Malaikalarga imon
Musulmon malaikalarga Allohning makhluqotidan ekanligiga ishonadi; Ular Alloh tomonidan to‘liq itoat va doimiy tasbihga tanlanganlar. Ular aslida nuriy mavjudotlar bo‘lib, odamlarga o‘zlarining asl ko‘rinishida ko‘rinmaydi; biroq Alloh ularni zarurat tug‘ilganda moddasimon shakllarga kirish qobiliyati bilan ta’minlagan, masalan ular payg‘ambarlarni ziyorat qilganlarida bo‘lganidek. Ularning vazifalari Allohning amrlarini bajarish, vahiyni yetkazish, olam ishlarini boshqarish, bandalarning amallarini yozish, va muminlarni himoya qilib ularni mustahkamlash kabi turlicha.
Jinnlar — Alloh tomonidan olovdan yaratilgan boshqa bir makhluqdir; ular ham insonlar kabi vijdon bilan muomala qilinadigan va hisob-kitobga tortiladigan mavjudotlardir; ular mo‘min va yaxshi ishlovchi jinnlarga hamda isyonkor gunohkorlarga bo‘linadi. Biz ularni ularning asl ko‘rinishida ko‘rmaymiz, lekin ular bizni ko‘radi; bu ularning mavjudligini turlichagina anglashning sababini tushuntiradi. Ular g‘aybni bilmaydilar, ularning hayoti ham Allohning olamidagi sunnatlarga bo‘ysunadi, va ular o‘zi zarar yoki foyda yetkazolmaydi, faqat Allohning ijozi bilangina.
Shaytonlar — bu jinlarning kofirlari bo‘lib, insonlarga qarshi chiqishda va vasvasaga solishda Iblis rahbarlik qiladi. Ularning qobiliyati asosan vasvasa berish va yomonlikni chiroyli ko‘rsatish bilan cheklangan, ular bandalarga majburlash hukmiga ega emaslar. Allohni eslab, Uning amriga rioya qilayotgan mo‘min ularning fitnasidan himoyalangan qal’aga o‘xshaydi; aksincha, nafsiga ergashib Robbini esdan chiqaradigan kishi ularning tordagilariga tushadi.
Malaika va jinnlarga imon va bu g‘aybiy dunyoning mavjudligiga qat’iy e’tiqod mo‘minning qalbida Allohni ulug‘lashni keltiradi. Inson o‘z amallarini kuzatayotgan, so‘zlarini yozib borayotgan malaikalar borligini bilsa, bu uni sir-oshkor Allohni nazorat qilishga, shayton vasvasasidan Allohga panoh olishga undaydi; bu axloqiy jihatni mustahkamlab, bandani Allohning marhamati va mukofoti umidida itoatga hamda gunohlardan saqlanishga undaydi.
يؤمن المسلم بالملائكة كخلق من خلق الله، اصطفاهم للطاعة المطلقة والتسبيح الدائم. هم كائنات نورانية غير مرئية للبشر في هيئتها الأصلية، لكن الله منحهم القدرة على التشكل بأشكال مادية عند الحاجة، كما حدث في زيارتهم للأنبياء. وظيفتهم تتنوع بين تنفيذ أوامر الله، وحمل الوحي، وتدبير شؤون الكون، وتسجيل أعمال العباد، وحماية المؤمنين وتثبيتهم.
أما الجن، فهم خلق آخر أوجده الله من نار، وهم مكلفون ومحاسبون تماماً كالبشر، ينقسمون إلى مؤمنين صالحين وعصاة متمردين. نحن لا نراهم في صورتهم الأصلية، لكنهم يروننا، مما يفسر التفاوت في إدراك وجودهم. وهم لا يعلمون الغيب، وحياتهم تخضع لسنن الله في الكون، ولا يملكون ضراً ولا نفعاً إلا بإذنه تعالى.
الشياطين هم كفار الجن، يقودهم إبليس في معاداة البشر وسلوك طريق الإغواء. إن قدرتهم تقتصر على الوسوسة وتزيين الشر، ولا يملكون سلطاناً قسرياً على العباد. فالمؤمن الذي يتمسك بذكر الله ويستقيم على أمره، يكون في حصن من مكائدهم، بينما يسقط في حبائلهم من يتبع هواه ويغفل عن ربه.
تثمر عقيدة الإيمان بالملائكة والجن واليقين بوجود هذا العالم الغيبي تعظيماً لله في قلب المؤمن. حين يعلم الإنسان أن هناك ملائكة ترقب أفعاله وتكتب أقواله، يدفعه ذلك إلى مراقبة الله في سره وعلنه، والاستعاذة من وساوس الشيطان، مما يقوي الجانب الأخلاقي ويدفع نحو الطاعة وتجنب المعاصي رجاءً في ثواب الله ورحمته.