القسم الثامن: نظام العقوبات في الإسلام (الحدود والديات والعقوبات)

اٺون حصو: اسلام ۾ سزائن جو نظام (حدون، ديتون ۽ سزائون)

قال رسول الله ﷺ «ادْرَؤُوا الْحُدُودَ عَنِ الْمُسْلِمِينَ مَا اسْتَطَعْتُمْ، فَإِنْ وَجَدْتُمْ لِلْمُسْلِم مَخْرَجًا فَخَلُّوا سَبِيلَهُ، فَإِنَّ الإِمَامَ لأَنْ يُخْطِئَ فِي الْعَفْوِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعُقُوبَةِ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”جيستائين ٿي سگهي، مسلمانن تان حدون (شرعي سزائون) هٽايو. جيڪڏهن توهان کي ڪنهن مسلمان لاءِ (بچڻ جو) ڪو رستو ملي ته ان کي ڇڏي ڏيو، ڇو ته حاڪم جو معاف ڪرڻ ۾ غلطي ڪرڻ، سزا ڏيڻ ۾ غلطي ڪرڻ کان بهتر آهي.“

قال رسول الله ﷺ «إِذَا ظَهَرَ الزِّنَا وَالرِّبَا فِي قَرْيَةٍ فَقَدْ أَحَلُّوا بِأَنْفُسِهِمْ عَذَابَ اللَّهِ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”جڏهن ڪنهن ڳوٺ ۾ زنا ۽ وياج عام ٿي وڃي ته انهن پاڻ تي الله جو عذاب لازم ڪري ورتو.“

قال رسول الله ﷺ «أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَهْلَكَ الَّذِينَ مَنْ قَبْلَكُمْ أَنَّهُمْ كَانُوا إِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الشَّرِيفُ تَرَكُوهُ وَإِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الضَّعِيفُ أَقَامُوا عَلَيْهِ الْحَدَّ، وَأَيْمُ اللهِ لَوْ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ مُحَمَّدٍ سَرَقَتْ لَقَطَعْتُ يَدَهَا».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”اي ماڻهو! توهان کان اڳ وارن کي ان ڪري تباهه ڪيو ويو جو جڏهن انهن مان ڪو معزز ماڻهو چوري ڪندو هو ته ان کي ڇڏي ڏيندا هئا ۽ جڏهن ڪو ڪمزور ماڻهو چوري ڪندو هو ته ان تي حد قائم ڪندا هئا. الله جو قسم! جيڪڏهن محمد جي ڌيءَ فاطمه به چوري ڪري ها ته مان ان جو هٿ به ڪپي ڇڏيان ها.“

قال رسول الله ﷺ «تَعَافَوا الْحُدُودَ فِيمَا بَيْنَكُمْ، فَمَا بَلَغَنِي مِنْ حَدٍّ فَقَدْ وَجَبَ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”آپس ۾ حدن (شرعي سزائن) کي معاف ڪريو، پر جيڪا حد مون تائين پهچي وئي ته پوءِ اها واجب ٿي ويندي.“

قال رسول الله ﷺ «كُلُّ ذَنْبٍ عَسَى اللهُ أَنْ يَغْفِرَهُ، إِلاَّ مَنْ مَاتَ مُشْرِكًا، أَوْ مُؤْمِنٌ قَتَلَ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”هر گناهه جي الله تعاليٰ کان معافي جي اميد آهي، سواءِ ان جي جيڪو شرڪ جي حالت ۾ مري، يا ڪو مؤمن ڄاڻي واڻي ڪنهن ٻئي مؤمن کي قتل ڪري.“

قال رسول الله ﷺ «لا تُعذِّبُوا بِعَذَابِ اللهِ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”الله جي عذاب (يعني باهه) سان عذاب نه ڏيو.“

قال رسول الله ﷺ «لا تُقَامُ الْحُدُودُ فِي الْمَسَاجِدِ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”مسجدن ۾ حدون (شرعي سزائون) قائم نه ڪيون وڃن.“

قال رسول الله ﷺ «لا تُقْتَلُ نَفْسٌ ظُلْمًا إِلَّا كَانَ عَلَى ابْنِ آدَمَ الْأَوَّلِ كِفْلٌ مِنْ دَمِهَا لِأَنَّهُ أَوَّلُ مَنْ سَنَّ الْقَتْلَ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”جڏهن به ڪنهن کي ظلم سان قتل ڪيو ويندو آهي ته ان جي خون جو هڪ حصو آدم جي پهرئين پٽ (قابيل) تي به پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اهو پهريون شخص هو جنهن قتل جو سلسلو شروع ڪيو.“

قال رسول الله ﷺ «لا تَقْتُلْهُ، فَإِنْ قَتَلْتَهُ فَإِنَّهُ بِمَنْزِلَتِكَ قَبْلَ أَنْ تَقْتُلَهُ، وَأَنْتَ بِمَنْزِلَتِهِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ كَلِمَتَهُ الَّتِي قَالَ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”ان کي قتل نه ڪر، ڇو ته جيڪڏهن تو ان کي (ڪلمو پڙهڻ کانپوءِ) قتل ڪيو ته اهو (مسلمان هئڻ جي ڪري) تنهنجي جهڙو ٿي ويندو ۽ تون (هڪ مسلمان کي قتل ڪرڻ جي ڪري) ان جهڙو ٿي ويندين جهڙو هو ڪلمو پڙهڻ کان اڳ هو.“

قال رسول الله ﷺ «لا يَزَالُ العَبْدُ فِي فُسْحَةٍ مِنْ دِينِهِ مَا لَمْ يُصِبْ دَمًا حَرَامًا».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”بندو پنهنجي دين ۾ ان وقت تائين وسعت (۽ آسانيءَ) ۾ رهي ٿو، جيستائين هو ڪنهن جو ناحق خون نٿو ڪري.“

قال رسول الله ﷺ «يَا أَنَسُ، كِتَابُ الله الْقِصَاصُ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”اي انس! الله جي ڪتاب (قرآن) ۾ قصاص (يعني بدلو) آهي.“

قال رسول الله ﷺ «مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”جيڪو اسلام ۾ نيڪي ڪري ٿو، ان کان جاهليت جي دور ۾ ڪيل عملن بابت پڇاڻو نه ٿيندو، ۽ جيڪو اسلام (قبول ڪرڻ کانپوءِ) برائي ڪري ٿو، ان کان اڳين ۽ پوين (سڀني عملن) بابت پڇاڻو ٿيندو.“

قال رسول الله ﷺ «مَنْ أَصَابَ حَدًا فَعُجِّلَ عُقُوبَتُهُ فِي الدُّنْيَا فَاللَّهُ أَعْدَلُ مِنْ أَنْ يُثَنِيَ عَلَى عَبْدِهِ الْعُقُوبَةَ فِي الْآخِرَةِ، وَمَنْ أَصَابَ حَدًا فَسَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَفَا عَنْهُ فَاللَّهُ أَكْرَمُ مِنْ أَنْ يَعُودَ إِلَى شَيْءٍ قَدْ عَفَا عَنْهُ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”جنهن کان ڪو اهڙو ڏوهه ٿيو جنهن تي حد (شرعي سزا) لاڳو ٿئي ۽ ان کي دنيا ۾ ئي سزا ملي وئي ته الله ان کان وڌيڪ انصاف ڪندڙ آهي جو آخرت ۾ پنهنجي ٻانهي کي ٻيهر سزا ڏئي. ۽ جنهن کان ڪو اهڙو ڏوهه ٿيو ۽ الله ان تي پردو رکيو ۽ ان کي معاف ڪري ڇڏيو ته الله ان کان وڌيڪ ڪريم آهي جو ان شيءِ ڏانهن واپس وڃي جنهن کي هو معاف ڪري چڪو آهي.“

قال رسول الله ﷺ «مَنْ ضَرَبَ غُلَامًا لَهُ حَدًا لَمْ يَأْتِهِ، أَوْ لَطَمَهُ فَإِنَّ كَفَّارَتَهُ أَنْ يُعْتِقَهُ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”جنهن پنهنجي غلام کي اهڙي ڏوهه جي سزا ڏني جيڪو هن نه ڪيو هو، يا ان کي چماٽ هنئي، ته ان جو ڪفارو اهو آهي ته ان کي آزاد ڪري ڇڏي.“

قال رسول الله ﷺ «مَنْ قَتَلَ عَبْدَهُ قَتَلْنَاهُ، وَمَنْ جَدَعَ عَبْدَهُ جَدَعْنَاهُ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”جيڪو پنهنجي غلام کي قتل ڪندو، اسان ان کي قتل ڪنداسين، ۽ جيڪو پنهنجي غلام جو ڪو عضوو ڪپيندو، اسان ان جو عضوو ڪپينداسين.“

«نَهَى النَّبِيُّ ﷺ عَنِ الضَّرْبِ فِي الوَجْهِ وَعَنِ الوَسْمِ فِي الوَجْهِ».

نبي ڪريم ﷺ منهن تي مارڻ ۽ منهن تي داغ ڏيڻ کان منع فرمايو.

قال رسول الله ﷺ «يَا أُسَامَةُ، أَتَشْفَعُ فِي حَدٍّ مِنْ حُدُودِ اللهِ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”اي اسامه، ڇا تون الله جي حدن مان ڪنهن حد بابت سفارش ڪرين ٿو؟“