Rasullarga imon

Odamlar rasullarga muhtojlar, chunki ular ham o‘sha xalqlarning insonlaridandir — tug‘iladi, o‘ladi, ovqatlanadi va bozorlarda yuradi. Qadimda xalqlar insonlarni yuborishdan g‘ayratlanganlar, lekin Alloh elchining o‘z qavmidan bo‘lishi kerakligini tushuntiradi, shunda odamlar unga ergashadilar. Rasularda ilohiylik yo‘q; ular Allohning tanlab olgan hurmatli bandalaridir, Alloh ularga vahiy berdi.

Rasullarning ismati (xato qilmasligi) shariatni yetkazishda mustahkam: ular Allohdan yetkazganda nafsiy fikrdan gapirmaydilar. Dunyoviy masalalar yoki vahiy tushmagan shaxsiy ijtihodlarda xato bo‘lishi mumkin, ammo Alloh ularni shu xatoga rozilik bilan qoldirmaydi, haq yo‘lni ularga ko‘rsatadi; bu ko‘r inson haqidagi voqea va Badr tutqunlari hikoyasida bo‘lgani kabi — samoviy vahiy me’yor ekanligini tasdiqlaydi.

Muhammad ﷺ nabiyalar oxiri bo‘lib, uning risolasi barcha insonlarga umumiy va har bir zamon va makonga mosdir. Shariat katta moslashuvchanlik bilan kelgan: aqidalar va ibodatlarga doir qat’iy matnlar o‘zgarmas, ammo amaliy ishlar, ma’muriy va siyosiy munosabatlar bo‘yicha musulmonlar jamoat manfaatini ta’minlovchi ijtihodlar qilishga keng imkon qoldirilgan, albatta Islomning umumiy qoidalariga rioya qilgan holda.

Muhammad ﷺ shaxsiyati o‘zi bir mo‘jiza xususiyatiga ega: uning rostgo‘yligi, halolligi, sahobalari oldidagi kamtarligi va zahidona hayoti uning buyukligining dalillaridir. U mukammal inson edi, lekin Alloh uni maxsus risola bilan ajratib tayyorladi, shuning uchun u insoniyat tarixida noyob namuna bo‘ldi. Alloh Odam avlodida Muhammad ﷺ kabi birini yaratmagan edi.

يحتاج الناس إلى الرسل لأنهم بشرٌ من جنس من أُرسلوا إليهم، يولدون ويموتون ويأكلون ويمشون في الأسواق. وقد عجبت الأمم قديماً من إرسال بشر، لكن الله بين أن الرسول يجب أن يكون من جنس قومه ليتأسوا به. فليس في الرسل شيء من الألوهية، بل هم عباد مكرمون اصطفاهم الله بالوحي.

عصمة الرسل ثابتة فيما يتعلق بتبليغ الشريعة؛ فإذا بلغوا عن الله فهم لا ينطقون عن الهوى. أما في الأمور الدنيوية والاجتهادات الشخصية التي لم ينزل فيها وحي، فقد يقع الخطأ، ولكن الله لا يقرهم عليه بل يبين لهم الصواب، كما حدث في قصة الأعمى وقصة أسرى بدر، تأكيداً لأن وحي السماء هو الميزان القويم.

محمد ﷺ هو خاتم الأنبياء، ورسالته عامة للناس كافة وصالحة لكل زمان ومكان. لقد جاءت الشريعة بمرونة عظيمة، حيث وضعت نصوصاً قطعية للعقائد والعبادات لا تقبل التغيير، بينما تركت مساحة واسعة في المعاملات الإدارية والسياسية ليجتهد فيها المسلمون بما يحقق المصلحة العامة، شريطة الالتزام بقواعد الإسلام العامة.

تتسم شخصية محمد ﷺ بكونها معجزة في حد ذاتها؛ فصدقه وأمانته وتواضعه بين أصحابه وحياته الزاهدة كلها دلائل على عظمته. لقد كان بشراً كاملاً، لكن الله اختصه بالرسالة وأعده إعداداً خاصاً، فكان نموذجاً فريداً في تاريخ البشرية، ولم يخلق الله في طراز أبناء آدم مثله ﷺ.