القسم الأول: الإيمان والقرآن والعلم
پهريون حصو: ايمان، قرآن ۽ علم
الباب الأول: الإيمان والوحي
پهريون باب: ايمان ۽ وحي
قال رسول الله ﷺ «اجْتَنِبُوا السَّبْعَ الْمُوبِقَاتِ: الشِّرْكَ بِاللهِ، وَالسِّحْرَ، وَقَتْلَ النَّفْسِ الَّتِي حَرَّمَ اللهُ إِلَّا بِالْحَقِّ، وَأَكْلَ الرِّبَا، وَأَكْلَ مَالِ الْيَتِيمِ، وَالتَّوَلِّيَ يَوْمَ الزَّحْفِ، وَقَذْفَ الْمُحْصَنَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ الْغَافِلَاتِ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”ستن هلاڪ ڪندڙ شين کان بچو: الله سان شرڪ ڪرڻ، جادو ڪرڻ، ڪنهن جان کي ناحق قتل ڪرڻ جنهن کي الله حرام ڪيو آهي، وياج کائڻ، يتيم جو مال کائڻ، جنگ جي ڏينهن پٺي ڏئي ڀڄڻ، ۽ پاڪدامن، مؤمن، بي خبر عورتن تي تهمت لڳائڻ.“
قال رسول الله ﷺ «أَتَرَوْنَ هَذِهِ الْمَرْأَةَ طَارِحَةً وَلَدَهَا فِي النَّارِ قُلْنَا: لَا وَاللهِ، قَالَ: قال رسول الله ﷺ اللهُ أَرْحَمُ بِعِبَادِهِ مِنْهَا».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”ڇا توهان جو خيال آهي ته هيءَ عورت پنهنجي ٻار کي باهه ۾ اڇلائيندي؟“ اسان چيو: ”نه، الله جو قسم.“ پاڻ ﷺ فرمايائون: ”الله پنهنجن ٻانهن تي هن عورت کان به وڌيڪ مهربان آهي.“
قال رسول الله ﷺ «أَرْبَعٌ فِي أُمَّتِي مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ لا يَتْرُكُونَهُنَّ: الْفَخْرُ فِي الأَحْسَابِ، وَالطَّعْنُ فِي الأَنْسَابِ، وَالاسْتِسْقَاءُ بِالنُّجُومِ، وَالنِّيَاحَةُ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”منهنجي امت ۾ جاهليت جون چار شيون اهڙيون آهن جن کي اهي نه ڇڏيندا: حسب نسب تي فخر ڪرڻ، نسلن تي طعنو هڻڻ، تارن ذريعي مينهن گهرڻ، ۽ ميت تي نوحو ڪرڻ.“
قال رسول الله ﷺ «أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ كَانَ مُنَافِقًا خَالِصًا، وَمَنْ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْهُنَّ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنَ النِّفَاقِ حَتَّى يَدَعَهَا: إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ، وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ، وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”جنهن ۾ چار خصلتون هونديون اهو خالص منافق هوندو، ۽ جنهن ۾ انهن مان ڪا هڪ خصلت هوندي ته ان ۾ نفاق جي هڪ خصلت هوندي جيستائين ان کي ڇڏي نه ڏئي: جڏهن ڳالهائي ته ڪوڙ ڳالهائي، جڏهن وعدو ڪري ته ان جي خلاف ورزي ڪري، جڏهن عهد ڪري ته ان کي ٽوڙي، ۽ جڏهن جهڳڙو ڪري ته گاريون ڏئي.“
قال رسول الله ﷺ «اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”عمل ڪريو، ڇو ته هر ڪنهن لاءِ اهو ڪم آسان ڪيو ويو آهي جنهن لاءِ ان کي پيدا ڪيو ويو آهي.“
قال رسول الله ﷺ «الْأَرْوَاحُ جُنُودٌ مُجَنَّدَةٌ فَمَا تَعَارَفَ مِنْهَا ائْتَلَفَ وَمَا تَنَاكَرَ مِنْهَا اخْتَلَفَ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”روح گڏ ڪيل لشڪر آهن، پوءِ جيڪي هڪ ٻئي کي سڃاڻن ٿا اهي پاڻ ۾ ملي وڃن ٿا، ۽ جيڪي هڪ ٻئي کي نٿا سڃاڻن اهي جدا ٿي وڃن ٿا.“
قال رسول الله ﷺ «الإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ أَوْ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً، فَأَفْضَلُهَا قَوْلُ لَا إِلَهَ إِلَّا الله، وَأَدْنَاهَا إِمَاطَةُ الْأَذَى عَنْ الطَّرِيقِ، وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الإِيمَانِ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”ايمان جون ستر کان مٿي يا سٺ کان مٿي شاخون آهن، انهن مان سڀ کان افضل ’لا اله الا الله‘ چوڻ آهي، ۽ سڀ کان ادنى رستي تان تڪليف ڏيندڙ شيءِ کي هٽائڻ آهي، ۽ حيا به ايمان جي هڪ شاخ آهي.“
قال رسول الله ﷺ «الرِّيحُ مِنْ رَوْحِ اللهِ، تَأْتِي بِالرَّحْمَةِ وَتَأْتِي بِالْعَذَابِ، فَإِذَا رَأَيْتُمُوهَا فَلَا تَسُبُّوهَا، وَسَلُوا اللهَ خَيْرَهَا وَاسْتَعِيذُوا اللهَ مِنْ شَرِّهَا».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”هوا الله جي رحمت مان آهي، اها رحمت به آڻيندي آهي ۽ عذاب به، پوءِ جڏهن توهان ان کي ڏسو ته ان کي گاريون نه ڏيو، ۽ الله کان ان جي خير جو سوال ڪريو ۽ ان جي شر کان الله جي پناهه گهرو.“
قال رسول الله ﷺ «الْمُؤْمِنُ الْقَوِيُّ خَيْرٌ وَأَحَبُّ إِلَى اللهِ مِنَ الْمُؤْمِنِ الضَّعِيفِ، وَفِي كُلٍّ خَيْرٌ، احْرِصْ عَلَى مَا يَنْفَعُكَ، وَاسْتَعِنْ بِاللهِ وَلَا تَعْجِزْ، وَإِنْ أَصَابَكَ شَيْءٌ فَلَا تَقُلْ لَوْ أَنِّي فَعَلْتُ كَذَا كَانَ كَذَا وَكَذَا، وَلَكِنْ قُلْ قَدَّرَ اللهُ وَمَا شَاءَ فَعَلَ، فَإِنَّ لَوْ تَفْتَحُ عَمَلَ الشَّيْطَانِ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”مضبوط مؤمن ڪمزور مؤمن کان بهتر ۽ الله کي وڌيڪ پيارو آهي، ۽ ٻنهي ۾ خير آهي. جيڪا شيءِ توکي فائدو ڏئي ان جي حرص ڪر، ۽ الله کان مدد گهر ۽ بي همت نه ٿي. ۽ جيڪڏهن توکي ڪا تڪليف پهچي ته ائين نه چئو ته ’جيڪر مون ائين ڪيو هجي ها ته ائين ۽ ائين ٿئي ها‘، پر چئو ته ’الله اهو ئي مقدر ڪيو هو ۽ جيڪو هن چاهيو سو ڪيائين‘، ڇو ته ’جيڪر‘ شيطان جي عمل جو دروازو کولي ٿو.“
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى تَجَاوَزَ لِأُمَّتِي عَمَّا حَدَّثَتْ بِهِ أَنْفُسَهَا مَا لَمْ تَتَكَلَّمْ بِهِ أَوْ تَعْمَلْ بِهِ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”بيشڪ الله تعاليٰ منهنجي امت کي انهن وسوسن کان معاف ڪري ڇڏيو آهي جيڪي انهن جي دلين ۾ پيدا ٿين ٿا، جيستائين اهي ان تي ڳالهائين يا عمل نه ڪن.“
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى تَجَاوَزَ لِي عَنْ أُمَّتِي الْخَطَأَ وَالنِّسْيَانَ وَمَا اسْتُكْرِهُوا عَلَيْهِ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”بيشڪ الله تعاليٰ منهنجي امت جي خطا، وسار ۽ ان ڪم کي معاف ڪري ڇڏيو آهي جنهن تي انهن کي مجبور ڪيو ويو هجي.“
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى لَمَّا خَلَقَ الْخَلْقَ كَتَبَ بِيَدِهِ عَلَى نَفْسِهِ إِنَّ رَحْمَتِي سَبَقَتْ غَضَبِي».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”بيشڪ الله تعاليٰ جڏهن مخلوق کي پيدا ڪيو ته پنهنجي ذات تي لکيائين ته منهنجي رحمت منهنجي غضب تي غالب آهي.“
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى لَيُمْلِي لِلظَّالِمِ، حَتَّى إِذَا أَخَذَهُ لَمْ يُفْلِتْهُ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”بيشڪ الله تعاليٰ ظالم کي مهلت ڏيندو آهي، پر جڏهن ان کي پڪڙيندو آهي ته پوءِ ان کي نه ڇڏيندو آهي.“
قال رسول الله ﷺ «إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ، وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى، فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللهِ وَرَسُولِهِ، فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللهِ وَرَسُولِهِ، وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوِ امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا، فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”بيشڪ عملن جو دارومدار نيتن تي آهي، ۽ هر ماڻهوءَ لاءِ اهو ئي آهي جيڪو هن نيت ڪئي. پوءِ جنهن جي هجرت الله ۽ ان جي رسول ﷺ ڏانهن هئي، ته ان جي هجرت الله ۽ ان جي رسول ﷺ ڏانهن ئي آهي، ۽ جنهن جي هجرت دنيا حاصل ڪرڻ لاءِ يا ڪنهن عورت سان نڪاح ڪرڻ لاءِ هئي، ته ان جي هجرت ان ئي شيءِ ڏانهن آهي جنهن ڏانهن هن هجرت ڪئي.“
قال رسول الله ﷺ «إِيَّاكُمْ وَالْغُلُوَّ فِي الدِّينِ فَإِنَّمَا أَهْلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمُ الْغُلُوُّ فِي الدِّينِ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”دين ۾ غلو (حد کان وڌڻ) کان بچو، ڇو ته توهان کان اڳ وارن کي دين ۾ غلو ئي هلاڪ ڪيو.“
قال رسول الله ﷺ «آيَةُ الْمُنَافِقِ ثَلَاثٌ: إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ، وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”منافق جون ٽي نشانيون آهن: جڏهن ڳالهائي ته ڪوڙ ڳالهائي، جڏهن وعدو ڪري ته ان جي خلاف ورزي ڪري، ۽ جڏهن ان وٽ امانت رکي وڃي ته خيانت ڪري.“
قال رسول الله ﷺ «جَعَلَ الله الرَّحْمَةَ مِائَةَ جُزْءٍ فَأَمْسَكَ عِنْدَهُ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ جُزْءًا، وَأَنْزَلَ فِي الأَرْضِ جُزْءًا وَاحِدًا، فَمِنْ ذَلِكَ الْجُزْءِ يَتَرَاحَمُ الْخَلْقُ حَتَّى تَرْفَعَ الْفَرَسُ حَافِرَهَا عَنْ وَلَدِهَا خَشْيَةَ أَنْ تُصِيبَهُ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”الله تعاليٰ رحمت جا سؤ حصا ڪيا، پوءِ نوانوي حصا پاڻ وٽ رکيائين ۽ زمين تي هڪ حصو نازل ڪيائين. انهيءَ هڪ حصي مان ئي مخلوق هڪ ٻئي تي رحم ڪري ٿي، ايتري قدر جو گهوڙي به پنهنجي ٻچي تان پنهنجو سُم مٿي کڻي ٿي، ان ڊپ کان ته متان ان کي لڳي وڃي.“
قال رسول الله ﷺ «كَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ يَقُولُونَ: إِنَّمَا الطِّيَرَةُ فِي الْمَرْأَةِ وَالدَّارِ وَالدَّابَّةِ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”جاهليت وارا چوندا هئا ته: بدشگوني صرف عورت، گهر ۽ سواريءَ ۾ آهي.“
قال رسول الله ﷺ «قَالَ الله تَعَالَى: إِذَا هَمَّ عَبْدِي بِحَسَنَةٍ وَلَمْ يَعْمَلْهَا كَتَبْتُهَا لَهُ حَسَنَةً، فَإِنْ عَمِلَهَا كَتَبْتُهَا عَشْرَ حَسَنَاتٍ إِلَى سَبْعِمِائَةِ ضِعْفٍ، وَإِذَا هَمَّ بِسَيِّئَةٍ وَلَمْ يَعْمَلْهَا لَمْ أَكْتُبْهَا عَلَيْهِ، فَإِنْ عَمِلَهَا كَتَبْتُهَا سَيِّئَةً وَاحِدَةً».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”الله تعاليٰ فرمائي ٿو: جڏهن منهنجو ٻانهو ڪنهن نيڪيءَ جو ارادو ڪري ٿو پر ان تي عمل نٿو ڪري، ته مان ان لاءِ هڪ نيڪي لکان ٿو. پوءِ جيڪڏهن هو ان تي عمل ڪري ٿو، ته مان ان کي ڏهه نيڪين کان وٺي ست سؤ ڀيرا وڌيڪ لکان ٿو. ۽ جڏهن هو ڪنهن برائيءَ جو ارادو ڪري ٿو پر ان تي عمل نٿو ڪري، ته مان اها ان جي خلاف نٿو لکان. پوءِ جيڪڏهن هو ان تي عمل ڪري ٿو، ته مان اها هڪ ئي برائي لکان ٿو.“
قال رسول الله ﷺ «قَالَ الله تَعَالَى: الْكِبْرِيَاءُ رِدَائِي وَالْعَظَمَةُ إِزَارِي فَمَنْ نَازَعَنِي وَاحِدًا مِنْهُمَا قَذَفْتُهُ فِي النَّارِ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”الله تعاليٰ فرمائي ٿو: وڏائي منهنجي چادر آهي ۽ عظمت منهنجو ازار (هيٺيون لباس) آهي، پوءِ جيڪو به انهن مان ڪنهن هڪ ۾ مون سان مقابلو ڪندو، ته مان ان کي باهه ۾ اڇلائي ڇڏيندس.“
قال رسول الله ﷺ «قَالَ الله تَعَالَى: سَبَقَتْ رَحْمَتِي غَضَبِي».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”الله تعاليٰ فرمائي ٿو: منهنجي رحمت منهنجي غضب تي غالب آهي.“
قال رسول الله ﷺ «كَانَ نَبِيٌّ مِنَ الأَنْبِيَاءِ يَخُطُّ، فَمَنْ وَافَقَ خَطَّهُ فَذَاكَ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”انبياءِ ڪرام مان هڪ نبي هئا جيڪي ليڪا ڪڍندا هئا (علم رمل)، پوءِ جنهن جو ليڪو سندن ليڪي جي موافق ٿي وڃي ته اهو صحيح آهي.“
قال رسول الله ﷺ «لا إِيمَانَ لِمَنْ لا أَمَانَةَ لَهُ، وَلا دِينَ لِمَنْ لا عَهْدَ لَهُ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”ان شخص جو ايمان ڪونهي جنهن ۾ امانتداري ناهي، ۽ ان شخص جو دين ڪونهي جيڪو وعدي جو پابند ناهي.“
قال رسول الله ﷺ «لا يَبْقَيَنَّ فِي رَقَبَةِ بَعِيرٍ قِلادَةٌ مِنْ وَتَرٍ أَوْ قِلادَةٌ إِلَّا قُطِعَتْ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”ڪنهن به اُٺ جي ڳچيءَ ۾ ڪمان جي تند جو پٽو يا ٻيو ڪو پٽو (تعويذ طور) نه ڇڏيو وڃي، سواءِ ان جي ته ان کي ڪٽي ڇڏجي.“
قال رسول الله ﷺ «لا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”توهان مان ڪو به تيستائين مؤمن نٿو ٿي سگهي، جيستائين پنهنجي ڀاءُ لاءِ به اهو ئي نه پسند ڪري جيڪو پنهنجي لاءِ پسند ڪري ٿو.“
قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَرَّتْهُ حَسَنَتُهُ وَسَاءَتْهُ سَيِّئَتُهُ فَذَلِكُمُ المُؤْمِنُ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”جنهن کي پنهنجي نيڪي خوش ڪري ۽ پنهنجي برائي ڏکاري ڪري، اهو ئي مؤمن آهي.“
قال رسول الله ﷺ «وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لَا تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ حَتَّى تُؤْمِنُوا، وَلَا تُؤْمِنُوا، حَتَّى تَحَابُّوا، أَوَلَا أَدُلُّكُمْ عَلَى شَيْءٍ إِذَا فَعَلْتُمُوهُ تَحَابَبْتُمْ؟ أَفْشُوا السَّلَامَ بَيْنَكُمْ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”ان ذات جو قسم جنهن جي هٿ ۾ منهنجي جان آهي، توهان تيستائين جنت ۾ داخل نه ٿيندا جيستائين ايمان نه آڻيندا، ۽ توهان تيستائين (ڪامل) مؤمن نه ٿيندا جيستائين هڪ ٻئي سان محبت نه ڪندا. ڇا مان توهان کي اهڙي شيءِ نه ٻڌايان جو جڏهن توهان اها ڪندا ته هڪ ٻئي سان محبت ڪرڻ لڳندا؟ پاڻ ۾ سلام کي عام ڪريو.“
قال رسول الله ﷺ «هَلَكَ المُتَنَطِّعُونَ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”دين ۾ غلو ڪندڙ (سختي ڪندڙ) هلاڪ ٿي ويا.“
قال رسول الله ﷺ «يَا أَيُّهَا النَّاسُ، إِنَّكُمْ لَنْ تُطِيقُوا كُلَّ مَا أُمِرْتُمْ بِهِ، وَلَكِنْ سَدِّدُوا وَقَارِبُوا وَأَبْشِرُوا».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”اي انسانو! توهان کي جن سڀني ڳالهين جو حڪم ڏنو ويو آهي، توهان انهن سڀني تي عمل ڪرڻ جي طاقت نٿا رکو، پر سڌي راهه تي هلو، ميانہ روي اختيار ڪريو ۽ خوشخبري ڏيو.“
الباب الثاني: العلم والعلماء
ٻيو باب: علم ۽ عالم
قَالَ ﷺ: «نَضَّرَ اللَّهُ امْرًَا سَمِعَ مِنَّا شَيْئًا فَبَلَّغَهُ كَمَا سَمِعَ، فَرُبَّ مُبَلَّغٍ أَوْعَى مِنْ سَامِعٍ».
پاڻ سڳورن ﷺ فرمايو: «الله ان شخص جو چهرو تروتاز ۽ روشن رکي، جنهن اسان کان ڪا ڳالهه ٻڌي، پوءِ ان کي ائين ئي اڳتي پهچايائين جيئن ٻڌي هئائين. ڇو ته گهڻائي ڀيرا جنهن کي ڳالهه پهچائي ويندي آهي، اهو ٻڌندڙ کان وڌيڪ سمجهندڙ ۽ ياد رکندڙ هوندو آهي.»
الباب الثالث: الفتن وعلامات الساعة
باب ٽيون: فتنو ۽ قيامت جون نشانيون
«إِذَا هَلَكَ كِسْرَى فَلا كِسْرَى بَعْدَهُ، وَإِذَا هَلَكَ قَيْصَرُ فَلَا قَيْصَرَ بَعْدَهُ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَتُنْفَقَنَّ كُنُوزُهُمَا فِي سَبِيلِ الله».
”جڏهن ڪسرىٰ (ايران جو بادشاهه) تباهه ٿي ويندو ته ان کان پوءِ ڪو ڪسرىٰ نه ٿيندو، ۽ جڏهن قيصر (روم جو بادشاهه) تباهه ٿي ويندو ته ان کان پوءِ ڪو قيصر نه ٿيندو. ان ذات جو قسم جنهن جي هٿ ۾ منهنجي جان آهي، انهن ٻنهي جا خزانا الله جي راهه ۾ خرچ ڪيا ويندا.“
قال رسول الله ﷺ «إِذَا رَأَيْتَ أُمَّتِي تَهَابُ الظَّالِمَ أَنْ تَقُولَ لَهُ، إِنَّكَ ظَالِمٌ، فَقَدْ تُوُدعَ مِنْهُمْ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”جڏهن توهان منهنجي امت کي ڏسندا ته هو ظالم کي اهو چوڻ کان ڊڄن ٿا ته ’تون ظالم آهين‘، ته پوءِ انهن کان (الله جي مدد) کڄي وئي آهي.“
قال رسول الله ﷺ «فِتْنَةُ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَمَالِهِ وَنَفْسِهِ وَوَلَدِهِ وَجَارِهِ يُكَفِّرُهَا الصِّيَامُ وَالصَّلَاةُ وَالصَّدَقَةُ وَالأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْيُ عَنِ الْمُنْكَرِ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”انسان جي آزمائش سندس گهر وارن، مال، جان، اولاد ۽ پاڙيسري ۾ هوندي آهي، جنهن جو ڪفارو روزو، نماز، صدقو، نيڪي جو حڪم ڏيڻ ۽ برائي کان روڪڻ آهي.“
قال رسول الله ﷺ «قَدْ تَرَكْتُكُمْ عَلَى الْبَيْضَاءِ لَيْلُهَا كَنَهَارِهَا، لَا يَزِيغُ عَنْهَا بَعْدِي إِلَّا هَالِكٌ، مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا فَعَلَيْكُمْ بِمَا عَرَفْتُمْ مِنْ سُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِيِِنَ، عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”مون توهان کي هڪ اهڙي روشن راهه تي ڇڏيو آهي جنهن جي رات به ان جي ڏينهن وانگر آهي. مون کان پوءِ ان راهه کان صرف اهو ئي ڀٽڪندو جيڪو تباهه ٿيڻ وارو هوندو. توهان مان جيڪو به جيئرو رهندو اهو گهڻا اختلاف ڏسندو، تنهن ڪري توهان تي لازم آهي ته منهنجي سنت ۽ هدايت يافته خلفاء راشدين جي سنت کي مضبوطيءَ سان پڪڙيو، جنهن کي توهان سڃاڻو ٿا. ان کي پنهنجي ڏاٺن سان مضبوطيءَ سان پڪڙيو.“
قال رسول الله ﷺ «لَا تَخْتَلِفُوا فَإِنَّ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمُ اخْتَلَفُوا فَهَلَكُوا».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”آپس ۾ اختلاف نه ڪريو، ڇو ته توهان کان اڳ وارن ماڻهن اختلاف ڪيو ۽ تباهه ٿي ويا.“
قال رسول الله ﷺ «مَا بَالُ دَعْوَى أَهْلِ الجَاهِلِيَّةِ، دَعُوهَا فَإِنَّهَا خَبِيثَةٌ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”هي جاهليت واريون سڏون ڇا آهن؟ انهن کي ڇڏي ڏيو، ڇو ته اهي گنديون آهن.“
قال رسول الله ﷺ «مَا مِنْ قَوْمٍ يُعْمَلُ فِيهِمْ بِالْمَعَاصِي، هُمْ أَعَزُّ مِنْهُمْ وَأَمْنَعُ ولا يُغَيِّرُونَ إِلَّا عَمَّهُمُ الله بِعِقَابٍ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ”جيڪڏهن ڪنهن قوم ۾ گناهه ڪيا وڃن ۽ ان قوم جا (نيڪ) ماڻهو انهن گناهه ڪندڙن کان وڌيڪ طاقتور ۽ مضبوط هجڻ جي باوجود ان (برائي) کي نه روڪين ته الله تعاليٰ انهن سڀني کي پنهنجي عذاب ۾ وٺي ڇڏيندو.“
الباب الرابع: القيامة والجنة والنار
چوٿون باب: قيامت، جنت ۽ دوزخ
قال رسول الله ﷺ «أَوَّلُ مَا يُقْضَى بَيْنَ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي الدِّمَاءِ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ’قيامت جي ڏينهن ماڻهن جي وچ ۾ سڀ کان پهريان خون (قتل) جو فيصلو ڪيو ويندو.‘
قال رسول الله ﷺ «ثَلَاثَةٌ لَا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ: مُدْمِنُ خَمْرٍ، وَقَاطِعُ رَحِمٍ، وَمُصَدِّقٌ بِالسِّحْرِ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ’ٽي قسم جا ماڻهو جنت ۾ داخل نه ٿيندا: شراب جو عادي، رشتيداري ٽوڙڻ وارو، ۽ جادو کي سچو مڃڻ وارو.‘
قال رسول الله ﷺ «دَخَلَتْ امْرَأَةٌ النَّارَ فِي هِرَّةٍ رَبَطَتْهَا، فَلَمْ تُطْعِمْهَا وَلَمْ تَدَعْهَا تَأْكُلُ مِنْ خَشَاشِ الْأَرْضِ حَتَّىٰ مَاتَتْ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ’هڪ عورت هڪ ٻلي جي ڪري دوزخ ۾ وئي، جنهن کي هن ٻڌي ڇڏيو هو، پوءِ نه ان کي کاڌو ڏنائين ۽ نه ئي ان کي آزاد ڇڏيائين ته زمين جا جيت کائي، ايتري تائين جو اها مري وئي.‘
قال رسول الله ﷺ «لَوْ يَعْلَمُ المُؤْمِنُ مَا عِنْدَ اللهِ مِنَ العُقُوبَةِ مَا طَمِعَ بِجَنَّتِهِ أَحَدٌ، وَلَوْ يَعْلَمُ الكَافِرُ مَا عِنْدَ اللهِ مِنَ الرَّحْمَةِ مَا قَنَطَ مِنْ جَنَّتِهِ أَحَدٌ».
رسول الله ﷺ فرمايو: ’جيڪڏهن مؤمن کي خبر پئجي وڃي ته الله وٽ ڪيتري سزا آهي، ته ڪو به سندس جنت جي لالچ نه ڪري، ۽ جيڪڏهن ڪافر کي خبر پئجي وڃي ته الله وٽ ڪيتري رحمت آهي، ته ڪو به سندس جنت کان نااميد نه ٿئي.‘