G'aybga imon

Olom faqat bizning cheklangan idrokimiz bilan seziladigan narsalarga cheklanmagan; haqiqat guvohlik (shahodat) moddasidan ham kengroqdir. Ruh — hayotimiz siri — uning mohiyati bizning sezgir organlarimiz bilan tushunib bo'lmasligiga qaramay, haqiqiy mavjudot sifatida ishonamiz. Shu tarzda, g'aybga imon mo'minni ajratib turadi: u moddiy olam ortidagi narsalarni Allohning haqqoniy xabariga tayangan holda qabul qiladi, bu eng oliy darajadagi qat'iy ishonchdir.

Allohning hikmati va rahmati shundaki, U bizga aqlimiz yolg'iz anglab yetolmaydigan narsalarni xabar qilgan — bu vahiylar orqali, ular bizning o'zimizdan tashqaridan kelgan. Ushbu ilohiy xabarlar barqaror yo'llar bilan yetkazildi; eng ulug'i farishtalarni saylangan payg'ambarlarga yuborib shariatni etkazish edi; bu bizni moddiy dunyoning torligidan olib chiqib, Allohni bilish va oxirat uchun amal qilish kengligiga olib chiquvchi ochiq dalil bo'ldi.

Fazilatli axloq faqat imoniy e'tiqod asosida barqaror bo'ladi; Alloh uni sirida va oshkora ko'rishini qat'iy anglagan mo'mingina yaxshilikka rioya qiladi va yomonlikdan tiyiladi, u maqtov topsa ham, topmasa ham. Ammo o'z amallarini faqat moddiy sabablar bilan izohlovchi odam o'z manfaatlariga mahkum bo'lib qoladi va ruhiy yuksalish hamda oliy insoniy qadriyatlardan chetda qoladi.

Xulosa qilib aytganda, g'aybga imon koinot qonunlari bilan ziddiyatda emas; Alloh sabablar va sababchi narsalarning Yaratuvchisidir. Ba'zi odamlar ilm bilan ayrim g'aybiy masalalar o'rtasida qarama-qarshilik ko'ra olsa, bu aslida tushunishdagi kamchilikdir. Masalan, ob-havo ma'lumotnomasi g'aybni bilish emas; balki Allohning tabiat qonunlarini kuzatish va ulardan xulosa qilishdir — xuddi pochta kelishini oldindan ko'rib aytib beruvchi odam kabi.

إن العالم لا يقتصر على ما تدركه حواسنا المحدودة، فالحقيقة أوسع من عالم الشهادة المادي. فالروح، التي هي سر حياتنا، حقيقة قائمة نؤمن بها رغم غياب ماهيتها عن إدراكنا الحسي. وهكذا، يُعد الإيمان بالغيب تمييزاً للمؤمن، حيث يصدق بما وراء المادة اعتماداً على خبر الله الصادق، وهو أسمى مراتب اليقين.

من حكمة الله ورحمته بنا أن أخبرنا عما تعجز عقولنا عن إدراكه وحده، وذلك عبر رسالاته التي جاءت من خارج ذواتنا. وقد اتخذت هذه الأخبار الإلهية طرقاً ثابتة، أعظمها إرسال الملائكة إلى الرسل المصطفين لتبليغ الشريعة؛ ليكون ذلك بياناً لنا يخرجنا من ضيق المادة إلى رحابة المعرفة بالله والعمل لليوم الآخر.

إن الأخلاق الفاضلة لا تستقيم إلا إذا بُنيت على أساس العقيدة الإيمانية، فالمؤمن الذي يوقن بأن الله يراه في سره وعلانيته هو وحده الذي يلتزم الخير ويجتنب الشر، سواء وجد ثناءً أو لم يجد. أما من يربط أفعاله بالأسباب المادية وحدها، فإنه يظل أسيراً لمصالحه الشخصية، معرضاً عن الرقي الروحي والقيم الإنسانية السامية.

ختاماً، إن الإيمان بالغيب لا يتناقض مع السنن الكونية، فالله هو خالق الأسباب والمسببات. وما يظنه البعض تعارضاً بين العلم وبعض الغيبيات، هو في الحقيقة قصور في الفهم. فالنشرة الجوية مثلاً ليست إدراكاً للغيب، بل استقراءً لسنن الله في الظواهر المادية المشهودة، تماماً كمن يرى قدوم البريد ويخبر به قبل وصوله.