Рӯза

Рӯза рукни чаҳоруми ислом буда, аз хӯрдан, нӯшидан ва дигар чизҳое, ки рӯзаро мешикананд, худдорӣ кардан аз дамидани субҳ то ғуруби офтоб дар моҳи мубораки Рамазон мебошад. Рӯза мактаби парҳезгорӣ, сабр ва меҳрубонӣ нисбат ба фақирон аст.

Рӯза дар Ислом як мактаби беназири тарбиявӣ ба шумор меравад. Он на танҳо худдорӣ аз хӯрдану нӯшидан, балки як тамрини амалӣ барои идораи нафс ва таслим кардани хоҳишҳои он ба амри Аллоҳ аст. Эҳсоси гуруснагӣ ва ташнагии мӯъмин дар рӯзҳои гарм ӯро водор месозад, ки қувваи иродаашро бисанҷад ва ба ӯ меомӯзонад, ки чӣ гуна бо ёрии сабр бар сахтии ибодат ва барои касби ризои Худо, бар хоҳишҳои нафсониаш пирӯз гардад.

Яке аз ҳикматҳои волои рӯза инкишоф додани эҳсоси ҳамдардӣ нисбат ба дигарон аст. Вақте сарватманд гурусна мемонад, бо тамоми вуҷудаш дарк мекунад, ки фақири бенаво чӣ азобе мекашад ва ин дар дилаш хоҳиши саховат ва дилбардориро бедор мекунад. Ин дарси ҳамдилӣ ва адолати иҷтимоӣ аст, ки дар он тафовутҳои байни мардум аз байн рафта, нафс барои кӯмак ба маҳрумон муштоқ мешавад. Ҳамин тавр, ибодат аз як амали фардӣ ба як таҷрибае табдил меёбад, ки дилҳоро ба ҳам мепайвандад ва ҷомеаро мустаҳкам месозад.

Ҳамчунин, рӯза дар қалби мӯъмин назорати доимии ботиниро ба вуҷуд меорад. Зеро ӯ ҳам дар танҳоӣ ва ҳам дар миёни мардум аз шиканандаҳои рӯза худдорӣ мекунад ва ин дар вуҷуди ӯ парҳезгориро, ки ҷавҳари дин аст, тақвият мебахшад. Бо такрор намудани ин ибодат ҳар сол, мусалмон одат мекунад, ки дар ҳама корҳои зиндагиаш фармонбардории Худоро ба ёд орад ва қодир мешавад, ки новобаста аз ҳар гуна васвасаҳо ва фишорҳои равонӣ, он чиро, ки Парвардигорашро ба хашм меорад, тарк кунад ва ба роҳи Ӯ содиқ бимонад.

الصيام هو الركن الرابع، ويكون بالامتناع عن الطعام والشراب وسائر المفطرات من طلوع الفجر إلى غروب الشمس في شهر رمضان المبارك. الصيام مدرسة للتقوى والصبر والرحمة بالفقراء.

يُعد الصوم في الإسلام مدرسةً تربويةً فريدة، فهو ليس مجرد امتناع عن الطعام والشراب، بل هو تمرينٌ عمليٌّ على ضبط النفس وإخضاع رغباتها لأمر الله. إن شعور المؤمن بالجوع والعطش في الأيام الحارة يجعله يختبر قوة الإرادة، ويُعلمه كيف ينتصر على شهواته، مستعينًا بالصبر على مشقة العبادة ابتغاءً لمرضاة الله تعالى.

ومن أسمى حكم الصوم تنميةُ الشعور بالآخرين، فعندما يجوع الغني، يدرك بحسه حقيقة ما يعانيه الفقير المعدم، مما يبعث في قلبه الرغبة في العطاء والمواساة. إنه درسٌ في التراحم الاجتماعي والعدل، حيث تذوب الفوارق بين الناس، وتتوق النفس لمساعدة المحرومين، فتتحول العبادة من شأنٍ فرديٍّ إلى ممارسةٍ تؤلف بين القلوب وتشد أزر المجتمع.

كما يورث الصوم في قلب المؤمن رقابةً ذاتيةً مستمرة؛ إذ يمتنع عن المفطرات في الخلوة والجلوة، وهذا يعزز في نفسه التقوى التي هي جوهر الدين. ومن خلال تكرار هذه العبادة كل عام، يتعود المسلم على استحضار طاعة الله في كل شؤون حياته، فيصبح قادراً على ترك ما يغضب ربه، والالتزام بمنهجه مهما بلغت المغريات والضغوطات النفسية.