القسم الخامس: نظام الحياة الاجتماعية في الإسلام

پنجون حصو: اسلام ۾ سماجي زندگيءَ جو نظام

الباب الأول: اللباس والزينة والسكن

پهريون باب: لباس، زينت ۽ رهائش

قال رسول الله ﷺ «لا تَتْرُكُوا النَّارَ فِي بُيُوتِكُمْ حِينَ تَنَامُونَ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ’رات جو سمهڻ وقت پنهنجن گهرن ۾ باهه ٻرندي نه ڇڏيو.‘

قال رسول الله ﷺ «لا يَنْظُرُ اللهُ إِلَى مَنْ جَرَّ ثَوْبَهُ خُيَلاءَ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ’الله ان شخص ڏانهن (رحمت جي نظر سان) نه ڏسندو جيڪو تڪبر ۽ وڏائيءَ سان پنهنجو ڪپڙو گِهليندو آهي.‘

قال رسول الله ﷺ «يَا عَائِشَةُ، أَشَدُّ النَّاسِ عَذَابًا عِنْدَ الله يَوْمَ الْقِيَامَةِ الَّذِينَ يُضَاهُونَ بِخَلْقِ الله».

رسول الله ﷺ فرمايو: ’اي عائشه، قيامت جي ڏينهن الله وٽ سڀ کان وڌيڪ سخت عذاب انهن ماڻهن کي ملندو جيڪي الله جي مخلوق جهڙيون صورتون ٺاهيندا آهن.‘

الباب الثاني: الطعام والشراب

ٻيو باب: کائڻ ۽ پيئڻ

قال رسول الله ﷺ «اجْتَمِعُوا عَلَى طَعَامِكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللهِ عَلَيْهِ يُبَارَكْ لَكُمْ فِيهِ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”پنهنجي کاڌي تي گڏ ٿيو ۽ ان تي الله جو نالو وٺو، توهان جي لاءِ ان ۾ برڪت وڌي ويندي.“

قال رسول الله ﷺ «بَيْتٌ لا تَمْرَ فِيهِ جِيَاعٌ أَهْلُهُ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”اهو گهر جنهن ۾ کجور نه هجي، ان جا رهواسي بکايل آهن.“

قال رسول الله ﷺ «غَطُّوا الإِنَاءَ، وأَوْكُوا السِّقَاءَ، وَأَغْلِقُوا الأَبْوَابَ، وَأَطْفِئُوا السِّرَاجَ، فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَحُلُّ سِقَاءً، وَلَا يَفْتَحُ بَابًا، وَلَا يَكْشِفُ إِنَاءً، فَإِنْ لَمْ يَجِدْ أَحَدُكُمْ إِلَّا أَنْ يَعْرُضَ عَلَى إِنَائِهِ عُودًا وَيَذْكُرَ اسْمَ اللهِ فَلْيَفْعَلْ، فَإِنَّ الْفُوَيْسِقَةَ تُضْرِمُ عَلَى أَهْلِ الْبَيْتِ بَيْتَهُمْ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”ٿانءُ کي ڍڪيو، مشڪ جو منهن ٻڌو، دروازا بند ڪريو ۽ ڏيئو وسائي ڇڏيو، ڇو ته شيطان ڪنهن ٻڌل مشڪ کي نٿو کولي، نه ئي ڪو بند دروازو کولي ٿو ۽ نه ئي ڪنهن ڍڪيل ٿانءُ کي کولي ٿو. پوءِ جيڪڏهن توهان مان ڪنهن کي (ڍڪڻ لاءِ) ڪا شيءِ نه ملي سواءِ ان جي ته پنهنجي ٿانءُ تي ڪا ڪاٺي رکي ۽ الله جو نالو وٺي، ته اهو ائين ئي ڪري، ڇو ته ننڍڙو چوھو (يا ڪو ٻيو موذي جانور) گهر وارن تي سندن گهر کي باهه ڏئي سگهي ٿو.“

قال رسول الله ﷺ «مَا مَلأَ آدَمِيٌّ وِعَاءً شَرًّا مِنْ بَطْنِهِ بِحَسْبِ ابْنِ آدَمَ أُكُلاتٌ يُقِمْنَ صُلْبَهُ فَإِنْ كَانَ لا مَحَالَةَ، فَثُلُثٌ لِطَعَامِهِ، وَثُلُثٌ لِشَرَابِهِ، وَثُلُثٌ لِنَفَسِهِ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”آدم جي اولاد پنهنجي پيٽ کان وڌيڪ خراب ڪو به ٿانءُ نه ڀريو آهي. آدم جي اولاد لاءِ ڪجهه گراه ئي ڪافي آهن جيڪي سندس پٺيءَ کي سڌو رکن. پوءِ جيڪڏهن وڌيڪ کائڻ ضروري ئي هجي، ته هڪ ٽيون حصو پنهنجي کاڌي لاءِ، هڪ ٽيون حصو پنهنجي پاڻيءَ لاءِ ۽ هڪ ٽيون حصو پنهنجي ساهه لاءِ (خالي ڇڏي).“

قال رسول الله ﷺ «يَا عَائِشَةُ، أَكْرِمِي كَرِيمَكِ، فَإِنَّهَا مَا نَفَرَتْ عَنْ قَوْمٍ قَطُّ فَعَادَتْ إِلَيْهِمْ».

رسول الله ﷺ فرمايو: ”اي عائشه، پنهنجي قيمتي شيءِ (يعني مانيءَ) جو احترام ڪر، ڇو ته جڏهن اها ڪنهن قوم کان هلي ويندي آهي ته پوءِ انهن ڏانهن واپس نه ايندي آهي.“

«نَهَى النَّبِيُّ ﷺ أَنْ يُتَنَفَّسَ فِي الإِنَاءِ، أَوْ يُنْفَخَ فِيهِ».

نبي ﷺ ٿانءُ ۾ ساهه کڻڻ يا ان ۾ ڦوڪ ڏيڻ کان منع فرمايو.

الباب الثالث: الصيد والذبائح والأضاحي

ٽيون باب: شڪار، ذبح ۽ قربانيون

«نَهَى النَّبِيُّ ﷺ أَنْ يُقْتَلَ شَيْءٌ مِنَ الدَّوَابِ صَبْرًا».

«نبي ڪريم ﷺ جن ڪنهن به جانور کي ٻڌي ڪري تڪليف ڏئي مارڻ کان منع فرمايو آهي.»