G'aybga imon

Dunyo faqat bizning cheklangan hissiyotlarimiz idrok eta oladigan narsalar bilan cheklanmaydi; haqiqat shahodat dunyosidan kengroqdir. Ruh — hayotimiz siri — uning mohiyati hissiy idrokimizdan yo‘qligiga qaramay mavjud haqiqatdir va biz unga imon keltiramiz. Shunday qilib, g'aybga imon mo‘minni ajratib turadi: u moddiy olam ortidagi narsalarga Allohning haqiqatli xabari asosida ishonadi va bu e'tiqodning eng oliy darajasidir.

Allohning hikmati va rahmati shu bo‘lib, u bizga aqlimiz yolg‘iz anglay olmagan narsalarni ochib berdi; bu xabarlar bizning o‘zimizdan tashqaridan kelgan vahiy orqali yetkazildi. Bu ilohiy xabarlar qat'iy yo‘llarga ega bo‘lib, eng buyugi farishtalarni saylangan payg‘ambarlar huzuriga yuborib shariatni etkazishdir; bu bizni moddiy cheklovlardan Allohni tan olish va oxirat uchun amaliy hayotga olib chiqadi.

Fazilatli axloq faqat e'tiqodga asoslanganida barqaror bo‘ladi; Alloh uni sirida va ochiq-da ko‘rayotganiga qat'iy ishongan mo‘mingina yaxshilik qiladi va yomonlikdan tiyiladi, maqtov topish yoki topmasligidan qat'iy nazar. Aksincha, faqat moddiy sabablar bilan o‘z harakatlarini izohlovchi kishi shaxsiy manfaatlarga mahkam bog‘lanib qoladi va ruhiy yuksalish hamda oliy insoniy qadriyatlardan chetda qoladi.

Xulosa qilib aytganda, g'aybga imon koinot qonunlari bilan ziddiyatda emas; Alloh sabablarning va sababchi narsalarning yaratuvchisidir. Ba'zi odamlar ilm bilan ayrim g'aybiy narsalar orasida qarama-qarshilik ko‘rsa, bu asosan tushunishdagi cheklovdir. Masalan, ob-havo prognozi g'aybni bilish emas, balki kuzatilgan moddiy hodisalardagi Allohning sunatlarini tahlil qilishdir; xuddi pochta kelishini ko‘rib uni kelishidan avval aytib qo‘yish kabi.

إن العالم لا يقتصر على ما تدركه حواسنا المحدودة، فالحقيقة أوسع من عالم الشهادة المادي. فالروح، التي هي سر حياتنا، حقيقة قائمة نؤمن بها رغم غياب ماهيتها عن إدراكنا الحسي. وهكذا، يُعد الإيمان بالغيب تمييزاً للمؤمن، حيث يصدق بما وراء المادة اعتماداً على خبر الله الصادق، وهو أسمى مراتب اليقين.

من حكمة الله ورحمته بنا أن أخبرنا عما تعجز عقولنا عن إدراكه وحده، وذلك عبر رسالاته التي جاءت من خارج ذواتنا. وقد اتخذت هذه الأخبار الإلهية طرقاً ثابتة، أعظمها إرسال الملائكة إلى الرسل المصطفين لتبليغ الشريعة؛ ليكون ذلك بياناً لنا يخرجنا من ضيق المادة إلى رحابة المعرفة بالله والعمل لليوم الآخر.

إن الأخلاق الفاضلة لا تستقيم إلا إذا بُنيت على أساس العقيدة الإيمانية، فالمؤمن الذي يوقن بأن الله يراه في سره وعلانيته هو وحده الذي يلتزم الخير ويجتنب الشر، سواء وجد ثناءً أو لم يجد. أما من يربط أفعاله بالأسباب المادية وحدها، فإنه يظل أسيراً لمصالحه الشخصية، معرضاً عن الرقي الروحي والقيم الإنسانية السامية.

ختاماً، إن الإيمان بالغيب لا يتناقض مع السنن الكونية، فالله هو خالق الأسباب والمسببات. وما يظنه البعض تعارضاً بين العلم وبعض الغيبيات، هو في الحقيقة قصور في الفهم. فالنشرة الجوية مثلاً ليست إدراكاً للغيب، بل استقراءً لسنن الله في الظواهر المادية المشهودة، تماماً كمن يرى قدوم البريد ويخبر به قبل وصوله.