Malaikalarga iymon
Musulmon farishtalarga Allohning mahluqlari deb iymon kilar, ularni mutlaq itoat va doimiy tasbih uchun tanlagan. Ular asl holatda insonlarga ko‘rinmaydigan nuroniy mavjudotlardir, lekin Alloh ularga zarurat tug‘ilganda jismoniy shakllarni olish qobiliyatini bergan — xuddi payg‘ambarlarni ziyorat qilishlarida bo‘lgani kabi. Ularning vazifalari Allohning amrlarini ijro etish, vahiyni yetkazish, olam ishlarini boshqarish, bandalarning amallarini yozish hamda mu‘minlarni himoya qilib ularni mustahkamlash kabi turlicha.
Jinnlar esa — Alloh tomonidan olovdan yaratilgan boshqa bir mahluqdir; ular ham mas'uliyatli va hisob-kitob qilinadigan mavjudotlardir, xuddi insonlar kabi mo‘min va solih jinnlarga hamda itoat qilmaydigan gunohkor jinnlarga bo‘linadilar. Biz ularni asl sur’atlarida ko‘ra olmaymiz, biroq ular bizni ko‘radi; bu ularning mavjudligini sezishdagi tafovutni tushuntiradi. Ular g‘aybni bilmaydilar, hayotlari ham Allohning olamdagi sunnatlariga bo‘ysunadi va ular faqat Allohning ijozi bilan zarar yoki foyda yetkazishi mumkin.
Shaytonlar — jinnlarning kufrga tushganlaridir; insonlarga qarshi chiqishda va vasvasaga solishda Iblis ularni boshqaradi. Ularning qobiliyati asosan vasvasalar va yomonlikni bezatish bilan cheklanar, va ular bandalarga majburan hukmronlik qila olmaydi. Alloh zikriga yopishib, amrlariga bo‘ysunadigan mo‘minlar ularning hiylalaridan himoyalangan bo‘ladi; ammo nafsiga ergashib, Rabbini unutganlar ularning hibsiga tushadi.
Malaikalarga va jinnlarga iymon hamda bu g‘ayb olamining mavjudligiga qat'iy ishonganning natijasi mo‘minning qalbida Allohni ulug‘lash bo‘ladi. Inson farishtalar uning amallarini kuzatib, so‘zlarini yozib borishini bildi — bu uni sir va oshkora holda Allohni nazorat qilishga, shaytonning vasvasalaridan panoh so‘rashga undaydi; natijada axloqiy jihatdan mustahkamlanadi, itoatga undaydi va gunohlardan tiyilish umidida Allohning savobi va rahmatiga intiladi.
يؤمن المسلم بالملائكة كخلق من خلق الله، اصطفاهم للطاعة المطلقة والتسبيح الدائم. هم كائنات نورانية غير مرئية للبشر في هيئتها الأصلية، لكن الله منحهم القدرة على التشكل بأشكال مادية عند الحاجة، كما حدث في زيارتهم للأنبياء. وظيفتهم تتنوع بين تنفيذ أوامر الله، وحمل الوحي، وتدبير شؤون الكون، وتسجيل أعمال العباد، وحماية المؤمنين وتثبيتهم.
أما الجن، فهم خلق آخر أوجده الله من نار، وهم مكلفون ومحاسبون تماماً كالبشر، ينقسمون إلى مؤمنين صالحين وعصاة متمردين. نحن لا نراهم في صورتهم الأصلية، لكنهم يروننا، مما يفسر التفاوت في إدراك وجودهم. وهم لا يعلمون الغيب، وحياتهم تخضع لسنن الله في الكون، ولا يملكون ضراً ولا نفعاً إلا بإذنه تعالى.
الشياطين هم كفار الجن، يقودهم إبليس في معاداة البشر وسلوك طريق الإغواء. إن قدرتهم تقتصر على الوسوسة وتزيين الشر، ولا يملكون سلطاناً قسرياً على العباد. فالمؤمن الذي يتمسك بذكر الله ويستقيم على أمره، يكون في حصن من مكائدهم، بينما يسقط في حبائلهم من يتبع هواه ويغفل عن ربه.
تثمر عقيدة الإيمان بالملائكة والجن واليقين بوجود هذا العالم الغيبي تعظيماً لله في قلب المؤمن. حين يعلم الإنسان أن هناك ملائكة ترقب أفعاله وتكتب أقواله، يدفعه ذلك إلى مراقبة الله في سره وعلنه، والاستعاذة من وساوس الشيطان، مما يقوي الجانب الأخلاقي ويدفع نحو الطاعة وتجنب المعاصي رجاءً في ثواب الله ورحمته.