Farishtalarga imon

Musulmon farishtalarni Xudoning yaratgan mavjudotlaridan biri sifatida eʼtiqod qiladi; U zot ularni mutlaq itoatga va doimiy tasbiqqa munosib qilib tanlaganlar. Ular o‘zining asl holatida insonlarga ko‘rinmaydigan nuriy mavjudotlardir, ammo Xudo zarurat paytida ularni moddiy shakllarga kirgizish qudratini ato qilgan — xuddi payg‘ambarlarni ziyorat qilganlarida bo‘lgani kabi. Ularning vazifalari turlicha: Xudoning amrlarini bajarish, vahiyni yetkazish, koinot ishlarini boshqarish, bandalarning amallarini yozib borish va mo‘minlarni muhofaza qilib, ularni ruhiy tomondan barqaror tutishdir.

Jinnlar esa Xudo tomonidan olovdan yaratilgan boshqa bir mavjudot toifasidir; ular ham vazifador va hisobga tortiluvchilardir, xuddi insonlar kabi imonlilarga va g‘ayr-imonlilarga bo‘linadilar. Biz ularni ular asl holatida ko‘rmaymiz, ammo ular bizni ko‘rishadi — shuni hisobga olsak, ularning mavjudligini qabul qilishdagi tafovut izohlanadi. Ularning ham g‘aybni bilmashi yo‘q; ularning hayoti ham koinotdagi Xudoning sunnatlariga bo‘ysunadi va ular hech qanday zarar yoki manfaatni Xudoning ijoziyisiz bera olmaydilar.

Shaytonlar — jinlarning kufr qilganlari bo‘lib, Iblis ularni odamlarni adashtirish yo‘lida yetaklaydi. Ularning kuchi asosan vasvasa qilish va yomonlikni chiroyli qilib ko‘rsatish bilan chegaralangan; ular bandalarga majburlovchi hukm o‘rnatolmaydilar. Xudoni zikr qiladigan va Uning yo‘lida turgan mo‘minlar ularning fitnalaridan himoyalangan bo‘ladi, holbuki nafsiga ergashib va Robbidan bexabar qolgan kimsalar ularning tutilmalari ichiga tushadi.

Farishtalarga va jinnlarga imon hamda bu g‘aybiy olamning mavjudligiga qatʼiy eʼtiqod mo‘min qalbida Xudoni ulug‘lashga olib keladi. Inson o‘z xatti-harakatlarini kuzatayotgan, so‘zlarini yozib borayotgan farishtalar borligini bilsa, u xudoning huzurida ochiq-yopiqda o‘zi uchun masʼul ekanini his qiladi; shunday ekan, u shaytonning vasvasasidan panoh izlashga, axloqiy jihatdan mustahkam turishga va Alloh rizosi yo‘lida o‘zini nazorat qilishga intiladi — bu esa gunohlardan tiyilish va Allohning savob va rahmati umidida bo‘lishga turtki bo‘ladi.

يؤمن المسلم بالملائكة كخلق من خلق الله، اصطفاهم للطاعة المطلقة والتسبيح الدائم. هم كائنات نورانية غير مرئية للبشر في هيئتها الأصلية، لكن الله منحهم القدرة على التشكل بأشكال مادية عند الحاجة، كما حدث في زيارتهم للأنبياء. وظيفتهم تتنوع بين تنفيذ أوامر الله، وحمل الوحي، وتدبير شؤون الكون، وتسجيل أعمال العباد، وحماية المؤمنين وتثبيتهم.

أما الجن، فهم خلق آخر أوجده الله من نار، وهم مكلفون ومحاسبون تماماً كالبشر، ينقسمون إلى مؤمنين صالحين وعصاة متمردين. نحن لا نراهم في صورتهم الأصلية، لكنهم يروننا، مما يفسر التفاوت في إدراك وجودهم. وهم لا يعلمون الغيب، وحياتهم تخضع لسنن الله في الكون، ولا يملكون ضراً ولا نفعاً إلا بإذنه تعالى.

الشياطين هم كفار الجن، يقودهم إبليس في معاداة البشر وسلوك طريق الإغواء. إن قدرتهم تقتصر على الوسوسة وتزيين الشر، ولا يملكون سلطاناً قسرياً على العباد. فالمؤمن الذي يتمسك بذكر الله ويستقيم على أمره، يكون في حصن من مكائدهم، بينما يسقط في حبائلهم من يتبع هواه ويغفل عن ربه.

تثمر عقيدة الإيمان بالملائكة والجن واليقين بوجود هذا العالم الغيبي تعظيماً لله في قلب المؤمن. حين يعلم الإنسان أن هناك ملائكة ترقب أفعاله وتكتب أقواله، يدفعه ذلك إلى مراقبة الله في سره وعلنه، والاستعاذة من وساوس الشيطان، مما يقوي الجانب الأخلاقي ويدفع نحو الطاعة وتجنب المعاصي رجاءً في ثواب الله ورحمته.