Шамаил ﷺ (ҷисмонии)
Сипати умумии ﷺ — ҳадиси Ҳинд ибн Оби Ҳала رضي الله عنه
Ҳинд ибн Оби Ҳала رضي الله عنه гуфт — ва ӯ тасвири хуб мекард — ва лафз дар нақли Тирмизӣ дар «Шамаил» бо исноде ҳасан аст: «Пайғамбари Худо ﷺ фахҳом ва муфаххам буд, рӯяш мисли моҳ дар шаби пурмоҳ медурахшид, аз марбӯъ дарозтар ва аз мушаддаб кӯтоҳтар буд, сараш баланд ва бузург, мӯйҳояш миёна (на рост ва на зич), агар аъқиқааш тақсим мешуд, тақсим мешуд ва агар не, мӯйҳояш аз сӯрохии гӯшҳояш дур намерафт ҳангоми он ки онро бисёр нигоҳ медошт, рангаш равшан ва сафед бо каме сурхии дурахшон, бинии васеъ, бӯсинамонаш (хаво) миёна ва монанд ба як камар бе пора, байни ду мӯйсари ӯ раге буд, ки ҳангоми хашм мерехт, ду тарафи бинӣаш нарм ва рӯшноӣ бар он буд — касе ки хуб нигарист, фикр мекард ӯ нӯронӣ аст, риши фаровон дошт, ҳолати гуҳдонҳояш ҳамвор буд, даҳонаш васеъ, мӯйи муст ва дандонҳояш каме ҷудо буданд, хатти нозуки мӯй байни сина ва пупокаш буд, гарданаш мисли сутуни хуби нуқра тоза маҳзун буд».
- Фахҳом ва муфахҳам — ҳузн ва эҳтироми бузург дар дилҳо ва рӯҳҳо
- Рӯи ӯ мисли моҳ дар шаби пурмоҳ медурахшид — пурҷило ва нуронӣ
- Дарозтар аз 'марбӯъ' ва кӯтоҳтар аз 'мушаддаб' — қоматаш мутадил ва муборак
- Мӯйи миёна — на дароз ва на кучларо, балки мавҷмонанд байни ду ҳолат
- Ранги равшан — сафедии дурахшон бо сурхии сабукӣ
- Бинии нозук — дар бинӣаш баландӣ ва зебоӣ дида мешуд
- Ришаш фаровон — ғафс ва пур, бидуни гардиши махсус
- Даҳонаш васеъ — даҳони шарафманд, ки дар паҳнии он нишон аз фасоҳат ва равшанӣ аст
- Мӯйи муст ва дандонҳояш каме ҷудо — дандонҳои сафед ва каме фосиладор
- Хати нозуки мӯй байни сина ва пупок — сатри нозуки мӯй байни сина ва сӯрохии шикам
Боқии тавсифи Ҳинд ибн Оби Ҳала رضي الله عنه дар бораи ҷисми муқаддас
Ҳинд رضي الله عنه гуфт: «Бадани ӯ миёнаҳол буд, баданаш мустаҳкам ва мутаҳаммис, рӯйи сина ва шикамаш ҳамвор, синааш васеъ, фосилаи байни китфҳояш калон, китфҳояш пурқувват ва калон, ҳангоми пок шудани ҷисмаш нур мебаромад, байни буланҷак ва пупокааш мӯйе монанди хати давомдор буд, сина ва шикамаш ғайр аз он ҳеҷ гоҳ мӯй надошт, дастонаш ва китфҳояш мисли мӯй тарошида, зонуҳои дастонаш дароз, манбаи дастонаш васеъ, ангуштони дасту поаш озод ва рост, узвҳои шохааш мутаносиб ва ба ҳам мувофиқ, пояш каме камшакл (ботин по маҳкам тобхӯрда), пойҳояш ҳамвор буданд ва об аз онҳо мерезид».
- Синаи васеъ — синаи шарофатманд ва паҳнои раҳму сабр
- Фосилаи назаррас миёни китфҳо — китфаҳои бузургу шарафманд
- Нуронӣ ҳангоми ошкор шудани бадан — вақте баданаш ошкор мешуд, бо нури дурахшон меафтид
- Хумсони ахмāсин — ботини пои муқаддас (ботин пой каме камоншакл аст)
- Пойҳояш ҳамвор — дар миён баландӣ надорад, ва об аз онҳо мерезад
- شثن الكفَّين — гўштаи кафҳо, пур ва на сахт
Тавсифи علي ибн Аби Талиб رضي الله عنه
Гуфт Али ибн Аби Талиб رضي الله عنه: «Пайғамбар ﷺ на баланд ва на хеле кӯтоҳ буд; қоматаш мутадил буд ва ӯ рабъат аз миёни мардум ба шумор мерафт. Мӯйҳояш на печидаи қатъӣ ва на дарозу равон буд; онҳо мӯйҳои каме мавҷдор ва зебо буданд. На бо мӯйҳои печидани қатат ва на бо онҳое, ки суқутанд; дар рӯяш каме мудавварӣ буд. Сафедӣ дар рӯяш бо як торчаи сурхӣ омехта буд. Чашмонаш донагии сиёҳ, мижгонҳояш дароз буданд. Ӯ шахси ҷалолманд ва боҳашамат, бо ришаи сер ва тарзи намоён буд; дар каф ва пойҳояш шутн гӯштӣ ҳувайдо буд. Вақте мераванд, бо қадамҳои мутавозин ва боэътибор мегузашт, гӯё чизе аз ҷорӣ мешуд; ва вақте ки чарх мезад, ҳама ба ӯ муттаҳидона мегаштанд. Дар миёни китфҳояш Хатми Нубувват — яъне Хатми Пайғамбарон — қарор дошт» — инро ат-Тирмизи дар «аш-Шамаил» нақл кардааст.
- ربعةً من القوم — на баланд ва на кӯтоҳ, қоматаш мутадил
- رَجِل الشعر — мӯи мавҷдори хуб, на печида ва на дерозпареш
- في وجهه تدوير مع استدقاق — рӯяш каме мудаввар бо каме тангии сатҳ; на мураббаъ ва на пурра даврашакл
- أبيض مشرَب حُمرة — сафедӣ барҷаста бо сурхии пинҳонӣ мисли гул
- أدعج العينين — чашмонаш дорои донаҳои сиёҳ ва хеле торик
- أهدب الأشفار — мижгонҳояш дароз ва нарм
- إذا مشى تكفَّأ كأنما ينحطُّ من صبَب — роҳравии боэътимод ва шаҳоматнок
Тавсифи Umm Ma'bad رضي الله عنها ал-Хузاعия رضي الله عنها
«Ман марде дидaм, покию тозагии рӯшану зоҳирӣ дошт ❋ рӯяш равшан ва пешонӣ кушода ❋ аз назари шакл зебо ва хуб буд ❋ ҳеҷ хастагӣ дар вай намоён набуд ❋ ва ҳеҷ норасагӣ ӯро тӯс намекард ❋ зебо ва пурҳусн буд ❋ дар чашмонаш донаги торик буд ❋ ва дар паҳлуи мижгонҳояш нармӣ буд ❋ дар овозаш соҳилони пурзӯре буд ❋ дар гарданаш нуре чашмгир буд ❋ дар ришаш ғафсӣ ва сер буд ❋ дандони ӯ сафед ва барҷастагӣ дошт ❋ агар хомӯш мешуд, бар ӯ эҳтиёти бузург ҳукм меронд ❋ ва агар сухан мегуфт, баландӣ ва ҷалолаш мутасаввир мешуд ❋ аз дур зеботарин ва ҷолибтарин буд ❋ ва аз наздик ҳам беҳтару зеботар аст ❋ суханонаш ширин ва равон ва ба ҷой буд ❋ на кам ва на зиёд ва номуносиб нест ❋ гӯё суханҳояш мисли қатраҳои марворид ба тартиб тоб мехӯранд ❋ рабъат аст — на то андозае ки чашмро нороҳат кунад аз дарозӣ ❋ ва на то андозае ки аз кӯтоҳӣ чашм ба вай сӯзад ❋ шохаест байни ду шоха ❋ пас аз се нафар зеботар ба назар мерасад ❋ ва қадру мартабааш аз онҳо болотар аст ❋ дӯстонаш гирди ӯ ҷамъанд ❋ агар фармудаашон гӯяд, онҳо ба суханаш гӯш медоданд ❋ ва агар амр кунад, бо тамоми майл ба фармони ӯ меоянд ❋ гирд овардашуда ва гирд омадаашуда аст ❋ на сукуткор ва на саркаш»
- ظَاهِرُ الوَضَاءةِ — нишонаи тозагӣ, хубӣ ва нур
- أَبلَجُ الوَجهِ — рӯйи равшан, пешонии васеъ, бо ҷалоли зебоӣ медурахшад
- حَسَنُ الخَلقِ — шакли хуб ва бадани ҳамоҳанг аз ҳама тарафҳо
- لَا نَزرٌ وَلَا هَذَرٌ — суханҳояш на кам ва на серу бемазмун; ҳамон андозае ки бояд
- كَأَنَّ مَنطِقَهُ خَرَزاتٌ نَظمٌ يَتَحَدَّرنَ — суханҳояш мисли қатраҳои марвориди тартибёфта дар тавозун ва зебоӣ
- أَجمَلُ النَّاسِ وَأَبهاهُم مِن بَعيدٍ وَأَحسَنُهُ وَأَجمَلُهُ مِن قَريبٍ — аз дур зеботарин ва аз наздик боз ҳам зеботар; ҳар қадар наздик мешавед, ҷамолаш бештар намоён мешавад
- غُصنٌ بَينَ غُصنَينِ — дар миёни ду дӯст монанд ба шохаест дар миёни ду шоха; вай аз онҳост ва зеботарини онҳо
- إِن صَمَتَ فَعَليهِ الوَقارُ — хомӯшӣ ба ӯ эҳтиром, ҷойгоҳ ва шаъну шаҳомат меафзояд
- Ҳифзшуда ва гирдиҳамшуда — саҳобааш гирди ӯ ҷамъ меомаданд ва ба фармони ӯ шитоб меварзиданд.