بانَتْ سُعاد

قصيدة البُردة الأولى — الصحابي كعب بن زهير رضي الله عنه (ت 26هـ)

أنشدها كعب بن زهير رضي الله عنه بين يدي النبي ﷺ في مسجده معتذرًا، فعفا عنه النبي ﷺ وخلع عليه بردته الشريفة، فسُميت «البردة». وهي أول قصائد المديح النبوي وأصلها.

Banat Su'ad — Ka'b ibn Zuhayr (Allah vafare naye)

Ka'b ibn Zuhayr, Allah vafare naye, akadzokorora nhetembo iyi pamberi paMuprofita ﷺ mumosque make, achikumbira ruregerero. Muprofita ﷺ vakamuregerera uye vakamukudza nekumupa nguo yavo yakanaka. Nokudaro, nhetembo iyi yakazozivikanwa se 'Al-Burdah'. Inoonekwa sebasa rekutanga uye rinokosha pakati penhetembo dzose dzekurumbidza Muprofita ﷺ.

بانَتْ سُعادُ فَقَلْبي اليَوْمَ مَتْبولُ
مُتَيَّمٌ إثْرَها لم يُفَدْ مَكْبولُ

Su'ad aenda, uye mwoyo wangu nhasi wapera naye, wakatapwa mushure make, usina kudzikinurwa uye wakasungwa.

وَمَا سُعَادُ غَداةَ البَيْن إِذْ رَحَلوا
إِلاّ أَغَنُّ غضيضُ الطَّرْفِ مَكْحُولُ

Mangwanani ekusimuka kwavo, Su'ad aive asingasviki mhuka inoyevedza, ine maziso akapfava, akatsvukiswa nemushonga.

هَيْفاءُ مُقْبِلَةً عَجْزاءُ مُدْبِرَةً
لا يُشْتَكى قِصَرٌ مِنها ولا طُولُ

Mutete paanosvika uye ane chiuno chakakura paanotendeuka, chimiro chake chakaringana, asina kupfupika kana kureba zvakanyanya.

تَجْلُو عَوارِضَ ذي ظَلْمٍ إذا ابْتَسَمَتْ
كأنَّهُ مُنْهَلٌ بالرَّاحِ مَعْلُولُ

Paanonyemwerera, anoratidza mazino epamberi ane runako rwakachena, akaita setsime remvura yakachena yakasanganiswa newaini.

شُجَّتْ بِذي شَبَمٍ مِنْ ماءِ مَعْنِيةٍ
صافٍ بأَبْطَحَ أضْحَى وهْوَ مَشْمولُ

Mvura iyi yakachena, yakasanganiswa nekutonhorera kubva kutsime raMa'niya, iri mumupata wakafara, yakafumurwa nemhepo yekuchamhembe.

تَنْفِي الرِّياحُ القَذَى عَنْهُ وأفْرَطُهُ
مِنْ صَوْبِ سارِيَةٍ بِيضٌ يَعالِيلُ

Mhepo inotsvaira tsvina yose kubva pairi, uye mvura yayo yakawandisa, kubva kunaya kwemanheru, inoumba hova chena, dzinoyerera.

أكْرِمْ بِها خُلَّةً لوْ أنَّها صَدَقَتْ
مَوْعودَها أَو ْلَوَ أَنَِّ النُّصْحَ مَقْبولُ

Aingava shamwari yakanaka sei, dai chete akachengeta zvipikirwa zvake, kana dai zano raimbogamuchirwa naye.

لكِنَّها خُلَّةٌ قَدْ سِيطَ مِنْ دَمِها
فَجْعٌ ووَلَعٌ وإِخْلافٌ وتَبْديلُ

Asi iye ishamwari ine ropa rake rakasanganiswa neshungu, chido chakasimba, zvipikirwa zvakaputsika, uye shanduko isingaperi.

فما تَدومُ عَلَى حالٍ تكونُ بِها
كَما تَلَوَّنُ في أثْوابِها الغُولُ

Haambogari akatsiga mune chero mamiriro, achichinja hunhu hwake nekukurumidza sechipoko chinotsinhanisa mavara muzvipfeko zvacho.

ولا تَمَسَّكُ بالعَهْدِ الذي زَعَمْتْ
إلاَّ كَما يُمْسِكُ الماءَ الغَرابِيلُ

Anobata zvipikirwa zvaanoti anoita asina kusimba kupfuura zvisefa zvinobata mvura.

فلا يَغُرَّنْكَ ما مَنَّتْ وما وَعَدَتْ
إنَّ الأمانِيَّ والأحْلامَ تَضْليلُ

Saka usanyengerwe nezvaakapa kana kuvimbisa, nekuti zvishuwo nezviroto zvinongova manyepo.

كانَتْ مَواعيدُ عُرْقوبٍ لَها مَثَلا
وما مَواعِيدُها إلاَّ الأباطيلُ

Zvipikirwa zvake itsumo yakafanana nezva'Urqub, nekuti zvipikirwa zvake zvinongova manyepo.

أرْجو وآمُلُ أنْ تَدْنو مَوَدَّتُها
وما إِخالُ لَدَيْنا مِنْكِ تَنْويلُ

Ndinotarisira uye ndinoshuvira kuti rudo rwake ruswedere pedyo, asi handitendi kuti tichagamuchira chero nyasha kubva kwauri.

أمْسَتْ سُعادُ بِأرْضٍ لا يُبَلِّغُها
إلاَّ العِتاقُ النَّجيباتُ المَراسِيلُ

Su'ad agara munyika inongosvikwa nengamera dzakanaka, dzinomhanya, uye dzakanakisa.

ولَنْ يُبَلِّغَها إلاَّ غُذافِرَةٌ
لها عَلَى الأيْنِ إرْقالٌ وتَبْغيلُ

Uye hapana chichamusvika kunze kwengamera yakasimba, inokurumidza, iyo, pasinei nekuneta, inochengetedza kumhanya kwakasimba uye kufamba kwakasimba.

مِنْ كُلِّ نَضَّاخَةِ الذِّفْرَى إذا عَرِقَتْ
عُرْضَتُها طامِسُ الأعْلامِ مَجْهولُ

(Inofanira kunge iri) ngamera ine matemberi anobuda ziya zvakanyanya paanodikitira, ine nzvimbo yekuenda iri nyika yezviratidzo zvakadzimwa uye zvisingazivikanwe.

تَرْمِي الغُيوبَ بِعَيْنَيْ مُفْرَدٍ لَهِقٍ
إذا تَوَقَّدَتِ الحَزَّازُ والمِيلُ

Inobaya kure kure nemaziso akapinza emhuka chena yega, kunyangwe kana manyepo achipenya uye kupisa kuchikwira.

ضَخْمٌ مُقَلَّدُها فَعْمٌ مُقَيَّدُها
في خَلْقِها عَنْ بَناتِ الفَحْلِ تَفْضيلُ

Mutsi wayo wakakora uye chitsitsinho chayo chakazara, chisikwa chinoratidza kukunda pamusoro pedzimwe ngamera dzechikadzi.

غَلْباءُ وَجْناءُ عَلْكومٌ مُذَكَّرْةٌ
في دَفْها سَعَةٌ قُدَّامَها مِيلُ

Yakasimba, ine chiso chakafara, yakakura, uye yakasimba semurume, ine hupamhi hwakakwana mumativi ayo, uye maira dzakatambanuka pamberi payo.

وجِلْدُها مِنْ أُطومٍ لا يُؤَيِّسُهُ
طَلْحٌ بضاحِيَةِ المَتْنَيْنِ مَهْزولُ

Ganda rayo iganda rakaoma, risina kuparadzwa nemiti yemipfuti munzvimbo yakafumurwa kumusana kwayo, kunyangwe ikaita seyakonda.

حَرْفٌ أخوها أبوها مِن مُهَجَّنَةٍ
وعَمُّها خالُها قَوْداءُ شْمِليلُ

Iri ngamera yakatetepa, inokurumidza, ine baba vakafanana nemukoma wayo uye babamunini vayo vari sekuru vayo, zvichiita kuti ive nemusana murefu uye inokurumidza kwazvo.

يَمْشي القُرادُ عَليْها ثُمَّ يُزْلِقُهُ
مِنْها لِبانٌ وأقْرابٌ زَهالِيلُ

Chipfuva nemativi ayo zvakatsetseka zvekuti kunyangwe chikwekwe chichiedza kufamba pairi chaitsvedza chodonha.

عَيْرانَةٌ قُذِفَتْ بالنَّحْضِ عَنْ عُرُضٍ
مِرْفَقُها عَنْ بَناتِ الزُّورِ مَفْتولُ

Iri ngamera ine simba, inokurumidza, yakapihwa mhasuru dzakasimba, ine gokora rakaiswa kure nemapfupa ayo, zvichiratidza kufamba kwakafara uye kwakasimba.

كأنَّما فاتَ عَيْنَيْها ومَذْبَحَها
مِنْ خَطْمِها ومِن الَّلحْيَيْنِ بِرْطيلُ

Zvakaita sekunge muromo murefu, unorembera unobva pamhuno nemashaya ayo, uchipfuura maziso nemuhuro mayo, chiratidzo cherudzi rwayo rwakasarudzika.

تَمُرُّ مِثْلَ عَسيبِ النَّخْلِ ذا خُصَلٍ
في غارِزٍ لَمْ تُخَوِّنْهُ الأحاليلُ

Inofamba nerunako rwunoyerera rwebazi remuchindwe nemafibers aro, ichipfuura jecha rakapfava, rakadzika risina kuomeswa kana kuita njodzi nemvura.

قَنْواءُ في حَرَّتَيْها لِلْبَصيرِ بِها
عَتَقٌ مُبينٌ وفي الخَدَّيْنِ تَسْهيلُ

Ine bhiriji remhuno rakatanhamara, uye kune ziso rinonzwisisa, matemberi ayo anoratidza humambo hwakajeka, ukuwo matama ayo akatsetseka uye akaenzana.

تُخْدِي عَلَى يَسَراتٍ وهي لاحِقَةٌ
ذَوابِلٌ مَسُّهُنَّ الأرضَ تَحْليلُ

Inomhanya nekukurumidza nemakumbo ayo epamberi, makumbo ayo matete achibata pasi zvishoma sezvo ichikurumidza kufamba chinhambwe.

سُمْرُ العَجاياتِ يَتْرُكْنَ الحَصَى زِيماً
لم يَقِهِنَّ رُؤوسَ الأُكْمِ تَنْعيلُ

Mahwanda ayo matema anoparadzira matombo paanofamba, uye hapana shangu dzinodzivirira sezvo achipfuura pamusoro pemakomo ane matombo, zvichiratidza kusimba kwayo.

كأنَّ أَوْبَ ذِراعَيْها إذا عَرِقَتْ
وقد تَلَفَّعَ بالكورِ العَساقيلُ

Kufamba kwemakumbo ayo epamberi, paanodikitira uye manyepo achipenya akapoteredza chigaro, chiratidzo chesimba rake risingaperi.

يَوْماً يَظَلُّ به الحِرْباءُ مُصْطَخِداً
كأنَّ ضاحِيَهُ بالشَّمْسِ مَمْلولُ

Izvi zvinoitika pazuva rinopisa zvakanyanya zvekuti rwaivhi runogara rwakanyarara, musana waro wakafumurwa uchiratidza kunge wakagochwa nezuva.

وقالَ لِلْقوْمِ حادِيهِمْ وقدْ جَعَلَتْ
وُرْقَ الجَنادِبِ يَرْكُضْنَ الحَصَى قِيلُوا

Mutasvi wengamera dzavo, achiona hwiza dzegrey dzichiparadzira matombo mukupisa kwakasimba, akaudza vanhu kuti vazorore masikati.

شَدَّ النَّهارِ ذِراعا عَيْطَلٍ نَصِفٍ
قامَتْ فَجاوَبَها نُكْدٌ مَثاكِيلُ

Makumbo epamberi engamera refu, yakasimba, yepakati pemakore, ichitsungirira kuoma kwezuva, anofamba neruzha rwunopindurwa nekuchema kwevakadzi vasina vana, vakafirwa.

نَوَّاحَةٌ رِخْوَةُ الضَّبْعَيْنِ لَيْسَ لَها
لَمَّا نَعَى بِكْرَها النَّاعونَ مَعْقولُ

Akaita semukadzi anochema, maoko ake epamusoro akasununguka neshungu, anorasikirwa nepfungwa dzose apo vanozivisa rufu vanochema mwana wake wekutanga.

تَفْرِي الُّلبانَ بِكَفَّيْها ومَدْرَعُها
مُشَقَّقٌ عَنْ تَراقيها رَعابيلُ

Anobvarura chipfuva chake nemaoko ake, mbatya dzake dzakabvaruka kubva pamapfudzi ake uye dzichirembera dzakapfeka, mukusuwa kwake kukuru.

تَسْعَى الوُشاةُ جَنابَيْها وقَوْلُهُمُ
إنَّك يا ابْنَ أبي سُلْمَى لَمَقْتولُ

Vanyengeri vanofamba padivi pake, vachizevezera mashoko avo, "Zvirokwazvo, iwe mwanakomana waAbu Sulma, wakatarirwa kuurayiwa!"

وقالَ كُلُّ خَليلٍ كُنْتُ آمُلُهُ
لا أُلْهِيَنَّكَ إنِّي عَنْكَ مَشْغولُ

Shamwari dzose dzandaivimba nadzo dzakati, "Handigoni kukuvhiringidza, nekuti ndakabatikana uye handigoni kukubatsira."

فَقُلْتُ خَلُّوا سَبيلِي لاَ أبالَكُمُ
فَكُلُّ ما قَدَّرَ الرَّحْمنُ مَفْعولُ

Saka ndakati, "Siyai nzira yangu, dai musina hama, nekuti zvose zvakarongwa naNyasha-dzose zvichaitika!"

كُلُّ ابْنِ أُنْثَى وإنْ طالَتْ سَلامَتُهُ
يَوْماً على آلَةٍ حَدْباءَ مَحْمولُ

Munhu wose, pasinei nekuti hupenyu hwake hungareba sei, rimwe zuva achatakurwa pachigaro chakakombama.

أُنْبِئْتُ أنَّ رَسُولَ اللهِ أَوْعَدَني
والعَفْوُ عَنْدَ رَسُولِ اللهِ مَأْمُولُ

Ndaziviswa kuti Mutumwa waAllah ﷺ andityisidzira, asi ruregerero kubva kuMutumwa waAllah ﷺ runotarisirwa nemoyo wose.

وقَدْ أَتَيْتُ رَسُولَ اللهِ مُعْتَذِراً
والعُذْرُ عِنْدَ رَسُولِ اللهِ مَقْبولُ

Ndauya zvechokwadi kuna Mutumwa waAllah ﷺ ndichikumbira ruregerero, nekuti kukumbira ruregerero kunogara kuchigamuchirwa naMutumwa waAllah ﷺ.

مَهْلاً هَداكَ الذي أَعْطاكَ نافِلَةَ
الْقُرْآنِ فيها مَواعيظٌ وتَفُصيلُ

Nyarara hako, ngaakutungamirire Iye akakupai chipo chakawedzerwa cheQur'an, mune zano rakadzama netsananguro dzakajeka.

لا تَأْخُذَنِّي بِأَقْوالِ الوُشاةِ ولَمْ
أُذْنِبْ وقَدْ كَثُرَتْ فِيَّ الأقاويلُ

Musandipa mhosva pamashoko evanoreva nhema, nokuti handina kutadza, kunyange zvazvo nyaya dzakawanda dzapararira pamusoro pangu.

لَقَدْ أقْومُ مَقاماً لو يَقومُ بِه
أرَى وأَسْمَعُ ما لم يَسْمَعِ الفيلُ

Chokwadi, ndinomira pamberi panotyisa zvikuru zvekuti kana nzou ikamira ipapo, yaizoona nekunzwa zvisati zvamboonekwa kana kunzwika.

لَظَلَّ يِرْعُدُ إلاَّ أنْ يكونَ لَهُ
مِنَ الَّرسُولِ بِإِذْنِ اللهِ تَنْويلُ

Yaizoramba ichidedera, kunze kwekunge yawana kubva kuMutumwa ﷺ, nemvumo yaMwari, chivimbo chinonyaradza.

حَتَّى وَضَعْتُ يَميني لا أُنازِعُهُ
في كَفِّ ذِي نَغَماتٍ قِيلُهُ القِيلُ

Kusvikira ndaisa ruoko rwangu rwerudyi, pasina kupokana, muchanza cheumwe ane mashoko anotapira uye ane shoko riri mutemo wekupedzisira.

لَذاكَ أَهْيَبُ عِنْدي إذْ أُكَلِّمُهُ
وقيلَ إنَّكَ مَنْسوبٌ ومَسْئُولُ

Saka, anondityisa zvikuru pandinotaura naye, uye zvakanzi iwe uchapihwa mhosva uye uchabvunzwa.

مِنْ خادِرٍ مِنْ لُيوثِ الأُسْدِ مَسْكَنُهُ
مِنْ بَطْنِ عَثَّرَ غِيلٌ دونَهُ غيلُ

Anobva kushumba yakavanda, imwe yemhuka dzinotyisa dzesango, ine musha mukati meAththar, gwenzi rakakora kune rimwe gwenzi kumberi.

يَغْدو فَيُلْحِمُ ضِرْغامَيْنِ عَيْشُهُما
لَحْمٌ مَنَ القَوْمِ مَعْفورٌ خَراديلُ

Anoenda kunopa shumba mbiri dzine simba chikafu, dzine chikafu chiri nyama yakafukidzwa neguruva, yakabvaruka yevavengi vavo.

إِذا يُساوِرُ قِرْناً لا يَحِلُّ لَهُ
أنْ يَتْرُكَ القِرْنَ إلاَّ وهَوَ مَغْلُولُ

Paanobatana nemuvengi, haisi tsika yake kusiya muvengi iyeye kunze kwekunge akundwa zvachose uye akasungwa.

مِنْهُ تَظَلُّ سَباعُ الجَوِّ ضامِزَةً
ولا تَمَشَّى بَوادِيهِ الأراجِيلُ

Nekuda kwake, mhuka dzemuchadenga dzinoramba dzakanyarara, uye hapana munhu anotya kana ane usimbe anotsunga kuyambuka mapani ake.

ولا يَزالُ بِواديهِ أخُو ثِقَةٍ
مُطَرَّحَ البَزِّ والدَّرْسانِ مَأْكولُ

Uye mumupata make, shamwari yakavimbika (shumba) inogara ichisiya shure zvipfeko zvakarashwa nezvipfeko zvakapera zvechayakadya.

إنَّ الرَّسُولَ لَسَيْفٌ يُسْتَضاءُ بِهِ
مُهَنَّدٌ مِنْ سُيوفِ اللهِ مَسْلُولُ

Chokwadi, Mutumwa ﷺ ibakatwa rinopenya rinotsvakwa chiedza kubva mariri, bakatwa reIndia rakagadzirwa zvakanaka rakatorwa kubva kumabakatwa aMwari.

في فِتْيَةٍ مِنْ قُريْشٍ قالَ قائِلُهُمْ
بِبَطْنِ مَكَّةَ لَمَّا أسْلَمُوا زُولُوا

Ari pakati pevechidiki vekuQuraish, ane mutungamiri wavo pakati peMecca akavaraira, pavakagamuchira Islam, kuti, "Endai!"

زالُوا فمَا زالَ أَنْكاسٌ ولا كُشُفٌ
عِنْدَ الِّلقاءِ ولا مِيلٌ مَعازيلُ

Vakaenda, asi vakanga vasiri vasina simba kana vasina kuchengetedzwa, uye havana kumbobvira vazeza kana kutiza pavakasangana nemuvengi.

شُمُّ العَرانِينِ أبْطالٌ لُبوسُهُمْ
مِنْ نَسْجِ دَاوُدَ في الهَيْجَا سَرابيلُ

Ivo magamba anoremekedzwa ane zvipfeko zvehondo zviri zvombo zvesimbi, zvakarukwa sezvaDhavhidhi.

بِيضٌ سَوَابِغُ قد شُكَّتْ لَهَا حَلَقٌ
كأنَّها حَلَقُ القَفْعاءِ مَجْدولُ

Izvi zvichena uye zvakakura, zvine mhete dzakabatana zvakasimba zvekuti zvinofanana nemhete dzakakombama dzemuti weQaf'a.

يَمْشونَ مَشْيَ الجِمالِ الزُّهْرِ يَعْصِمُهُمْ
ضَرْبٌ إذا عَرَّدَ السُّودُ التَّنابِيلُ

Vanofamba nenzira inoremekedzeka yengamera dzakanaka, vachidzivirirwa nesimba ravo rekurwisa kana vavengi vatema, vanozvidzwa vakatendeuka vakatiza.

لا يَفْرَحونَ إذا نَالتْ رِماحُهُمُ
قَوْماً ولَيْسوا مَجازِيعاً إذا نِيلُوا

Havapembereri kana mapfumo avo akawisira pasi vanhu, uye havapererwi netariro kana ivo pachavo vawirwa nenhamo.

لا يَقَعُ الطَّعْنُ إلاَّ في نُحورِهِمُ
وما لَهُمْ عَنْ حِياضِ الموتِ تَهْليلُ

Kurwisa kwehondo kunowira chete pazvipfuva zvavo, uye havana kuzeza kubva kumadziva erufu.