Rasullarga imon
Odamlar rasullarga muhtoj, chunki ular o‘zlariga yuborilgan qavmning odamlari — tug‘iladi, o‘ladi, ovqatlanadi va bozorlarda yurarlar. Qadimda xalqlar insonlar yuborilishiga ajablanganlar, ammo Alloh payg‘ambar o‘z xalqidan bo‘lishi kerakligini shunday qilib belgilaganki, odamlar unga taqlid qila olishsin. Rasullarda hech qanday ilohiylik yo‘q; ular Alloh tanlagan va vahy bilan sharaflangan ibodatkor bandalardir.
Rasullarning ismati (vahyni yetkazishda xato qilmaslik) mustahkamdir: ular Allohdan rivoyat qilganda nafslariga ergashmaydilar. Dunyoviy ishlar yoki vahy bilan qamrab olinmagan shaxsiy ijtihodlarda xato bo‘lishi mumkin; lekin Alloh bunday xatoni ma’qullamaydi, aksincha to‘g‘ri yo‘lni ko‘rsatadi — masalan, ko‘r bo‘lgan kishi haqidagi voqea yoki Badr asirlariga oid hikoyalar buni tasdiqlaydi, chunki osmondan kelgan vahy haqiqiy mezondir.
Muhammad ﷺ payg‘ambarlarning muhri bo‘lib, uning risolasi barcha insonlarga umumiy va har zamon hamda har joy uchun mosdir. Shariat katta moslashuvchanlik bilan kelgan: e’tiqod va ibodat kabi qat’iy matnlar o‘zgarmas, lekin muomala, ma’muriy va siyosiy masalalarda musulmonlarga umumiy islomiy tamoyillar doirasida ijtihod qilish uchun keng maydon qoldirilgan — maqsad umumiy manfaatni ta’minlashdir.
Muhammad ﷺ ning shaxsiyati o‘zi bir mo‘‘jiza xususiyatiga ega; uning siddiqchilik, halollik, sahobalari oldidagi kamtarligi va zahidona hayoti uning ulug‘vorligiga dalildir. U mukammal inson edi, lekin Alloh uni o‘ziga xos tarzda tanlab, risolaga tayyorlagan; shuning uchun u insoniyat tarixida noyob namuna bo‘lib, Alloh Odam avlodlarida uning kabi birini yaratmagan-656,.
يحتاج الناس إلى الرسل لأنهم بشرٌ من جنس من أُرسلوا إليهم، يولدون ويموتون ويأكلون ويمشون في الأسواق. وقد عجبت الأمم قديماً من إرسال بشر، لكن الله بين أن الرسول يجب أن يكون من جنس قومه ليتأسوا به. فليس في الرسل شيء من الألوهية، بل هم عباد مكرمون اصطفاهم الله بالوحي.
عصمة الرسل ثابتة فيما يتعلق بتبليغ الشريعة؛ فإذا بلغوا عن الله فهم لا ينطقون عن الهوى. أما في الأمور الدنيوية والاجتهادات الشخصية التي لم ينزل فيها وحي، فقد يقع الخطأ، ولكن الله لا يقرهم عليه بل يبين لهم الصواب، كما حدث في قصة الأعمى وقصة أسرى بدر، تأكيداً لأن وحي السماء هو الميزان القويم.
محمد ﷺ هو خاتم الأنبياء، ورسالته عامة للناس كافة وصالحة لكل زمان ومكان. لقد جاءت الشريعة بمرونة عظيمة، حيث وضعت نصوصاً قطعية للعقائد والعبادات لا تقبل التغيير، بينما تركت مساحة واسعة في المعاملات الإدارية والسياسية ليجتهد فيها المسلمون بما يحقق المصلحة العامة، شريطة الالتزام بقواعد الإسلام العامة.
تتسم شخصية محمد ﷺ بكونها معجزة في حد ذاتها؛ فصدقه وأمانته وتواضعه بين أصحابه وحياته الزاهدة كلها دلائل على عظمته. لقد كان بشراً كاملاً، لكن الله اختصه بالرسالة وأعده إعداداً خاصاً، فكان نموذجاً فريداً في تاريخ البشرية، ولم يخلق الله في طراز أبناء آدم مثله ﷺ.