القسم الثاني: أحكام العبادات
දෙවන කොටස: නමස්කාරයේ නීති
الباب الأول: الطهارة
පළමු පරිච්ඡේදය: පවිත්රතාවය
قال رسول الله ﷺ «لَا تُزْرِمُوهُ.. دَعُوهُ» قاله ﷺ للصحابة بشأن أعرابي بال في ناحية المسجد ثم دعاه وقال له «إِنَّ هَذِهِ الْمَسَاجِدَ لَا تَصْلُحُ لِشَيْءٍ مِنْ هَذَا الْبَوْلِ وَلَا الْقَذَرِ، إِنَّمَا هِيَ لِذِكْرِ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ، وَالصَّلَاةِ وَقِرَاءَةِ الْقُرْآنِ».
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ පැවසූහ: «ඔහුට බාධා නොකරන්න... ඔහුට ඉඩ දෙන්න.» මෙය ﷺ තුමාණන් විසින් සහාබාවරුන්ට පැවසුවේ පල්ලියේ එක් කොනක මුත්රා කළ ගම්බද අරාබි ජාතිකයෙකු සම්බන්ධයෙනි. පසුව ඔහුට අඬගසා මෙසේ පැවසූහ: «නියත වශයෙන්ම මෙම පල්ලි මෙවැනි මුත්රා කිරීම් හෝ අපිරිසිදු දෑ සඳහා සුදුසු නොවේ. ඒවා අල්ලාහ් (අසීමිත මහිමයෙන් හා උත්තරීතර භාවයෙන් යුක්ත) සිහි කිරීම, සලාතය ඉටු කිරීම සහ අල්-කුර්ආනය කියවීම සඳහා පමණි.»
الباب الثاني: الصلاة والمساجد
දෙවන පරිච්ඡේදය: සලාතය සහ පල්ලි
«مَنْ تَطَهَّرَ فِي بَيْتِهِ ثُمَّ مَشَى إِلَى بَيْتٍ مِنْ بُيُوتِ الله لِيَقْضِيَ فَرِيضَةً مِنْ فَرَائِضِ الله كَانَتْ خَطْوَتَاهُ إِحْدَاهُمَا تَحُطُّ خَطِيئَةً وَالأُخْرَى تَرْفَعُ دَرَجَةً».
යමෙක් තම නිවසේදී පිරිසිදු වී, පසුව අල්ලාහ්ගේ ෆර්ද් (අනිවාර්ය) නමස්කාරයක් ඉටු කිරීම සඳහා අල්ලාහ්ගේ ගෘහයන්ගෙන් (පල්ලිවලින්) එකක් වෙත ගමන් කරන්නේ නම්, ඔහුගේ පියවර දෙකෙන් එකක් පාපයක් මකා දමන අතර අනෙක ඔහුගේ තරාතිරම උසස් කරනු ඇත.
الباب الثالث: الزكاة والصدقات
තෙවන පරිච්ඡේදය: සකාත් සහ සදකා
قال رسول الله ﷺ «تَبَسُّمُكَ فِي وَجْهِ أَخِيكَ لَكَ صَدَقَةٌ، وَأَمْرُكَ بِالْمَعْرُوفِ وَنَهْيُكَ عَنِ الْمُنْكَرِ صَدَقَةٌ، وَإِرْشَادُكَ الرَّجُلَ فِي أَرْضِ الضَّلَالِ لَكَ صَدَقَةٌ، وَإِمَاطَتُكَ الْحَجَرَ وَالشَّوْكَةَ وَالْعَظْمَ عَنِ الطَّرِيقِ لَكَ صَدَقَةٌ، وَإِفْرَاغُكَ مِنْ دَلْوِكَ فِي دَلْوِ أَخِيكَ لَكَ صَدَقَةٌ».
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ: "ඔබේ සහෝදරයාගේ මුහුණට සිනාසීම ඔබට සදකාවකි. යහපත අණ කිරීම සහ අයහපත වැළැක්වීම ඔබට සදකාවකි. නොමඟ ගිය බිමක සිටින මිනිසෙකුට මඟ පෙන්වීම ඔබට සදකාවකි. මාර්ගයෙන් ගලක්, කටුවක් හෝ අස්ථියක් ඉවත් කිරීම ඔබට සදකාවකි. ඔබේ බාල්දියෙන් ඔබේ සහෝදරයාගේ බාල්දියට ජලය වත් කිරීම ඔබට සදකාවකි."
قال رسول الله ﷺ «أَنْفِقِي وَلا تُحْصِي فَيُحْصِي اللهُ عَلَيْكِ، ولَا تُوعِي فَيُوعِي اللهُ عَلَيْكِ».
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ: "වියදම් කරන්න, ගණන් නොකරන්න. එවිට අල්ලාහ් ඔබට (දීම) සීමා කරනු ඇත. (එකතු කර) ගබඩා නොකරන්න. එවිට අල්ලාහ් ඔබට (දීම) සීමා කරනු ඇත."
قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَأَلَ النَّاسَ أَمْوَالَهُمْ تَكَثُّرًا فَإِنَّمَا يَسْأَلُ جَمْرًا فَلْيَسْتَقِلَّ أَوْ لِيَسْتَكْثِرْ».
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ: "යමෙක් වැඩිපුර ලබාගැනීමේ අරමුණින් මිනිසුන්ගෙන් ඔවුන්ගේ ධනය ඉල්ලන්නේ නම්, ඔහු ඉල්ලන්නේ ගිනි අඟුරුය. ඔහුට අවශ්ය නම් අඩුවෙන් ඉල්ලන්න, නැතහොත් වැඩියෙන් ඉල්ලන්න."
الباب الرابع: الحج والعمرة والزيارة
හතරවන පරිච්ඡේදය: හජ්, උම්රා සහ සියාරා
قال رسول الله ﷺ في خطبة الوداع: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَيُّ يَوْمٍ هَذَا قَالُوا: يَوْمٌ حَرَامٌ، قَالَ (فَأَيُّ بَلَدٍ هَذَا) قَالُوا بَلَدٌ حَرَامٌ قَالَ (فَأَيُّ شَهْرٍ هَذَا) قَالُوا شَهْرٌ حَرَامٌ قَالَ (فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ، كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا، فِي بَلَدِكُمْ هَذَا، فِي شَهْرِكُمْ هَذَا، اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ، اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ، فَلْيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ، لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ».
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ සමුගැනීමේ දේශනයේදී මෙසේ පැවසූහ: "අහෝ මිනිසුනි, අද කුමන දිනයක්ද?" ඔවුහු පැවසූහ: "එය පූජනීය දිනයකි." එවිට (නබි ﷺ) ඇසූහ: "මෙය කුමන නගරයක්ද?" ඔවුහු පැවසූහ: "එය පූජනීය නගරයකි." එවිට (නබි ﷺ) ඇසූහ: "මෙය කුමන මාසයක්ද?" ඔවුහු පැවසූහ: "එය පූජනීය මාසයකි." එවිට (නබි ﷺ) පැවසූහ: "නුඹලාගේ රුධිරය, නුඹලාගේ ධනය සහ නුඹලාගේ ගෞරවය, නුඹලාගේ මේ දිනයේ, නුඹලාගේ මේ නගරයේ, නුඹලාගේ මේ මාසයේ පූජනීයත්වය මෙන්, නුඹලාට තහනම්ය. අල්ලාහ්! මා දැනුම් දුන්නාද? අල්ලාහ්! මා දැනුම් දුන්නාද? එබැවින්, මෙහි සිටින තැනැත්තා නොසිටින තැනැත්තාට දැනුම් දෙන්න. මාගෙන් පසු නුඹලා එකිනෙකාගේ ගෙල සිඳින දේව ප්රතික්ෂේප කරන්නන් ලෙස ආපසු නොයන්න."
الباب الخامس: الجنائز والوفاة والقبور
පස්වන පරිච්ඡේදය: අවමංගල්ය, මරණය සහ සොහොන්
قال رسول الله ﷺ «اذْكُرُوا مَحَاسِنَ مَوْتَاكُمْ وَكُفُّوا عَنْ مَسَاوِيهِمْ».
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ: 'නුඹලාගේ මියගිය අයගේ යහපත් දේ සිහිපත් කරන්න. ඔවුන්ගේ නරක දේ ගැන කතා කිරීමෙන් වළකින්න.'
قال رسول الله ﷺ «(السَّلَامُ عَلَيْكُمْ دَارَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللهُ بِكُمْ لَاحِقُونَ، وَدِدْتُ أَنَّا قَدْ رَأَيْنَا إِخْوَانَنَا)» قَالُوا: أَوَلَسْنَا إِخْوَانَكَ؟ قَالَ: «بَلْ أَنْتُمْ أَصْحَابِي، وَإِخْوَانُنَا الَّذِينَ لَمْ يَأْتُوا بَعْدُ» فَقَالُوا كَيْفَ تَعْرِفُ مَنْ لَمْ يَأْتِ بَعْدُ مِنْ أُمَّتِكَ؟ فَقَالَ: «أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ رَجُلًا لَهُ خَيْلٌ غُرٌّ مُحَجَّلَةٌ بَيْنَ ظَهْرَيْ خَيْلٍ دُهْمٍ بُهْمٍ أَلَا يَعْرِفُ خَيْلَهُ؟) قَالُوا: بَلَى، قَالَ: (فَإِنَّهُمْ يَأْتُونَ غُرًّا مُحَجَّلِينَ مِنَ الْوُضُوءِ، وَأَنَا فَرَطُهُمْ عَلَى الْحَوْضِ، أَلَا لَيُذَادَنَّ رِجَالٌ عَنْ حَوْضِي كَمَا يُذَادُ الْبَعِيرُ الضَّالُّ، أُنَادِيهِمْ أَلَا هَلُمَّ فَيُقَالُ: إِنَّهُمْ قَدْ بَدَّلُوا بَعْدَكَ فَأَقُولُ: سُحْقًا سُحْقًا)».
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ: '(විශ්වාසවන්ත ජනතාවගේ නිවහන වන නුඹලාට ශාන්තිය අත්වේවා! අල්ලාහ් කැමති නම්, අපි නුඹලා හා එක්වන්නෙමු. අපගේ සහෝදරයන්ව දැකීමට අපි කැමැත්තෙමු.)' ඔවුහු ඇසූහ: 'අපි නුඹගේ සහෝදරයන් නොවෙමුද?' එතුමාණෝ පැවසූහ: 'නැත, නුඹලා මාගේ සහචරයෝය. අපගේ සහෝදරයෝ නම් තවමත් නොපැමිණි අයයි.' එවිට ඔවුහු ඇසූහ: 'නුඹගේ උම්මතයෙන් තවමත් නොපැමිණි අයව නුඹ හඳුනාගන්නේ කෙසේද?' එතුමාණෝ පැවසූහ: 'නුඹලා සිතන්නේ කුමක්ද, යම් මිනිසෙකුට අඳුරු පැහැති අශ්වයන් අතර දීප්තිමත් නළලක් සහ සුදු පාද ඇති අශ්වයන් සිටී නම්, ඔහු තම අශ්වයන් හඳුනා නොගනීද?' ඔවුහු පැවසූහ: 'ඔව්, හඳුනාගනී.' එතුමාණෝ පැවසූහ: 'එසේම, ඔවුන් වුදූ (අභිෂේක කිරීම) හේතුවෙන් දීප්තිමත් නළලකින් සහ සුදු පාදවලින් පැමිණෙනු ඇත. මම ඔවුන්ට හවුද් (කව්තර් විල) අසලින් පෙරටුව සිටින්නෙමි. නමුත් සමහර මිනිසුන් මාගේ හවුද් වෙතින් පලවා හරිනු ඇත, අතරමං වූ ඔටුවෙකු පලවා හරින්නාක් මෙන්. මම ඔවුන්ට 'එන්න, එන්න!' යැයි අඬගසමි. එවිට කියනු ලැබේ: 'ඔවුන් නුඹෙන් පසු වෙනස් වී ඇත.' එවිට මම කියමි: 'දුරස් වේවා! දුරස් වේවා!''
قال رسول الله ﷺ «لا تسبوا الأموات، فتؤذوا الأحياء».
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ: 'මියගිය අයට අපහාස නොකරන්න, එවිට නුඹලා ජීවත්ව සිටින අයට හානි නොකරනු ඇත.'
قال رسول الله ﷺ «لَا يَتَمَنَّيَنَّ أَحَدٌ مِنْكُمُ الْمَوْتَ إِمَّا مُحْسِنًا فَلَعَلَّهُ أَنْ يَزْدَادَ خَيْرًا، وَإِمَّا مُسِيئًا فَلَعَلَّهُ أَنْ يَسْتَعْتِبَ».
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ: 'නුඹලාගෙන් කිසිවෙකු මරණය ප්රාර්ථනා නොකරන්න. යහපත් ක්රියා කරන්නෙකු නම්, ඔහුට තව තවත් යහපත් දේ කිරීමට අවස්ථාව ලැබෙනු ඇත. නරක ක්රියා කරන්නෙකු නම්, ඔහුට පසුතැවිලි වීමට අවස්ථාව ලැබෙනු ඇත.'
قال رسول الله ﷺ «مَا مِنْ مُسْلِمَيْنِ يَتَوَفَّى لَهُمَا ثَلَاثَةٌ مِنَ الْوَلَدِ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ إِلَّا أَدْخَلَهُمُ الله الجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَةِ الله إِيَّاهُمْ».
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ: 'වැඩිහිටිභාවයට පත් නොවූ දරුවන් තිදෙනෙකු මියගිය මුස්ලිම් දෙමාපියන් දෙදෙනෙකුට අල්ලාහ්ගේ දයාවේ පිහිටෙන් ස්වර්ගය නොලැබී යන්නේ නැත.'
قال رسول الله ﷺ «مَنْ عَادَ مَرِيضًا لَمْ يَزَلْ فِي خُرْفَةِ الجَنَّةِ حَتَّى يَرْجِعَ».
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ: 'රෝගියෙකු බැලීමට යන ඕනෑම අයෙකු ආපසු එන තෙක් ස්වර්ගයේ පලතුරු නෙළා ගන්නාක් මෙන් සිටින්නේය.'
قال رسول الله ﷺ «يَقُولُ اللهُ تَعَالَى: مَا لِعَبْدِي الْمُؤْمِنِ عِنْدِي جَزَاءٌ إِذَا قَبَضْتُ صَفِيَّهُ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا ثُمَّ احْتَسَبَهُ إِلَّا الْجَنَّةُ».
අල්ලාහ්ගේ දූතයාණෝ ﷺ මෙසේ පැවසූහ: 'අල්ලාහ් තආලා මෙසේ පවසයි: මාගේ විශ්වාසවන්ත සේවකයාට, මා ලෝකයේ ඔහුගේ ප්රියතමයාගේ ආත්මය ගත් විට, ඔහු ඉවසීමෙන් විපාක අපේක්ෂා කරන්නේ නම්, ස්වර්ගය හැර වෙනත් විපාකයක් මා සතුව නැත.'