القسم الرابع: نظام المعاملات المالية والأحكام

Chikamu Chechina: Sisitimu Yezvemari Nekutonga

الباب الأول: البيوع والتجارة والمعاملات والدين

Chitsauko Chekutanga: Kutengesa, Bhizinesi, Zvibvumirano, uye Zvikwereti

قال رسول الله ﷺ «أَدْخَلَ الله الجَنَّةَ رَجُلًا كَانَ سَهْلًا: مُشْتَرِيًا، وَبَائِعًا، وَقَاضِيًا، وَمُقْتَضِيًا».

Mutumwa wa Allah ﷺ akati: "Allah vakaunza kuJannah murume aive nyore (ane moyo munyoro) paaitenga, paaitengesa, paaibhadhara chikwereti, uye paaikumbira chikwereti."

قال رسول الله ﷺ «أَمَّا بَعْدُ، فَمَا بَالُ أَقْوَامٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللهِ، مَا كَانَ مِنْ شَرْطٍ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ فَهُوَ بَاطِلٌ، وَإِنْ كَانَ مِائَةَ شَرْطٍ، قَضَاءُ اللهِ أَحَقُّ، وَشَرْطُ اللهِ أَوْثَقُ، وَإِنَّمَا الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ».

Mutumwa wa Allah ﷺ akati: "Zvino mushure mezvo, chii chiri kunetsa vanhu vanoisa zviga zvisiri muBhuku ra Allah? Chiga chipi nechipi chisiri muBhuku ra Allah (Azkakuru uye Anokudzwa) chinenge chisina maturo, kunyangwe dai zvaive zviga zana. Mutongo wa Allah ndiyo yakanyanya kururama, uye chiga cha Allah ndicho chakanyanya kuvimbika. Uye kuvimbika (kana kodzero yekugara nhaka) ndeyeuya akasunungura (muranda)."

قال رسول الله ﷺ «ثَلَاثَةٌ لَا يُكَلِّمُهُمُ اللهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ رَجُلٌ حَلَفَ عَلَى سِلْعَةٍ لَقَدْ أُعْطِيَ بِهَا أَكْثَرَ مِمَّا أُعْطِيَ وَهُوَ كَاذِبٌ، وَرَجُلٌ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ كَاذِبَةٍ لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ رَجُلٍ مُسْلِمٍ، وَرَجُلٌ مَنَعَ فَضْلَ مَاءٍ فَيَقُولُ اللهُ الْيَوْمَ أَمْنَعُكَ فَضْلِي كَمَا مَنَعْتَ فَضْلَ مَا لَمْ تَعْمَلْ يَدَاكَ».

Mutumwa wa Allah ﷺ akati: "Kune vanhu vatatu vasingazotaurwi na Allah pazuva reKiyamah (Kumuka Kwavakafa) uye vasingazotarisiwi naivo: murume anopika pamusoro pechinhu chake chekutengesa kuti akapiwa mari yakawanda kupfuura yaakapiwa chaizvo, asi ari kunyepa; uye murume anopika mhiko yenhema kuti atore pfuma yemumwe Muslim; uye murume anoramba kupa mvura yakawandisa (yaasiri kushandisa). Allah vachati pazuva iroro: 'Ndichakunyima nyasha Dzangu sezvo iwe wakanyima nyasha dzechinhu chisina kushandwa nemaoko ako.'"

قال رسول الله ﷺ «رَحِمَ الله عَبْدًا سَمْحًا إِذَا بَاعَ، سَمْحًا إِذَا اشْتَرَى، سَمْحًا إِذَا قَضَى، سَمْحًا إِذَا اقْتَضَى».

Mutumwa wa Allah ﷺ akati: "Allah ngavanzwire tsitsi muranda anova nyore (ane moyo munyoro) paanotengesa, nyore paanotenga, nyore paanobhadhara chikwereti, uye nyore paanokumbira chikwereti."

قال رسول الله ﷺ «لا تَحَاسَدُوا، وَلا تَنَاجَشُوا، وَلا تَبَاغَضُوا، وَلا تَدَابَرُوا، وَلا يَبِعْ بَعْضُكُمْ عَلَى بَيْعِ بَعْضٍ، وَكُونُوا عِبَادَ الله إِخْوَانًا، الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ، لا يَظْلِمُهُ، وَلا يَخْذُلُهُ، وَلَا يَحْقِرُهُ، التَّقْوَى هَاهُنَا، وَأَشَارَ إِلَى صَدْرِهِ، بِحَسْبِ امْرِئٍ مِنَ الشَّرِّ أَنْ يَحْقِرَ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ، كُلُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ حَرَامٌ، دَمُهُ، وَمَالُهُ، وَعِرْضُهُ».

Mutumwa wa Allah ﷺ akati: "Musatsvire godo, musanyengerane (pakutengesa), musavengane, musafuratirane, uye musatengese pamusoro pekutengesa kwemumwe. Ivai varanda va Allah, hama. Muslim ihama yeMuslim, haamudzvanyiriri, haamusiye (haamuregi), uye haamuzvidzi. Taqwa (kutya Allah) iri pano," (uye akabata chifuva chake), "Zvakakwana kuipa kumunhu kuti azvidze hama yake yechiMuslim. Zvese zveMuslim zvakarambidzwa kune mumwe Muslim: ropa rake, pfuma yake, uye rukudzo rwake."

قال رسول الله ﷺ «لا يَمْنَعُ أَحَدُكُمْ فَضْلَ مَاءٍ لِيَمْنَعَ بِهِ الْكَلأ».

Mutumwa wa Allah ﷺ akati: "Hapana mumwe wenyu anofanira kunyima mvura yakawandisa kuti adzivise uswa (kuti usakure)."

قال رسول الله ﷺ «لا يَمْنَعْ جَارٌ جَارَهُ أَنْ يَغْرِزَ خَشَبَةً فِي جِدَارِهِ».

Mutumwa wa Allah ﷺ akati: "Muavakidzani haafaniri kudzivisa muvakidzani wake kuti apinze danda (kana huni) mumadziro ake."

قال رسول الله ﷺ «مَنْ طَالَبَ حَقًّا فَلْيَطْلُبْهُ فِي عَفَافٍ» وَافٍ، أَوْ غَيْرِ وَافٍ».

Mutumwa wa Allah ﷺ akati: "Uyo anokumbira kodzero yake, ngaaikumbire nenzira yakachena (yakakodzera), (kunyangwe) akakwanisa kubhadhara kana kusakwanisa."

الباب الثاني: فقه القضاء، نظام القضاء والإمارة في الإسلام

Chitsauko Chechipiri: Fiqh yeKutonga, Hurongwa hweKutonga Nehutongi muIslam

قال رسول الله ﷺ «إِنِي لَمْ أُومَرْ أَنْ أَنْقُبَ عَنْ قُلُوبِ النَّاسِ وَلَا أَشُقَّ بُطُونَهُمْ».

Mutumwa waAllah ﷺ akati: «Handina kurairwa kuti ndifukunure mwoyo yevanhu, kana kuti ndivhure matumbu avo».

قال رسول الله ﷺ «رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثَةٍ عَنِ النَّائِمِ حَتَّىٰ يَسْتَيْقِظَ، وَعَنِ الْمُبْتَلَىٰ حَتَّىٰ يَبْرَأَ، وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّىٰ يَكْبُرَ».

Mutumwa waAllah ﷺ akati: «Chinyoreso chabviswa pavatatu: pamunhu akarara kusvikira amuka, nepamunhu anopenga kusvikira apengenuka, nepamwana mudiki kusvikira akura».

قال رسول الله ﷺ «كَيْفَ يُقَدِّسُ اللهُ أُمَّةً لا يَأْخُذُ ضَعِيفُهَا حَقَّهُ مِنْ قَوِيِّهَا، وَهُوَ غَيْرُ مُتَعْتَعٍ».

Mutumwa waAllah ﷺ akati: «Allah vangaropafadza sei rudzi rusina simba rusingatore kodzero yaro kubva kune rine simba, pasina kutyisidzirwa?»

الباب الثالث: أقضية الرسول صلوات الله وسلامه عليه

Chitsauko Chechitatu: Zvitongwa zvaMutumwa ﷺ

قال رسول الله ﷺ «مَا تَأْمُرُنِي؟.. تَأْمُرُنِي أَنْ آمُرَهُ أَنْ يَدَعَ يَدَهُ فِي فِيكَ تَقْضَمُهَا كَمَا يَقْضَمُ الفَحْلُ؟ اذْفَعْ يَدَكَ حَتَّى يَعَضَّهَا ثُمَّ انْتَزِعْهَا».

Mutumwa wa Allah ﷺ akati: «Unondiraira chii? Unondiraira here kuti ndimurayire kuti asiye ruoko rwake mumuromo mako kuti urume sezvinoita nzombe inoruma? Sundira ruoko rwako kusvika aruma, wobva warubvisa.»

قال رسول الله ﷺ «مَا عَلَّمْتَهُ إِذْ كَانَ جَاهِلًا، وَلا أَطْعَمْتَهُ إِذْ كَانَ جَائِعًا».

Mutumwa wa Allah ﷺ akati: «Hauna kumudzidzisa paakanga asingazivi, uye hauna kumupa chikafu paakanga aine nzara.»

قال رسول الله ﷺ «يَا زُبَيْرُ اسْقِ، ثُمَّ احْبِسِ الْمَاءَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى الْجَدْرِ».

Mutumwa wa Allah ﷺ akati: «Iwe Zubair, diridza, wobva wadzivira mvura kusvika yasvika pamuganhu.»