Imani ku Qadar

Imani ku Qadar muri Islam ntisobanura ko umuntu agomba kurekeraho cyangwa ngo yirekere, ahubwo ni ukwemera ubushake bwa Allah hamwe no kwemeza inshingano z'umuntu. Ubutabera bwa Allah ntibugomba gupimwa n'ibipimo by'abantu bidashyitse; nk'uko umunyeshuri ashobora kubona igihano cy'umwarimu we nk'akarengane kandi ari ubutabera nyabwo ku bw'inyungu ze, ni ko n'ibyagenwe na Allah bishobora kutugaragarira nk'ibidasobanutse, ariko mu by'ukuri ni ubwenge n'ubutabera tudashobora kumenya impande zabyo zose.

Allah aha umuntu ubwenge n'ubushake, kandi amubariza mu rwego rw'ubushobozi n'ubwisanzure bwe gusa. Imyandiko zigaragaza ko umuntu akoreshwa zerekeza ku bintu by'isi birenga ubushobozi bwacu umugaragu adashobora kubazwa, mu gihe ibikorwa bigira ingaruka z'igihembo n'ibihano biri mu rwego rw'amahitamo y'umuntu. Bityo rero, kuyoboka no kuyoba ni ingaruka z'imbaraga z'umuntu n'ibikorwa bye yihitiyemo ku bushake bwe bwigenge.

Abakurambere b'intungane (Salaf As-Salih) bafashe Imani ku Qadar nk'impamvu ibatera gukora, kurwana (Jihad) no gushaka impamvu, bemera ko ibyokurya (rizq) n'igihe cyo gupfa (ajal) byagenwe, bityo bakora cyane kandi bakinginga Allah batarimo ubunebwe cyangwa uburangare. Naho kwitwaza Qadar kugira ngo umuntu yisobanure ku nenge cyangwa icyaha, ni impamvu idafite ishingiro kandi iteshwa agaciro, kuko umuntu atazi ibitazwi (ghayb), ahubwo akurikira irari rye, bityo nta muntu ufite urwitwazo rwo kureka ibyo Allah yamutegetse.

الإيمان بالقدر في الإسلام لا يعني الجبر أو التواكل، بل هو إقرار بمشيئة الله مع إثبات مسؤولية الإنسان. إن عدالة الله لا تُقاس بمقاييس البشر القاصرة؛ فكما قد يرى التلميذ تأديب معلمه ظلماً وهو عين العدل لمصلحته، قد تبدو لنا أقدار الله غامضة، لكنها في جوهرها حكمة وعدل لا نحيط بكافة جوانبهما.

يعطي الله الإنسان عقلاً وإرادة، ويحاسبه في نطاق قدرته وحريته فقط. النصوص التي توحي بالإجبار تشير إلى أمور كونية فوق طاقتنا لا يُسأل عنها العبد، بينما الأعمال التي يترتب عليها الثواب والعقاب هي في دائرة اختيار الإنسان. لذا، فإن الهداية والضلال هما نتيجة لسعي المرء وأعماله التي اختارها بإرادته الحرة.

اتخذ السلف الصالح من الإيمان بالقدر دافعاً للعمل والجهاد والأخذ بالأسباب، مؤمنين أن الرزق والأجل مقدران، فعملوا بجد وتوكلوا على الله دون كسل أو خمول. أما الاحتجاج بالقدر لتبرير التقصير أو المعصية فهو حجة واهية ومردودة، لأن الإنسان لا يعلم غيبه، بل يستجيب لشهوته، فليس لأحد عذر في ترك ما أمره الله به.