yawe y'umugisha ﷺ ihora ihari kugira ngo ibonwe?

ليت شِعرِي أَذَاكَ مِنْ عُظمِ ذَنْبٍ
أمْ حُظُوظُ المُتَيَّمِينَ حُظَاءُ

Iyo nza kumenya niba iyi mimerere iterwa n'ubunini bw'icyaha cyanjye, cyangwa niba ibi ari ibice byagenewe abakunda cyane.

إنْ يكُنْ عُظْمُ زَلَّتي حَجْبَ رُؤْيَا
كَ فقدْ عَزَّ داءَ قلبي الدَّواءُ

Niba ubunini bw'ikosa ryanjye rwaratwikiriye kureba wowe ﷺ, noneho umuti w'uburwayi bw'umutima wanjye wabaye udashoboka rwose.

كيف يَصدا بالذَّنْبِ قلبُ مُحِبٍّ
وله ذِكْرُكَ الجميلُ جِلاءُ

Umutima w'umukunzi ushobora gute kwanduzwa n'icyaha, mu gihe kwibuka kwawe kwiza ﷺ ari nk'umucyo uwuhanagura?

هذه عِلَّتي وأنت طبيبي
ليسَ يَخفَى عليك في القلبِ داءُ

Ubu ni uburwayi bwanjye, kandi wowe ﷺ uri umuganga wanjye, kuko nta burwayi bw'umutima bukwihisha.

ومِنَ الفَوْزِ أنْ أبُثَّكَ شكوَى
هِيَ شكوَى إليكَ وهْيَ اقْتضاءُ

Mu byukuri ni intsinzi ko nshobora kukugezaho ikirego cyanjye ﷺ, ikirego kigukomokaho kandi kikaba n'uburenganzira.

ضُمِّنتها مَدَائح مُستطابٌ
فيك منها المَديحُ والإصغاءُ

Nashyizemo amashimwe, aho gushimwa no gutega amatwi byombi bishimishije iyo bigukomokaho ﷺ.

قلما حاوَلتْ مَدِيحكَ إِلّا
سَاعَدَتْهَا مِيمٌ ودالٌ وحَاءُ

Ni gake nagerageje gushyira hamwe amashimwe yawe ﷺ hatagira inyuguti za Mim, Dal, na Ha zihita zifasha umugambi wanjye.

حقَّ لِي فيكَ أنْ أُسَاحِلَ قوْماً
سَلَّمَتْ منهم لَدَلْوِي الدِّلاءُ

Ni uburenganzira bwanjye kuri wowe ﷺ guhangana n'abasizi abo indobo zabo zatsinzwe n'izanjye mu buhanga bw'ubusizi.

إنَّ لِي غيرةً وقد زَاحَمَتْني
في معاني مَديحِكَ الشُّعراءُ

Mu byukuri, mfite ishyari rikomeye, kuko abandi basizi bahanganye nanjye mu gufata ubusobanuro bwimbitse bw'amashimwe yawe ﷺ.

ولقلبي فيك الغُلوُّ وأنَّى
لِلِساني في مَدْحِكَ الغُلواءُ

Umutima wanjye ugukunda cyane ﷺ, nyamara ururimi rwanjye rushobora gute kugera ku rwego ruhanitse mu kugaragaza amashimwe yawe?

فأَثِبْ خاطِراً يَلَذُّ له مَدْ
حُك عِلْماً بأَنه اللَّأْلاءُ

Nuko rero, gomagora ubwenge bushimishwa n'amashimwe yawe ﷺ, buziko ayo mashimwe ari ubuhanga buhebuje.

حاكَ مِنْ صَنْعَةِ القَرِيض بُرُوداً
لَكَ لم تحْكِ وشْيَها صَنْعَاءُ

Bwabonye mu buhanzi bw'ubusizi imyenda myiza kuri wowe ﷺ, aho imyenda yayo y'ubuhanga n'abanyabukorikori b'i Sana'a batashoboraga kuyigana.

أعجزَ الدُّرَّ نَظمُهُ فاستوتْ في
هِ اليَدَانِ الصَّناعُ والخَرْقَاءُ

Imiterere yayo yatumye n'amasaro adahagije, bituma amaboko y'abahanga n'ay'abanyamwuga angana mu kuyirema.

فَارْضَهُ أفْصَحَ امرئٍ نطقَ الضَّا
دَ فقامتْ تَغَارُ منها الظاءُ

Nuko ubyakire, yewe uvuga neza kurusha abandi ﷺ, wavuze inyuguti ya Dad neza ku buryo inyuguti ya Zha yabyutse iyigirira ishyari.

أبِذِكْرِ الآياتِ أُوفِيكَ مَدْحَاً
أيْنَ مِنى وأَيْنَ منها الوفَاءُ

Nshobora se koko gusohoza amashimwe yawe ﷺ gusa mvuga imirongo y'Imana, mu gihe ubushobozi bwanjye buke cyane kandi aho niho gusohoza nyakuri kubivamo?

أمْ أُمَارِي بهِنَّ قَوْمَ نَبِيٍّ
ساءَ ما ظَنَّهُ بِيَ الأغبياءُ

Cyangwa se nshobora guhangana n'iyi mirongo n'abantu b'Intumwa ﷺ, mbega ukuntu abajinga banyiciriye urubanza nabi!

ولَكَ الأُمَّةُ التي غَبَطَتْهَا
بكَ لَمَّا أتيْتَها الأنبياءُ

Kandi ni wowe ufite umuryango abahanuzi ubwabo bagiriye ishyari igihe wazaga muri wo.

لَمْ نَخَفْ بَعْدَكَ الضَّلالَ وفينا
وَارِثُوا نُورِ هَدْيِكَ العُلَماءُ

Nyuma yawe ntitwigeze dutinya kuyoba, kuko muri twe hari abamenyi barazwe urumuri rw'ubuyobozi bwawe.

فانْقَضَتْ آيُ الَانبياءُ وَآيا
تُكَ في الناس ما لَهُنَّ انْقضاءُ

Kuko ibimenyetso by'abahanuzi byarangiye, ariko ibimenyetso byawe mu bantu ntibigira iherezo.

والكراماتَ منهمُ مُعجزاتٌ
حازَهَا مِنْ نَوَالِكَ الأولياءُ

Kandi ibitangaza (karamat) byagaragajwe nabo ni ibintu by'agatangaza abera bagezeho kubera ubuntu bwawe.

إنَّ مِنْ مُعجزاتِكَ العَجزَ عَنْ وص
فِكَ إذْ لا يَحُدُّهُ الإحصاءُ

Mu by'ukuri, kimwe mu bitangaza byawe ni ukutagira ubushobozi bwo kukuvuga, kuko nta mibare ishobora kugaragaza kamere yawe yose.

كيفَ يَسْتَوعِبُ الكلامُ سَجَايا
كَ وَهَلْ تَنْزِحُ البحار الرِّكَاءُ

Ni gute amagambo yonyine ashobora kugaragaza imico yawe myiza, kandi se inyanja z'ubutare zishobora gukama?

ليسَ مِنْ غايَةٍ لِوَصْفِكَ أَبغي
ها وللْقَوْلِ غايَةٌ وانتهاءُ

Sinshaka iherezo ryo kukuvuga, nubwo imvugo ubwayo igira imbibi n'iherezo.

إنما فضلُكَ الزَّمَانُ وآيا
تُكَ فيما نَعُدُّهُ الآناءُ

Mu by'ukuri, ubuhangange bwawe ni igihe ubwacyo, n'ibimenyetso byawe ni ibihe tubara.

لَمْ أُطِلْ في تَعْدادِ مَدْحِكَ نُطْقي
ومُرادِي بذلك استقصاءُ

Sinatinze mu kuvuga amashimwe yawe, nubwo intego yanjye ari ukuyavuga yose.

غير إنيَ ظمآنُ وَجْدٍ ومَا لي
بِقَليلٍ مِنَ الورودِ ارْتِواءُ

Nyamara mfite inyota y'urukundo rwinshi, kandi nta kantu gato kashobora kunyura inyota.

فسلامٌ عليك تَتْرَى مِنَ الل
هِ وَتَبْقَى به لَكَ البَأواءُ

Amahoro abe kuri wowe ﷺ, akomeje aturutse kuri Allah, kandi binyuze muri yo ubuhangange bwawe buhoraho.

وسلامٌ عليك منكَ فما غَي
رُك منه لكَ السلام كِفاءُ

Kandi amahoro abe kuri wowe ﷺ aturutse kuri wowe ubwawe, kuko nta wundi ushobora kunganya nawe mu mahoro.

وَسَلامٌ مِنْ كلِّ ما خَلَقَ الل
هُ لِتحْيا بِذِكْرِكَ الأملاءُ

Kandi amahoro aturutse ku byose Allah yaremye, kugira ngo ibisekuru bizabeshweho no kukwibuka.

وَصلاةٌ كالمِسْكِ تَحْمِله مِن
ني شمَالٌ إليكَ أَو نكْباءُ

N'isengesho rimeze nk'umubavu, rikuweho n'umuyaga w'amajyaruguru cyangwa umuyaga uhuha uturutse impande zose, rikagera kuri wowe ﷺ.

وَسَلامٌ عَلَى ضَرِيحِكَ تخْضَل
لُ به منه تُرْبَةٌ وَعْساءُ

Kandi amahoro abe ku mva yawe ﷺ, bityo ubutaka bwayo bworoshye, bw'umusenyi bukabamo ubuhehere.

وَثَنَاءٌ قَدَّمْتَ بينَ يَدَيْ نَجْ
وَايَ إذْ لم يكن لَديَّ ثَراءُ

N'ishimwe natanze mbere yo gusenga kwanjye, kuko nta butunzi nari mfite.

ما أَقَامَ الصلاةَ مَنْ عَبَدَ الل
هِ وقامتْ بِربِّهَا الأشياءُ

Mbega ukuntu uwahabaze Allah yashyizeho isengesho neza, mu gihe ibintu byose byahagaze ku Mwami wabyo!