الهمزية في المدائح النبوية

أم القرى في مدح خير الورى — الإمام شرف الدين البوصيري (ت 696هـ)

من عيون المدائح النبوية، نظمها الإمام البوصيري رحمه الله في سيرة النبي ﷺ وشمائله ومعجزاته، ومطلعها المشهور: «كيف ترقى رقيك الأنبياء». تُدرَّس وتُنشد في مجالس العلم والذكر شرقًا وغربًا.

Al-Hamziyya — Imaam Sharaf ad-Diin al-Buusiiri

Maansadan, oo ka mid ah kuwa ugu quruxda badan ee lagu ammaano Nebiga ﷺ, waxa qoray Imaam al-Buusiiri (Alle ha u naxariisto). Waxay ka sheekaynaysaa taariikh nololeedka Nebiga ﷺ, dabeecadihiisa sharafta leh, iyo mucjisooyinkiisa. Sadarka furitaankeeda caanka ah waa: 'Sidee ayay nebiyadu u gaari karaan darajadaada?' Waxaa lagu bartaa laguna akhriyaa goobaha cilmiga iyo xuska, bari iyo galbeedba.

كيف ترقَى رُقِيَّك الأَنبياءُ
يا سماءً ما طاوَلَتْها سماءُ

Sidee ayay nebiyadu u gaari karaan darajadaada sare, adigoo ah cir aan cir kale gaarin jooggaaga?

لَمْ يُساوُوك في عُلاكَ وَقَدْ حا
لَ سناً مِنك دونَهم وسَناءُ

Kuma ay gaarin sharaftaada sare, waayo, iftiin iyo dhalaal kaa yimid ayaa u ahaa xijaab, oo ka soocay iyaga.

إنّما مَثَّلُوا صِفاتِك للنا
س كما مثَّلَ النجومَ الماءُ

Waxay dadka u mataleen sifooyinkaaga, sida biyuhu u muujiyaan xiddigaha oo kale, iyagoo tusaya uun muuqaal.

أنتَ مِصباحُ كلِّ فضلٍ فما تَص
دُرُ إلا عن ضوئِكَ الأَضواءُ

Waxaad tahay laambadda fadli kasta, waayo, iftiinka kale oo dhan wuxuu ka yimaadaa oo ka soo jeedaa dhalaalkaaga.

لكَ ذاتُ العلومِ من عالِمِ الغَي
بِ ومنها لآدمَ الأَسماءُ

Adigaa iska leh nuxurka cilmiga, oo ka yimid Kan Ogaada waxa qarsoon, waxaana ishaas oo kale ka yimid magacyadii Aadam la baray.

لم تَزَلْ في ضمائرِ الكونِ تُختَا
رُ لك الأُمهاتُ الأَباءُ

Waxaad joogtay mar walba gudaha abuurista qarsoon, halkaas oo hooyooyin iyo aabbayaal laguu doortay, oo ah nasab daahir ah.

ما مضتْ فَترةٌ من الرُّسْلِ إِلّا
بَشَّرَتْ قومَها بِكَ الأَنبياءُ

Ma jirin xilli u dhexeeya rasuullada oo dhaafay, iyadoo aan nebiyadu dadkooda ugu bishaarayn imaatinkaaga.

تتباهَى بِكَ العصورُ وَتَسْمو
بِكَ علْياءٌ بعدَها علياءُ

Qarniyadu waxay kugu faanaan imaatinkaaga, adigana waxaa kugu koraysa sharaf sare oo kale.

وَبَدا للوُجُودِ منك كريمٌ
من كريمٍ آبَاؤُه كُرماءُ

Waxaa adiga kaa soo baxay qof sharaf leh oo u muuqday adduunka, kaas oo ka dhashay nasab sharaf leh oo aabbayaashiis oo dhami sharaf lahaayeen.

نَسَبٌ تَحسِبُ العُلا بِحُلاهُ
قَلَّدَتْهَا نجومهَا الْجَوزاءُ

Nasab quruxdiisa lagu cabbiro sharafta dhabta ah, xitaa xiddigaha Jowsa ayaa ku labistay dhalaalkiisa.

حبذا عِقْدُ سُؤْدُدٍ وَفَخَارٍ
أنتَ فيه اليتيمةُ العصماءُ

Sidee u wanaagsan tahay silsiladdaas sharafta iyo faanka ah, oo aad adigu ﷺ ku tahay luulka gaarka ah ee ugu qaalisan.

وُمُحَيّاً كالشَّمس منكَ مُضِيءٌ
أسْفَرَت عنه ليلةٌ غَرّاءُ

Waji kaa yimid, oo u dhalaalaya sida qorraxda, waxaa la muujiyay habeen sharaf leh oo iftiimaya.

ليلةُ المولدِ الذي كَان للدِّي
نِ سرورٌ بيومِهِ وازْدِهاءُ

Waxay ahayd habeenkii dhalashadiisa ﷺ, maalintiisuna diinta u keentay farxad iyo dhalaal weyn.

وتوالَتْ بُشْرَى الهواتفِ أن قدْ
وُلِدَ المصطفى وحُقّ الهَناءُ

Waxaa isku xigay bishaarooyin ka yimid codad aan la arag, iyagoo ku dhawaaqaya in la dhalay Rasuulka la doortay ﷺ, sidaas darteedna farxaddu ay mudan tahay.

وتَدَاعَى إيوانُ كِسْرَى ولَوْلا
آيةٌ مِنكَ ما تَدَاعَى البناءُ

Waxaa burburay Iiwaankii Kisraa, waayo, haddii aan calaamad mucjiso ah kaa imaanin ﷺ, dhismahaas weyn ma burbureen.

وغَدَا كلُّ بيتِ نارٍ وفيهِ
كُرْبَةٌ مِنْ خُمودِها وَبلاءُ

Guri kasta oo dab lagu caabudo wuu damay, isagoo u keenay murugo iyo musiibo cawaabudayaashiisa, damistiisa degdegga ah awgeed.

وعيونٌ لِلْفُرسِ غارَتْ فهل كا
نَ لنِيرانِهِم بها إطفاءُ

Ilaha Faarisiyiinta way gureen; miyaanay ahayn ficilkan in dabkoodii quduuska ahaa lagu damiyay?

مَوْلِدٌ كان منهُ في طالعِ الكُفْ
رِ وبالٌ عليهِمُ ووباءُ

Dhalasho ay ka timid, qaddarka gaalnimada dhexdeeda, burbur iyo cudur ku dhacay kuwa raacsan.

فَهنيئاً به لآمِنَةَ الفَض
لُ الذي شُرِّفَتْ به حوَّاءُ

Hambalyo Aamina isaga ﷺ, waayo, waxay heshay fadli ay xitaa Xaawo ku sharafoobtay.

مَنْ لِحَوَّاءَ أنها حملَتْ أحْ
مدَ أو أنها به نُفَسَاءُ

Yaa ka mid ah dumarka, oo ay ku jirto Xaawo, oo sheegan kara sharafta ah inay xambaartay Axmed ﷺ ama ay la kulantay xilliga dhalmada ka dib ee barakaysan dhalashadiisa ka dib?

يوْمَ نَالت بِوَضْعِهِ ابنَةُ وَهْبٍ
مِنْ فَخَارٍ ما لم تَنَلْهُ النِّساءُ

Maalintii ay gabadhii Wahb (Aamina) heshay, dhalashadiisa awgeed, sharaf aanay naag kale waligeed gaarin.

وَأَتَتْ قومَها بأفضلَ مما
حَمَلَتْ قبلُ مريمُ العذراءُ

Waxayna u timid dadkeeda iyadoo sidda wax ka wanaagsan wixii ay Maryan bikradda ahayd hore u siday.

شمَّتته الأَملاكُ إذ وضَعَتْهُ
وشَفَتْنَا بِقَوْلِهَا الشَّفّاءُ

Malaa'igtu way ugu hambalyeeyeen dhalashadiisa, hadalladoodii bogsiinta ahaydna waxay noo keeneen raaxo.

رافعاً رأسَه وفي ذلك الرف
ع إلى كل سُؤْدُدٍ إيماءُ

Wuxuu ﷺ dhashay isagoo madaxa kor u haya, tilmaantaasna waxaa ku jirtay calaamad sharaf iyo darajo sare oo mustaqbalka ah.

رامقاً طَرْفه السَّماءَ ومَرْمَى
عينِ مَنْ شَأْنُهُ العُلُوُّ العَلاءُ

Indhihiisu waxay ku dhayganaayeen cirka, oo ah hadafka qofka qaddarkiisu yahay sareeyn iyo sharaf weyn.

وتَدَلَّتْ زُهْرُ النُّجومِ إليهِ
فأضاءت بِضوئها الأَرجاءُ

Xiddigaha dhalaalaya ayaa isaga u soo degay, iyagoo iftiimiyay dhammaan goobaha ku hareeraysan iftiinkooda.

وتراءت قصورُ قَيصَر بالرُّو
مِ يَرَاهَا مَنْ دَارُهُ البطحاءُ

Qasriyadii Kaysar ee Roomaanka way muuqdeen, waxaana arkay qof gurigiisu ahaa dooxada ciidda ah ee Makka.

وبَدَتْ فِي رَضَاعِهِ مُعْجِزَاتٌ
لَيْس فيها عنِ العيون خَفَاءُ

Nuujintiisa intii lagu jiray, mucjisooyin ayaa muuqday, kuwaas oo indhaha oo dhan u caddaa oo aan la inkiri karin.

إذْ أَبَتْهُ لِيُتْمِهِ مُرْضِعاتٌ
قُلْنَ ما في اليتيمِ عنا غَنَاءُ

Waayo, hooyooyinka nuujiyaa way diideen isaga agoonnimadiisa awgeed, iyagoo leh, "Agoon wax faa'iido ah nama siiyo."

فأتتهُ من آلِ سعدٍ فتاةٌ
قد أبَتْهَا لِفَقْرِهَا الرُّضَعاءُ

Markaas waxaa u timid gabadh ka timid qabiilka Sacad, oo ay carruur kale diideen sababtoo ah faqrigeeda.

أرْضَعتْهُ لِبَانَهَا فَسَقَتْهَا
وَبنِيها أَلْبَانَهُنَّ الشَّاءُ

Waxay ku nuujisay caanaheeda, abaalmarin ahaan, idahaheedu waxay iyada iyo carruurteeda siiyeen caano badan.

أَصْبَحَتْ شُوَّلاً عِجافا وأمْسَتْ
ما بِها شائلٌ ولا عَجْفاءُ

Idahaheeda, oo subaxdii qallalnaa oo caato ahaa, fiidkii ma ay ahayn kuwo qallalan mana ay ahayn kuwo caato ah.

أخْصَبَ العَيْشُ عِنْدَهَا بعدَ مَحْلٍ
إذ غَدا للنبيِّ منها غِذاءُ

Nolosheedu way barwaaqowday ka dib abaar, maadaama Nebigu ﷺ uu nafaqadiisa ka helay iyada.

يا لَها مِنَّةً لقدْ ضُوعِفَ الأَجْ
رُ عليها من جِنْسِها والجزَاءُ

Waa nimco sidee ah, waayo, abaalmarinta iyo gunnada ficilkeeda waa la laab laabay, nooc ahaan iyo wixii ka baxsanba.

وإذا سخَّرَ الإِلهُ أُناساً
لسعيدٍ فإِنهم سُعَداءُ

Marka Eebbe dadka u adeego qof barakaysan, markaas dadkaas laftoodu way barakaysmaan.

حَبَّة أَنْبَتَتْ سَنَابِلَ والعَص
فُ لَدَيْهِ يَسْتَشْرِفُ الضُّعَفَاءُ

Wuxuu ﷺ ahaa sida midho keliya oo soo saaray sanbulo badan, kuwaas oo xitaa kuwa daciifka ahi ay ka raadsadeen quud qolofteeda.

وَأَتَتْ جَدَّهُ وقد فَصَلَتْهُ
وبِهَا مِنْ فِصَالِهِ البُرَحَاءُ

Waxayna u timid awowgiis ka dib markay ka naas-goysay, iyadoo ay ka muuqato murugada ka tegistiisa.

إذ أحاطتْ به ملائكةُ الل
هِ فظنَّتْ بأنهم قُرَنَاءُ

Waayo, malaa'igtii Eebbe ayaa ku hareeraysay, waxayna u malaysay inay yihiin saaxiibbadiis.

ورأى وَجْدَها به ومِنَ الوَج
دِ لهيبٌ تَصْلَى بهِ الأَحْشاءُ

Wuxuuna ﷺ arkay jacaylkeeda xooggan ee ay u qabto, jacayl aad u kulul oo u ekaa olol ka gubanaya gudaha qalbigeeda.

فَارَقَتْهُ كُرْهَاً وكان لَدَيْهَا
ثاوِياً لا يُمَلُّ مِنْهُ الثّواءُ

Way ka tagtay isaga iyadoo aan rabin, waayo, joogistiisa iyada agteeda waxay ahayd deggenaansho aanay waligeed ka daalin.

شُقَّ عَنْ قَلْبِهِ وأُخْرِجَ مِنْهُ
مُضْغَةٌ عِنْدَ غَسْلِهِ سوداءُ

Waxa laga soo saaray wadnihiisa ﷺ, ka dib markii la furay, xinjir madow xilligii la daahirinayay.

خَتَمَتْهُ يُمْنَى الأَمينِ وقد أُو
دِعَ ما لم تُذَع له أَنْبَاءُ

Gacanta midig ee Malaa'igtii Aaminka ahayd ayaa shaabadaysay wadnihiisa ﷺ, waxaana lagu aaminay sirro aan weli la shaacin wararkooda.

صانَ أَسْرَارَه الخِتَامُ فلا الفَضْ
ضُ مُلِمٌّ بِهِ وَلا الإِفضاءُ

Shaabaddii ayaa ilaalisay sirteeda, sidaa darteed lama furi karin, lamana shaacin karin waxa ku jira.

أَلِفَ النُّسْكَ والعبادةَ والخَل
وةَ طِفلاً وهكذا النُّجَبَاءُ

Isagoo carruur ah ayuu ﷺ la qabsaday cibaadada, Alle-ka-cabsiga iyo gooni-socodka, waana sidaas dabeecadda dadka sharafta leh.

وإذا حَلَّتِ الْهِدَايَةُ قَلْبَاً
نَشِطَتْ في العبادة الأَعضاءُ

Marka hanuunku qalbigu dego, xubnaha jidhku waxay ku firfircoonaadaan cibaadada.

بَعَثَ اللَّهُ عندَ مبعثهِ الشُّه
بَ حِراساً وضاقَ عنها الفضاءُ

Markii la soo diray ﷺ, Alle wuxuu soo diray xiddigo gubanaya oo ilaalo ah, waxaana ku ciriiriyoomay hawada ballaadhan.

تَطْرُدُ الجِنَّ عن مقاعدَ للسَّمْ
عِ كما تَطْرُدُ الذِّئابَ الرِّعاءُ

Xiddigahaasi waxay jinniyada ka eryeen meelihii ay wax ka dhegaysan jireen, sidii ay adhijirradu yeyda uga eryaan.

فَمَحَتْ آيةُ الكَهَانَةِ آيا
تٌ مِنَ الوحْيِ ما لَهنَّ امِّحاءُ

Sidaas darteed, calaamadihii faalnimada waxaa tirtiray aayadaha waxyiga ee aan marnaba la tirtiri karin.

ورأَتْهُ خديجةٌ والتُّقَى وال
زُّهْدُ فيه سجيَّةٌ والحياءُ

Khadiija waxay aragtay isaga ﷺ, waxayna ku aragtay in Alle-ka-cabsiga, zuhdiga iyo xishoodku ay ahaayeen dabeecaddiisa dhalasho.

وأتاها أن الغمامةَ والسر
حَ أَظَلَّتْهُ منهما أفياءُ

Waxaa soo gaadhay war sheegaya in daruurta iyo geedku ay hadh ka siiyeen isaga ﷺ.

وأحاديث أنَّ وَعْدَ رسولِ ال
له بالبعثِ حانَ منه الوفاءُ

Waxaa faafay hadallo sheegaya in ballankii Rasuulka Alle ﷺ ee ku saabsanaa soo diristiisa uu soo dhow yahay in la oofiyo.

فدَعَتْهُ إلى الزواجِ وما أَحْ
سَنَ ما يبلغُ المُنَى الأَذكياءُ

Markaasay waxay ku casuuntay guur, oo maxaa ka wanaagsan in dadka caqliga leh ay rabitaankooda ku gaadhaan xikmad.

وأتاهُ في بيتها جَبْرَئيلٌ
ولِذي اللُّبِّ في الأُمورِ ارْتياءُ

Jibriil ayaa ugu yimid gurigeeda, waayo qofka caqliga leh wuxuu leeyahay garasho arrimaha waaweyn.

فأماطت عنها الخِمَارَ لتَدْري
أهُوَ الوحْيُ أم هو الإِغماءُ

Markaasay xijaabkeedii iska qaadday si ay u kala garato inuu waxyi yahay mise suuxdin.

فاختفى عند كشفِها الرأْسَ جِبْري
لُ فما عادَ أو أُعيدَ الغِطاءُ

Jibriil wuu libdhay markay madaxa qaadday, mana soo noqon ilaa daboolkii dib loo celiyay.

فاستبانت خديجةٌ أنه الكنْ
زُ الذي حَاوَلَتْهُ والكِيميَاءُ

Khadiija waxay markaas hubsatay inuu isagu ﷺ yahay khasnaddii ay raadinaysay iyo kiimiyadii isbeddelka.

ثم قام النبيُّ يدعو إلى الل
هِ وفي الكُفرِ نَجْدَةٌ وإباءُ

Kadib Nebigu ﷺ wuu kacay isagoo dadka ugu yeedhaya Alle, inkastoo gaalnimadu ay xoog badnayd oo madax adkayd.

أُمَمَاً أُشرِبَتُ قلوبُهُم الكُف
رَ فَدَاءُ الضَّلالِ فيهم عَيَاءُ

Wuxuu ugu yeedhay ummado qalbiyadooda gaalnimo ka buuxday, taasoo ka dhigtay daaweynta baadiyadooda mid adag.

ورأينا آياتِه فاهتدَيْنَا
وإذا الحقُّ جاء زالَ المِراءُ

Waxaan aragnay calaamadihiisa ﷺ, markaas ayaan hanuunnay, waayo marka xaqu yimaado, shakigu wuu baaba'aa.

رَبِّ إِنَّ الهُدى هُداك وَآيا
تُكَ نورٌ تَهْدِي بها من تشاءُ

Rabbiyow, hubaal hanuunku waa hanuunkaaga, aayadahaaguna waa nuur aad ku hanuuniso ciddii aad doonto.

كم رأَيْنَا ما ليس يَعْقِلُ قد أُلْ
هم ما ليْس يُلْهَمُ العُقلاءُ

Immisa jeer ayaan aragnay wax aan caqli lahayn oo la siiyay ilhaam aan la siin dadka ugu caqliga badan.

إذ أبى الفيلُ ما أتى صاحبُ الفي
لِ ولم ينفعِ الحِجا والذكاءُ

Tani waxay caddaatay markii maroodigu diiday inuu adeeco sayidkiisii, milkiilihii maroodiyada, mana anfacin xikmaddiisa iyo garaadkiisuba.

والجماداتُ أفصحت بالذي أُخ
رِسَ عنه لأَحمدَ الفُصحاءُ

Xitaa waxyaabaha aan noolayn waxay si cad uga hadleen runta Axmed ﷺ, taasoo dadka ugu hadalka macaan ay ka aamuseen.

ويْحَ قومٍ جَفَوا نَبِيَّاً بأرضٍ
أَلِفَتْهُ ضِبَابُها والظِّبَاءُ

Waa hoog dad diiday Nebi ﷺ dhul ay xitaa waraabahiisa iyo cawladiisu la qabsadeen joogitaankiisa.

وَسَلَوْهُ وَحَنَّ جِذعٌ إِليه
وَقَلَوْهُ وَوَدَّهٌ الغُرَباءُ

Way ka tageen, laakiin jirrid geed ah ayaa u xiistay; way necbaadeen, laakiin shisheeyayaal ayaa jeclaaday.

أخرَجوه منها وآوَاهُ غارٌ
وَحَمَتْهُ حَمامَةٌ وَرقاءُ

Gurigiisii ayay ka saareen, laakiin god ayaa hoy u noqday, qoolley cawlanina way ilaalisay.

وَكَفَتْهُ بِنَسْجِها عنكبوتٌ
ما كَفَتْهُ الحمامةُ الحَصْداءُ

Caarada ayaa shabaggeeda ku difaacday, difaac aan xitaa qoolley xooggan bixin karin.

وَاختفى منهمُ على قُرْبٍ مَرْآ
هُ ومن شِدَّةِ الظهورِ الخَفَاءُ

Wuu ka dhuuntay iyagoo u dhow, oo xitaa arki karay, qarsoodi ka dhashay xad-dhaafka muuqashadiisa.

وَنَحا المصطفى المدينةَ وَاشتا
قتْ إليه من مكةَ الأَنحاءُ

Kii la doortay ﷺ wuxuu u kacay Madiina, halka gobollada Makka ay u xiiseen soo noqoshadiisa.

وَتغنّتْ بِمَدْحِهِ الْجِنُّ حتَّى
أطرَبَ الإِنسَ منه ذاك الغِناءُ

Jinniyadu waxay ku heeseen ammaanidiisa ﷺ, heesahooduna waxay bixiyeen farxad xitaa dadka.

وَاقتفى إثْرَهُ سُراقَةُ فاستَهْ
وَتهُ في الأَرْضِ صافنٌ جَرْداءُ

Suraqa wuxuu raacay raadkiisa, laakiin fardoodiisii degdegga badnayd ee xoogga badnayd ayaa dhulka ku degtay, isagoo qabtay.

ثم ناداهُ بعدَما سِيمَتِ الخَس
فَ العُلا وَقَد يُنْجِدُ الغريقَ النِّداءُ

Kadib Suraqa wuu u yeedhay ﷺ ka dib markii fardoodiisii sharafta lahayd ay hoos u dhacday, waayo dhab ahaantii, qaylo ayaa badbaadin karta qof quusanaya.

فطوى الأَرضَ سائرا وَالسموا
تِ العُلا فوقَها له إِسراءُ

Dhulka ayuu lug ku maray, laakiin samada sare ee ka sarreysa waxay sidoo kale ahayd meeshii uu u socday intii uu socday safarkii mucjisada ahaa ee habeenkii.

فصِفِ الليلةَ التي كان للمُخ
تارِ فيها على البُراقِ استواءُ

Sidaas darteed, sharax habeenkaas cajiibka ah ee kii la doortay ﷺ uu fuushanaa Buraaq.

وترقى به إلى قابِ قَوْسَيْ
نِ وَتِلكَ السيادةُ القَعْساءُ

Wuxuu ku koray ilaa laba qaanso u jirta, taasoo marag u ah xukunkiisa ugu sarreeya ee aan leexleexadka lahayn.

رُتَبٌ تَسْقُط الأَمانيُّ حَسْرَى
دونَها ما وراءهن وَرَاءُ

Waa darajooyin aad u sarreeya oo dhammaan himilooyinku ay ka gaabisaan iyagoo qoomamaynaya, waayo wax ka sarreeya ma jiraan.

ثم وافَى يحدِّثُ الناسَ شُكْرَاً
إذ أتته من ربِّه النَّعْماءُ

Kadib wuu soo noqday, isagoo dadka uga sheekaynaya mahadnaq nimcooyinkii waaweynaa ee Rabbigiis siiyay.

وتَحَدَّى فارتابَ كلُّ مُريبٍ
أَوَ يَبْقَى مع السُّيُولِ الغُثاءُ

Wuxuu soo jeediyay caqabaddiisa, taasoo ka dhigtay shakiile kasta inuu labalabeeyo, waayo sidee buu xumbo yar ugu sii jiri karaa daadadka waaweyn?

وَهْوَ يدعو إلى الإِلهِ وَإن شق
قَ عليه كفرٌ به وَازدِراءُ

Wuxuu ﷺ sii waday inuu dadka ugu yeedho Alle, inkastoo gaalnimadooda iyo quudhsigoodu ay ku keeneen dhibaato weyn.

وَيَدُلُّ الورَى على اللَّهِ بالتَّوْ
حيدِ وَهْوَ المَحَجَّةُ البَيْضاءُ

Wuxuu ﷺ dhammaan abuurta ku hanuuniyaa Alle iyada oo loo marayo mabda'a tawxiidka, kaasoo dhab ahaantii ah jidka cad ee ifaya.

فَبِمَا رحمةٍ مِنَ اللَّهِ لانَتْ
صَخْرةٌ مِنْ إبائِهم صَمَّاءُ

Naxariis Eebbe ka timid awgeed, dhagaxii adkaa ee madax-adaygooda ayaa jilcay.

وَاستجابَتْ له بنصرٍ وَفَتْحٍ
بعد ذاكَ الخضراء والغبراءُ

Taas ka dibna, dhulkii cagaarnaa iyo kii boodhka lahaa ayaa guul iyo furasho ugu jawaabay.

وَأَطاعَتْ لأَمْرِهِ العَرَبُ العَرْ
باء وَالْجَاهِلِيَّةُ الْجَهْلاءُ

Amarkiisa waxaa adeecay Carabtii asalka ahayd iyo jaahiliyaddii ugu daranayd.

وَتَوالَتْ للمصطفى الآيةُ الكبْ
رَى عليهمْ وَالغارةُ الشَّعْواءُ

Nebiga la doortay ﷺ waxaa isdaba-joogay calaamado waaweyn iyo weerarro kala firirsan oo iyaga ku dhacay.

فإذا ما تلا كتابا من الل
هِ تَلَتْهُ كَتِيبَةٌ خضراءُ

Markuu kitaab Eebbe ka yimid akhriyana, waxaa raaci jiray ciidan cagaaran.

وَكفاهُ المستهزئينَ وَكم سا
ءَ نبِيَّاً من قومِه استهزاءُ

Eebbe wuxuu kaga filnaaday kuwa ku jeesjeesa, maxaa yeelay inta jeer ay jeesjeeska qoomkiisu nebi dhibay.

وَرَماهم بِدَعْوَةٍ من فِناءِ ال
بَيتِ فيهَا للظالمين فَنَاءُ

Wuxuuna ﷺ ku tuuray ducadii ka timid barxadda Kacbada, taasoo cadaab u ahayd daalimiinta.

خمسةٌ كُلُّهم أُصيبوا بداءٍ
والرَّدَى من جنودِهِ الأَدوَاءُ

Shan qof ayaa dhammaantood cudur ku dhacay, maxaa yeelay cudurradu waa askarta geerida.

فدَهَى الأَسودَ بنَ مُطَّلِبٍ أَي
يُ عمىً مَيِّتٌ به الأَحياءُ

Waxay ku dhacday Al-Aswad bin Al-Muttalib indho la'aan daran oo kuwii noolaa ay la mid noqdeen kuwo dhintay.

وَدَهَى الأَسودَ بنَ عبدِ يغوثٍ
أن سَقَاهُ كأسَ الرَّدَى اسْتِسْقَاءُ

Waxayna ku dhacday Al-Aswad bin Cabd Yaguuth isagoo cabaya koobkii geerida sidii qof harraadsan.

وأَصابَ الوليدَ خَدْشَةُ سَهْمٍ
قَصَّرَتْ عنها الْحَيَّةُ الرَّقْطاءُ

Al-Waliid waxaa ku dhacday xoqid yar oo fallaadho ah, laakiin sunteedu waxay ahayd mid aad u xoog badan oo xitaa mas dhibco leh qaniinyadiisu ay ka gaabin lahayd.

وَقَضَتْ شَوْكَةٌ على مَهْجَةِ العا
صِي فللّهِ النَّقْمَة الشَّوْكاءُ

Qodax ayaa soo afjartay naftii caasiyaha, waayo Eebbe ayaa iska leh aargudashada qodaxda leh.

وَعَلا الحارثَ القُيُوحُ وَقد سا
لَ بِها رأسُه وَساء الوِعاءُ

Xaarith waxaa qariyay malax madaxiisa ka soo qulqulaysa, madaxiisuna wuxuu noqday weel xun.

خمسةٌ طُهِّرَتْ بِقَطْعِهِم الأَر
ضُ فَكَفُّ الأَذى بهم شَلَّاءُ

Shantan qof, geeridooda awgeed, dhulka waa la daahiriyay, gacantii dhibkana waa la curyaamiyay iyaga dartiis.

فُدِيَتْ خمسةُ الصَّحيفةِ بالخَم
سةِ إن كان بالكرام فِدَاءُ

Shantii saxiixday warqadda waxaa lagu furay shantan, haddii dhab ahaan nolol sharaf leh ay furan karto.

فِتْيَةٌ بَيَّتُوا على فِعلِ خَيْرٍ
حَمِد الصبحُ أمرَهم وَالمَساءُ

Waxay ahaayeen dhalinyaro go'aansatay inay wanaag sameeyaan, subax iyo galabba waxay ammaanayeen falkooda.

يَا لأَمر أَتاهُ بعدَ هِشامٍ
زَمْعَةٌ إنه الفتَى الأَتَّاءُ

Bal arrin ku timid Hishaam ka dib, Zamca, waayo isagu wuxuu ahaa dhalinyaradii soo baxday.

وَزُهَيْرٌ وَالْمُطْعِمُ بنُ عَدِيٍّ
وَأبو البَخْتَرِيِّ مِنْ حيث شاؤوا

Waxaa iyagana ku biiray Zuhayr, Al-Mudcim bin Cadiyy, iyo Abuu Al-Bakhtari meel kasta oo ay doonaan.

نَقَضُوا مُبْرَمَ الصَّحيفةِ إذ شد
دَت عليهم من العِدا الأَنداءُ

Waxay jabiyeen warqaddii si adag loo shaabadeeyay markii cadowgu ku adkeeyay dhibaatada.

أذْكَرَتْنَا بِأَكْلِهَا أكلَ مِنْسَا
ةِ سُلَيْمانَ الأَرْضَةُ الخَرساءُ

Cunisteeda awgeed, aboorradii aamusanayd waxay na xusuusisay cuniddii usha Sulaymaan.

وَبهَا أخبَر النبيُّ وكم أخ
رَجَ خَبْئاً له الغُيُوبُ خِبَاءُ

Waxayna ahayd taas tii uu Nebigu ﷺ ku sheegay warka, isagoo soo saaray waxyaabo badan oo qarsoon oo aan la arki karin.

لا تَخَلْ جانِبَ النبيِّ مُضَاماً
حينَ مَسَّتْهُ منهمُ الأَسْواءُ

Ha u malayn in Nebiga ﷺ la dulmiyey markii ay xumaantu ka soo gaartay cadaawayaashiisa.

كلُّ أمرٍ نَابَ النبيِّينَ فالشد
دَةُ فيه محمودةٌ وَالرّخاءُ

Arrin kasta oo Nebiyada ku dhacday, ha ahaato dhib ama raaxo, waxay ahayd mid la mahadiyo.

لو يَمسُّ النُّضَارَ هُونٌ مِنَ النا
رِ لما اختيرَ للنُّضَارِ الصِّلاءُ

Haddii dahabka ay dabka ka soo gaarto ceeb, markaa dabka looma dooran lahayn in lagu daahiriyo.

كم يَدٍ عن نَبِيِّهِ كَفَّهَا الل
هُ وَفي الخَلْقِ كَثْرَةٌ وَاجتراءُ

Immisa gacmood ayuu Eebbe ka celiyay Nebigiisa ﷺ, inkastoo abuurta ay badnayd oo ay geesinimo lahayd.

إذ دعا وَحْدَهُ العبادَ وَأَمْسَتْ
مِنه في كلِّ مُقلَةٍ أَقْذاءُ

Markuu ﷺ kaligii dadka Eebbe ugu yeedhay, haddana indho kasta waxaa ku jiray nacayb isaga ka dhan ah.

هَمَّ قومٌ بِقَتْلِهِ فأَبى السَّيْ
فُ وَفاءً وَفاءتِ الصَّفْواءُ

Qoom ayaa damcay inay ﷺ dilaan, laakiin seeftu way diiday daacadnimo awgeed, dhagaxii cadna wuu jilcay.

وَأبو جهلٍ إذ رأى عُنُقَ الفح
لِ إليه كأنه العنقَاءُ

Abuu Jahalna markuu arkay qoorta faraska oo isaga u soo socota, waxay ahayd sidii shimbirta 'Canqaa' ee khuraafaadka ah.

وَاقتضَاهُ النبيُّ دَيْنُ الإِراشي
يِ وَقد سَاء بيعُهُ وَالشِّرَاءُ

Nebigu ﷺ wuxuu bixiyay deyntii ninkii Iraashiga ahaa, inkastoo ganacsigiisu uu xumaaday.

وَرأى المصطفى أَتَاهُ بما لَمْ
يُنْجِ منه دونَ الوفاء النَّجَاءُ

Nebiga la doortay ﷺ wuxuu arkay isagoo la yimid dalab aan laga baxsan karin haddii aan ballanta la oofin.

هوَ ما قد رآهُ مِن قبلُ لكنْ
ما عَلَى مِثْلِهِ يُعَدُّ الخَطَاءُ

Waa wixii uu ﷺ hore u arkay, laakiin qof isaga oo kale ah qalad laguma tiriyo.

وَأَعَدَّتْ حَمَّالَةُ الحَطَبِ الفِه
رَ وَجَاءَتْ كأَنها الوَرْقاءُ

Sidii qoryaha ayaa dhagaxii diyaarisay oo u timid sidii qoolley cadhaysan.

يومَ جاءَت غَضْبَى تقولُ أفي مِث
لِيَ مِنْ أحمدٍ يُقالُ الهِجَاءُ

Maalintii ay cadho ku timid iyadoo leh, "Ma aniga oo kale ayaa Axmed ﷺ gabay xun ka tirinayaa?"

وَتَولَّتْ وَمَا رأته وَمِنْ أَيْ
نَ تَرَى الشمسَ مُقْلَةٌ عمياءُ

Wayna jeesatay iyadoo aan ﷺ arkin, sidee bay indhoole qorraxda u arki kartaa?

ثم سَمّتْ له اليهوديَّةُ الشَا
ةَ وَكم سَامَ الشِّقْوَةَ الأَشقِيَاءُ

Dabadeedna haweeneydii Yuhuudiyadda ahayd ayaa nebiga ﷺ u sumaysay lax, immisa dhibaato ayay kuwa xunxun dadka kale u geystaan?

فأَذاعَ الذِّراعُ مَا فيه مَن شر
رٍ بِنُطْقٍ إخفاؤُهُ إبداءُ

Gacantii hore ayaa daaha ka qaaday xumaantii ku jirtay hadal qarsoodi ah oo muujin ahaa.

وَبِخُلقٍ مِنَ النبيِّ كريمٍ
لَمْ تُقَاصَصْ بِجرحهَا العَجْماءُ

Dabeecad sharaf leh oo Nebiga ﷺ ka timid awgeed, kii dhaawaca geystay lama aargudin.

مَنَّ فَضْلاً عَلَى هَوَازِنَ إذْ كا
نَ له قبلَ ذَاكَ فيهِمِ رِبَاءُ

Wuxuu ﷺ fadli siiyay Hawazin, inkastoo uu xiriir qaraabo la lahaa iyaga ka hor.

وَأتى السَّبيُ فيه أُختُ رَضَاعٍ
وَضَعَ الكُفْرُ قَدْرَهَا وَالسِّبَاءُ

Maxaabiista waxaa ka mid ahayd walaashiis nuugaan ah, oo darajadeeda ay hoos u dhigtay gaalnimada iyo maxaabista.

فَحَبَاهَا بِرّاً تَوَهَّمَتِ النَّا
سُ به أنَّما السِّبَاء هِداءُ

Wuxuu ﷺ siiyay wanaag badan oo dadku ay u maleeyeen in maxaabista lafteedu ay hadiyad tahay.

بَسَطَ المصطفى لها مِن رِداءٍ
أيُّ فضل حَوَاهُ ذاكَ الرِّداءُ

Kii la doortay ﷺ ayaa go'iisii u fidsaday, go'kaasna waxa uu xambaarsanaa fadli aan la qiyaasi karin!

فَغَدَتْ فيه وَهْيَ سيِّدةُ النِّسْ
وَةِ وَالسيِّدَاتُ فيه إمَاءُ

Markaasay dhexdiisa ku noqotay marwada haweenka oo dhan, iyadoo marwooyinka kale oo dhami ay u ahaayeen addoomo.

فتَنَزَّهْ في ذاتِه وَمَعَانيهِ
استماعاً إنْ عَزَّ مِنهَا اجتِلاءُ

Ku raaxayso dhab ahaantiisa iyo macnayaashiisa adigoo dhegaysanaya, haddii ay adag tahay in si toos ah loo arko.

وَاملأ السّمْعَ مِن محَاسِنَ يُمْلِي
هَا عليك الإنشَادُ وَالإِنْشَاءُ

Dhegahana ka buuxi wanaagyada ay akhriska iyo gabaygu kuu sheegayaan.

كلُّ وَصْفٍ له ابْتَدَأتَ به استَوْ
عَبَ أخبَارَ الفضلِ مِنه ابتداءُ

Sharaxaad kasta oo aad isaga ku bilowdo, waxay koobaysaa sheekooyinka fadliga oo dhan bilowgiisa.

سَيِّدٌ ضِحْكُهُ التَّبَسُّمُ وَالْمَش
يُ الهَوَيْنَا وَنَومُهُ الإِغفاءُ

Waa sayid qosolkiisu yahay dhoollacaddayn, socodkiisuna yahay mid deggan, hurddadiisuna tahay mid fudud.

مَا سِوَى خُلْقِهِ النسيمُ وَلا غَيْ
رَ مُحَيَّاهُ الرَّوْضَةُ الغَنَّاءُ

Ma jiro wax dabeecaddiisa ah oo aan ahayn neecawda, mana jiro wax wejigiisa ah oo aan ahayn beerta barwaaqada ah.

رحمةٌ كلُّهُ وَحَزْمٌ وَعَزْمٌ
وَوَقَارٌ وَعِصْمَةٌ وَحَيَاءُ

Wuxuu gebi ahaanba yahay naxariis, adkaysi, go'aan, sharaf, dhowrsanaan, iyo xishood.

لا تَحُلُّ البأْسَاء مِنه عُرَا الصَّبْ
رِ وَلا تَسْتَخِفُّهُ السَّرَّاءُ

Dhibaatadu kama furfurto xidhmooyinka samirka, mana fududayso barwaaqadu.

كَرُمَتْ نَفْسُهُ فما يخْطُرُ السُّو
ء عَلَى قَلْبِهِ وَلا الفحشَاءُ

Naftiisu aad bay u sharaf badan tahay, sidaa darteed xumaantu weligeed kuma soo dhacdo qalbigiisa, mana soo dhacdo xumaan.

عَظُمَتْ نِعْمَةُ الإِله عليه
فاستَقَلَّتْ لِذِكْرِهِ العُظَمَاءُ

Nimcada Eebbe ee korkiisa ahayd waxay ahayd mid aad u weyn, sidaa darteed xuskiisa awgeed, kuwii waaweynaa oo dhami waxay u muuqdeen kuwo aan qiimo lahayn.

جَهِلَتْ قومُهُ عليه فأَغْضَى
وَأخو الحِلْم دَأبُهُ الإِغْضَاءُ

Qoomkiisii way ku jaahilmeen, laakiin wuu iska indhatiray, waayo caadada dulqaadaha waa inuu iska indhatiro.

وَسِعَ العَالَمِين عِلْمَاً وَحِلْمَاً
فهْوَ بحرٌ لم تُعْيِهِ الأَعبَاءُ

Wuxuu ku koobay adduunyada oo dhan cilmi iyo dulqaad, waayo wuxuu yahay bad aan culaysyadu daalin.

مُسْتَقِلٌّ دُنْيَاكَ أن يُنْسَبَ الإِم
ساكُ منها إليه والإِعطاءُ

Adduunyadaadu aad bay u yar tahay in isaga lagu xidhiidhiyo wax ka celin ama wax siin.

شمسُ فضلٍ تَحَقَّقَ الظنُّ فيه
أنه الشمسُ رِفْعَةً والضِّياءُ

Waa qorrax fadli, kaas oo tuhunkii lagu xaqiijiyay inuu yahay qorraxda sharafta iyo iftiinka.

فإذا ما ضحا محا نورُه الظِّل
لَ وقد أثْبَتَ الظِّلالَ الضَّحَاءُ

Markuu iftiimay, nuurkiisu wuxuu tiray hooska, in kasta oo iftiinka subaxdu caadiyan hooska abuuro.

فكأنَّ الغمامةَ استَوْدَعَتْهُ
مَنْ أظَلَّتْ مَنْ ظِلِّهِ الدُّفَفَاءُ

Waxay la mid tahay in daruurta ay ku aamintay isaga qabowga hooska ay samaysay, hooskaas oo isagana ka yimid hooskiisa.

خَفِيَتْ عِنْدَهُ الفضائلُ وانجا
بَتْ به عن عقولِنَا الأهواءُ

Joogitaankiisa, fadliyaadka kale oo dhami way qarsoomeen, isaga dartiisna, damacyadii iyo rabitaankii way ka fogaadeen maskaxdeena.

أمَعَ الصُّبحِ للنجومِ تَجَلٍّ
أمْ مع الشمسِ للظلامِ بَقاءُ

Xiddiguhu ma iftiimi karaan waaberiga, mise mugdigu wuu la joogi karaa qorraxda?

مُعجزُ القَوْلِ والفِعَالِ كريمُ ال
خلقِ وَالخُلْقِ مُقْسِطٌ مِعْطاءُ

Waa mucjiso hadal iyo ficilba, sharaf badan muuqaal iyo dabeecadba, caddaalad badan oo deeqsi ah.

لا تَقِسْ بالنبيِّ في الفضل خَلْقَاً
فهو البحر والأنامُ إضاءُ

Ha ku barbar dhigin abuur kasta Nebiga ﷺ fadliga, waayo isagu waa bad, dadka kalena waa iftiinkiisa.

كلُّ فضل في العالَمين فمن فَض
لِ النبيِّ استعارَهُ الفُضَلاءُ

Fadli kasta oo adduunyada oo dhan laga helo, waxaa ka amaahday kuwa fadliga leh fadliga Nebiga ﷺ.

شُقَّ عَنْ صَدْرِهِ وشُقَّ لَهُ البَدْ
رُ وَمِنْ شَرْطِ كلِّ شَرْطٍ جَزاءُ

Laabtiisa waa la kala jeexay, dayaxana waa loo kala jeexay, waayo calaamad kasta oo noocan oo kale ah waa amar rabaani ah.

ورَمَى بالحَصَى فأَقْصَدَ جَيشاً
ما العَصَا عِنْدَه وَمَا الإِلقاءُ

Wuxuu tuuray dhagxaan, ciidan buu ku laayay, taasoo ka dhigtay usha Muuse iyo tuuristeeda mid aan qiimo lahayn marka la barbar dhigo.

ودعا للأنامِ إذ دَهَمَتْهُم
سَنَةٌ مِنْ مُحولِها شَهْباءُ

Wuxuuna u duceeyay dadkii markii ay ku dhacday abaar daran oo sanad ah.

فاسْتَهَلّتْ بالغَيْثِ سَبْعَةَ أَيَّا
مٍ عليهم سحابةٌ وَطْفاءُ

Markaasay daruur culus oo madow ah ku shubtay roob todoba maalmood ah.

تَتَحَرّى مَواضِعَ الرَّعْيِ وَالسَّقْ
يِ وحيث العِطاشُ تُوهَى السِّقاءُ

Waxay raadisay meelaha daaqa iyo waraabka, meelaha ay harraadsan yihiinna waxay ku shubtay biyo badan.

وأتى الناسُ يَشْتَكُونَ أذاها
وَرَخَاءٌ يُؤْذِي الأنام غلاءُ

Dadkiina waxay yimaadeen iyagoo ka cabanaya dhibkeeda, waayo xitaa barwaaqadu waxay dadka u keeni kartaa dhibaato xad-dhaafkeeda.

فدعا فانجلى الغمام فقلت في
وصف غيث إِقْلاعَه استسقاءُ

Markaasuu duceeyay, daruurihiina way kala fogaadeen, taasoo iga dhigtay inaan idhaahdo joojinta roobkaas laftiisu waxay ahayd duco roob.

ثم أَثْرى الثَّرَى فقرَّتْ عُيونٌ
بقُراهَا وَأُحْيِيَتْ أَحْيَاءُ

Dabadeed dhulkii wuu bacrimay, indhihiina waxay ku farxeen degsiimooyinkiisa barwaaqada ah, noolihiina waa la soo nooleeyay.

فترى الأرضَ غِبَّهُ كسماءٍ
أشْرَقَتْ مِنْ نُجومِهَا الظَّلْمَاءُ

Markaas waxaad arki lahayd dhulka ka dib sidii cir mugdigiisu ay xiddigihiisu iftiiminayaan.

تُخْجِلُ الدُّرَّ واليواقيتَ من نَوْ
رِ رُباها البَيْضَاءُ والحَمراءُ

Ubaxyada cadcad iyo cascas ee buuraheeda waxay ceebayn jireen luulka iyo yaaquutka.

لَيْتَهُ خَصَّنِي بِرُؤْيَةِ وَجْهٍ
زَالَ عن كلِّ من رآه الشّقاءُ

Alla maxay wanaagsanaan lahayd hadduu ﷺ iigu deeqi lahaa aragtida waji ay ka tagtay murugada oo dhan qof kasta oo arkay.

مُسْفِرٌ يَلْتَقِي الكَتِيبَةَ بَسَّا
ماً إذا أسْهَمَ الوُجُوهَ اللِّقاءُ

Wuxuu ahaa mid ifaya, wuxuuna ﷺ ciidanka kula kulmi jiray dhoollacaddayn, xitaa marka kulanku ka dhigo wejiyada kale kuwo murugaysan.

جُعِلَتْ مَسْجِدَاً له الأرضُ فاهْتز
زَ به للصلاةِ فيها حِرَاءُ

Dhulka waxaa looga dhigay masaajid isaga ﷺ, sidaa darteed Xira lafteedu waxay la gariirtay farxad salaadda dushiisa.

مُظْهِرٍ شَجّةَ الْجَبِينِ عَلَى البُرْ
ءِ كما أَظهرَ الهلالَ البَرَاءُ

Wuxuu ﷺ muujiyay nabarkii fooddiisa xitaa ka dib markii uu bogsaday, sidii dayaxa cusub uu u muujiyo qaabkiisa caatada ah.

سُتِرَ الحُسْنُ منه بالحسنِ فاعجَبْ
لِجَمِالٍ له الْجَمالُ وِقاءُ

Quruxdiisa ﷺ waxaa daboolay qurux, markaa la yaab qurux ay quruxdu lafteedu u tahay gaashaan.

فهْوَ كالزّهْرِ لاحَ من سَجَفِ الأك
مام والعودِ شُقَّ عنه اللّحاءُ

Wuxuu ﷺ la mid yahay ubax ka soo baxay galka burooyinkiisa, iyo laan ay qolofta ka siibtay.

كَادَ أَنْ يُغشِيَ العُيونَ سناً مِنْ
هُ لِسِرٍّ فيه حَكَتْهُ ذُكاءُ

Iftiinkiisa ﷺ wuxuu ku dhowaaday inuu indhaha ka qabto, sir ku jirta awgeed oo qorraxda lafteedu ay ka sheekaysay.

صانَهُ الحُسْنُ وَالسّكِينَةُ أَنْ تُظ
هِرَ فيه آثارها البأساءُ

Quruxda iyo degganaanshaha ayaa ka ilaaliyay ﷺ inuu muujiyo saamaynta dhibaatada.

وتَخَالُ الوجوهَ إنْ قابَلَتْه
أَلْبَسَتْهَا ألوانَهَا الحِرْبَاءُ

Waxaad mooddaa in wajiyadu, markay la kulmaan isaga ﷺ, ay midabyadooda beddelaan sidii qorratada oo kale oo midabkeeda siiyay.

فإذا شِمْتَ بِشْرَهُ وَنَدَاهُ
أذْهَلَتْكَ الأنوارُ والأنواءُ

Haddaad aragto farxaddiisa iyo deeqsinimadiisa ﷺ, iftiinka iyo nimcooyinku waxay ku yaabin lahaayeen si buuxda.

أَوْ بتقبيلِ راحةٍ كانَ لل
هِ وباللَّه أخذها والعطاءُ

Ama adoo dhunkada calaacal ﷺ, oo qaadashadiisa iyo bixintiisuba ay ahaayeen Ilaahay dartiis iyo rabitaankiisa.

تَتَّقِي بأْسَها الملوكُ وَتحْظَى
بالغِنَى من نَوَالِهَا الفُقَراءُ

Boqorradu waxay ka baqi jireen xoogga gacantaas ﷺ, halka faqiirku uu ka heli jiray hanti deeqdeeda.

لا تَسَلْ سَيْلَ جُودِها إنما يَك
فِيك مِنْ وكْفِ سُحْبها الأنداءُ

Ha waydiin daadka deeqsinimadeeda ﷺ, waayo dhibcaha sayaxa ee ka soo daata daruuraheeda ayaa kugu filan.

دَرَّتِ الشاةُ حينَ مرَّتْ عَلَيها
فلها ثَرْوَةٌ بها وَنَماءُ

Laxdu caano ayay bixisay markuu ﷺ ag maray, isagana darteed ayay ku heshay barwaaqo iyo kobac.

نَبَعَ الماءُ أَثْمَرَ النخلُ في عا
مٍ بها سَبَّحَتْ بها الحصباءُ

Biyo ayaa soo burqaday, timirtuna midho ayay dhashay hal sano gudaheed isaga ﷺ darteed, xitaa dhagxaanta yaryar ayaa Alle weyneeyay joogitaankiisa.

أحْيَتِ المُرْمِلِينَ مِنْ مِوْتِ جَهْدٍ
أَعْوَزَ القَوْمَ فيه زادٌ وماءُ

Wuxuu ﷺ soo nooleeyay dadkii baahnaa oo ka badbaadiyay dhimashadii dhibaatada, xaalad ay dadku ka waayeen sahay iyo biyo labadaba.

فتغَدَّى بالصَّاعِ أَلْفٌ جِياعٌ
وتَرَوَّى بالصَّاعِ ألفٌ ظِمَاءُ

Sidaas darteed, kun qof oo gaajaysan ayaa lagu quudiyay hal saac oo cunto ah, kun qof oo harraadsanna waxaa lagu waraabiyay hal saac oo biyo ah.

وَوَفَى قدرُ بَيْضَةٍ مِنْ نُضَارٍ
دَيْنَ سَلْمَانَ حِينَ حانَ الوفاءُ

Iyo intii u dhiganta miisaanka ukun dahab saafi ah ayaa lagu bixiyay deyntii Salmaan markii la gaaray waqtigii bixinta.

كانَ يُدْعَى قِنّاً فأُعْتِقَ لَمَّا
أيْنَعَتْ مِنْ نَخيلِه الأَقْنَاءُ

Isaga (Salmaan) waxaa loogu yeedhi jiray addoon, laakiin waa la xoreeyay markii ay bislaadeen rucubyadii timirta ee geedihiisa.

أفلا تَعْذُرُونَ سَلْمَانَ لَمَّا
أَنْ عَرَتْهُ مِنْ ذِكْرِهِ العُروَاءُ

Marka miyaydaan u cudur daari doonin Salmaan markii ay gariirka cabsida leh qabteen markii la xusay isaga ﷺ?

وَأَزالَت بِلَمْسِهَا كلَّ دَاءٍ
أكْبَرَتْهُ أطِبَّةٌ وَإِسَاءُ

Taabashadeedana, waxay ka saartay cudur kasta oo ay dhakhaatiirtu iyo daaweeyayaashu u arkeen mid aan la daaweyn karin.

وعُيُونٌ مَرَّتْ بها وَهْي رُمْدٌ
فأَرَتْهَا مَا لَمْ تَرَ الزَّرْقَاءُ

Indho ayaa ag maray isaga ﷺ iyagoo xanuunsan, haddana wuxuu ka dhigay inay arkaan wax aanay xitaa kuwa aragga fiiqan arki karin.

وأَعادَتْ عَلَى قَتَادَةَ عَيْنَاً
فَهْيَ حتى مماتِه النَّجْلاءُ

Waxayna Qataadah u soo celisay il, taasoo u ekaatay mid ballaaran oo qurux badan ilaa dhimashadiisa.

أَوْ بِلَثْمِ التُّرَابِ مِنْ قَدَمٍ لا
نَتْ حَياءً من مَشْيِهَا الصَّفْواءُ

Ama adoo dhunkada ciidda cagta ﷺ, oo socodkeeda ayaa dhagaxa adag ka dhigay mid jilicsan xishood darteed.

مَوْطِئُ الأخمَصِ الَّذِي منه للقل
لبِ إذا مَضْجَعي أَقَضَّ وِطاءُ

Meesha uu cagtiisa ﷺ dhigay waxay qalbiga siisaa nasasho jilicsan marka sariirtaydu ay noqoto mid aan raaxo lahayn.

حَظيَ المسجدُ الحرامُ بمَمْشا
ها ولم يَنْس حَظه إِيلِيَاءُ

Masaajidka Xaramka ah wuxuu ku barakoobay socodkiisa ﷺ, Qudusna ma iloobin qaybteeda barakadiisa.

وَرَمَتْ إذْ رَمَى بها ظُلَمَ اللي
لِ إلى اللَّه خوفُه والرَّجاءُ

Cagtiisuna ﷺ waxay baabi'isay mugdiga habeenka isagoo, iyada, cabsidiisa iyo rajadiisa u jeediyay Alle.

دَمِيَتْ في الوَغَى لِتَكْسِبَ طِيباً
ما أراقتْ من الدَّمِ الشُّهداءُ

Cagtiisu ﷺ waxay dhiig baxday dagaalka si ay u hesho udgoon aanay gaadhi karin dhiigga shuhadadu daadiyeen.

فَهْيَ قُطْبُ المحرابِ وَالْحَرْبِ كم دا
رت عليها في طاعة أَرحاءُ

Iyadu waa udub-dhexaadka mixraabka iyo dagaalka labadaba, waxaana ku wareegay hareeraheeda tiro badan oo dhagaxyo wax lagu shiido ah iyagoo adeecsan.

وَأُرَاهُ لو لم يُسَكِّنْ بها قب
لُ حِراءً ماجَتْ بِهِ الدَّأْمَاءُ

Waxaan aaminsanahay in haddii uusan degin (aduunka) ka hor Xiraa, ballaadhnaanta jiritaanku ay buuq iyo qas ku kici lahayd.

عَجَباً للكُفّارِ زادوا ضلالاً
بالذي فيه للعقول اهتداءُ

Waa yaabka gaalada, kuwaasoo ku sii kordhay baadi iyagoo ka helay waxa maskaxda oo dhan hanuun cad u ah.

والذي يسألون منه كتابٌ
مُنْزَلٌ قد أتاهم وارتقاءُ

Waxa ay dalbanayaan waa Kitaab la soo dejiyay oo horey u yimid iyaga, kaasoo bixinaya koritaan iyo sare u kac.

أَوَ لم يَكْفِهِمْ من اللَّهِ ذِكْرٌ
فيه للناس رحمةٌ وشفاءُ

Miyaanay ku filnayn xusuus ka timid Alle, taasoo dadka oo dhan u ah naxariis iyo bogsiin?

أَعجزَ الإِنسَ آية منه والجن
نَ فَهَلَّا يأتي بها البُلَغاءُ

Aayad keliya oo ka mid ah ayaa ka dhigtay bini'aadamka iyo jinniyada labadaba kuwo aan waxba qaban karin, markaa maxay kuwa ugu hadalka macaan ee iyaga ka mid ahi u keeni waayeen mid la mid ah?

كلّ يومٍ تُهدَى إلى سامِعِيه
مُعجِزاتٍ من لفظِه القُرَّاءُ

Maalin kasta, akhristayaashu waxay soo bandhigaan mucjisooyin ka yimid ereyadiisa kuwa dhageysta.

تَتَحَلَّى به المسامِعُ والأف
واه فَهْو الحُلِيُّ وَالحَلْوَاءُ

Dhagaha iyo afafku way ku qurxoon yihiin, waayo isagu waa labadaba qurxin iyo macaan.

رَقَّ لَفْظاً وراق معنىً فجاءَتْ
في حُلاها وحَلْيِها الخَنْسَاءُ

Erayadiisu way jilicsan yihiin, macnihiisuna wuu sarreeyaa, wuxuuna u yimid quruxdiisa iyo qurxintiisa sidii gabaygii Al-Khansaa.

وأرَتْنَا فيه غوامضَ فضلٍ
رِقَّةٌ مِنْ زُلالِهَا وَصَفاءُ

Waxayna noo muujisay dhexdeeda wanaagyo qoto dheer, jilicsanaan ka timid nuxurkeeda saafiyada ah iyo daahirsanaanta.

إنما تُجْتَلَى الوُجُوهُ إذَا ما
جُلِيَتْ عِنْ مِرْآتِهَا الأصْداءُ

Wajiyadu waxay kaliya u muuqdaan si dhab ah marka wasakhda laga nadiifiyo muraayadooda.

سُوَرٌ منه أشْبَهَتْ صُوَراً مِن
نَا ومِثْلُ النَّظَائِر النُّظَراءُ

Suurado ka mid ah waxay u ekaayeen qaabab naga mid ah, runtiina, kuwa isku midka ah ayaa la isku barbar dhigaa.

والأقاويل عندَهمْ كالتماثي
لِ فلا يُوهِمَنَّكَ الخطباءُ

Hadaladooduna waxay la mid yihiin taallooyin aan naf lahayn, markaa ha kuu marin habaabin kuwa khudbadaha jeediya.

كم أبانَتْ آياتُهُ من علومٍ
عن حُروفٍ أبانَ عنها الهجاءُ

Immisa cilmi ayay aayaduhu ka muujiyeen xarfo keliya, kuwaasoo hadalku caddeeyay.

فهْي كالحَبِّ والنَّوَى أعجبَ الزُّر
راعَ منهُ سنابلٌ وَزَكاءُ

Markaa waxay la mid tahay hadhuudhka iyo lafta timirta, kuwaasoo beeralayda ka yaabiyay sabuullo iyo kobac badan.

فأطالوا فيه التردُّدَ وَالرَّي
بَ فقالوا سِحْرٌ وقالوا افتراءُ

Markaa waxay dheereeyeen shaki iyo labalabayntooda ku saabsan, iyagoo leh, "Waa sixir," iyo "Waa been abuur."

وإذا البيِّنَاتُ لَمْ تُغْنِ شيئاً
فَالتماسُ الهُدَى بِهِنَّ عَناءُ

Haddii caddaymaha cadcad aysan waxba tarin, markaa hanuun ka raadinta iyaga waa dadaal aan miro dhal lahayn.

وإذا ضلَّتِ العُقول على عِلْ
مٍ فماذا تقوله الفُّصَحاءُ

Haddii maskaxdu ay lumaan inkastoo ay cilmi leeyihiin, markaa maxay kuwa hadalka macaan ee kale odhan karaan?

قومَ عيسى عاملْتم قومَ موسى
بالذي عامَلَتْكُم الحُنفاءُ

Dadkii Ciiseow, waxaad ula dhaqanteen dadkii Muuse si la mid ah sidii ay dadka xaqa ah ee Alle kaliya caabuda ay idiinla dhaqmeen.

صَدَّقوا كُتْبَكُمُ وكذَبْتُمْ
كُتبَهُمُ إنّ ذا لَبِئْسَ البَواءُ

Iyagu (dadka xaqa ah ee Alle kaliya caabuda) waxay rumeeyeen kutubtiinnii, laakiin idinku waxaad beeniseen kutubtoodii; runtii, taasi waa abaalmarin xun.

لو جحدنا جُحُودَكم لاستويْنَا
أوَ للحقِّ بالضَّلالِ استواءُ

Haddii aan u inkirno sidaad u inkirtaan, waan isku mid noqon lahayn, laakiin ma jiri kartaa sinnaan dhab ah oo u dhaxaysa runta iyo baadhilka?

مَا لَكُم إِخْوَةَ الكِتابِ أُناساً
ليس يُرْعَى للحقِّ منكم إخاءُ

Maxaa idin helay, ahlu-kitaabow, oo aad tihiin dad aan xidhiidh walaalnimo loogu ilaalin runta dartiis?

يَحْسُدُ الأولُ الأخيرَ وما زا
لَ كذا المُحْدَثُونَ وَالقُدَمَاءُ

Kii hore wuxuu ka hinaasay kii dambe, waana sidaas tan iyo abidba jiilashii cusbaa iyo kuwii horeba.

قد عَلِمْتُم بِظلمِ قابيل هابي
لَ ومظلومُ الإِخْوَةِ الأَتْقِيَاءُ

Waxaad hubaal ogtihiin dulmigii Qaabiil ku sameeyay Haabiil, iyo kuwa la dulmay ee walaalaha ah ee cibaadada badan.

وسمِعْتم بكَيْدِ أَبناءِ يعقو
بَ أَخَاهم وكلُّهم صُلَحَاءُ

Waxaadna maqasheen shirqoolkii ay wiilashii Yacquub walaalkood u maleegeen, in kastoo ay dhammaantood ahaayeen kuwo suubban.

حِينَ أَلْقَوْهُ في غَيابَةِ جُبٍّ
وَرَمَوْهُ بالإفْكِ وَهْوَ بَراءُ

Markii ay ku rideen god mugdi ah oo ceel ah, oo ay been abuur ku eedeeyeen, isagoo aan waxba galabsan.

فتأَسَّوْا بِمَن مَضَى إذْ ظَلَمتمْ
فالتَّأَسِّي لِلنَّفْسِ فيه عَزَاءُ

Ee ku raaxaysta kuwii idinka horreeyay, maadaama aad dulmi samayseen, waayo raaxadaas naftu waxay ka helaysaa daganaansho.

أتُرَاكُم وَفَّيْتُم حينَ خَانُوا
أم تُرَاكُمْ أَحْسَنْتُمُ إذْ أساؤُوا

Ma waxaad u malaynaysaan inaad daacad ahaydeen markii ay khiyaaneen, mise inaad si wanaagsan u dhaqanteen markii ay xumaan sameeyeen?

بَلْ تَمَادَتْ عَلَى التَّجَاهُلِ آبَا
ءٌ تَقَفَّتْ آثَارِهَا الأَبناءُ

Taas beddelkeeda, aabbayaashu waxay ku adkaysteen jaahilnimo, carruurtooduna waxay raaceen raadkoodii.

بَيَّنَتْهُ تَوْراتُهُمْ وَالأَناجِي
لُ وَهم في جُحُودِهِ شُرَكاءُ

Tawraadyadoodii iyo Injiilladoodii waxay caddeeyeen isaga ﷺ, haddana waxay wadaagaan inkiraaddiisa.

إنْ تقولوا ما بَيَّنَتْهُ فما زَا
لَتْ بها عن عيونهم غشوَاءُ

Haddii aad sheegtaan inaanay isaga ﷺ caddayn, markaa maro ayaa had iyo jeer indhahooda ka qarisay.

أو تقولوا قد بَيَّنَتْهُ فما لِلْ
أُذْنِ عما تقوله صَمَّاءُ

Ama haddii aad sheegtaan inay isaga ﷺ caddeeyeen, maxay dhegtu uga dhagax tahay waxa ay ku dhawaaqayso?

عَرَفُوهُ وَأنْكَرَوهُ وَظُلمَاً
كَتَمَتْهُ الشَّهَادَةَ الشُّهَدَاءُ

Way garteen isaga ﷺ ka dibna way inkireen, oo si cadaalad darro ah ayay markhaatiyaashu u qariyeen marqaatigii.

أوَ نُورُ الإِلهِ تُطْفِئُهُ الأَفْ
واهُ وَهْوَ الذي به يُسْتَضاءُ

Ma damin karaan afaf fudud nuurka Ilaahay, iyadoo nuurkan laftiisa wax walba lagu iftiimiyo?

أوَلا يُنْكِرُونَ مَن طَحَنَتْهُم
بِرَحاها عِنْ أمْرِهِ الْهَيجاءُ

Miyaanay inkirin isaga ﷺ kii ku burburiyay dhagaxii dagaalka amarkiisa?

وَكَساهم ثَوْبَ الصَّغارِ وقد
طُلَّت دِماً منهم وصِينَتْ دِمَاءُ

Oo wuxuu u labisay dhar dullinimo, iyadoo dhiig laga daadiyay iyaga, dhiig kalena la badbaadiyay.

كيف يَهدِي الإِله منهم قلوباً
حَشْوُها من حَبِيبِهِ الْبَغْضاءُ

Sidee buu Ilaahay u hanuunin karaa qalbiyo iyaga ka mid ah oo xuduntoodu ay ka buuxdo nacaybka uu u qabo gacaliyahiisa ﷺ?

خَبِّرونَا أهلَ الكِتَابَيْنِ من أَيْ
نَ أَتَاكُم تَثْليثكم والبَداءُ

Noo sheega, ahlu-kitaabow, xaggee ayay idinka yimaadeen saddexleyda iyo fikradda "Bada'" (isbeddelka qaddarka Ilaahay)?

مَا أتى بالعقِيدَتَيْنِ كتابٌ
واعتقادٌ لا نَصَّ فيه ادِّعاءُ

Ma jiro kitaab samawi ah oo labadan caqiido keenay, caqiido kasta oo aan qoraal ku salaysnaynna waa sheegasho uun.

والدَّعاوَى ما لم تُقيموا عليها
بَيِّنَاتٍ أبناؤُها أَدْعِياءُ

Sheegashooyinkuna, ilaa aad ku caddeyso daliilo cadcad, carruurtoodu waa kuwo sharci darro ah.

ليت شعري ذِكرُ الثلاثةِ وَالوا
حِدِ نَقْصٌ في عَدِّكم أمْ نَماءُ

Waxaan la yaabanahay in sheegidda saddexda iyo midka ay tahay cillad xisaabtiinna ah mise kordhin.

كيف وَحَّدْتُم إِلهاً نَفَى التَّو
حِيدَ عنه الآباءُ والأَبناءُ

Sidee baad u mideyseen Ilaah ay aabbayaashu iyo wiilashuba ka inkireen fikradda midnimada?

أإِلهٌ مُرَكَّبٌ ما سَمِعْنَا
بإِلهٍ لذاتِهِ أَجْزَاءُ

Ma yahay Ilaah isku dhafan, waayo maanaan maqal Ilaah jiritaankiisu ka kooban yahay qaybo kala duwan?

أَلِكُلٍّ منهم نَصِيبٌ مِنَ المُل
كِ فَهَلَّا تَمَيَّزُ الأَنْصِبَاءُ

Ma mid kasta oo iyaga ka mid ah baa leh qayb boqortooyada ka mid ah, haddii ay sidaas tahayna, maxaa qaybahan aan si cad loo kala saarin?

أم هُمُ حَلّلوُا بها شِرْكَةَ الأب
دَانِ أمْ هُمْ لبعضِهم كُفَلاءُ

Mise waxay ku oggolaadeen shuraako jidheed, mise waxay isku dammaanad qaadaan midba midka kale?

أتراهم لحاجةٍ واضطرارٍ
خَلَطُوهَا ومَا بَغَى الخُلَطَاءُ

Ma waxaad u malaynaysaan inay isku darsadeen baahi iyo qasab darteed, oo aanay kuwa isku daray wax xadgudub ah samayn?

أهُوَ الرَّاكِبُ الحمارَ فيا عَجْ
زَ إِلهٍ يَمَسُّهُ الإِعْيَاءُ

Ma isagaa kii dameerka fuulay, maxaa daciifnimo ah oo ku dhacda Ilaah daal ku dhici karo?

أمْ جميعٌ عَلَى الحمار لقد جَل
لَ حِمَارٌ بِجَمْعِهِم مَشَّاءُ

Mise dhammaantood waxay saaran yihiin dameerka; runtii, dameer socda oo dhammaantood wada qaadaa waa mid weyn!

أم سِواهم هُو الإِلهُ فما نِسْ
بَةُ عيسى إليه والإِنْتِمَاءُ

Mise iyaga cid kale ayaa ah Ilaaha dhabta ah, haddii ay sidaas tahayna, maxay tahay xidhiidhka iyo lahaanshaha Ciise ee isaga?

أم أردتُم بها الصفاتِ فلمْ خُص
صَتْ ثُلاثٌ بِوصفِه وَثُناءُ

Mise waxaad uga jeeddeen sifooyinka Ilaahay, haddii ay sidaas tahayna, maxaa saddex keliya loogu doortay sifayntiisa iyo ammaantiisa?

أم هُو ابنٌ للَّه ما شاركته
في معاني النُّبُوَّةِ الأَنبياءُ

Mise waa wiil Ilaah, oo aanay anbiyadu la wadaagin macnayaasha qotada dheer ee nabinimada?

قتلَتْهُ اليهودُ فيما زَعَمْتُم
وَلأَمْواتِكم به إحياءُ

Yuhuuddu way dileen isaga, sidaad sheegtaan, haddana isaga dartiis ayaa kuwii dhintay loo soo nooleeyaa.

إنَّ قَوْلاً أَطْلَقْتُمُوهُ عَلَى الل
هِ تعالى ذِكْرا لقَوْلٌ هُراءُ

Runtii, hadal aad ka tidhaahdeen Ilaahay, oo xuskiisu sarreeyo, waa wax aan macno lahayn.

مِثْلَ مَا قَالَت اليهودُ وكلٌّ
لَزِمَتْهُ مقالَةٌ شَنعاءُ

Waa sida ay Yuhuuddu yidhaahdeen, mid kasta oo iyaga ka mid ahna waxaa ku waajib ah hadal karaahiyo ah.

إذْ همُ اسْتَقْرَؤُوا البَداءَ وكم سا
قَ وَبَالاً إِليهم اسْتِقْرَاءُ

Waayo waxay ka soo saareen isbeddelka qaddarka Ilaahay, intee in le'eg ayayna masiibo u keentay soo saariddaas!

وَأَرَاهم لم يجعلُوا الواحِدَ القَه
هارَ في الخَلْقِ فاعلاً ما يشاءُ

Waxaanan arkaa inaanay u arkin Kan Keliyaha ah, Kan Awoodda Leh, inuu yahay kan sameeya wax kasta oo uu doono abuurista.

جَوَّزُوا النَّسْخَ مِثْلَما جوَّزُوا المس
خَ عَلَيْهِم لو أنهم فُقهاءُ

Waxay oggolaadeen burin, sida ay isugu oggolaadeen isbeddel, haddii ay culimo dhab ah ahaan lahaayeen.

هُوَ إِلَّا أَن يُرْفَعَ الحكمُ بالحك
مِ وخَلْقٌ فيه وأمرٌ سَواءُ

Ma aha wax kale oo aan ahayn in xukun lagu qaado xukun kale, arrintanna, abuurista iyo amarkuba si siman ayay u hoos yimaadaan doonistiisa.

ولحُكمٍ من الزمانِ انتهاءٌ
ولحُكم من الزمانِ ابتداءُ

Xukun waqti lehi wuxuu leeyahay dhammaad, xukun waqti lehiina wuxuu leeyahay bilow.

فَسَلُوهم أكان في مسخِهِم نَسْ
خٌ لآيات اللَّه أم إنشاءُ

Ee weydii: isbeddelkoodu ma burin ahaa aayadaha Ilaahay mise abuur cusub?

وَبَدَاءٌ في قَوْلِهمْ نَدِمَ الل
هُ عَلَى خَلْقِ آدمٍ أمْ خَطاءُ

Ma isbeddel feker ah baa hadalkooda ah in Ilaahay ka qoomameeyay abuurista Aadan, mise waa gef uun?

أم مَحَا اللَّهُ آية الليل ذكراً
بعدَ سَهْوٍ ليوجَدَ الإِمْساءُ

Mise Ilaahay baa calaamaddii habeenka ka tirtiray xusuusta ka dib dayac, si ay fiidnimadu u timaaddo?

أم بدا للإِلهِ في ذَبْحِ إِسْحَا
قَ وقد كان الأمر فيه مَضاءُ

Mise Ilaahay baa u muuqatay arrinta allabariga Isxaaq, iyadoo amarkii horeba si go'aan ah loo soo saaray?

أوَ ما حَرَّمَ الإِلهُ نِكَاحَ ال
أُختِ بعدَ التحليلِ فَهْوَ الزِّناءُ

Mise Ilaahay baa ka mamnuucay guurka walaasha ka dib markii la xalaaleeyay, sidaas darteedna uu sinno noqday?

لا تُكَذِّبْ إنَّ اليَهُودَ وقد زا
غُوا عن الحقِّ مَعْشَرٌ لُؤَماءُ

Ha beenin, waayo Yuhuuddu, iyagoo ka leexday xaqiiqda, waa dad xun oo liita.

جَحَدُوا المصطفى وآمن بالطا
غُوتِ قومٌ همْ عندهمْ شُرَفاءُ

Waxay beeniyeen Rasuulka la doortay ﷺ, iyagoo rumaysan sanamyada, dad ay iyagu u arkaan sharaf leh.

قتَلوا الأَنبياءَ وَاتَّخَذُوا العِج
لَ أَلا إنهم هم السُّفَهاءُ

Waxay dileen anbiyadii waxayna caabudeen dibigii; hubaal, iyagu waa kuwa doqonnada ah.

وسَفيهٌ من ساءَه المنُّ والسَّلْ
وَى وأَرضاهُ الفُومُ وَالقِثَّاءُ

Doqon waa kii ay ka xumaadeen mannada iyo digaagga, balse ay raalli gelisay toon iyo qajaar.

مُلِئَتْ بالخبيثِ منهم بُطُونٌ
فَهْيَ نَارٌ طِباقُها الأمعاءُ

Caloolahooda waxaa ka buuxsamay xumaan, sidaas darteed waa dab ay lakabyadiisu yihiin mindhicirradooda.

لو أُرِيدُوا في حال سَبْتٍ بخيرٍ
كان سَبْتَاً لديهمُ الأَربِعاءُ

Haddii loo dooni lahaa khayr maalinta Sabtida, markaas Arbacada ayaa u noqon lahayd Sabtidooda.

هُوَ يومٌ مُبارَكٌ قيلَ للتص
ريفِ فيه من اليهود اعتداءُ

Waa maalin barakeysan, haddana waxaa la yiri Yuhuuddu waxay ku xadgudbeen xushmadiisa.

فَبِظُلْمٍ منهمُ وكفْرٍ عَدَتْهُم
طَيِّبَاتٌ في تَرْكِهنَّ ابْتِلاءُ

Sidaas darteed, dulmigooda iyo gaalnimadooda awgeed, waxaa laga diiday waxyaabo wanaagsan, ka tagiddoodana waxaa ku jiray imtixaan adag.

خُدِعوا بالمنافقين وهل يَنْ
فُقُ إلَّا على السفيهِ الشَّقاءُ

Waxaa khiyaaneeyay munaafiqiinta, maxaa yeelay ma jirto cid nasiib darro ku dhacda doqon mooyee?

واطمأنوا بقَوْلِ الَاحزاب إِخوا
نِهِمُ إِننا لكم أولياءُ

Waxayna ku qanciyeen hadalkii walaalahooda, xulafadii, kuwaas oo yiri, "Hubaal, annagu waxaan nahay xulafadiinna."

حالَفوهم وخالفوهم ولمْ أَدْ
رِ لماذا تخالَفَ الحُلفاءُ

Waxay la midoobeen, ka dibna way ka hor yimaadeen, mana garanayo sababta ay xulafadii isku khilaafeen.

أسلَمُوهم لأَوَّلِ الحَشْرِ لا مِي
عادُهم صادقٌ ولا الإِيلاءُ

Waxay ka tageen shirweynihii ugu horreeyay, waayo ballankoodu ma run ahayn, dhaartooduna ma ahayn mid waajib ah.

سكَنَ الرُّعْبُ والخَرابُ قلوباً
وبُيُوتاً منهمُ نعاها الجَلاءُ

Argagax iyo burbur ayaa degey qalbiyadooda iyo guryahooda, kuwaas oo ay baroorteen masaafurintoodii.

وَبِيَوْمِ الأحزابِ إِذْ زاغتِ الأَب
صَارُ فيهم وضلتِ الآراءُ

Maalintii Axzaabta, markii indhuhu ka leexdeen iyaga dhexdooda, oo ay dhammaan fikraduhu lumeen.

وتَعَدَّوْا إلى النبيّ حدوداً
كان فيها عليهم العُدَوَاءُ

Waxayna ku xadgudbeen Nabiga ﷺ, iyagoo ka gudbay xuduudo ay cadaawad ku kasbadeen.

وَنَهَتْهُم وما انتهت عنه قوم
فأُبيدَ الأَمَّارُ والنَّهاءُ

Wuxuuna ka reebay, laakiin dadku kama joogsan, sidaas darteed waxaa la baabiiyay kii amray iyo kii la amrayba.

وتعاطَوْا في أحمدٍ مُنْكَرَ القَوْ
لِ وَنُطقُ الأَراذِلِ العَوْراءُ

Waxay ku hadleen hadal xun Axmed ﷺ, waayo hadalka dadka xun waa mid qalloocan oo indho la'.

كلُّ رِجْسٍ يَزِيدُه الخُلُقُ السُّو
ءُ سِفاهاً والمِلَّةُ العَوْجاءُ

Qof kasta oo xun waxaa doqonnimo u siyaadiya dabeecaddiisa xun iyo diintiisa qalloocan.

فانظروا كيف كان عاقبة القوْ
مِ وَما ساق لِلْبَذِيِّ البَذَاءُ

Eega sida ay noqotay cidhibta dadkaas iyo meesha ay hadalladooda xunxuni gaarsiiyeen kuwa afka xun.

وجَد السَّبَّ فيه سُمَّاً وَلم يَدْ
رِ إِذْ المِيمُ في مواضِعَ بَاءُ

Cayda ka dhanka ah isaga ﷺ wuxuu u arkay sun, isagoon garanayn in caydu ay sun u noqotay kii yiri.

كانَ مِن فيه قتلُه بِيَدَيْهِ
فهو في سوء فِعله الزَّبَّاءُ

Afkiisa ayaa ahaa qalabkii uu isku dilay gacmihiisa, sidaas darteed ficilkiisa xun wuxuu ka dhigay sidii Az-Zabba'.

أوْ هُوَ النحلُ قَرْصُهَا يَجْلُبُ الحَت
فَ إليها وما له إنْكَاءُ

Ama wuxuu la mid yahay shinnida qaniinyadeedu ay keento dhimashadeeda, haddana ma geysato waxyeello joogto ah bartilmaameedkeeda.

صَرَعَتْ قومَهُ حبائِلُ بَغْيٍ
مَدَّها المكرُ منهم والدَّهاءُ

Dabinnadii dulmiga, oo ay iyagu ku fidiyeen khiyaanadooda iyo xeeladdooda, ayaa riday dadkiisii.

فأتتهم خيلٌ إلى الحرب تختا
لُ وللخيْلِ في الوغَى خُيَلاءُ

Waxaa markaas u yimid fardo dagaal, iyagoo kibir ku socda, waayo farduhu waxay dagaalka ku leeyihiin isla weyni dabiici ah.

قَصَدَتْ فيهم القنا فقَوافِي ال
طعْنِ منها ما شأنها الإيطاءُ

Warmaha ayaa iyaga bartilmaameedsaday, oo toogashadoodu ma ahayn mid ku celcelis ah, balse waxay ahayd mid go'aan leh.

وأثَارَتْ بأرضِ مكةَ نَقْعَاً
ظُنَّ أن الغُدُوَّ منها عِشاءُ

Waxayna ciid badan ka kiciyeen dhulka Makka, ilaa laga mooday subaxdii fiid.

أحْجَمَتْ عندهُ الحجُون وأكْدى
عِنْد إعطائه القليلَ كَدَاءُ

Hortiisa ﷺ, xitaa buuraha adagi way yaraadeen, oo abaaraha qudhoodu waxay midho dhaleen markuu ﷺ wax yar bixiyay.

وَدَهَتْ أَوْجُهاً بها وبيوتاً
مُلّ منها الإكفاءُ والإقواءُ

Waxayna ku dhacday wajiyo iyo guryo halkaas, si aan kala go' lahayn, ilaa ay ka daaleen xitaa cilladaha gabayada ee 'ikfa' iyo 'iqwa' sharraxaaddeeda.

فَدَعَوْا أحْلَمَ البريَّةِ والعفْ
وُ جوابُ الحليمِ والإغْضاءُ

Markaasay u yeereen kii ugu dulqaadka badnaa abuurta oo dhan ﷺ, waayo cafiska iyo iska indhatirka ayaa ah jawaabaha dabiiciga ah ee kuwa dulqaadka leh.

ناشدوه القُرْبَى التي من قُرَيْش
قطعَتْهَا التِّراتُ والشَّحْناءُ

Waxay ka baryeen ﷺ xiriirkii qaraabada ee Qureysh, xiriir ay colaadaha iyo nacaybku gooyeen muddo dheer.

فعَفا عَفْوَ قَادرٍ لم يُنَغِّصْ
هُ عليهم بما مضى إغراءُ

Markaasuu ﷺ cafiyay cafis qof awood leh, cafis aan lagu dhibin wax dhiirigelin ah oo ka yimid xumaan hore oo ay iyagu geysteen.

وإذا كان القطْع وَالوصلُ لل
هِ تَسَاوَى التَّقْرِيبُ وَالإِقْصاءُ

Marka goynta iyo isku xirka xiriirrada labaduba ay u ahaadaan Ilaahay dartiis, markaas isku soo dhowaanshaha iyo kala fogaanshaha ayaa noqda kuwo isku qiimo ah.

وسواءٌ عليه فيما أتاهُ
مِنْ سِواهُ المَلامُ وَالإطْراءُ

Waxayna isaga ﷺ u ahayd isku mid, wixii uga yimid dadka kale, ha ahaato canaan ama ammaan.

وَلَو انَّ انتقامَهُ لِهَوَى النَّف
سِ لَدَامَتْ قطيعةٌ وَجَفَاءُ

Haddii aargoosigiisa ﷺ uu ka yimid rabitaan shakhsi ah, markaas kala go' iyo qallafsanaan ayaa sii jiri lahaa weligood.

قام للَّه في الأُمورِ فأَرْضَى ال
لهَ منه تَبايُنٌ وَوَفاءُ

Wuxuu ﷺ u istaagay Ilaahay arrimaha oo dhan, sidaas darteed Ilaahay wuxuu ka raalli noqday kala duwanaanshihiisa gaarka ah iyo daacadnimadiisa aan leexleexadka lahayn.

فِعْلُهُ كلُّهُ جَمِيلٌ وَهل يَنْ
صَحُ إلّا بمَا حَوَاهُ الإناءُ

Ficilkiisa ﷺ oo dhan waa qurux badan yahay, waayo ma jiraa weel wax kale shuba wixii ku jira mooyee?

أطْربَ السامعينَ ذِكْرُ عُلاهُ
يا لَرَاحٍ مَالَتْ بهَا النُّدَماءُ

Xusidda sharaftiisa ﷺ waxay farxad gelisaa dhegaystayaasha, sida farxadda sakhraamisa ee saaxiibada lulaysa.

النبيُّ الأميُّ أعلمُ مَنْ أس
نَدَ عنه الرُّوَاةُ وَالحكَماءُ

Nebiga ﷺ ee aan waxna qorin waxna akhrin waa ka ugu aqoonta badan dhammaan inta ay ka soo xigteen wariyeyaasha iyo xikmadleydu.

وَعَدَتْنِي ازْدِيَارَهُ العامَ وَجْنا
ءٌ وَمَنَّتْ بِوَعْدِها الوجْناءُ

Geel degdeg ah ayaa ii ballanqaaday inaan sanadkan booqdo isaga ﷺ, oo rarkii xoogganaa wuu oofiyey ballankiisii.

أفلا أنْطَوِي لها في اقْتضائِي
ه لِتُطْوَى ما بَيْنَنا الأَفْلاءُ

Miyaanan markaa u degdegin iyada si aan u guto safarkaas, si ay saxaraha ballaaran ee naga dhexeeya si degdeg ah loogu gooyo?

بألُوفِ البَطْحاءِ يُجْفِلُهَا النِّي
لُ وقد شَفَّ جَوْفَهَا الإِظْماءُ

Kumanaan geel dooxeed ah, oo Niilku wado, ayaa calooshoodu ka engegtay harraad darteed.

أنْكَرَتْ مِصْرَ فَهيَ تَنْفِرُ ما لا
حَ بِنَاءٌ لِعَيْنِهَا أوْ خَلاءُ

Waxay (geelii) diiday Masar, iyadoo ka cararaysa dhisme kasta ama bannaan kasta oo indhaheeda soo hor baxa.

فأَقَضّتْ عَلَى مبَارِكها بِرْ
كَتهَا فالبُّوَيْبُ فالخَضْراءُ

Sidaas darteed, waxay ka gudubtay meelihii ay ku nasan jirtay ee Birket, ka dib Buwayb, ka dibna Al-Khadra'.

فالقِبَابُ التي تَلِيها فبِئْرُ ال
نخْلِ وَالرَّكْبُ قائِلُونَ رِوَاءُ

Dabadeedna qubbadaha ku xiga, ka dibna Ceelka Timirta, halkaas oo rakaabku ku nastaan iyagoo harraadkoodu ka baxay.

وَغَدَتْ أَيْلَةُ وَحِقْلٌ وَقُرٌّ
خَلْفَها فَالمَغَارَةُ الفَيْحَاءُ

Ayla, Hiql, iyo Qurr way ka dambeeyeen, waxaana ku xigtay godkii ballaarnaa.

فعيونُ الأَقْصَابِ يَتبعُها النَّب
كُ وَيتْلو كُفَافَةَ العَوْجاءُ

Dabadeedna ilaha Al-Aqsab, waxaana ku xiga Al-Nabk, ka dibna Kafafat al-Awja'.

حاوَرَتْهَا الحوراءُ شَوْقاً فينبو
عٌ فَرَقَّ اليَنْبُوعُ وَالْحَوْراءُ

Gabadhii indhaha qurxoonayd ayaa la hadashay (geelii) iyadoo xiiso u qabta, ka dibna Yanbu', halkaas oo il-biyoodkii iyo gabadhii indhaha qurxoonaydba ay jilicsanaadeen.

لاحَ بالدَّهْنَوَيْنِ بَدْرٌ لها بَع
دَ حُنَيْنٍ وَحَنَّتِ الصَّفْرَاءُ

Dayax buuxa ayaa uga muuqday Al-Dahna'ayn ka dib Hunayn, Al-Safra'na way u xiistay.

ونَضَتْ بَزْوَةٌ فرابغُ فالجُحْ
فَةُ عنها ما حاكه الإِنضاءُ

Bazwa, ka dib Rabigh, ka dibna Al-Juhfa way ka dambeeyeen, oo ay la socoto daalkii ku dhacay.

وأرَتْهَا الخَلاصَ بئْرُ عَليٍّ
فَعِقَابُ السَّوِيقِ فالخَلصاءُ

Ceelka Cali ayaa tusay dhammaadka safarka, ka dibna Iqab al-Sawīq, ka dibna Al-Khalsa'.

فهْيَ من ماء بئْرِ عُسفَانَ أو مِنْ
بَطْنِ مَرٍّ ظمآنةٌ خَمْصَاءُ

Sidaas darteed, waxay ka timid biyaha Ceelka Usfan, ama dooxada Marr, iyadoo weli harraadsan oo caato ah.

قَرَّبَ الزَّاهِرَ المساجِدُ منها
بخُطاها فالبُطءُ منها وَحاءُ

Masaajidyadu waxay Al-Zahir ugu soo dhoweeyeen tallaabooyinkeeda, taasoo ka dhigaysa gaabis kasta oo ka yimaada culays.

هذه عِدَّةُ المنازلِ لا ما
عدَّ فيه السّماكُ وَالعَوَّاءُ

Kuwani waa tirada dhabta ah ee meelaha safarka, ma aha kuwa ay tiriyeen Al-Simak iyo Al-Awwa' (xiddigaha).

فكأَني بها أُرَحِّلُ منْ مَك
كَةَ شمساً سماؤُها البَيْداءُ

Waxay la mid tahay anigoo iyada la ka tegaya Makka, qorrax cirkeedu yahay saxaraha ballaaran.

مَوْضِعُ البَيْتِ مَهْبِطُ الوَحْي مأْوى ال
رسلِ حيثُ الأنوارُ حيثُ البَهاءُ

Waa meeshii guriga, meeshii waxyigu ku soo degay, hoyga Rasuullada, halkaas oo iftiin iyo qurux badani ka buuxaan.

حيثُ فرضُ الطَّوَافِ والسَّعْيُ وَالحل
قُ وَرَمْيُ الجِمار وَالإِهداءُ

Halkaas oo dawaafka, orodka, xiirashada, dhagax tuurka, iyo allabarigu ay dhammaantood waajib yihiin.

حَبَّذا حَبَّذَا معاهِدُ منها
لم يُغَيِّرْ آياتِهِنَّ البِلاءُ

Sidee u wanaagsan, sidee u wanaagsan yihiin goobahaas barakeysan ee calaamadahooda aysan dhibaatadu bedelin.

حَرَمٌ آمِن وَبَيْتٌ حَرامٌ
وَمَقَامٌ فيه المُقامُ تَلاءُ

Waa xaram ammaan ah iyo guri barakeysan, iyo meel ay degenaanshaheedu sharaf tahay.

فَقَضَيْنَا بها مَناسِكَ لا يُح
مَدُ إلّا في فِعْلِهِنَّ القضاءُ

Markaasaanu ku gudannay cibaadooyin aan qaddarkooda Ilaahay lagu ammaanin illaa ficilkooda dhabta ah mooyaane.

وَرَمَيْنَا بها الفِجَاجَ إلَى طَيْ
بَةَ والسَّيْرُ بالمطايا رِماءُ

Oo iyaga ayaanu ku marinnay waddooyinka ballaadhan ee Taybah, safarkayagii oo ay wadaan fuulmooyin degdeg ah sida fallaadhaha la tuuray.

فأصَبْنا عَنْ قَوْسِها غَرضَ القُر
بِ وَنِعْمَ الخَبِيئَةُ الكَوْمَاءُ

Markaasaanu qaansadeeda kaga dhufannay bartilmaameedka dhowaanshaha, oo sidee u wanaagsanayd geelii buurnaa, kaydkeennii qarsoonaa ee safarka.

فرأينا أرضَ الحَبيبِ يَغُضُّ ال
طرفَ منها الضياءُ وَالْلأْلاءُ

Dabadeedna waxaan aragnay dhulkii Xabiibka ﷺ, kaas oo iftiinka iyo dhalaalka laftoodu ay indhahooda hoos u dhigaan xushmad darteed.

فكأنَّ البَيْدَاءَ مِنْ حيثُما قا
بَلَتِ العَينَ رَوْضَة غَنَّاءُ

Waxay la mid ahayd sidii saxaraha, meel kasta oo ay isha qabato, oo isu beddelay beero cagaaran oo firfircoon.

وكأَنَّ البِقاعَ زَرَّتْ عليها
طَرَفَيْها مُلاءَةٌ حَمْرَاءُ

Waxayna la mid ahayd sidii gobollada oo lagu qurxiyey, labadooda dhinacna lagu xidhay maro casaan ah.

وكأَنَّ الأَرجاء تَنشُر نَشْر ال
مِسْكِ فيها الجَنُوبُ وَالجِرْبِياءُ

Waxayna la mid ahayd sidii hareeraha, oo ay la socdaan dabaylaha koonfureed iyo waqooyi-galbeed, oo ay ku faafiyeen udgoonka miskiga.

فإذا شِمتَ أو شَمِمْتَ رُبَاها
لاحَ منها برقٌ وفاحَ كِباءُ

Haddaba haddii aad eegto ama aad ursato dhulkeeda sare, waxaa ka soo baxay hillaac, waxaana ka soo baxay udgoon macaan.

أيَّ نُورٍ وَأيَّ نَوْرٍ شَهِدْنا
يَوْمَ أَبْدَت لَنا القِبَابَ قُباءُ

Iftiin noocee ah iyo ubax noocee ah ayaan markhaati ka ahayn maalintii Quba ay noo muujisay qubbadaheeda!

قَرَّ منها دَمْعِي وفَرَّ اصْطبَارِي
فدُمُوعي سَيْلٌ وصَبْرِي جُفاءُ

Ilmahaygu si xor ah ayay uga daateen, dulqaadkayguna wuu cararay, sidaas darteed ilmadaydu waxay noqotay daad, dulqaadkayguna wuxuu u baaba'ay sidii xumbo.

فترى الرَّكْبَ طائرِينَ من الشَّوْ
قِ إِلى طَيْبَةٍ لَهُمْ ضَوْضاءُ

Markaasaad aragtaa kolonyadii oo xiiso darteed u duulaysa Taybah, iyagoo buuq samaynaya.

وكأَنَّ الزُّوَّارَ مَا مَسَّتِ البَأْ
ساءُ منهم خَلْقاً ولا الضَّرَّاءُ

Waxayna la mid ahayd sidii inaan dhib iyo rafaad midna waligood taaban jidhka booqdayaasha.

كلُّ نفسٍ منها ابتهال وسؤْلٌ
ودُعاءٌ وَرَغْبَة وَابْتِغَاءُ

Naf kasta oo iyaga ka mid ah waxay ka buuxsantay baryo iyo codsi, duco, rabitaan, iyo doonis xooggan.

وَزَفيرٌ تَظُنُّ منه صُدوراً
صادحاتٍ يَعْتادُهُنَّ زُقاءُ

Iyo taah aad ka malaynayso in laabuhu yihiin shimbirro heesaya oo oohintoodu caado u ahayd.

وَبُكَاءٌ يُغْرِيِهِ بالعين مَدّ
وَنجيبٌ يَحُثُّه اسْتِعلاءُ

Iyo oohin indhaha ku dhiirigelisa inay daadato, iyo baroor sharaf leh oo ay ku dhiirigelinayso kor u qaadid ruuxi ah.

وجُسومٌ كَأَنَّمَا رَحَضَتْهَا
منْ عظيم المَهَابَةِ الرُّحَضاءُ

Iyo jidhadyo sidii iyagoo lagu maydhay dhididka cabsi weyn.

وَوجُوهٌ كأَنَّما ألْبَسَتْها
منْ حياءٍ ألوانَها الحرْباءُ

Iyo wajiyo sidii iyagoo xishood darteed midabkoodu isbedbedelay sidii buuryo-qabka.

ودموعٌ كأنّما أرسلتها
من جفونٍ سحابةٌ وطفاءُ

Iyo ilmo sidii iyagoo indho-shareerka ka soo daayay daruur culus.

فَحَطَطْنا الرِّحالَ حيثُ يحَطُّ ال
وِزْرُ عنّا وترفع الحوجاءُ

Waxaan dejinnay rararkayagii meeshii dembiyadayada naga qaadanayeen, baahidayadana naloogu gudanayay.

وَقَرَأْنا السلامَ أكْرَمَ خلق ال
لَه مِنْ حيثُ يُسمَعُ الإقْراءُ

Waxaan akhrinnay salaanta abuurka Alle ee ugu sharafta badan, meel ay akhrintaasi maqasho oo la aqbalo.

وذهلنا عند اللقاء وكم أَذْ
هَلَ صَبَّاً من الحَبيبِ لِقاءُ

Waxaana naga tagtay miyirka markii aan kulannay, imisa jeer ayuu kulanka gacaliyaha iyo gacalisadiisu ka tagtaa qofka jecel isagoo yaabban?

وَوَجمنَا مِنَ المَهَابَةِ حتَّى
لا كلامٌ منا ولا إيماءُ

Waxaana naga qabtay cabsi iyo sharaf weyn oo aanan hadal iyo tilmaan midna ka soo bixin karin.

وَرَجَعْنا وَللقلُوبِ التفاتا
تٌ إليه وللجُسوم انْثِناءُ

Waana soo noqonnay, in kasta oo qalbiyadayadu ay mar walba xaggiisa u jeedeen iyagoo xiiso leh, jidhkayaguna dhankiisa u janjeeray.

وَسَمحْنا بما نُحِبُّ وقد يَس
مَحُ عند الضرورةِ البُخلاءُ

Waxaana si deeqsinimo leh u bixinay wixii aan jeclayn, waayo xitaa kuwa ugu bakhaylsan waxay bixin karaan hantidooda marka ay daruuri ku qasabto.

يا أبا القاسمِ الذي ضِمنَ إِقسا
مِي عليه مَدْحٌ لهُ وَثَنَاءُ

Abul Qaasimow ﷺ, dhaartayda adag waxay u ballanqaadday ammaan iyo mahadnaq adiga kuu gaar ah.

بالعلومِ التي عَليكَ مِن الل
هِ بلا كاتِبٍ لها إِمْلاءُ

Waxaan ku dhaartay cilmiga Ilaahay kaa siiyay, kaasoo laguu waxyooday adigoon qoraa u baahnayn.

ومسير الصَّبا بنصْرِك شَهْرا
فكأَنَّ الصَّبا لَدَيكَ رُخاءُ

Waxaan ku dhaartay dabaysha bari ee bil socotay si ay kuu caawiso, sidii iyadoo dabaysha lafteedu ay kuu noqotay mid jilicsan oo addeecsan amarkaaga.

وَعَلِيٍّ لمَّا تَفَلْتَ بِعَيْنَيْ
هِ وكلتاهما مَعاً رمْداءُ

Waxaan ku dhaartay Cali, markii aad ﷺ indhihiisa ku tufaysay, iyagoo labadooduba ay isku mar xanuunsanayeen.

فَغَدا ناظراً بِعَيْنَيْ عُقَابٍ
في غَزاةٍ لها العُقَابُ لِواءُ

Markaas ayuu arki karay indho gorgor oo kale, dagaal uu gorgorku calan guul ah u ahaa.

وَبِرَيْحانَتَيْنِ طيبُهُما مِن
كَ الذي أودعتهُما الزَّهْراءُ

Waxaan ku dhaartay labada ubax ee udgoon, kuwaas oo udgoonkoodu kaa yimid, oo ay Az-Zahra ku aamintay daryeelkaaga jacaylka leh.

كُنْتَ تُؤْوِيهِمَا إليك كما آ
وَتْ من الخَطِّ نُقْطَتَيْهَا اليَاءُ

Waxaad u dhoweyn jirtay xaggaaga, sidii xarafka 'yaa' uu labadiisa dhibic ugu hoydo hoosta xariiqdiisa.

مِنْ شهيدَيْنِ ليس يُنْسِيَني الطَّف
فُ مُصابَيْهِما وَلا كَرْبَلاءُ

Laba shahiid oo masiibooyinkooda aanan waligay ilaawi karin, xitaa dhulka At-Taff iyo Karbala midna.

مَا رَعَى فيهما ذِمامَك مرؤو
سٌ وَقد خانَ عَهْدَكَ الرُّؤساءُ

Ma jirin hoggaamiye ilaaliyay ballantaada quduuska ah ee iyaga ku saabsan, xaqiiqdii, madaxdu waxay khiyaaneeyeen axdigii ay kula galeen.

أبْدَلوا الودَّ وَالحَفيظَةَ في القُرْ
بَى وَأَبدَتْ ضِبَابها النَّافِقاءُ

Waxay ku beddeleen jacaylkii iyo ilaalintii qaraabada cadaawad, waxaana soo baxay xumaantii qarsoonayd ee munaafaqnimada.

وَقَسَتْ منهم قلوبٌ عَلَى مَنْ
بَكَتِ الأرضُ فقدَهم والسماءُ

Qalbigooduna wuu adkaaday kuwa ay dhulka iyo cirku u ooyeen geeridooda.

فابْكِهِمْ ما اسْتَطَعْتَ إنَّ قليلاً
في عَظيمٍ مِن المُصابِ البُكاءُ

U ooy intii aad awooddo, waayo oohin kasta oo yar waa wax aan waxba ahayn marka loo eego masiibadaas weyn.

كلَّ يوْمٍ وَكلُّ أَرْضٍ لِكَرْبي
منهمُ كَرْبَلا وَعاشورَاءُ

Murugadayda iyaga darteed, maalin kasta waxay la mid tahay Cashuura, dhul kastana wuxuu noqdaa Karbalaa.

آلَ بَيْتِ النبيِّ إِنَّ فُؤادِي
ليسَ يُسْلِيهِ عَنْكم التَّأْسَاءُ

Reerka Nebiga ﷺ, runtii qalbigaygu ma helo wax raaxo ama degenaansho ah oo ku saabsan dhibaatadiina.

غيرَ أَنِّي فَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَى الل
هِ وَتَفْوِيضِيَ الأُمورَ بَراءُ

Marka laga reebo inaan arrinkayga u dhiibay Alle, dhiibista arrimahayguna waa xorriyad eed kasta.

رُبَّ يومٍ بِكَربَلاءَ مُسيئٍ
خَفَّفَتْ بعض وِزْرِهِ الزَّوْراءُ

Imisa maalin oo Karbalaa ah, qof dembiile ah, ayay Zaurā' ka fududaysay qaar ka mid ah culayskiisa dembiga.

وَالأَعادِي كَأَنَّ كلَّ طَرِيحٍ
منهمُ الزَّقُّ حُلَّ عَنْه الوِكاءُ

Cadaawayaashuna, sidii iyadoo mid kasta oo iyaga ka mid ah oo dhacay uu ahaa qasnad khamri ah oo daboolkeeda laga saaray, oo gebi ahaanba nolosha laga daadiyay.

آلَ بيتِ النبيِّ طبتُم فطابَ الْ
مَدْحُ لِي فيكُمُ وَطابَ الرّثاءُ

Reerka Nebiga ﷺ, waad daahirsan tihiin oo wanaagsan tihiin, sidaa darteed ammaanadayda iyo baroorta aan idiin hayo labaduba waa kuwo wanaagsan oo ku habboon.

أنا حَسَّانُ مَدْحِكم فإذَا نُحْ
تُ عليكمْ فإنَّنِي الخنساءُ

Anigu waxaan ahay Xassaan oo idin ammaana, haddii aan idiin barooranna, waxaan ahay Al-Khansaa'.

سُدْتُمُ النّاسَ بالتُّقَى وَسِواكم
سَوَّدَتْهُ البَيْضاءُ والصَّفْراءُ

Dadka waxaad ku hoggaamiseen cibaado, halka kuwa kale ay hoggaamiye ka dhigeen lacagta iyo dahabka.

وَبِأصحابك الذين همُ بَعْ
دَكَ فينا الهُداةُ وَالأوْصِياءُ

Waxaan ku dhaartay saxaabadaada, kuwaas oo adiga kaa dambeeya oo ah hoggaamiyeyaasha iyo beddelayaasha naga mid ah.

أَحْسَنُوا بعدكَ الخِلافَةَ فِي الدي
نِ وَكلٌّ لِما تَوَلَّى إزَاءُ

Si wanaagsan ayay u maamuleen Khilaafada diinta adiga kaa dib, mid walbana wuxuu ahaa mid si fiican ugu habboon hawsha uu qabtay.

أَغْنياءٌ نزاهَةً فُقَرَاء
عُلَمَاءٌ أَئمَّةٌ أُمَرَاءُ

Waxay ahaayeen kuwo hodan ku ah daacadnimo laakiin faqiir ku ah hantida adduunyo, culimo, hoggaamiyeyaal, iyo taliyeyaal.

زَهِدُوا في الدُّنَا فما عُرِفَ المَي
لُ إلَيْهَا منهم وَلا الرَّغْبَاءُ

Waxay ka jeesteen nolosha adduunyo, sidaa darteed ma jirin janjeer ama rabitaan xooggan oo iyaga laga ogaaday.

أَرْخَصُوا في الوغَى نُفُوسَ مُلُوكٍ
حارَبُوها أسلابُها إغْلاءُ

Dagaalka, waxay jaban ka dhigeen nolosha boqorradii ay la dagaallameen, in kasta oo hantidooda dagaalku ay qaali ahayd.

كلُّهُمْ في أحكامه ذو اجتهادٍ
وَصَوابٍ وَكُلُّهمْ أَكفاءُ

Dhammaantood, xukunkooda, waxay lahaayeen dadaal iyo saxnaan, dhammaantoodna waxay ahaayeen kuwo isku heer ah.

رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمُ وَرَضُوا عَنْ
هُ فأنَّى يَخطو إليهم خَطَاءُ

Alle wuu ka raalli ahaa iyaga, iyaguna way ka raalli ahaayeen isaga, haddaba sidee ayuu qaladku ugu soo dhowaan karaa?

جاء قَوْمٌ مِنْ بَعْدِ قَوْمٍ بحَقٍّ
وَعَلَى المَنْهَجِ الحَنِيفِيِّ جاؤوا

Qoom ayaa yimid qoom ka dambeeyay iyagoo xaq ku taagan, waxayna ku socdeen jidka toosan ee Xaniifiyada.

ما لموسى وَلا لعِيسى حَوارِي
يُونَ في فَضْلِهم وَلا نُقَبَاءُ

Muuse iyo Ciise midna ma lahayn xerta ama hoggaamiyeyaal fadligoodu la mid yahay kan Saxaabada.

بأَبي بَكْرٍ اِلذي صَحَّ لِلنَّا
سِ به في حياتك الإِقتِداءُ

Waxaan ku dhaartay Abuu Bakar, kaasoo dadku si sax ah u raacay intii aad ﷺ noolayd.

والمُهَدِّي يَوْمَ السَّقِيفَةِ لَما
أرْجَفَ الناسُ أنه الدَّأْدَاءُ

Waxaan ku dhaartay kii hoggaamiyay maalintii Saqiifah, markii dadku ay faafiyeen warar sheegaya inay ahayd masiibo weyn.

أَنقذَ الدينَ بعدَ ما كان للد
دينِ عَلَى كلِّ كُرْبَةٍ إشْفَاءُ

Wuxuu badbaadiyay diinta ka dib markii ay ku sigatay dhibaato kasta.

أَنْفَقَ المالَ في رِضَاكَ وَلا مَن
نٌ وَأَعْطَى جَمَّاً وَلا إكْداءُ

Wuxuu hantida u bixiyay raallinimadaada, isagoon ku faanin deeqsinimadiisa, wuxuuna siiyay wax badan, isagoon waligiis dib u dhigin.

وأبي حَفْصٍ الذي أظهر الل
هُ به الدينَ فارعَوى الرُّقباءُ

Waxaan ku dhaartay Abuu Xafsa (Cumar), kaasoo Alle ku muujiyay diinta, sidaas darteedna uu ku celiyay cadaawayaashii ilaalinayay.

والذي تَقْرُبُ الأباعِدُ في الل
هِ إليه وَتَبْعُدُ القُرَباءُ

Oo ah kii ay kuwa fogfog Eebbe ugu soo dhowaadaan, kuwa dhowdhowna ay ka fogaadaan.

عُمَر بن الخطابِ مَنْ قَوْلُهُ الفَص
لُ ومَنْ حُكْمُهُ السَّوِيُّ السّواءُ

Cumar bin Khadaab, oo hadalkiisu go'aan yahay, xukunkisuna si buuxda u caddaalad yahay.

فَرَّ منه الشيطانُ إذْ كانَ فارو
قاً فلِلنَّارِ مِنْ سَنَاهُ انْبِراءُ

Shaydaanku wuu ka cararay, waayo wuxuu ahaa Al-Faruuq, iftiinkiisa dhalaalaya awgiisna Naartu way ka gabbanaysaa.

وَابْن عفَّانَ ذِي الأيادي التي طا
لَ إلى المصطفى بها الإِسْدَاءُ

Ibn Cafaan, oo lahaa camal wanaagsan oo uu Rasuulka ﷺ ugu deeqay, kaasoo waara.

حَفَر البِئْرَ جَهَّزَ الجَيْشَ أهْدَى الْ
هَدْيَ لما أنْ صَدَّهُ الأعْداءُ

Wuxuu qoday ceelka, wuxuu diyaariyay ciidanka, wuxuuna bixiyay xoolaha allabariga markii ay cadowgu ka horjoogsadeen.

وَأبَى أنْ يَطُوفَ بالبيتِ إذْ لمْ
يَدْنُ منه إلى النبيِّ فِناءُ

Wuxuuna diiday inuu Kacbada dawaafo markii aanu cidna oo Rasuulka ﷺ ka mid ah u dhowayn.

فَجَزَتْهُ عنها بِبِيعَةِ رِضْوا
نٍ يَدٌ مِنْ نَبِيِّهِ بَيْضَاءُ

Sidaa darteed, gacan barakaysan oo Rasuulka ﷺ ka timid ayaa taas uga abaalmarisay Baycatu Ridwaan.

أدَبٌ عنده تَضَاعَفَتِ الأع
مالُ بالترْكِ حَبَّذَا الأُدَباءُ

Sidaas ayuu ahaa anshaxiisii, kaasoo camalka lagu labanlaabay is-xakamaynta; maxay u wanaagsan yihiin kuwa anshaxa wanaagsan leh!

وَعَلِيٍّ صِنْوِ النبيّ وَمَنْ دِي
نُ فُؤادِي وِدادُهُ وَالوَلاءُ

Cali, oo ahaa qaraabada Rasuulka ﷺ, kaasoo jacaylkiisa iyo daacadnimadiisu ay yihiin diinta qalbigayga.

وَوَزيرِ ابن عَمِّه في المعالي
ومِنَ الأهلِ تُسْعَدُ الوُزَراءُ

Oo ahaa wasiirka ina-adeerkiis ee camalka sharafta leh, waayo wasiirrada qoyska ka yimaada waa la barakeeyaa.

لم يَزِدْهُ كَشْفُ الغِطاءِ يَقِيناً
بَل هُوَ الشمْسُ ما عليه غِطاءُ

Daboolka oo laga qaaday ma kordhin xaqiiqadiisa, waayo wuxuu la mid yahay qorraxda aan dabool lahayn.

وبباقِي أصحابِكَ المُظْهِرِ التَّرْ
تيبِ فينا تَفْضِيلُهم والولاءُ

Iyo inta kale ee saxaabadaada, kuwaasoo mudnaantooda iyo daacadnimadoodu ay noo muuqdaan darajooyinkooda.

طَلْحَةِ الخَيْرِ المُرْتَضِيهِ رَفيقاً
وَاحداً يومَ فَرَّت الرُّفَقَاءُ

Dalxa Al-Khayr, oo uu ﷺ doortay inuu keligiis la saaxiibo maalintii ay saxaabadii kale carareen.

وَحَوارِيِّكَ الزُّبَيْرِ أبي القَرْ
مِ الذي أَنْجَبَتْ بِهِ أسماءُ

Iyo xertaada Zubayr, aabaha sharafta leh, oo Asmaa dhashay.

وَالصَّفِيَّيْنِ تَوْأَمِ الفضل سَعْدٍ
وسَعِيدٍ إنْ عُدَّتِ الأصْفياءُ

Iyo labada la doortay, mataanaha wanaagga, Sacad iyo Saciid, haddii la tiriyo kuwa daahirka ah.

وابْنِ عَوْفٍ مَنْ هَوَّنَتْ نفسُه الدُّن
يَا بِبَذْلٍ يُمِدُّهُ إثْراءُ

Ibn Cawf, oo naftiisu ay adduunyada yaysiisay deeqsinimo, taasoo hantidiisu ay taageertay.

والمُكَنَّى أبا عُبيْدَةَ إذْ يَعْ
زِي إليه الأمانةَ الأُمَناءُ

Iyo kii loo yaqaanay Abuu Cubayda, kaasoo ay aaminaad u nisbeeyaan kuwa aaminka ah.

وَبِعَمَّيْكَ نَيِّرَي فَلَكِ المَج
دِ وكلٌّ أتَاهُ منك إتاءُ

Iyo labadaada adeer, labada iftiimiye ee cirifka sharafta, oo adiga ayuu mid walba deeq kaa gaadhay.

وبأمِّ السِّبْطَيْنِ زَوْجِ عَلِيٍّ
وَبَنِيها وَمَنْ حَوَتْهُ العَبَاءُ

Iyo hooyada labada awow, xaaska Cali, iyo wiilasheeda, iyo cid kasta oo gogoshu ay koobtay.

وَبِأَزواجكَ اللَّواتي تَشَرَّفْ
ن بأنْ صانَهُنَّ منك بِناءُ

Iyo xaasaskaaga, kuwaasoo lagu sharfay ilaalin ka timid dhismahaaga.

الأمانَ الأمانَ إنَّ فُؤادِي
من ذُنوبٍ أَتَيْتُهُنَّ هَواءُ

Magangelyo, magangelyo! Waayo qalbigaygu wuu furan yahay oo wuu gariirayaa dembiyadii aan galay awgood.

قد تَمَسَّكْتُ مِنْ وِدَادِكَ بالحَب
لِ الذي اسْتَمْسَكَتْ به الشفَعاءُ

Waxaan qabsaday xadhigga jacaylkaaga, xadhiggaas oo ay dhammaan shafeecayaashu ku dhegeen.

وَأبى اللَّهُ أنْ يَمَسَّنِيَ السُّو
ءُ بحالٍ وَلِي إليك الْتِجاءُ

Eebbe wuu diiday in wax dhibaato ah i soo gaadho, waayo adigaan ku magangalay.

قد رَجَوْناكَ للأُمورِ الّتي أب
رَدُها فِي فُؤَادِنا رَمْضاءُ

Waxaan kugu rajaynay arrimaha oo dhan, xitaa kuwa ugu yar oo qalbigayaga ku ah sida ciid kulul.

وَأَتَيْنا إليكَ أَنْضاءَ فَقْرٍ
حَمَلَتْنا إلى الغِنَى أَنْضاءُ

Waxaan kuu nimid annagoo ay saboolnimo na daalisay, waayo daalkani wuxuu na gaadhsiiyay hodannimo dhab ah.

وانْطَوَتْ في الصُّدُورِ حاجاتُ نفسٍ
ما لها عَنْ نَدَى يَدَيْكَ انْطِوَاءُ

Qalbiyadayada waxaa ku qarsoon baahiyo nafeed, kuwaasoo aan lagu xallin karin ama lagu qancin karin deeqsinimada gacmahaaga mooyaane.

فأَغِثْنَا يَا مَنْ هُوَ الغَوثُ والغَيْ
ثُ إذا أَجْهَدَ الورَى اللّأْوَاءُ

Ee na caawi, adiga oo ah gargaarka iyo roobka nafiska, marka ay bini'aadanku daalaan dhibaatada ﷺ.

وَالجَوَادُ الذِي به تُفْرَجُ الغُم
مَةُ عَنا وتُكْشَفُ الحَوْباءُ

Iyo deeqsigaas oo dhibaatada naga qaada, balaayada naga fogaada.

يا رحيماً بالمؤمنين إذا ما
ذَهِلَت عن أبنائها الرُّحَماءُ

Adiga oo u naxariista mu'miniinta, xitaa marka kuwa ugu naxariista badan dadka ay iloobaan carruurtooda.

يا شفيعاً في المُذنبين إذا أش
فقَ مِنْ خَوفِ ذَنْبِهِ البُرَآءُ

Shafeecaha dembiilayaasha, xitaa marka kuwa aan dembiga lahayn ay ka gariiraan cabsida dembiyadooda.

جُدْ لعاصٍ ومَا سِوايَ هُوَ العا
صِي وَلكنْ تَنَكُّرِي اسْتِحْياءُ

U deeq dembiile, aniguna waxaan ahay dembiile, laakiin diidmadaydu waa xijaab xishood.

وتَدَارَكْهُ بالعناية ما دا
مَ له بالذِّمامِ منك ذماءُ

Oo gaadhsii daryeelkaaga, inta uu haysto wax yar oo ka mid ah ilaalintaada iyo axdigaaga.

أخَّرَتْهُ الأعمالُ والمالُ عَمَّا
قدَّمَ الصَّالحُونَ والأغنياءُ

Camalkiisa iyo hantidiisu waxay ka horjoogsadeen wanaaggii ay soo bandhigeen kuwa suubban iyo kuwa hodanka ah.

كل يومٍ ذُنُوبُهُ صاعداتٌ
وعليها أنفاسُهُ صُعَدَاءُ

Maalin kasta dembiyadiisu way korayaan, neefsigiisuna waa taah culus oo miisaankooda hoos yimaada.

أَلِفَ البِطْنَةَ المُبَطِّئَة السَّيْ
رِ بدار بها البِطانُ بِطَاءُ

Wuxuu la qabsaday calool-weynida, taasoo gaabinaysa socodka, guri ay kuwa calool-weynidu si dabiici ah u caajisaan.

فَبَكَى ذَنْبَهُ بِقَسْوَةِ قَلْبٍ
نَهَتِ الدَّمْعَ فالبُكاءُ مُكاءُ

Markaasuu u ooyay dembigiisa isagoo qalbi adag leh oo ilmo diiday, taasoo oohintiisii ka dhigtay dhawaaq maran.

وغَدَا يَعْتِبُ القَضَاءُ ولا عذ
ر لعاص فيما يسوق القضاءُ

Wuxuuna bilaabay inuu eedeeyo qaddarka Ilaahay, laakiin ma jiro cudurdaar dembiile ah waxa qaddarku keeno.

أوثقته من الذنوب دُيُونٌ
شَدَّدَتْ فِي اقْتِضائِها الغُرَماءُ

Deyn dembi ayaa ku xidhay, deyn-qabeyaashuna waxay si aan kala joogsi lahayn u dalbanayaan bixintooda.

ما لَهُ حِيلَةٌ سِوَى حِيلَةِ المُو
ثَقِ إِمَّا تَوَسُّلٌ أَوْ دُعَاءُ

Ma haysto wax kale oo uu ku badbaado aan ka ahayn mid xidhan: ama shafeeco doonasho ama ducaysi.

رَاجِياً أَنْ تعودَ أعمالُه السُّو
ءُ بِغُفْرَانِ اللَّهِ وَهْيَ هَباءُ

Isagoo rajaynaya in camalkiisa xun uu Eebbe cafiskiisa ku noqdo wax aan jirin.

أَوْ تُرَى سَيِّئاتُهُ حَسَناتٍ
فيقَالُ اسْتحالتِ الصَّهْباءُ

Mise xumaantiisa ayaa loo arkaa wanaag, oo la yidhaahdaa khamrigii casaa ayaa isku beddelay?

كلُّ أمْرٍ تُعنَى به تُقْلَبُ الأعْ
يانُ فيه وتَعْجَبُ البُصَراءُ

Arrin kasta oo aad ﷺ daryeesho, nuxurkeedu wuu isbeddelaa, taasoo yaabisa kuwa aragtida dheer leh.

رُبَّ عَيْنٍ تَفَلْتَ في مائها المِلْ
حِ فأضْحَى وَهْوَ الفُراتُ الرَّوَاءُ

Imisa il biyo cusbo leh ahayd oo aad ﷺ candhuufta ku tuftay, dabadeedna noqotay webiga Furaat ee macaan, biyo badan leh.

آهِ مِما جَنَيْتُ إنْ كانَ يُغْنِي
ألِفٌ مِنْ عَظيمِ ذنْبٍ وهاءُ

Aah, waxaan galay, haddii qayb yar oo dembi weyn ah ay ku filnaan lahayd!

أرْتَجِي التَّوْبَةَ النَّصُوحَ وفِي القَلْ
بِ نفَاقٌ وفي اللسانِ رِياءُ

Waxaan rajaynayaa toobad dhab ah, laakiin qalbigayga waxaa ku jira munaafaqnimo, carrabkaygana waxaa ku jira ismuujin.

ومتى يَسْتَقيمُ قَلْبِي ولِلْجِسْ
مِ اعْوِجَاجٌ مِنْ كَبْرتي وانْحِناءُ

Goorma ayuu qalbigaygu toosnaan doonaa, iyadoo jidhkaygu ka qalloocan yahay oo ka foorarsan yahay da'dayda iyo daciifnimadayda?

كُنْتُ في نَوْمَةِ الشَّبابِ فما اسْتَيْ
قَظْتُ إِلَّا ولِمَّتي شَمْطاءُ

Waxaan ku jiray hurdo dhalinyaro, mana aanan soo kicin ilaa timahayga hore ay cawlaan ka noqdeen.

وتمادَيْتُ أَقْتَفي أَثَرَ القَوْ
مِ فطالَتْ مَسَافَةٌ واقْتِفَاءُ

Waxaan ku sii socday raadadka dadka kale, sidaas darteed safarkii iyo raadintaaba aad bay u dheeraadeen.

فوَرا السائرينَ وهْوَ أمامِي
سُبُلٌ وَعْرَةٌ وأرضٌ عَراءُ

Kuwii socda ee wanaagsan gadaashooda, laakiin weli hortayda, waxaa yaalla waddooyin adag iyo dhul cidla ah oo aan waxba ka bixin.

حَمِدَ المُدلِجونَ غِبَّ سُرَاهُم
وكَفَى مَنْ تَخَلَّف الإِبْطاءُ

Kuwii habeenkii socday waxay heleen ammaan safarkoodii ka dib, halka kuwa dib u dhacayna ay dib u dhacaas ku filnaatay ciqaab.

رِحلةٌ لَمْ يَزَلْ يُفنِّدني الصَّي
فُ إِذَا مَا نَوَيْتُها والشِّتاءُ

Waa safar ay xagaaga iyo jiilaalkuba iga hor istaagaan mar kasta oo aan damco.

يَتَّقِي حُرُّ وجْهِي الحَرَّ والبَرْ
دَ وَقَدْ عَزَّ مِنْ لَظى الاتِّقاءُ

Wajigayga sharafta leh wuxuu ka fogaadaa kulaylka iyo qabowga labadaba, laakiin way adkaatay in laga badbaado ololka dabka.

ضِقْتُ ذَرْعاً مِمَّا جَنَيْتُ فَيوْمِي
قَمْطَرِيرٌ وليلَتي دَرْعاءُ

Waxaan aad uga murugaysanahay waxaan galay, sidaas darteed maalintaydu waa madow, habeenkayguna waa mugdi.

وَتَذَكَّرْتُ رَحْمَةَ اللَّهِ فالبِش
رُ لِوَجْهِي أنّى انْتَحَى تِلْقاءُ

Dabadeed waxaan xusuustay naxariista Alle, farxaduna waxay iftiimisay wajigayga meel kasta oo uu u jeesto.

فألحَّ الرَّجاء والخوفُ بالقَلْ
بِ ولِلْخَوفِ والرَّجا إِخْفاءُ

Sidaas darteed rajada iyo cabsida ayaa qalbigayga ku sii jirtay, waayo cabsiduna iyo rajaduba waxay leeyihiin qarsoodi hoose.

صَاحِ لا تأسَ إنْ ضَعُفْتَ عَنِ الطَّا
عةِ واسْتَأْثَرَتْ بها الأقوياءُ

Saaxiibow, ha quusan haddii aad daciif ka tahay adeecidda, oo ay kuwa xoogga leh keligood la wareegeen.

إنَّ للَّهِ رَحمةً وأحَقُّ ال
ناسِ منه بالرَّحمةِ الضُّعَفَاءُ

Xaqiiqdii, Alle wuxuu leeyahay naxariis, dadka ugu xaqqa badan naxariistiisana waa kuwa daciifka ah.

فابقَ في العُرْجِ عندَ مُنْقَلَبِ الذَّوْ
دِ ففِي العَوْدِ تَسْبِقُ العَرْجاءُ

Haddaba ku sugnaaw kuwa curyaanka ah meesha ay xooluhu ka soo noqdaan, waayo soo noqoshada waxaa laga yaabaa inuu curyaanku ka horreeyo.

لا تَقُلْ حاسداً لِغَيْرِك هذَا
أثْمَرَتْ نَخْلَهُ ونَخْلِي عَفاءُ

Ha odhan, adigoo qof kale ka masayrsan, "Geedkiisa timirtu wuu midho dhalay, anigana geedkaygu waa madhan yahay."

وائْتِ بالمَسْتَطاع مِنْ عَمَل البر
ر فقدْ يُسْقِطُ الثِّمارَ الإِتاءُ

Oo samee camalka wanaagsan ee aad awooddo, waayo xitaa midho badan ayaa sababi kara in qaar ka mid ahi ay dhacaan.

وبِحُبِّ النبيِّ فابْغِ رِضَى الل
هِ فَفِي حُبِّهِ الرِّضا والحِبَاءُ

Sidaas darteed, adigoo jecel Nebiga ﷺ, raadi raalli ahaanshaha Alle, waayo jacaylkiisa waxaa ku jira raalli ahaanshaha Alle iyo abaalmarin badan.

يا نبيَّ الهُدَى اسْتِغَاثَةَ مَلْهو
فٍ أَضَرَّتْ بحالِه الحوْبَاءُ

Nebiyow ﷺ, kan waa baryada qof dhibban oo dembigu xaaladdiisa waxyeello u geystay.

يَدَّعِي الحُبَّ وهْوَ يأْمُرُ بالسُّو
ءِ ومَنْ لِي أنْ تَصْدُقَ الرَّغْبَاءُ

Wuxuu sheeganayaa jacayl, laakiin wuxuu amraa xumaan, sideese aan u filan karaa in rabitaankayga daacadnimadu uu run noqdo?

أَيُّ حُبٍّ يَصِحُّ منه وطَرْفِي
لِلْكَرَى واصِلٌ وطَيْفُكَ رَاءُ

Jacayl noocee ah ayaa ka iman kara qof indhihiisu ay mar walba hurdo u janjeedhaan, halka muuqaalkaaga barakaysan ﷺ uu mar walba u muuqdo?

ليت شِعرِي أَذَاكَ مِنْ عُظمِ ذَنْبٍ
أمْ حُظُوظُ المُتَيَّمِينَ حُظَاءُ

Waxaan jeclaan lahaa inaan ogaado in xaaladdani ay tahay dembigayga weyn awgiis, mise waa qaybaha loo qoray kuwa aadka u jecel.

إنْ يكُنْ عُظْمُ زَلَّتي حَجْبَ رُؤْيَا
كَ فقدْ عَزَّ داءَ قلبي الدَّواءُ

Haddii dembigayga weyni uu iga xidhay aragtidaada ﷺ, markaas daawada xanuunka qalbigayga way adkaatay in la helo.

كيف يَصدا بالذَّنْبِ قلبُ مُحِبٍّ
وله ذِكْرُكَ الجميلُ جِلاءُ

Sidee ayuu qalbiga qof jecel ugu daxaloobi karaa dembi, iyadoo xuskaaga quruxda badan ﷺ uu u yahay nadiifiye iftiimiya?

هذه عِلَّتي وأنت طبيبي
ليسَ يَخفَى عليك في القلبِ داءُ

Kan waa xanuunkayga, adiguna ﷺ waxaad tahay dhakhtarkayga, waayo xanuun qalbiga ku jiraa kaama qarsoona.

ومِنَ الفَوْزِ أنْ أبُثَّكَ شكوَى
هِيَ شكوَى إليكَ وهْيَ اقْتضاءُ

Waa guul dhab ah inaan cabashadayda kuu soo bandhigo ﷺ, cabasho adiga kuu socota oo sidoo kale ah dalab xaq ah.

ضُمِّنتها مَدَائح مُستطابٌ
فيك منها المَديحُ والإصغاءُ

Waxaan ku dhex daray ammaan, taasoo ammaan iyo dhegaysi taxaddar lehba ay ku faraxsan yihiin marka adiga ﷺ laguugu jeediyo.

قلما حاوَلتْ مَدِيحكَ إِلّا
سَاعَدَتْهَا مِيمٌ ودالٌ وحَاءُ

Marar dhif ah ayaan isku dayay inaan ammaan kuu sameeyo ﷺ iyadoo xarfaha Miim, Daal, iyo Xaa ay si fudud ii caawinayaan.

حقَّ لِي فيكَ أنْ أُسَاحِلَ قوْماً
سَلَّمَتْ منهم لَدَلْوِي الدِّلاءُ

Waa xaq ii ah adiga ﷺ inaan la tartamo gabayaaga ay baaldiyadoodu ka hooseeyeen baaldigayga xagga gabayga.

إنَّ لِي غيرةً وقد زَاحَمَتْني
في معاني مَديحِكَ الشُّعراءُ

Xaqiiqdii, waxaan leeyahay masayr xooggan, waayo gabayaaga kale ayaa ila tartamayay sidii ay u qaban lahaayeen macnaha qotoda dheer ee ammaantaada ﷺ.

ولقلبي فيك الغُلوُّ وأنَّى
لِلِساني في مَدْحِكَ الغُلواءُ

Qalbigaygu wuxuu kuu hayaa jacayl xad dhaaf ah ﷺ, laakiin sidee ayuu carrabkaygu u gaadhi karaa heerkaas sare ee ammaantaada?

فأَثِبْ خاطِراً يَلَذُّ له مَدْ
حُك عِلْماً بأَنه اللَّأْلاءُ

Sidaas darteed, abaalmari maskaxda ku raaxaysata ammaantaada ﷺ, iyadoo og in ammaantaasi ay tahay dhalaal saafi ah.

حاكَ مِنْ صَنْعَةِ القَرِيض بُرُوداً
لَكَ لم تحْكِ وشْيَها صَنْعَاءُ

Waxay ka soo saartay farshaxanka gabayga dhar qurux badan adiga ﷺ, oo xardhidooda adag xitaa farsamayaqaannada Sanca ay ku dayasho kari waayeen.

أعجزَ الدُّرَّ نَظمُهُ فاستوتْ في
هِ اليَدَانِ الصَّناعُ والخَرْقَاءُ

Halabuurkeedu wuxuu luulka ka dhigay mid aan ku filnayn, isagoo gacmaha xirfadlayaasha iyo kuwa aan xirfadda lahaynba ka dhigay kuwo siman abuuristiisa.

فَارْضَهُ أفْصَحَ امرئٍ نطقَ الضَّا
دَ فقامتْ تَغَارُ منها الظاءُ

Haddaba aqbal, adigoo ah ninka ugu hadalka macaan ﷺ, ee xarafka Daad si qumman u dhawaaqay, taasoo xarafka Dhaa ka dhigtay inuu ka masayro.

أبِذِكْرِ الآياتِ أُوفِيكَ مَدْحَاً
أيْنَ مِنى وأَيْنَ منها الوفَاءُ

Ma ku dhammaystiri karaa ammaantaada ﷺ anigoo xusaya aayadaha Alle, iyadoo awooddaydu ay xaddidan tahay, xaggee bayse ka imanaysaa dhammaystirka dhabta ahi?

أمْ أُمَارِي بهِنَّ قَوْمَ نَبِيٍّ
ساءَ ما ظَنَّهُ بِيَ الأغبياءُ

Mise waxaan aayadahan kula doodi doonaa dadka Nebi ﷺ, sidee ayay jaahiliintu si xun iigu xukumeen!

ولَكَ الأُمَّةُ التي غَبَطَتْهَا
بكَ لَمَّا أتيْتَها الأنبياءُ

Adigaa leh ummadda ay Nebiyadii horeba ka masayreen markaad u timid.

لَمْ نَخَفْ بَعْدَكَ الضَّلالَ وفينا
وَارِثُوا نُورِ هَدْيِكَ العُلَماءُ

Ma aanan ka cabsan marin habaabka kaa dambeeya, maxaa yeelay waxaa naga mid ah culimada dhaxashay nuurka hanuunkaaga.

فانْقَضَتْ آيُ الَانبياءُ وَآيا
تُكَ في الناس ما لَهُنَّ انْقضاءُ

Calaamadihii Nebiyadii hore way dhammaadeen, laakiin calaamooyinkaaga dadka dhexdiisa ah ma dhammaadaan.

والكراماتَ منهمُ مُعجزاتٌ
حازَهَا مِنْ نَوَالِكَ الأولياءُ

Karaamooyinka ay muujiyeen waxay ahaayeen mucjisooyin ay awliyadu ku heleen deeqsinimadaada.

إنَّ مِنْ مُعجزاتِكَ العَجزَ عَنْ وص
فِكَ إذْ لا يَحُدُّهُ الإحصاءُ

Xaqiiqdii, mucjisooyinkaaga waxaa ka mid ah awood la'aanta lagu sharaxo, maxaa yeelay tiro ma koobi karto.

كيفَ يَسْتَوعِبُ الكلامُ سَجَايا
كَ وَهَلْ تَنْزِحُ البحار الرِّكَاءُ

Sidee ayay hadallada fududi u koobi karaan sifooyinkaaga sharafta leh, oo ma la engejin karaa badaha gacanka ah?

ليسَ مِنْ غايَةٍ لِوَصْفِكَ أَبغي
ها وللْقَوْلِ غايَةٌ وانتهاءُ

Ma doonayo xad sharaxaadaada ah, in kasta oo hadalku leeyahay xad iyo dhammaad.

إنما فضلُكَ الزَّمَانُ وآيا
تُكَ فيما نَعُدُّهُ الآناءُ

Dhab ahaantii, fadligaagu waa wakhtiga laftiisa, calaamooyinkaaguna waa daqiiqadaha aan tirinno.

لَمْ أُطِلْ في تَعْدادِ مَدْحِكَ نُطْقي
ومُرادِي بذلك استقصاءُ

Kuma aanan dheerayn hadalkayga tirinta ammaantaada, in kasta oo ujeeddadaydu tahay in aan dhammaystiro.

غير إنيَ ظمآنُ وَجْدٍ ومَا لي
بِقَليلٍ مِنَ الورودِ ارْتِواءُ

Haddana waxaan u oomanahay jacayl daran, oo biyo yarina ma damin karaan harraadkayga.

فسلامٌ عليك تَتْرَى مِنَ الل
هِ وَتَبْقَى به لَكَ البَأواءُ

Nabad gelyo korkaaga ha ahaato ﷺ, si joogto ah xagga Alle, oo ay ku sii jirto sharaftaadu.

وسلامٌ عليك منكَ فما غَي
رُك منه لكَ السلام كِفاءُ

Nabad gelyo korkaaga ha ahaato ﷺ xaggaaga, maxaa yeelay adiga mooyee cid kale uma qalanto nabaddaas.

وَسَلامٌ مِنْ كلِّ ما خَلَقَ الل
هُ لِتحْيا بِذِكْرِكَ الأملاءُ

Nabad gelyo xagga wax kasta oo Alle abuuray, si ay jiilashu ugu noolaadaan xusuustaada.

وَصلاةٌ كالمِسْكِ تَحْمِله مِن
ني شمَالٌ إليكَ أَو نكْباءُ

Iyo salaan u eg miskiga, oo dabayl waqooyi ama dabayl kale xagayga kaaga soo qaaddo ﷺ.

وَسَلامٌ عَلَى ضَرِيحِكَ تخْضَل
لُ به منه تُرْبَةٌ وَعْساءُ

Nabad gelyo qabrigaaga ha ahaato ﷺ, oo ay ciidda jilicsan ee bacaadka ahi ku qoydo.

وَثَنَاءٌ قَدَّمْتَ بينَ يَدَيْ نَجْ
وَايَ إذْ لم يكن لَديَّ ثَراءُ

Iyo ammaan aan soo hor mariyey baryadayda ka hor, maadaama aanan haysan wax hanti ah.

ما أَقَامَ الصلاةَ مَنْ عَبَدَ الل
هِ وقامتْ بِربِّهَا الأشياءُ

Sidee buu u dhammaystiray salaadda kii Alle caabuday, iyadoo wax kasta ay ku taagnaayeen Rabbigood!