رسولن تي ايمان

ماڻهن کي رسولن جي ضرورت ان ڪري آهي، ڇاڪاڻ ته اهي به انهن وانگر ئي انسان آهن جن ڏانهن کين موڪليو ويو آهي. اهي ڄمندا ۽ مرندا آهن، کائيندا ۽ بازارن ۾ گھمندا آهن. پراڻين قومن کي انسانن جي رسول ٿي اچڻ تي تعجب ٿيو، پر الله تعاليٰ واضح ڪيو ته رسول کي پنهنجي قوم مان ئي هجڻ گهرجي ته جيئن اهي سندس پيروي ڪري سگهن. رسولن ۾ ڪا به خدائي صفت ناهي، بلڪ اهي الله جا معزز ٻانها آهن، جن کي الله وحي جي لاءِ چونڊيو آهي.

رسولن جي معصوميت شريعت جي تبليغ جي معاملي ۾ ثابت آهي؛ جڏهن اهي الله جو پيغام پهچائيندا آهن ته پنهنجي خواهش سان ڪجهه به ناهن چوندا. باقي دنياوي معاملن ۽ ذاتي اجتهادن ۾، جن بابت وحي نازل نه ٿي هجي، انهن کان خطا ٿي سگهي ٿي، پر الله تعاليٰ ان خطا تي کين قائم نٿو رکي، بلڪ کين صحيح ڳالهه ٻڌائي ٿو، جيئن نابينا واري واقعي ۽ بدر جي قيدين واري قصي ۾ ٿيو. اهو ان ڳالهه جي تصديق آهي ته آسماني وحي ئي سڌو سنئون معيار آهي.

حضرت محمد ﷺ خاتم الانبياءِ آهن، ۽ سندن رسالت سڀني انسانن لاءِ عام آهي ۽ هر زماني ۽ هر هنڌ لاءِ موزون آهي. شريعت ۾ وڏي لچڪ رکي وئي آهي، جتي عقيدن ۽ عبادتن لاءِ اهڙا قطعي حڪم ڏنا ويا آهن جيڪي تبديل نٿا ٿي سگهن، جڏهن ته انتظامي ۽ سياسي معاملن ۾ هڪ وسيع گنجائش ڇڏي وئي آهي ته جيئن مسلمان عوامي مفاد حاصل ڪرڻ لاءِ اجتهاد ڪن، بشرطيڪ اهي اسلام جي عام قاعدن تي عمل ڪن.

حضرت محمد ﷺ جي شخصيت پاڻ ۾ ئي هڪ معجزو آهي؛ سندن سچائي، امانتداري، پنهنجي اصحابن ۾ عاجزي ۽ زاهدانه زندگي، اهي سڀ سندن عظمت جا دليل آهن. پاڻ ﷺ هڪ ڪامل بشر هئا، پر الله تعاليٰ کين رسالت لاءِ خاص ڪيو ۽ سندن خاص تربيت ڪئي، تنهن ڪري پاڻ ﷺ انساني تاريخ ۾ هڪ بي مثال نمونو بڻيا، ۽ الله تعاليٰ آدم جي اولاد مان سندن ﷺ جهڙو ڪو به پيدا نه ڪيو آهي.

يحتاج الناس إلى الرسل لأنهم بشرٌ من جنس من أُرسلوا إليهم، يولدون ويموتون ويأكلون ويمشون في الأسواق. وقد عجبت الأمم قديماً من إرسال بشر، لكن الله بين أن الرسول يجب أن يكون من جنس قومه ليتأسوا به. فليس في الرسل شيء من الألوهية، بل هم عباد مكرمون اصطفاهم الله بالوحي.

عصمة الرسل ثابتة فيما يتعلق بتبليغ الشريعة؛ فإذا بلغوا عن الله فهم لا ينطقون عن الهوى. أما في الأمور الدنيوية والاجتهادات الشخصية التي لم ينزل فيها وحي، فقد يقع الخطأ، ولكن الله لا يقرهم عليه بل يبين لهم الصواب، كما حدث في قصة الأعمى وقصة أسرى بدر، تأكيداً لأن وحي السماء هو الميزان القويم.

محمد ﷺ هو خاتم الأنبياء، ورسالته عامة للناس كافة وصالحة لكل زمان ومكان. لقد جاءت الشريعة بمرونة عظيمة، حيث وضعت نصوصاً قطعية للعقائد والعبادات لا تقبل التغيير، بينما تركت مساحة واسعة في المعاملات الإدارية والسياسية ليجتهد فيها المسلمون بما يحقق المصلحة العامة، شريطة الالتزام بقواعد الإسلام العامة.

تتسم شخصية محمد ﷺ بكونها معجزة في حد ذاتها؛ فصدقه وأمانته وتواضعه بين أصحابه وحياته الزاهدة كلها دلائل على عظمته. لقد كان بشراً كاملاً، لكن الله اختصه بالرسالة وأعده إعداداً خاصاً، فكان نموذجاً فريداً في تاريخ البشرية، ولم يخلق الله في طراز أبناء آدم مثله ﷺ.