Ghaybga imon

Dunyo bizning cheklangan sezgilarimiz bilan idrok etiladigan narsalarga cheklanmaydi; haqiqat shahodat (muhit) dunyosidan ancha kengdir. Ruh — hayotimiz siri — biz uning mohiyatini sezgilarimiz bilan anglay olmasak ham, mavjud haqiqat sifatida unga iymon keltiramiz. Shu tariqa, ghaibga imon mo'minni ajratib turadi: u moddiy olam ortidagi narsalarga Allohning haqiqat xabari orqali ishonadi, va bu iymonning eng oliy darajalaridan biridir.

Allohning hikmati va rahmati shundaki, U bizga faqat aqlimiz yetmaydigan narsalarni xabar qildi, bu xabarlar Unga oid risolalar orqali — bizning o'zimizdan tashqaridan keldi — yetkazildi. Bu ilohiy xabarlar barqaror yo'llar orqali etib keldi; eng ulug'i — farishtalarni O'zigagina tanlangan rasullarga yuborish va shariatni yetkazish edi; bular bizni moddiy dunyoning torligidan chiqarib, Allohni va oxiratni bilish va unga amal qilish yo'lida yo'naltiradi.

Fazilatli axloq faqatgina iymon negizida barqaror bo'ladi; Alloh uni sirida ham, ochiq joyda ham ko'rishini qat'iy bilgan mo'mingina haqiqatan yaxshilikka rioya qiladi va yomonlikdan tiyiladi, olqish boʻlsin yoki yoʻq. Kimki o'z harakatlarini faqat moddiy sabablar bilan bog'laydi, u shaxsiy manfaatlarining quliga aylanib qoladi va ma'naviy yuksalish hamda oliy insoniy qadriyatlardan chetlashadi.

Xulosa qilib aytganda, ghaibga imon koinot qonunlari bilan zid emas; Alloh sabablar va sababchilarning yaratuvchisidir. Ba'zilar ilm bilan ba'zi ghaibiy narsalar o'rtasida ziddiyat bor deb hisoblashadi, ammo bu aslida tushunishdagi yetishmovchilikdir. Masalan, ob-havo ma'lumotlari ghaibni bilish emas, balki Allohning moddiy hodisalardagi sunnatlarini kuzatib chiqishdir; bu xuddi pochta kelishini oldindan ko'ra bilib xabar beradigan kishiga o'xshashdir.

إن العالم لا يقتصر على ما تدركه حواسنا المحدودة، فالحقيقة أوسع من عالم الشهادة المادي. فالروح، التي هي سر حياتنا، حقيقة قائمة نؤمن بها رغم غياب ماهيتها عن إدراكنا الحسي. وهكذا، يُعد الإيمان بالغيب تمييزاً للمؤمن، حيث يصدق بما وراء المادة اعتماداً على خبر الله الصادق، وهو أسمى مراتب اليقين.

من حكمة الله ورحمته بنا أن أخبرنا عما تعجز عقولنا عن إدراكه وحده، وذلك عبر رسالاته التي جاءت من خارج ذواتنا. وقد اتخذت هذه الأخبار الإلهية طرقاً ثابتة، أعظمها إرسال الملائكة إلى الرسل المصطفين لتبليغ الشريعة؛ ليكون ذلك بياناً لنا يخرجنا من ضيق المادة إلى رحابة المعرفة بالله والعمل لليوم الآخر.

إن الأخلاق الفاضلة لا تستقيم إلا إذا بُنيت على أساس العقيدة الإيمانية، فالمؤمن الذي يوقن بأن الله يراه في سره وعلانيته هو وحده الذي يلتزم الخير ويجتنب الشر، سواء وجد ثناءً أو لم يجد. أما من يربط أفعاله بالأسباب المادية وحدها، فإنه يظل أسيراً لمصالحه الشخصية، معرضاً عن الرقي الروحي والقيم الإنسانية السامية.

ختاماً، إن الإيمان بالغيب لا يتناقض مع السنن الكونية، فالله هو خالق الأسباب والمسببات. وما يظنه البعض تعارضاً بين العلم وبعض الغيبيات، هو في الحقيقة قصور في الفهم. فالنشرة الجوية مثلاً ليست إدراكاً للغيب، بل استقراءً لسنن الله في الظواهر المادية المشهودة، تماماً كمن يرى قدوم البريد ويخبر به قبل وصوله.