القسم السادس: الآداب والأخلاق
Chikamu chechitanhatu: Tsika nemaitiro
الباب الأول: السيرة النبوية والشمائل والإعجاز
Chitsauko chekutanga: Nhoroondo yeupenyu hweMutumwa ﷺ, maitiro ake nezvishamiso zvake
قال رسول الله ﷺ «يَا أَنْجَشَةُ، رُوَيْدَكَ سَوْقَكَ بِالْقَوَارِيرِ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: «Iwe Anjasha, nyatso fambisa zvinyoronyoro nevanhukadzi, nekuti vakaita semidziyo isina kusimba (magirazi).»
الباب الثاني: فضائل الأنبياء والصحابة والأعمال
Musoro wechipiri: Makomborero evaprofita, masahaba, nemabasa
قال رسول الله ﷺ «أَحَبُّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللهِ الصَّلَاةُ لِوَقْتِهَا، ثُمَّ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ ثُمَّ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللهِ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Mabasa anodiwa zvikuru naAllah ndiwo munamato panguva yawo, zvadaro kuremekedza vabereki, zvadaro Jihad munzira yaAllah."
قال رسول الله ﷺ «خَيْرُ بَيْتٍ فِي الْمُسْلِمِينَ بَيْتٌ فِيهِ يَتِيمٌ يُحْسَنُ إِلَيْهِ، وَشَرُّ بَيْتٍ فِي الْمُسْلِمِينَ بَيْتٌ فِيهِ يَتِيمٌ يُسَاءُ إِلَيْهِ، أَنَا وَكَافِلُ الْيَتِيمِ فِي الْجَنَّةِ هَكَذَا».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Imba yakanakisisa pakati pevaMuslim ndiyo imba ine nherera inobatwa zvakanaka, uye imba yakaipisisa pakati pevaMuslim ndiyo imba ine nherera inobatwa zvisina kunaka. Ini nemuchengeti wenherera tichava muJannah saizvozvi (achiratidza minwe miviri yakabatana)."
قال رسول الله ﷺ «صَنَائِعُ الْمَعْرُوفِ تَقِي مَصَارِعَ السُّوءِ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Mabasa akanaka anodzivirira kubva kumagumo akaipa."
قال رسول الله ﷺ «مَنْ دَلَّ عَلَى خَيْرٍ فَلَهُ مِثْلُ أَجْرِ فَاعِلِهِ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Uyo anoratidza mumwe nzira yekuita zvakanaka anowana mubairo wakafanana neweanozvitaura."
قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً حَسَنَةً كَانَ لَهُ أَجْرُهَا وَأَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْءٌ، وَمَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً سَيِّئَةً كَانَ عَلَيْهِ وِزْرُهَا وَوِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْءٌ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Uyo anotanga tsika yakanaka muIslam anowana mubairo wayo nemubairo weavo vanoitevedzera mushure make, pasina kudzikisa chero chinhu pamibairo yavo. Uye uyo anotanga tsika yakaipa muIslam anowana mutoro wayo nemutoro weavo vanoitevedzera mushure make, pasina kudzikisa chero chinhu pamitoro yavo."
الباب الرابع: الأدب والأخلاق والرقائق
Chitsauko chechina: Tsika nemaitiro akanaka uye zvinhu zvinonyorovesa moyo
«اتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ».
Chenjera kukumbira kwaakadzvinyirirwa, nokuti hapana chinovhara pakati payo naAllah.
قال رسول الله ﷺ «اتَّقُوا الظُّلْمَ فَإِنَّ الظُّلْمَ ظُلُمَاتٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَاتَّقُوا الشُّحَّ فَإِنَّ الشُّحَّ أَهْلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ حَمَلَهُمْ عَلَى أَنْ سَفَكُوا دِمَاءَهُمْ وَاسْتَحَلُّوا مَحَارِمَهُمْ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: “Chenjerai kudzvinya, nokuti kudzvinya rima paZuva reKumuka, uye chenjerai makaro, nokuti makaro akaparadza avo vakakutangirai, akavaita kuti vateurire ropa ravo uye vatore zvinhu zvavo zvisingatenderwi.”
قال رسول الله ﷺ «أَثْقَلُ شَيْءٍ فِي مِيزَانِ الْمُؤْمِنِ خُلُقٌ حَسَنٌ، إِنَّ اللهَ يَبْغَضُ الْفَاحِشَ الْمُتَفَحِّشَ البذيء».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: “Chinhu chinorema kwazvo pachiyero chemutendi itsika yakanaka. Zvirokwazvo, Allah vanovenga munhu anonyadzisa, anotaura zvisina maturo uye anonyadzisa.”
قال رسول الله ﷺ «أَحْبِبْ حَبِيبَكَ هَوْنًا مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ بَغِيضَكَ يَوْمًا مَا، وَأَبْغِضْ بَغِيضَكَ هَوْنًا مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ حَبِيبَكَ يَوْمًا مَا».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: “Ida shamwari yako zvine mwero, pamwe rimwe zuva achava muvengi wako, uye venga muvengi wako zvine mwero, pamwe rimwe zuva achava shamwari yako.”
قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَحَبَّ الله عَبْدًا حَمَاهُ الدُّنْيَا كَمَا يَحْمِي أَحَدُكُمْ سَقِيمَهُ الْمَاءَ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: “Kana Allah vachida muranda, vanomudzivirira kubva panyika (zvinhu zvayo zvinokuvadza), sezvo mumwe wenyu anodzivirira murwere wake kubva kumvura (kana ichimukuvadza).”
قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَحَبَّ الله عَبْدًا نَادَى جِبْرِيلَ إِنَّ الله يُحِبُّ فُلَانًا فَأَحِبَّهُ فَيُحِبُّهُ جِبْرِيلُ، فَيُنَادِي جِبْرِيلُ فِي أَهْلِ السَّمَاءِ إِنَّ الله يُحِبُّ فُلَانًا فَأَحِبُّوهُ فَيُحِبُّهُ أَهْلُ السَّمَاءِ، ثُمَّ يُوضَعُ لَهُ الْقَبُولُ فِي الأَرْضِ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: “Kana Allah vachida muranda, vanodana Jibril vachiti: ‘Zvirokwazvo, Allah vanoda uyu munhu, saka muide.’ Saka Jibril anomuda. Ipapo Jibril anodanidzira kune vanhu vekudenga achiti: ‘Zvirokwazvo, Allah vanoda uyu munhu, saka muidei.’ Saka vanhu vekudenga vanomuda. Ipapo anopiwa kugamuchirwa panyika.”
قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدٍ خَيْرًا عَسَّلَهُ، قِيلَ: كَيْفَ يُعَسِلُهُ؟ قال: يَفْتَحُ لَهُ عَمَلًا صَالِحًا قَبْلَ مَوْتِهِ ثُمَّ يَقْبِضُهُ عليه».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: “Kana Allah vachida zvakanaka kumuranda, vanomupa ‘uchi’ (kumugumisa zvakanaka).” Zvakabvunzwa: ‘Anomupa sei ‘uchi’?’ Akati: ‘Anomuvhurira mukana wekuita mabasa akanaka asati afa, ipapo anomutora (mweya wake) ari paari (achiri kuita mabasa akanaka).’”
قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدِهِ الْخَيْرَ عَجَّلَ لَهُ الْعُقُوبَةَ فِي الدُّنْيَا، وَإِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدِهِ الشَّرَّ أَمْسَكَ عَنْهُ بِذَنْبِهِ، حَتَّى يُوَافِي بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: “Kana Allah vachida zvakanaka kumuranda wavo, vanokurumidza kumupa chirango panyika. Uye kana Allah vachida zvakaipa kumuranda wavo, vanomuregera nezvivi zvake, kusvikira azadzisa nazvo paZuva reKumuka.”
قال رسول الله ﷺ «أَرْبَعٌ إِذَا كُنَّ فِيكَ فَلَا عَلَيْكَ مَا فَاتَكَ مِنَ الدُّنْيَا: صِدْقُ الحَدِيثِ، وحِفْظُ الأمانَةِ، وَحُسْنُ الخُلُقِ، وَعِفَّةُ مَطْعَمٍ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: “Zvinhu zvina kana zviri mauri, hazvina basa kuti chii chawakarasikirwa nacho panyika: kutaura chokwadi, kuchengeta chivimbo, tsika yakanaka, uye kuchena kwechikafu (kana kuti mari inowanikwa nenzira yakanaka).”
قال رسول الله ﷺ «ازْهَدْ فِي الدُّنْيَا يُحِبَّكَ الله، وَازْهَدْ فِيمَا فِي أَيْدِي النَّاسِ يُحِبَّكَ النَّاسُ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: “Rega kuda nyika (zvakanyanya), Allah vachakuda. Uye rega kuda zviri mumaoko evanhu, vanhu vachakuda.”
قال رسول الله ﷺ «أَفْشِ السَّلامَ، وَأَطْعِمِ الطَّعَامَ، وَصِلِ الأَرْحَامَ، وَقُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ، وَادْخُلِ الجَنَّةَ بِسَلامٍ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: “Paridza Salam, uye pisa chikafu, uye batana nehama, uye mira (mukunamata) usiku vanhu vakarara, uye pinda Jannah (Paradhiso) murugare.”
قال رسول الله ﷺ «أَلا أُخْبِرُكُمْ بِأَفْضَلَ مِنْ دَرَجَةِ الصِّيَامِ وَالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ؟ إِصْلَاحُ ذَاتِ البَيْنِ، فَإِنَّ فَسَادَ ذَاتِ البَيْنِ هِيَ الْحَالِقَةُ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: “Handikuzivisirei here chinhu chiri nani pane chinzvimbo chekutsanya, kunamata, uye kupa sadaka? Kugadzirisa hukama pakati pevanhu, nokuti kukanganisa hukama pakati pevanhu ndiko kunoparadza (zvakanaka).”
قال رسول الله ﷺ «أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِكُمْ مِنْ شَرِّكُمْ؟ خَيْرُكُمْ مَنْ يُرْجَى خَيْرُهُ وَيُؤْمَنُ شَرُّهُ، وَشَرُّكُمْ مَنْ لَا يُرْجَى خَيْرُهُ وَلَا يُؤْمَنُ شَرُّهُ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: “Handikuzivisirei here akanaka pakati penyu kubva kune vakaipa pakati penyu? Akanaka pakati penyu ndiye uyo zvakanaka zvake zvinotarisirwa uye zvakaipa zvake zvinodzivirirwa, uye akaipa pakati penyu ndiye uyo zvakanaka zvake zvisingatarisirwi uye zvakaipa zvake zvisingadzivirirwi.”
قال رسول الله ﷺ «الْبِرُّ حُسْنُ الْخُلُقِ، وَالإِثْمُ مَا حَاكَ فِي صَدْرِكَ وَكَرِهْتَ أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِ النَّاسُ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: “Kunaka itsika yakanaka, uye chivi ndicho chinokunetsa mumoyo mako uye wausingadi kuti vanhu vazive.”
قال رسول الله ﷺ «الْحَيَاءُ خَيْرٌ كُلُّهُ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: “Kunyara kwakanaka chose.”
قال رسول الله ﷺ «الرَّاحِمُونَ يَرْحَمُهُمُ الرَّحْمَنُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى، ارْحَمُوا مَنْ فِي الْأَرْضِ يَرْحَمْكُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: “Vane tsitsi vanonzwirwa tsitsi naAr-Rahman (Nyasha Dzose), Akakomborerwa uye Akakwirira. Nzwirai tsitsi vari panyika, muchanzwirwa tsitsi naAri kudenga.”
قال رسول الله ﷺ «الْمُسْتَشَارُ مُؤْتَمَنٌ».
Anoti Muhammad ﷺ: «Uyo anobvunzwa anovimbwa naye».
قال رسول الله ﷺ «الْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِ كَالْبُنْيَانِ يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضًا».
Anoti Muhammad ﷺ: «Mutendi kune mumwe mutendi akaita sekuvaka, chikamu chimwe nechimwe chichisimbisa chimwe».
قال رسول الله ﷺ «الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ، لَا يَظْلِمُهُ وَلَا يُسْلمُهُ، وَمَنْ كَانَ فِي حَاجَةِ أَخِيهِ كَانَ اللهُ فِي حَاجَتِهِ، وَمَنْ فَرَّجَ عَنْ مُسْلِمٍ كُرْبَةً فَرَّجَ اللهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرُبَاتِ يَوْمِ القِيَامَةِ، وَمَنْ سَتَرَ مُسْلِمًا سَتَرَهُ اللهُ يَوْمَ القِيَامَةِ».
Anoti Muhammad ﷺ: «MuMuslim ihama yemuMuslim; haamumanikidzi, kana kumusiya. Uyo anobatsira hama yake, Allah vachamubatsirawo. Uyo anobvisa dambudziko kune muMuslim, Allah vachamubvisira dambudziko pamazuva eKiyamah. Uye uyo anovanza zvikanganiso zvemuMuslim, Allah vachavanza zvikanganiso zvake pamazuva eKiyamah».
قال رسول الله ﷺ «المُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ المُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ».
Anoti Muhammad ﷺ: «MuMuslim ndiye uyo vamwe vaMuslim vakachengetedzeka kubva parurimi rwake nemawoko ake».
قال رسول الله ﷺ «المُؤْمِنُ الَّذِي يُخَالِطُ النَّاسَ وَيَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ أَعْظَمُ أَجْرًا مِنَ المُؤْمِنِ الَّذِي لاَ يُخَالِطُ النَّاسَ وَلاَ يَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ».
Anoti Muhammad ﷺ: «Mutendi anobatana nevanhu uye anotsungirira kukuvadza kwavo ane mubairo mukuru kupfuura mutendi asingabatani nevanhu uye asingatsungiriri kukuvadza kwavo».
قال رسول الله ﷺ «الْمُؤْمِنُ يَأْلَفُ وَيُؤْلَفُ وَلَا خَيْرَ فِيمَنْ لَا يَأْلَفُ وَلَا يُؤْلَفُ».
Anoti Muhammad ﷺ: «Mutendi anofarira kushamwaridzana uye anofarirwa, uye hapana chakanaka kune uyo asingafariri kushamwaridzana uye asingafarirwi».
قال رسول الله ﷺ «أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أَبُوكَ، ثُمَّ الْأَقْرَبُ فَالْأَقْرَبُ».
Anoti Muhammad ﷺ: «Amai vako, ipapo amai vako, ipapo amai vako, ipapo baba vako, ipapo hama dzepedyo-pedyo».
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الرَّجُلَ لَيُدْرِكُ بِحُسْنِ خُلُقِهِ دَرَجَةَ قَائِمِ اللَّيْلِ صَائِمِ النَّهَارِ».
Anoti Muhammad ﷺ: «Zvirokwazvo, murume anogona kusvika, kuburikidza nemaitiro ake akanaka, padanho reuyo anomira (mukunamata) usiku uye anotsanya masikati».
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ، وَإِنَّ الْبِرَّ هْدِي إِلَى الْجَنَّةِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَصْدُقُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللهِ صِدِّيقًا، وَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ، وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَكْذِبُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللهِ كَذَّابًا».
Anoti Muhammad ﷺ: «Zvirokwazvo, kutaura chokwadi kunotungamira kune kururama, uye kururama kunotungamira kuJannah (Paradhiso). Uye murume anoramba achitaura chokwadi kusvikira anyorwa naAllah seane chokwadi. Uye zvirokwazvo, kunyepa kunotungamira kune huipi, uye huipi hunotungamira kuMoto (Gehena). Uye murume anoramba achinyepa kusvikira anyorwa naAllah semunyepi mukuru».
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ فِيكَ لَخَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا الله تَعَالَى الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ».
Anoti Muhammad ﷺ: «Zvirokwazvo, une hunhu huviri hunodiwa naAllah: kushivirira nekufunga zvakanaka».
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنْ أَحَبِّكُمْ إِلَيَّ أَحْسَنَكُمْ أَخْلَاقًا».
Anoti Muhammad ﷺ: «Zvirokwazvo, vanodiwa zvikuru kwandiri pakati penyu ndivo vane hunhu hwakanakisa».
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنَ الْبَيَانِ لَسِحْرًا».
Anoti Muhammad ﷺ: «Zvirokwazvo, humwe hunyanzvi hwekutaura hwakafanana nemashiripiti».
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنَ الشِّعْرِ حِكْمَةً».
Anoti Muhammad ﷺ: «Zvirokwazvo, humwe nhetembo hune huchenjeri».
قال رسول الله ﷺ «إِنَّكُمْ لَنْ تَسَعُوا النَّاسَ بِأَمْوَالِكُمْ، وَلَكِنْ لِيَسَعْهُمْ مِنْكُمْ بَسْطُ الْوَجْهِ وَحُسْنُ الْخُلُقِ».
Anoti Muhammad ﷺ: «Zvirokwazvo, hamungakwanisi kubata vanhu vese nemari yenyu, asi ngavabatei nekufara kwenyu kwechiso uye hunhu hwakanaka».
قال رسول الله ﷺ «إِنَّمَا النَّاسُ كَالإِبِلِ المِائَةِ لَا تَكَادُ تَجِدُ فِيهَا رَاحِلَةً».
Anoti Muhammad ﷺ: «Zvirokwazvo, vanhu vakaita semakamera zana, pakati pawo unongowana rimwe chete rakafanira kukwira».
قال رسول الله ﷺ «إِنَّمَا بُعِثْتُ لأُتَمِمَ مَكَارِمَ الأَخْلَاقِ».
Anoti Muhammad ﷺ: «Zvirokwazvo, ndakatumwa kuti ndipedzise hunhu hwakanaka».
قال رسول الله ﷺ «إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ، فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ، وَلَا تَحَسَّسُوا، وَلَا تَجَسَّسُوا، وَلَا تَنَافَسُوا، وَلَا تَحَاسَدُوا، وَلَا تَبَاغَضُوا، وَلَا تَدَابَرُوا، وَكُونُوا عِبَادَ اللهِ إِخْوَانًا».
Akaudza Muhammad ﷺ kuti: «Chenjerai fungidziro yakaipa, nokuti fungidziro yakaipa ndiyo nhema huru. Musatsvaga zvakavanzika, musahwihwina, musakwikwidzana, musaite godo, musavengana, musafuratirana, uye ivai varanda vaAllah sevanun'una.»
قال رسول الله ﷺ «تَجِدُونَ النَّاسَ مَعَادِنَ خِيَارُهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ خِيَارُهُمْ فِي الإِسْلَامِ إِذَا فَقُهُوا، وَتَجِدُونَ خَيْرَ النَّاسِ فِي هَذَا الشَّأْنِ أَشَدَّهُمْ لَهُ كَرَاهِيَةً قَبْلَ أَنْ يَأْتِيَ فِيهِ، وَتَجِدُونَ شَرَّ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عِنْدَ اللهِ ذَا الْوَجْهَيْنِ الَّذِي يَأْتِي هَؤُلَاءِ بِوَجْهٍ وَيَأْتِي هَؤُلَاءِ بِوَجْهٍ».
Akaudza Muhammad ﷺ kuti: «Muchawana vanhu vakafanana nemigodhi (yemhando dzakasiyana). Vakanakisisa vavo munguva yeJahiliyyah (kusaziva) ndivo vakanakisisa vavo muIslam, kana vakanzwisisa. Uye muchawana vanhu vakanakisisa panyaya iyi (hutungamiri) vari avo vaivenga zvakanyanya vasati vapinda mairi. Uye muchawana vanhu vakaipisisa paZuva reKumuka kwavakafa pamberi paAllah vari munhu ane zviso zviviri, uyo anouya kune vamwe nechimwe chiso uye kune vamwe nechimwe chiso.»
قال رسول الله ﷺ «تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ».
Akaudza Muhammad ﷺ kuti: «Pai zvokudya uye kwazisa nerugare (Salam) avo vaunoziva neavo vausingazivi.»
قال رسول الله ﷺ «رُبَّ أَشْعَثَ أَغْبَرَ، مَدْفُوعٍ بِالْأَبْوَابِ، لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللهِ لأَبَرَّهُ».
Akaudza Muhammad ﷺ kuti: «Vangani vanhu vakashata, vane guruva, vanodzingwa pamikova, asi kana vakapika naAllah, Allah vanozadzisa mhiko yavo.»
قال رسول الله ﷺ «عِفُوا تَعِفُّ نِسَاؤُكُمْ، وبَرُّوا آبَاءَكُمْ تَبَرُّكُمْ أَبْنَاؤُكُمْ».
Akaudza Muhammad ﷺ kuti: «Ivai vakachena, uye vakadzi venyu vachava vakachena. Ivai vanoremekedza vabereki venyu, uye vana venyu vachakuremekedzai.»
قال رسول الله ﷺ «كَفَى بِالمَرْءِ كَذِبًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ».
Akaudza Muhammad ﷺ kuti: «Zvakakwana kuti munhu ave munyepi kana achitaura zvose zvaanonzwa.»
قال رسول الله ﷺ «لا بَأْسَ بِالْغِنَى لِمَنِ اتَّقَى، وَالصِّحَّةُ لِمَنِ اتَّقَى، خَيْرٌ مِنَ الْغِنَى، وَطِيبُ النَّفْسِ مِنَ النَّعِيمِ».
Akaudza Muhammad ﷺ kuti: «Hapana chakaipa nepfuma kune uyo anotya Allah. Uye utano kune uyo anotya Allah hwakanaka kupfuura pfuma. Uye kugutsikana kwemweya chikamu chezvikomborero.»
قال رسول الله ﷺ «لا تَبَاغَضُوا وَلا تَقَاطَعُوا وَلا تَحَاسَدُوا وَلا تَدَابَرُوا وَكُونُوا عِبَادَ الله إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمُ الله، وَلا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاثِ لَيَالٍ».
Akaudza Muhammad ﷺ kuti: «Musavengana, musaregerana, musaite godo, musafuratirana, uye ivai varanda vaAllah sevanun'una, sezvamakarairwa naAllah. Hazvibvumirwi kuti muMuslim aregere hama yake kwemazuva anopfuura matatu.»
قال رسول الله ﷺ «لَا تَحْقِرَنَّ مِنَ الْمَعْرُوفِ شَيْئًا وَلَوْ أَنْ تَلْقَى أَخَاكَ بِوَجْهِ طَلْقٍ».
Akaudza Muhammad ﷺ kuti: «Usazvidza chero chiito chakanaka, kunyange kana chiri kusangana nehama yako nechiso chinofara.»
قال رسول الله ﷺ «لا تضربوا إماء الله».
Akaudza Muhammad ﷺ kuti: «Musarova vakadzi vaAllah.»
قال رسول الله ﷺ «لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَتَّاتٌ».
Akaudza Muhammad ﷺ kuti: «Munhu anochera (anotakura makuhwa kuti akonzerese nhamo) haazopindi muJannah.»
قال رسول الله ﷺ «لا تَغْضَبْ».
Akaudza Muhammad ﷺ kuti: «Usatsamwa.»
قال رسول الله ﷺ «لا تَكُونُوا عَوْنًا لِلشَّيْطَانِ عَلَى أَخِيكُمْ».
Akaudza Muhammad ﷺ kuti: «Musave vabatsiri vaShaytan (Satani) kurwisa hama yenyu.»
قال رسول الله ﷺ «لا تُنْزَعُ الرَّحْمَةُ إِلَّا مِنْ شَقِيٍّ».
Akaudza Muhammad ﷺ kuti: «Tsitsi hadzibviswi kunze kwemunhu akaipa.»
قال رسول الله ﷺ «لا حَلِيمَ إِلا ذُو عَثْرَةٍ، وَلا حَكِيمَ إِلا ذُو تَجْرِبَةٍ».
Akaudza Muhammad ﷺ kuti: «Hapana munhu anoshivirira kunze kweuyo akambokanganisa, uye hapana munhu akachenjera kunze kweuyo ane ruzivo.»
قال رسول الله ﷺ «لَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلَاثِ يَلْتَقِيَانِ، فَيَصُدُّ هَذَا وَيَصُدُّ هَذَا، وَخَيْرُهُمَا الَّذِي يَبْدَأُ بِالسَّلَامِ».
Akaudza Muhammad ﷺ kuti: «Hazvibvumirwi kuti muMuslim aregere hama yake kwemazuva anopfuura matatu vachisangana, uyu ofuratira uyu ofuratira. Akanakisisa pakati pavo ndiye anotanga kukwazisa neSalam.»
قال رسول الله ﷺ «لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ كِبْرٍ، قِيلَ: إِنَّ الرَّجُلَ يُحِبُّ أَنْ يَكُونَ ثَوْبُهُ حَسَنًا وَنَعْلُهُ حَسَنًا، قَالَ: إِنَّ اللهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ، الْكِبْرُ بَطَرُ الْحَقِّ وَغَمْطُ النَّاسِ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Hakapindi Jannah (Paradhiso) uyo ane kadiki-diki kekuzvitutumadza mumoyo make." Zvakanzi: "Munhu anoda kuti nguo dzake dzive dzakanaka uye shangu dzake dzive dzakanaka." Akati: "Chokwadi Allah vakanaka uye vanoda runako. Kuzvitutumadza ndiko kuramba chokwadi nekuzvidza vanhu."
قال رسول الله ﷺ «لا يَرْحَمُ اللهُ مَنْ لا يَرْحَمُ النَّاسَ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Allah haavanzwiri tsitsi uyo asinganzwiri vanhu tsitsi."
قال رسول الله ﷺ «لا يَرْمِي رَجُلٌ رَجُلًا بِالْفُسُوقِ، وَلا يَرْمِيهِ بِالْكُفْرِ إلا ارْتَدَّتْ عَلَيْهِ، إِنْ لَمْ يَكُنْ صَاحِبُهُ كَذَلِكَ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Hapana munhu anofanira kupomera mumwe munhu huipi (fusooq), kana kumupomera kusatenda (kufr), kunze kwekuti zvichadzokera kwaari, kana munhu iyeye asina kuita saizvozvo."
قال رسول الله ﷺ «لا يَزَالُ قَلْبُ الْكَبِيرِ شَابًَّا فِي اثْنَتَيْنِ: فِي حُبِّ الدُّنْيَا، وَطُولِ الأَمَلِ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Mwoyo wemukuru unogara uri mudiki pazvinhu zviviri: mukuda nyika ino, uye mukutarisira hupenyu hurefu."
قال رسول الله ﷺ «لا يَسْتُرُ الله عَلَى عَبْدٍ فِي الدُّنْيَا، إلاَّ سَتَرَهُ الله يَوْمَ الْقِيَامَةِ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Hapana muranda anovharirwa zvitadzo zvake naAllah munyika ino, kunze kwekuti Allah vachamuvharirawo zvitadzo zvake paZuva reKumuka."
قال رسول الله ﷺ «لا يَسْتُرُ عَبْدٌ عَبْدًا فِي الدُّنْيَا إلاَّ سَتَرَهُ الله يَوْمَ الْقِيَامَةِ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Hapana muranda anovharira zvitadzo zveumwe muranda munyika ino, kunze kwekuti Allah vachamuvharirawo zvitadzo zvake paZuva reKumuka."
قال رسول الله ﷺ «لا يُشِيرُ أَحَدُكُمْ عَلَى أَخِيهِ بِالسِّلاحِ، فَإِنَّهُ لا يَدْرِي لَعَلَّ الشَّيْطَانَ يَنْزِعُ فِي يَدِهِ فَيَقَعُ فِي حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Hapana mumwe wenyu anofanira kunongedzera hama yake nechombo, nokuti haazivi, pamwe Shaytan (dhiyabhorosi) anomukweva ruoko rwake obva awira mugomba reMoto."
قال رسول الله ﷺ «لا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ عَبْدِي وَأَمَتِي، كُلُّكُمْ عَبِيدُ الله، وَكُلُّ نِسَائِكُمْ إِمَاءُ الله، وَلَكِنْ لِيَقُلْ غُلامِي وَجَارِيَتِي، وَفَتَايَ وَفَتَاتِي».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Hapana mumwe wenyu anofanira kuti 'muranda wangu' kana 'murandakadzi wangu'. Mese muri varanda vaAllah, uye vakadzi venyu vese varandakadzi vaAllah. Asi ngaati 'mukomana wangu' kana 'musikana wangu', uye 'jaya rangu' kana 'mhandara yangu'."
قال رسول الله ﷺ «لا يَكُونُ اللَّعَّانُونَ شُفَعَاءَ وَلا شُهَدَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Vanotuka-tuka havazove vapindiri kana zvapupu paZuva reKumuka."
قال رسول الله ﷺ «لا يُلْدَغُ الْمُؤْمِنُ مِنْ جُحْرٍ مَرَّتَيْنِ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Mu'min (mutendi) haatsikiwi nenyoka kaviri kubva mugomba rimwe chete."
قال رسول الله ﷺ «لا يَنْبَغِي لِصِدِّيقٍ أَنْ يَكُونَ لَعَّانًا».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Hazvifaniri kuti sadiq (munhu akatendeka) ave anotuka-tuka."
قال رسول الله ﷺ «لا يَنْبَغِي لِمُؤْمِنٍ أَنْ يُذِلَّ نَفْسَهُ قِيلَ وَكَيْفَ يُذِلُّ نَفْسَهُ؟ قَالَ (يَتَعَرَّضُ مِنَ الْبَلَاءِ لِمَا لا يُطِيقُ)».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Hazvifaniri kuti mu'min (mutendi) azvidzise." Zvakanzi: "Anazvidzisa sei?" Akati: "Anozvipinza mumatambudziko asingagoni kutsungirira."
«لَقَلْبُ ابْنِ آدَمَ أَشَدُّ انْقِلابًا مِنَ الْقِدْرِ إِذَا اسْتَجْمَعَتْ غَلْيًا».
Chokwadi mwoyo wemwana waAdam unochinja-chinja kupfuura poto kana yanyatsofashaira.
قال رسول الله ﷺ «لَوْ أَنَّ لِابْنِ آدَمَ وَادِيًا مِنْ ذَهَبٍ، أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَادِيَانِ، وَلَنْ يَمْلأَ فَاهُ إِلَّا التُّرَابُ، وَيَتُوبُ الله عَلَى مَنْ تَابَ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Kudai mwana waAdam aive nemupata wegoridhe, angada kuva nemipata miviri. Uye hapana chichazadza muromo wake kunze kwevhu. Uye Allah vanogamuchira kutendeuka kweanotendeuka."
قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ الشَّدِيدُ بِالصُّرَعَةِ، إِنَّمَا الشَّدِيدُ الَّذِي يَمْلِكُ نَفْسَهُ عِنْدَ الغَضَبِ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Munhu akasimba haasi uyo anokunda vamwe pakurwa, asi munhu akasimba ndiye anozvidzora kana akatsamwa."
قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ الغِنَى عَنْ كَثْرَةِ العَرَضِ وَلَكِنَّ الغِنَى غِنَى النَّفْسِ».
Mutumwa waAllah ﷺ akati: "Hupfumi hausi hwekuva nezvinhu zvakawanda, asi hupfumi ihupfumi hwemweya (kugutsikana)."
قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ المُؤْمِنُ بالَّذِي يَشْبَعُ وَجَارُهُ جَائِعٌ إلى جَنْبِهِ وهو يَعْلَمُ».
Mutsvene ﷺ akati: 'Haasi mutendi uyo anoguta iye achiziva kuti muvakidzani wake ari pedyo naye ane nzara.'
قال رسول الله ﷺ «مَثَلُ القَائِمِ عَلَى حُدُودِ الله وَالوَاقِعِ فِيهَا، كَمَثَلِ قَوْمِ اسْتَهَمُوا عَلَى سَفِينَةٍ فَأَصَابَ بَعْضُهُمْ أَعْلَاهَا وَبَعْضُهُمْ أَسْفَلَهَا، فَكَانَ الَّذِينَ فِي أَسْفَلِهَا إِذَا اسْتَقَوْا مِنَ المَاءِ مَرُّوا عَلَى مَنْ فَوْقَهُمْ فَقَالُوا لَوْ أَنَّا خَرَقْنَا فِي نَصِيبِنَا خَرْقًا وَلَمْ نُؤْذِ مَنْ فَوْقَنَا، فَإِنْ يَتْرُكُوهُمْ وَمَا أَرَادُوا هَلَكُوا جَمِيعًا، وَإِنْ أَخَذُوا عَلَى أَيْدِيهِمْ نَجَوْا وَنَجَوْا جَمِيعًا».
Mutsvene ﷺ akati: 'Muenzaniso weavo vanotevedzera miganhu yaAllah neavo vanoipfuura wakafanana nevanhu vakakanda mijenya muchikepe. Vamwe vakawana nzvimbo dzepamusoro, vamwe dzepasi. Avo vaiva pasi, kana vaida mvura, vaipfuura nepadivi peavo vaiva pamusoro. Vakati, "Dai taibaya buri muchikamu chedu (chechikepe) tisingakanganisi avo vari pamusoro pedu." Kana vakavasiya vachiita zvavanoda, vose vachaparara. Asi kana vakavabata maoko (vachivadzivisa), vachaponesa ivo nevose.'
قال رسول الله ﷺ «مَا مِنْ مُصِيبَةٍ تُصِيبُ الْمُسْلِمَ إِلَّا كَفَّرَ اللهُ بِهَا عَنْهُ، حَتَّى الشَّوْكَةَ يُشَاكُهَا».
Mutsvene ﷺ akati: 'Hapana dambudziko rinowira muMuslim kunze kwekuti Allah vanomukanganwira zvitadzo zvake nekuda kwaro, kunyangwe munzwa unomubaya.'
قال رسول الله ﷺ «مَثَلُ الْمُؤْمِنِينَ فِي تَوَادِّهِمْ وَتَرَاحُمِهِمْ وَتَعَاطُفِهِمْ مَثَلُ الْجَسَدِ إِذَا اشْتَكَى مِنْهُ عُضْوٌ تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ الْجَسَدِ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّى».
Mutsvene ﷺ akati: 'Muenzaniso wevatendi murudo rwavo, tsitsi dzavo, uye kunzwirana kwavo wakafanana nemuviri; kana nhengo imwe ikarwara, muviri wose unopindura nekushaya hope nefivha.'
قال رسول الله ﷺ «مَنْ أَصْبَحَ مِنْكُمْ آمِنًا فِي سِرْبِهِ، مُعَافًى فِي جَسَدِهِ، عِنْدَهُ قُوتُ يَوْمِهِ، فَكَأَنَّمَا حِيزَتْ لَهُ الدُّنْيَا بِحَذَافِيرِهَا».
Mutsvene ﷺ akati: 'Ani nani wenyu anomuka akachengeteka munharaunda yake, aine utano mumuviri make, uye aine chikafu chezuva rake, zvakafanana nekunge nyika yose yapiwa kwaari.'
قال رسول الله ﷺ «مِنَ الكَبَائِرِ شَتْمُ الرَّجُلِ وَالِدَيْهِ، قَالُوا: يَا رَسُولَ الله، وَهَل يَشْتُمُ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ؟ قَالَ: نَعَمْ، يَسُبُّ أَبَا الرَّجُلِ فَيَسُبُّ أَبَاهُ، وَيَسُبُّ أُمَّهُ فَيَسُبُّ أُمَّهُ».
Mutsvene ﷺ akati: 'Pakati pezvitadzo zvikuru pane kuti murume atuke vabereki vake.' Vakati: 'Iwe Mutsvene waAllah, murume angatuka vabereki vake here?' Akati: 'Hongu, anotuka baba veumwe murume, ipapo uyo murume anotuka baba vake, uye anotuka amai veumwe murume, ipapo uyo murume anotuka amai vake.'
قال رسول الله ﷺ «مَنْ ذَبَّ عَنْ لَحْمِ أَخِيهِ بِالغَيْبَةِ كَانَ حَقًّا عَلَى اللهِ أَنْ يُعْتِقَهُ مِنَ النَّارِ».
Mutsvene ﷺ akati: 'Ani nani anodzivirira mukoma wake kubva pakunyeperwa (ghaybah), zvakakodzera kuti Allah vamusunungure kubva kuMoto (weGehena).'
قال رسول الله ﷺ «مِنْ رَأَى عَوْرَةً فَسَتَرَهَا كَانَ كَمَنْ أَحْيَا مَوْءُودَةً مِنْ قَبْرِهَا».
Mutsvene ﷺ akati: 'Ani nani anoona chakavanzika (kana kukanganisa) ndokuchifukidza, akaita seuyo akamutsa mwana musikana akavigwa ari mupenyu kubva muguva rake.'
قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُبْسَطَ لَهُ فِي رِزْقِهِ وَأَنْ يُنْسَأَ لَهُ فِي أَثَرِهِ فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ».
Mutsvene ﷺ akati: 'Ani nani anoda kuti raramo yake iwedzerwe uye hupenyu hwake huwedzerwe, ngaabatanidze hukama hwake.'
قال رسول الله ﷺ «مَنْ كَانَ سَهْلًا هَيِّنًا لَيِّنًا، حَرَّمَهُ الله عَلَى النَّارِ».
Mutsvene ﷺ akati: 'Ani nani ari nyore, munyoro, uye ane moyo munyoro, Allah vachamurambidza Moto (weGehena).'
قال رسول الله ﷺ «(مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَاليَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ جَائِزَتَهُ قال: وما جائزته يا رسول الله؟ (يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ، وَالضِّيَافَةُ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ، فَمَا كَانَ وَرَاءَ ذَلِكَ فَهُوَ صَدَقَةٌ عَلَيْهِ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَاليَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ)».
Mutsvene ﷺ akati: 'Ani nani anotenda muna Allah neZuva Rokupedzisira, ngaakudze muenzi wake nemubairo wake.' Vakati: 'Mubairo wake chii, iwe Mutsvene waAllah?' Akati: 'Zuva neusiku, uye kugamuchira vaenzi mazuva matatu; chero chiri pamusoro peizvozvo isadaqah (chipo) kwaari. Uye ani nani anotenda muna Allah neZuva Rokupedzisira, ngaataure zvakanaka kana kuti anyarare.'
قال رسول الله ﷺ «مَنْ لَا يَرْحَمِ النَّاسَ لَا يَرْحَمُهُ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ».
Mutsvene ﷺ akati: 'Ani nani asinganzwiri vanhu tsitsi, Allah, Mukuru uye Ane Simba, havamunzwiri tsitsi.'
قال رسول الله ﷺ «مَنْ كَظَمَ غَيْظًا وَهُوَ قَادِرٌ عَلَى أَنْ يُنْفِذَهُ دَعَاهُ اللهُ عَلَى رُؤُوسِ الْخَلَائِقِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُخَيِّرَهُ فِي أَيِّ الْحُورِ شَاءَ».
Mutsvene ﷺ akati: 'Ani nani anodzora hasha dzake iye achikwanisa kudzibudisa, Allah vachamudaidza pamberi pezvisikwa zvose paZuva reKumuka uye vachamupa sarudzo yekusarudza chero Houris (vakadzi veParadhiso) chaanoda.'
قال رسول الله ﷺ «مَنْ وَقَاهُ اللهُ شَرَّ مَا بَيْنَ لَحْيَيْهِ وَشَرَّ مَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ».
Mutsvene ﷺ akati: 'Ani nani anochengetedzwa naAllah kubva pauipi hwezviri pakati pemazaya ake (rurimi) uye uipi hwezviri pakati pemakumbo ake (nhengo dzakavanzika), achapinda Jannah (Paradhiso).'
قال رسول الله ﷺ «مَنْ يُحْرَمِ الرِّفْقَ يُحْرَمِ الْخَيْرَ».
Mutsvene ﷺ akati: 'Ani nani anonyimwa unyoro, anonyimwa zvakanaka zvose.'
قال رسول الله ﷺ «مَنْ يُردِ الله بِهِ خَيْرًا يُصِبْ مِنْهُ».
Mutsvene ﷺ akati: 'Ani nani anodiwa naAllah zvakanaka, vanomupa matambudziko (kuti amuedze).'
قال رسول الله ﷺ «مَهْلًا يَا عَائِشَةُ، عَلَيْكِ بِالرِّفْقِ، وَإِيَّاكِ وَالْعُنْفَ وَالْفُحْشَ».
Rasulullah ﷺ vakati: «Zvinyoro, iwe Aisha, shingairira kunyoro, uye chenjera chisimba nemashoko akaipa.»
قال رسول الله ﷺ «هَلْ مَعَكَ مِنْ شِعْرِ أُمَيَّةَ بْنِ الصَّلْتِ» شَيْئًا؟».
Rasulullah ﷺ vakati: «Une chimwe chinhu here kubva munhetembo dzaUmayyah ibn Abi Salt?»
قال رسول الله ﷺ «وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، الَّذِي لَا يَأْمَنُ جَارُهُ بَوَائِقَهُ».
Rasulullah ﷺ vakati: «Ndinopika naAllah, haatendi! Ndinopika naAllah, haatendi! Ndinopika naAllah, haatendi, uyo muvakidzani wake asinganzwi akachengeteka kubva kune zvakaipa zvake.»
قال رسول الله ﷺ «وَاللَّهِ لَلدُّنْيَا أَهْوَنُ عَلَى اللهِ مِنْ هَذَا عَلَيْكُمْ».
Rasulullah ﷺ vakati: «Ndinopika naAllah, nyika ino haina kukosha kuna Allah kupfuura izvi kwamuri.»
قال رسول الله ﷺ «يا أبا ذر، أَتَرَى أَنَّ كَثْرَةَ المَالِ هُوَ الغِنَى؟ إِنَّمَا الغِنَى غِنَى القَلْبِ، والفقر فَقْرُ القَلْبِ مَنْ كَانَ الغِنَى فِي قَلْبِهِ، فَلَا يَضُرُّهُ مَا لَقِيَ مِنَ الدُّنْيَا، وَمَنْ كَانَ الفَقْرُ فِي قَلْبِهِ، فَلَا يُغْنِيهِ مَا أَكْثَرَ لَهُ مِنَ الدُّنْيَا، وَإِنَّمَا يَضُرُّ نَفْسَهُ شُحُّهَا».
Rasulullah ﷺ vakati: «Iwe Abu Dharr, unofunga here kuti kuwanda kwepfuma ndiko hupfumi? Hupfumi hwechokwadi ihupfumi hwemoyo, uye urombo hwechokwadi hurombo hwemoyo. Uyo ane hupfumi mumoyo make, hapana chinomukuvadza kubva pane zvaanowana munyika. Uye uyo ane urombo mumoyo make, hapana chinomupfumisa kunyangwe akawana zvakawanda sei munyika, uye chokwadi, unyope hwemoyo wake hunomukuvadza.»
قال رسول الله ﷺ «يَا أَبَا ذَرٍ، أَعَيَّرْتَهُ بِأُمِّهِ، إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ، إِخْوَانُكُمْ خَوَلُكُمْ، جَعَلَهُمُ اللهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ، فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ، وَلِيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ، وَلَا تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ، فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ».
Rasulullah ﷺ vakati: «Iwe Abu Dharr, wamutuka here nezvaamai vake? Chokwadi uri munhu ane hunhu hweJahiliyyah. Vashandi venyu ihama dzenyu, Allah akavaisa pasi pemaoko enyu. Saka uyo ane hama yake (mushandi) pasi peruwoko rwake, ngaamudyise zvaanodya, uye ngaamupfekedze zvaanopfeka, uye musavaremedza nezvisingakwanisiki kwavari. Kana mukavaremedza, vabatsirei.»
قال رسول الله ﷺ «يَا أَبَا ذَرٍ، انْظُرْ أَرْفَعَ رَجُلٍ فِي الْمَسْجِدِ فِي عَيْنِكَ قَالَ: فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَيْهِ حُلَّةٌ، قُلْتُ هَذَا، قَالَ لِي: انْظُرْ أَوْضَعَ رَجُلٍ فِي الْمَسْجِدِ، قَالَ: فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَيْهِ أَخْلَاقٌ، قُلْتُ هَذَا، قَالَ: وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ هَذَا عِنْدَ اللهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ خَيْرٌ مِنْ مِلْءِ الْأَرْضِ مِنْ مِثْلِ هَذَا».
Rasulullah ﷺ vakati: «Iwe Abu Dharr, tarisa munhu akakwirira kwazvo mumusque mumaonero ako.» Akati: Ndakatarisa ndikaona murume akapfeka mbatya dzakanaka, ndikati, 'Uyu'. Akati kwandiri: 'Tarisa munhu akaderera kwazvo mumusque'. Akati: Ndakatarisa ndikaona murume akapfeka mbatya dzakashata, ndikati, 'Uyu'. Akati: 'Ndinopika naUyo mweya wangu uri muruoko rwake, uyu ari nani kuna Allah paZuva reKumuka kupfuura kuzara kwenyika nemunhu akaita seuya'.»
قال رسول الله ﷺ «يَا حَنْظَلَةُ! سَاعَةً وَسَاعَةً وَلَوْ كَانَتْ تَكُونُ قُلُوبُكُمْ كَمَا تَكُونُ عِنْدَ الذِّكْرِ لَصَافَحَتْكُمُ الْمَلائِكَةُ».
Rasulullah ﷺ vakati: «Iwe Hanzalah! Nguva nenguva (kune nguva yekunamata nenguva yezvinyika). Uye dai mwoyo yenyu yaigara yakaita sezvainoita panguva yeDhikr, ngirozi dzaizokukwazisai.»
قال رسول الله ﷺ «يَا عَائِشَةُ، مَتَى عَهْدُتِنِي فَحَّاشًا، إِنَّ شَرَّ النَّاسِ عِنْدَ اللهِ مَنْزِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَنْ تَرَكَهُ النَّاسُ اتِّقَاءَ شَرِّهِ».
Rasulullah ﷺ vakati: «Iwe Aisha, wakatombondiona rini ndichitaura mashoko akaipa? Chokwadi, munhu akaipisisa kuna Allah paZuva reKumuka ndiye uyo vanhu vanomusiya vachitya zvakaipa zvake.»
قال رسول الله ﷺ «يَا نِسَاءَ الْمُسْلِمَاتِ لَا تَحْقِرَنَّ جَارَةٌ لِجَارَتِهَا وَلَوْ فِرْسِنَ شَاةٍ».
Rasulullah ﷺ vakati: «Imi vakadzi vechiMuslim, ngaparege kuva nemuvakidzani anozvidza muvakidzani wake, kunyangwe chiri chitsitsinho chemakwai.»
قال رسول الله ﷺ «يَسِّرُوا وَلَا تُعَسِّرُوا وَبَشِّرُوا وَلَا تُنَفِّرُوا».
Rasulullah ﷺ vakati: «Itai kuti zvive nyore, musaite kuti zvive zvakaoma; ipai nhau dzakanaka, musadzinge vanhu.»
قال رسول الله ﷺ «يُسَلِّمُ الرَّاكِبُ عَلَى الْمَاشِي وَالْمَاشِي عَلَى الْقَاعِدِ وَالْقَلِيلُ عَلَى الْكَثِيرِ».
Rasulullah ﷺ vakati: «Uyo akatasva anokwazisa uyo anofamba netsoka, uye uyo anofamba netsoka anokwazisa uyo akagara, uye vashoma vanokwazisa vazhinji.»
قال رسول الله ﷺ «يَهْرَمُ ابْنُ آدَمَ وَيَشِبُّ فِيْهِ اثْنَتَانِ: الْحِرْصُ عَلَى الْعُمْرِ، وَالْحِرْصُ عَلَى الْمَالِ».
Rasulullah ﷺ vakati: «Mwanakomana waAdam anokwegura, asi zvinhu zviviri zvinoramba zvichikura maari: chishuvo cheupenyu, uye chishuvo chepfuma.»
قال رسول الله ﷺ «اغْتَنِمْ خَمْسًا قَبْلَ خَمْسٍ: حَيَاتَكَ قَبْلَ مَوْتِكَ، وَصِحَّتَكَ قَبْلَ سَقَمِكَ، وَفَرَاغَكَ قَبْلَ شُغْلِكَ، وَشَبَابَكَ قَبْلَ هَرَمِكَ، وَغِنَاكَ قَبْلَ فَقْرِكَ».
Rasulullah ﷺ vakati: «Shandisa zvakanaka zvinhu zvishanu usati wasangana nezvishanu: Upenyu hwako usati wafira, uye hutano hwako usati warwara, uye nguva yako yekusununguka usati wabatikana, uye hudiki hwako usati wakwegura, uye hupfumi hwako usati wava murombo.»
الباب الخامس: التوبة والمغفرة
Chitsauko Chechishanu: Kutendeuka Neruregerero
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يَبْسُطُ يَدَهُ بِاللَّيْلِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ وَيَبْسُطُ يَدَهُ بِالنَّهَارِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ اللَّيْلِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا».
Rasulullah ﷺ vakati: «Chokwadi, Allah vanovhura ruoko Rwavo husiku kuti uyo akatadza masikati akwanise kutendeuka, uye vanovhura ruoko Rwavo masikati kuti uyo akatadza husiku akwanise kutendeuka, kusvikira zuva rabuda kubva kumadokero kwaro.»
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يَقْبَلُ تَوْبَةَ الْعَبْدِ مَا لَمْ يُغَرْغِرْ».
Rasulullah ﷺ vakati: «Chokwadi, Allah vanogamuchira kutendeuka kwemuranda chero asati asvika panguva yekufa (kugurgurudza).»
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يُمْهِلُ حَتَّى إِذَا كَانَ ثُلُثُ اللَّيْلِ الآخِرُ نَزَلَ إِلَى سَمَاءِ الدُّنْيَا فَنَادَى: هَلْ مِنْ مُسْتَغْفِرٍ، هَلْ مِنْ تَائِبٍ، هَلْ مِنْ سَائِلٍ، هَلْ مِنْ دَاعٍ، حَتَّى يَنْفَجِرَ الْفَجْرُ».
Rasulullah ﷺ vakati: «Chokwadi, Allah vanomirira kusvikira pachisvika chikamu chekupedzisira chehusiku, vanoburukira kudenga repasi, vachidaidza: 'Pane anokumbira ruregerero here? Pane anotendeuka here? Pane anokumbira here? Pane anonyengetera here?' kusvikira mambakwedza abuda.»
قال رسول الله ﷺ «كُلُّ ابْنِ آدَمَ خَطَّاءٌ، وَخَيْرُ الخَطَّائِينَ التَّوَّابُونَ».
Rasulullah ﷺ vakati: «Mwanakomana wese waAdam anotadza, uye vakanakisisa vevatadzi ndivo vanotendeuka.»
قال رسول الله ﷺ «كُلُّ أُمَّتِي مُعَافَى إِلاَّ الْمُجَاهِرِينَ، وَإِنَّ مِنَ الْمُجَاهَرَةِ أَنْ يَعْمَلَ الرَّجُلُ بِاللَّيْلِ عَمَلًا، ثُمَّ يُصْبِحَ وَقَدْ سَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ فَيَقُولَ: يَا فُلَانُ، عَمِلْتُ البَارِحَةَ كَذَا وَكَذَا، وَقَدْ بَاتَ يَسْتُرُهُ رَبُّهُ، وَيُصْبِحُ يَكْشِفُ سِتْرَ اللَّهِ عَنْهُ».
Rasulullah ﷺ vakati: «Ummah wangu wese unoregererwa kunze kweavo vanozivisa zvitadzo zvavo pachena. Uye chimwe chezviziviso izvi ndechekuti munhu aite chiito husiku, obva amuka mangwanani Allah vakamuviga, asi iye otanga kutaura achiti: 'Iwe nhingi, ndakaita izvi nezviya nezuro husiku,' apo Ishe wake akanga amuviga, asi iye ozomuka achibvisa chifukidziro chaAllah paari.»
قال رسول الله ﷺ «للهُ أَشَدُّ فَرَحًا بِتَوْبَةِ عَبْدِهِ مِنْ أَحَدِكُمْ أَنْ يَسْقُطَ عَلَى بَعِيرِهِ وَقَدْ أَضَلَّهُ بِأَرْضِ فَلَاةٍ».
Rasulullah ﷺ vakati: «Allah vanofara zvikuru nekutendeuka kwemuranda wavo kupfuura mumwe wenyu paanowana ngamera yake yaakanga arasikirwa nayo murenje.»
قال رسول الله ﷺ «لِمَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ أُمَّتِي».
Rasulullah ﷺ vakati: «Kune uyo anoita maererano nazvo kubva kuUmmah wangu.»
قال رسول الله ﷺ «مَنْ تَابَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا تَابَ الله عَلَيْهِ».
Rasulullah ﷺ vakati: «Uyo anotendeuka zuva risati rabuda kubva kumadokero, Allah vanomuregerera.»
قال رسول الله ﷺ «مَهْلًا يَا خَالِدُ فَوَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَدْ تَابَتْ تَوْبَةً لَوْ تَابَهَا صَاحِبُ مَكْسٍ لَغُفِرَ لَهُ».
Rasulullah ﷺ vakati: «Zvinyoronyoro, iwe Khalid! Ndinopika neuyo mweya wangu uri muruoko rwake, iye atendeuka kutendeuka kwakadai zvekuti dai muteresi akatendeuka saizvozvo, angadai akaregererwa.»
«هَلَّا تَرَكْتُمُوهُ؟ لَعَلَّهُ أَنْ يَتُوبَ فَيَتُوبَ اللَّهُ عَلَيْهِ».
«Hamuna kumusiya here? Zvichida angatendeuka, uye Allah vomuregerera.»
قال رسول الله ﷺ «وَيْحَكِ ارْجِعِي فَاسْتَغْفِرِي الله وَتُوبِي إِلَيْهِ».
Rasulullah ﷺ vakati: «Nhamo kwauri! Dzokera undokumbira ruregerero kuna Allah uye utendeukire Kwavari.»