القسم الثاني: أحكام العبادات

Sehemu ya Pili: Hukumu za ibada

الباب الأول: الطهارة

Sura ya Kwanza: Taharah

قال رسول الله ﷺ «لَا تُزْرِمُوهُ.. دَعُوهُ» قاله ﷺ للصحابة بشأن أعرابي بال في ناحية المسجد ثم دعاه وقال له «إِنَّ هَذِهِ الْمَسَاجِدَ لَا تَصْلُحُ لِشَيْءٍ مِنْ هَذَا الْبَوْلِ وَلَا الْقَذَرِ، إِنَّمَا هِيَ لِذِكْرِ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ، وَالصَّلَاةِ وَقِرَاءَةِ الْقُرْآنِ».

Rasulullah ﷺ alisema, 'Msimzuie... mwamwache.' Alisema hayo kwa as-Sahaba kuhusu A'rabi aliyepiga mkojo pembeni mwa msikiti; kisha akamuita na akamwambia: 'Hakika misikiti hii haiwezi kufaa kwa chochote cha mkojo au uchafu; ni kwa ajili ya dhikr ya Allah Mwenyezi na Mwenye Utukufu, kwa ajili ya sala na kusoma Qur'ani.'

الباب الثاني: الصلاة والمساجد

Sura ya Pili: Sala na Misikiti

«مَنْ تَطَهَّرَ فِي بَيْتِهِ ثُمَّ مَشَى إِلَى بَيْتٍ مِنْ بُيُوتِ الله لِيَقْضِيَ فَرِيضَةً مِنْ فَرَائِضِ الله كَانَتْ خَطْوَتَاهُ إِحْدَاهُمَا تَحُطُّ خَطِيئَةً وَالأُخْرَى تَرْفَعُ دَرَجَةً».

«Mtu anayejitakasa nyumbani mwake kisha akatembea hadi nyumba moja miongoni mwa nyumba za Mwenyezi Mungu ili kutimiza fardhi moja miongoni mwa faradhi za Mwenyezi Mungu, moja ya hatua zake hufuta dhambi na nyingine huinua daraja.»

الباب الثالث: الزكاة والصدقات

Sura ya Tatu: Zaka na Sadaka

قال رسول الله ﷺ «تَبَسُّمُكَ فِي وَجْهِ أَخِيكَ لَكَ صَدَقَةٌ، وَأَمْرُكَ بِالْمَعْرُوفِ وَنَهْيُكَ عَنِ الْمُنْكَرِ صَدَقَةٌ، وَإِرْشَادُكَ الرَّجُلَ فِي أَرْضِ الضَّلَالِ لَكَ صَدَقَةٌ، وَإِمَاطَتُكَ الْحَجَرَ وَالشَّوْكَةَ وَالْعَظْمَ عَنِ الطَّرِيقِ لَكَ صَدَقَةٌ، وَإِفْرَاغُكَ مِنْ دَلْوِكَ فِي دَلْوِ أَخِيكَ لَكَ صَدَقَةٌ».

Rasulullah ﷺ alisema: «Tabasamu kwenye uso wa ndugu yako ni sadaka kwako; kuamrisha mema na kuzuia maovu ni sadaka; kumwongoza mtu katika nchi ya kupotoka ni sadaka; kuondoa jiwe, mwiba au mfupa kutoka njia ni sadaka; na kumwaga kutoka ndoo yako ndani ya ndoo ya ndugu yako ni sadaka».

قال رسول الله ﷺ «أَنْفِقِي وَلا تُحْصِي فَيُحْصِي اللهُ عَلَيْكِ، ولَا تُوعِي فَيُوعِي اللهُ عَلَيْكِ».

Rasulullah ﷺ alisema: «Toa na usihesabu yale unayotolea, ili Mwenyezi Mungu asihesabu dhidi yako; wala usihifadhi kutoa, ili Mwenyezi Mungu asikuzuie».

قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَأَلَ النَّاسَ أَمْوَالَهُمْ تَكَثُّرًا فَإِنَّمَا يَسْأَلُ جَمْرًا فَلْيَسْتَقِلَّ أَوْ لِيَسْتَكْثِرْ».

Rasulullah ﷺ alisema: «Yeye anayewaomba watu mali zao mara kwa mara ni kama anayeomba mkaa — afanye jitihada za kujitegemea au atafute njia ya kuongeza mali yake kwa njia halali».

الباب الرابع: الحج والعمرة والزيارة

Sura ya Nne: Hija, Umrah na Ziara

قال رسول الله ﷺ في خطبة الوداع: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَيُّ يَوْمٍ هَذَا قَالُوا: يَوْمٌ حَرَامٌ، قَالَ (فَأَيُّ بَلَدٍ هَذَا) قَالُوا بَلَدٌ حَرَامٌ قَالَ (فَأَيُّ شَهْرٍ هَذَا) قَالُوا شَهْرٌ حَرَامٌ قَالَ (فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ، كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا، فِي بَلَدِكُمْ هَذَا، فِي شَهْرِكُمْ هَذَا، اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ، اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ، فَلْيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ، لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ».

Rasulullah ﷺ alisema katika khutbah ya kuaga: «Enyi watu! Hii ni siku gani?» Wao wakasema: «Siku takatifu (haramu).» Akasema: «Huu ni mji gani?» Wao wakasema: «Mji takatifu.» Akasema: «Huu ni mwezi gani?» Wao wakasema: «Mwezi takatifu.» Akasema: «Hakika damu zenu, mali zenu na heshima zenu vimeharamika kwenu, kama vile utukufu wa siku yenu hii, katika mji wenu huu, katika mwezi wenu huu. Ewe Mwenyezi Mungu, je, nimefikisha? Ewe Mwenyezi Mungu, je, nimefikisha? Basi aliyeko hapa amfikishie asiye hapa. Msirudi msiwe wa kufuru baada yangu, mkiua mumoja mwenzie kwa kumkata shingo.»

الباب الخامس: الجنائز والوفاة والقبور

Sura ya Tano: Mazishi, Kifo na Makaburi

قال رسول الله ﷺ «اذْكُرُوا مَحَاسِنَ مَوْتَاكُمْ وَكُفُّوا عَنْ مَسَاوِيهِمْ».

Rasulullah ﷺ alisema: «Kumbukeni sifa nzuri za wafu wenu na msitaje makosa yao.»

قال رسول الله ﷺ «(السَّلَامُ عَلَيْكُمْ دَارَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللهُ بِكُمْ لَاحِقُونَ، وَدِدْتُ أَنَّا قَدْ رَأَيْنَا إِخْوَانَنَا)» قَالُوا: أَوَلَسْنَا إِخْوَانَكَ؟ قَالَ: «بَلْ أَنْتُمْ أَصْحَابِي، وَإِخْوَانُنَا الَّذِينَ لَمْ يَأْتُوا بَعْدُ» فَقَالُوا كَيْفَ تَعْرِفُ مَنْ لَمْ يَأْتِ بَعْدُ مِنْ أُمَّتِكَ؟ فَقَالَ: «أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ رَجُلًا لَهُ خَيْلٌ غُرٌّ مُحَجَّلَةٌ بَيْنَ ظَهْرَيْ خَيْلٍ دُهْمٍ بُهْمٍ أَلَا يَعْرِفُ خَيْلَهُ؟) قَالُوا: بَلَى، قَالَ: (فَإِنَّهُمْ يَأْتُونَ غُرًّا مُحَجَّلِينَ مِنَ الْوُضُوءِ، وَأَنَا فَرَطُهُمْ عَلَى الْحَوْضِ، أَلَا لَيُذَادَنَّ رِجَالٌ عَنْ حَوْضِي كَمَا يُذَادُ الْبَعِيرُ الضَّالُّ، أُنَادِيهِمْ أَلَا هَلُمَّ فَيُقَالُ: إِنَّهُمْ قَدْ بَدَّلُوا بَعْدَكَ فَأَقُولُ: سُحْقًا سُحْقًا)».

Rasulullah ﷺ alisema: «(السلام عليكم دار قوم مؤمنين، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللهُ بِكُمْ لَاحِقُونَ، وَدِدْتُ أَنَّا قَدْ رَأَيْنَا إِخْوَانَنَا)» Walisema: Je, sisi si ndugu zako? Akasema: «Bali ninyi ni mashirika wangu, na ndugu zetu ni wale ambao bado hawajaja.» Walisema: Basi unawezaje kutambua walio bado hawajaja kutoka ummah yako? Akasema: «Je, umeona mtu mwenye farasi warembo walio na pembetatu mwekundu kati ya farasi wavu na wa kijivu, je, hapana atamtambua farasi wake? Walisema: Ndiyo. Akasema: Watajaaliwa kuja wakiwa wamekaa wakiwa wamenukuliwa kutokana na wudu, na mimi ndiye nadhmia yao kwa ajili ya Hawd. Hakika baadhi ya watu watazuiwa mbali na Hawdi yangu kama vile ngamia aliyepotea anavyokatwa; nitawaita: ‘Njoo!’ Lakini kutasemwa: ‘Wamebadilika baada yako,’ nami nitasema: ‘Laana, laana.’»

قال رسول الله ﷺ «لا تسبوا الأموات، فتؤذوا الأحياء».

Rasulullah ﷺ alisema: «Msitukane wafu, kwa maana mtaumia walio hai.»

قال رسول الله ﷺ «لَا يَتَمَنَّيَنَّ أَحَدٌ مِنْكُمُ الْمَوْتَ إِمَّا مُحْسِنًا فَلَعَلَّهُ أَنْ يَزْدَادَ خَيْرًا، وَإِمَّا مُسِيئًا فَلَعَلَّهُ أَنْ يَسْتَعْتِبَ».

Rasulullah ﷺ alisema: «Asiye moja wenu asitamani kifo; ikiwa ni mnyofu basi labda atazidi katika wema, na ikiwa ni mtenda dhambi basi labda atarejea na kutubu.»

قال رسول الله ﷺ «مَا مِنْ مُسْلِمَيْنِ يَتَوَفَّى لَهُمَا ثَلَاثَةٌ مِنَ الْوَلَدِ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ إِلَّا أَدْخَلَهُمُ الله الجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَةِ الله إِيَّاهُمْ».

Rasulullah ﷺ alisema: «Hakuna wazazi waislamu wawili wakifa na kuachia watoto watatu ambao hawajafika umri wa kukomaa, ila Mwenyezi Mungu atawaingiza Jannah kwa fadhili na rehema Yake kwao.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ عَادَ مَرِيضًا لَمْ يَزَلْ فِي خُرْفَةِ الجَنَّةِ حَتَّى يَرْجِعَ».

Rasulullah ﷺ alisema: «Mtakapomtembelea mgonjwa atasalia ndani ya kivuli cha Jannah hadi atakaporejea.»

قال رسول الله ﷺ «يَقُولُ اللهُ تَعَالَى: مَا لِعَبْدِي الْمُؤْمِنِ عِنْدِي جَزَاءٌ إِذَا قَبَضْتُ صَفِيَّهُ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا ثُمَّ احْتَسَبَهُ إِلَّا الْجَنَّةُ».

Rasulullah ﷺ alisema: «Mwenyezi Mungu Ta'ala anasema: ‘Kwa mtumishi wangu muumini, ni zawadi gani kwa ajili yake mbele zangu? Nikimchukua mpendwa wake miongoni mwa watu wa dunia, kisha yeye akamruhusu kwa kusubiri na kumtaka thawabu—jisichunge chochote ila Jannah tu.’»